Personeelbeleid. Belonen in zekerheid THEMA LIFE BENEFITS. 16 Leo Wilhelm, Defensie. 20 Mantelzorg. 34 Hoogleraar Aske Plaat

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Personeelbeleid. Belonen in zekerheid THEMA LIFE BENEFITS. 16 Leo Wilhelm, Defensie. 20 Mantelzorg. 34 Hoogleraar Aske Plaat"

Transcriptie

1 Personeelbeleid JULI/AUGUSTUS 2010 THEMA LIFE BENEFITS Belonen in zekerheid 16 Leo Wilhelm, Defensie Rouwverwerking was een probleem en had invloed op de productiviteit 20 Mantelzorg Eén op de acht werknemers combineert zijn baan met mantelzorg 34 Hoogleraar Aske Plaat De machine leert ons straks hoe we beter leiding kunnen geven

2 Beter kun je niet op de hoogte zijn SectorCAOweb Abonnement SectorCAOweb In diverse branches gelden meerdere bedrijfstakcao's en tientallen ondernemingscao's. Hoe houdt u zicht op de ontwikkeling hierin? SectorCAOweb biedt u een helder zicht op de arbeidsvoorwaarden die worden gehanteerd in uw sector. Kortom, - alle bedrijfstakcao's en Algemeen Verbindend Verklaarde CAO's - alle ondernemingscao s - actuele lonen, premies en mutaties - actuele berichtgeving per ; naar keuze dagelijks, wekelijks of maandelijks CAOweb met toegang tot de CAO s van een bedrijf kost 345,- excl. btw per jaar. Ga naar en sluit via abonneren uw sectorabonnement af. Kennismaken? Neem een gratis proefabonnement en maak kennis met CAOweb. U krijgt een maand lang onbeperkt gratis toegang tot de CAO-databank. Ga naar en probeer het zelf. U vindt hier ook een duidelijke demo van CAOweb. Meer informatie Alle documenten bij elkaar In SectorCAOweb vindt u de complete teksten van CAO s en AVV s. Daarnaast zijn alle bedrijfstakcao s en de belangrijkste ondernemingscao s voorzien van een handige samenvatting. Hierin vindt u elk gegeven steeds op dezelfde plek. Van veel CAO s is ook een historisch archief opgebouwd tot ruim 10 jaar terug. U kunt ook contact opnemen met onze medewerkers van afdeling Sales. Telefoon: (070) of via Via de actuele berichten wordt u op de hoogte gehouden van de start van CAO-onderhandelingen, de voortgang ervan, het (principe)akkoord, loonmutaties en tussentijdse wijzigingen.

3 BESTE RAADGEVER VOOR ELK OR-LID Bestel vóór 20 december en win een boekenbon van 75,- AANDACHTSPUNTEN IN DE 21 e editie 2010 artikelsgewijze toelichting bij Wet op Ondernemingsraden actuele relevante jurisprudentie rol van OR bij financiële jaarverslaggeving arbeidsomstandighedenbeleid, het arbeidstijdenbeleid, arbeid en zorg gelijke behandeling toezicht op het bestuur (raad van commissarissen) enquêterecht Europese ondernemingsraden, inspraak in de Europese rechtsvormen lopende wetsvoorstellen Onmisbaar voor OR-leden Inzicht in de Ondernemingsraad is onmisbaar voor OR-leden, bestuurders, adviseurs, personeelsfunctionarissen en juristen. Inmiddels zijn er ruim exemplaren verkocht. Voordelen voor Inzicht-abonnees Word nu ook abonnee! Dit biedt u de volgende voordelen: editie 2010 voor 67,50 kosteloos elke maand de e-nieuwsbrief automatisch alle opeenvolgende edities tegen abonnementsprijs kosteloze toegang tot de vragenservice: de auteur en redactie beantwoorden uw specifieke vragen

4 Column Teambuilding Daar zat ik dan, kwart over acht s avonds in een verlaten kantoor. De laatste collega had om een uur of zeven afscheid genomen. De kantine, de bureaus, de bovenverdieping, uitgestorven. Een eenzame telefoon rinkelde. Mijn vrouw. Hoe laat kom je thuis. Dat duurt nog even, lieverd. De laatste dag voor mijn vakantie, dan moet al het werk af en de overdracht van taken netjes geschieden. De pijn zat in de eenzaamheid van dat grote, lege kantoor. Al die bureaus, die papieren die netjes waren weggeruimd voor het weekend, de aangeschoven bureaustoelen, de keurige kantine, ze vlogen me aan. Weg was alle turbulentie van het zinderende werk dat de dagen vulde met energie en zingeving. Doffe leegheid, daar sleepte ik mij doorheen, die allerlaatste uren op kantoor. Uit het raam zag ik al de maansikkel die me probeerde te verjagen. Jazeker, je went eraan, het werken midden tussen collega s en medewerkers. Ook op het werk zijn we sociale dieren, net als in het gewone leven. We spiegelen ons aan elkaar, we leren van elkaar, we inspireren elkaar. Teambuilding on the job, zo noemen ze dat. Elke uur, elke minuut, wordt je gedoopt en gedrild in de groepsdynamiek. Zonder sociale omgeving worden onze bezigheden zonder betekenis. Twijfel aan het doel ondermijnt het arbeidsritme. Alleen al daarom wordt het niks met het Nieuwe Werken. Iedereen op zichzelf, slechts verbonden door glasvezel? De discipline spoelt weg als zand in de branding. Wie wegdrijft van de groep, zoekt vanzelf een nieuwe horizon. Het team wordt nooit meer heel. Wat jammer toch dat de ouderwetse kantoortuin niet meer bloeit. Je zat op een kluitje en je had geen privacy. Maar wat was het toch veilig en knus. Henk Vlaming, hoofdredacteur Personeelbeleid Personeelbeleid Officieel orgaan van de Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement & Organisatieontwikkeling (46e jaargang, nr. 7/8) Personeelbeleid verschijnt 10 keer per jaar. Hoofdredacteur Henk Vlaming Eindredacteur Jolanda van Zwieten Redactieadres Het Nederlands Redactie Instituut Veldweg CV Bussum t e Redactieadviesraad Theo Borgert Henk Leisink José Vosbergen Harry Westerveld Medewerkers Maja Nijessen Meike van der Valk Jacco van den Berg Barbara van Eck-Blok Eunice Coli Daniel Sternfield Loek Wijchers Fotografie Dreamstime Wiebe Kiestra Bram de Hollander Ontwerp Twin Media bv, Culemborg Vormgeving DeltaHage grafische dienstverlening Henk Bijmans, Willem Zellenrath Druk Drukkerij Ten Brink, Meppel Abonnementenservice Sdu Klantenservice Postbus EA Den Haag t f e Abonnementsprijs: 169,- excl. btw en incl. verzendkosten. Buitenland: 198,- excl. btw en incl. verzendkosten. Studenten: 69,50 excl. btw en incl. verzendkosten. Losse nummers: 17,- excl. btw. Abonnementen kunnen per maand ingaan; beëindiging uitsluitend schriftelijk uiterlijk twee maanden voor het einde van de looptijd. NVP-leden ontvangen Personeelbeleid automatisch. De beëindiging van een lidmaatschap moet eveneens schriftelijk (per post of per ) geschieden, vóór 1 december, bij het landelijk bureau NVP (Postbus 70, 3430 AB Nieuwegein, Advertenties Mooijman Media- en Projectmanagement Peter Mooijman en Gusta Buter t e Uitgever Sdu Uitgevers Harry Schram t e Ten behoeve van visueel gehandicapten is Personeelbeleid ook beschikbaar op andere wijze, verzorgd door de Federatie van Nederlandse Blindenbibliotheken te Grave (t ). Nederlandse Vereniging voor Personeelmanagement & Organisatieontwikkeling Het overnemen van artikelen is mogelijk na schriftelijke toestemming van de uitgever. issn personeelbeleid juli/augustus 2010

5 Inhoud life benefits 10 Belonen in zekerheid Pensioenvoorzieningen, extra vakantie dagen en kinderopvang hebben de bonussen en auto s van de zaak vervangen. Toch hebben werkgevers echter nog weinig benul hoe ze life benefits succesvol moeten inzetten. 16 Spotlight: Leo Wilhelm, Defensie Als civiele medewerkers stierven, was er vrijwel niks geregeld op het ministerie van Defensie. Hr-manager Leo Wilhelm bracht daar verandering in. Rouwverwerking was een probleem en had invloed op de productiviteit. life benefits 20 Mantelzorg ontwricht inzetbaarheid personeel Eén op de acht werknemers combineert zijn baan met de zorg voor iemand in zijn omgeving. Dat kan leiden tot verlies van productiviteit, grijs verzuim of zelfs complete uitval. life benefits 24 Oude werknemer maakt doorstart moeilijker Bij een doorstart mogen werknemers met een dienstverband worden geloosd. De besten mogen echter weer terugkeren voor bepaalde tijd. Maar een Haagse rechter zette onlangs een streep door deze rekening. 28 Werkgevers worstelen met wantrouwen op de werkvloer Soms lijkt het alsof ze niet meer bestaan, werknemers die blind varen op elkaar en hun werkgever. Toch is de moeite waard om vertrouwen te herwinnen. 34 Interview: Aske Plaat, hoogleraar In de toekomst gaat de machine ons leren hoe we goede bazen kunnen worden. Dit is nodig om de kwaliteit van het management op te schroeven, stelt hoogleraar Aske Plaat, hoogleraar informatie en complexe besluitvorming. life benefits 38 Technologie simplificeert gezondheidsmanagement Het klassieke gezondheidsonderzoek van de baas heeft nooit veel enthousiasme losgemaakt op de werkvloer. Na vijf jaar onderzoek en ontwikkeling is het ouderwetse PMO echter gemoderniseerd en geautomatiseerd. En verder... 6 Nieuws 27 Barometer 42 Sollicitatiecode 9 P&O op rapport 31 Recht viert recht 43 Fiscaal 15 Ongekooid 32 Rechtspraak 44 NVP Nieuws personeelbeleid juli/augustus

6 Omzet Arbo De omzet van arbodiensten is in 2009 gedaald. In 2008 zetten de arbodiensten nog 742,9 miljoen euro om, in 2009 daalde dit naar 703,7 miljoen. Dat blijkt uit onderzoek van Market Concern. Bezuinigingen op de arbodienst is een van de eerst gekozen opties als het slechter gaat met de organisatie. Dit zou geen probleem zijn als bedrijven de arbeidsomstandigheden op peil houden. In de praktijk gebeurt dat echter niet. Dat ligt ook aan de arbodiensten zelf. Ziekteverzuim Volgens Nationale Nederlanden moeten er in de toekomst meer maatregelen worden genomen om het ziekteverzuim terug te dringen. Duurzame arbeid is nodig omdat werknemers langer door moeten werken, mensen vaker een ongezonde levensstijl ontwikkelen en het aantal chronisch zieken blijft toenemen. Volgens Marcel Moons, directeur Inkomensverzekeringen bij NN, is het in het belang van de werknemer en de werkgever om te investeren in duurzame arbeid. Topvrouwen Gebrek aan zelfvertrouwen bij vrouwen is de reden dat ze niet doorstromen naar de top. Dat blijkt uit het onderzoek Vrouwen aan de top een kwestie van perceptie? Volgens Soulmade is er een effectieve en eenvoudige oplossing om het zelfvertrouwen van vrouwen een boost te geven. Coaching op basis van eigen drijfveren en voorkeuren zou moeten helpen. Onvoorwaardelijk geloof in jezelf, welke beren je op de weg ook tegenkomt, is nodig om je niet te laten afleiden op weg naar de top. Doe je dit met de nodige passie voor je werk en met een duidelijk doel voor ogen, dan helpt dat zeker. Optiebeloning uit de gratie Steeds minder Amerikaanse bedrijven keren nog opties uit aan hun managers. Sinds 2004 is het aantal bedrijven met optiebeloning gedaald met vijftien procent. Aanleiding is de slinkende waarde die aandelenopties vertegenwoordigen. In 2004 beloonde meer dan negentig procent van de top 1500 van het Amerikaanse bedrijfsleven met opties. Vorig jaar was dat gekrompen tot ruim driekwart. Dit betekent dat ruim tweehonderd Amerikaanse berdrijven de optiebeloning hebben afgeschaft. Aanleiding voor het verval van de optiebeloning is de sterk Expats duur uit in Afrika P&o ers die personeel moeten detacheren in Afrika, kunnen beter geen huisje huren in Angola. De hoofdstad Luanda is de duurste stad ter wereld voor expats, zo blijkt uit Mercers meest recente wereldwijde Cost of Living onderzoek. Personeel plaatsen in Tokio is ook niet zo slim, die stad staat op de tweede plaats, gevolgd door Ndjamena in Tsjaad. Werkgevers die hun expats voor een prikje willen plaatsen, kunnen ze goedkoop kwijt in Karachi, Pakistan. Die stad neemt de laatste plaats in op de lijst. Vaak wordt gedacht dat steden in minder ontwikkelde landen Nielze Bento Botersloot 15a 3011 HE Rotterdam 00 (31) advertentie geslonken waarde die opties vertegenwoordigen. Vorig jaar bijvoorbeeld kelderde de waarde van opties van een aantal beursgiganten. Bij vliegtuigbouwer Boeing halveerde de onderliggende waarde van de opties. Behalve de dalende waarde die opties vertegenwoordigen, liggen opties ook anderszins onder vuur. Zo is er toenemende weerstand tegen het beloningsinstrument vanuit de hoek van aandeelhouders. Daarnaast raakte optiebeloning in 2006 in opspraak, nadat de toekenning ervan bij een aantal beursfondsen geantedateerd bleken. goedkoop zijn, maar dat is niet altijd het geval voor expats die daar werken, zegt Antoni van Huissteden, persvoorlichter bij Mercer. Multinationals zien zich genoodzaakt om de expats een soortgelijke levensstandaard te bieden als in het land waar zij vandaan komen. Dat betekent dat de kosten voor bijvoorbeeld goede huisvesting erg hoog kunnen zijn. Amsterdam is middenmoter. Londen weer niet, nergens zijn de kosten voor een appartement hoger dan daar. Een huur van een appartementje is er euro per maand, tegenover euro in Amsterdam. Mistral Support Training, Coaching & HRM Support 6 personeelbeleid juli/augustus 2010

7 Nieuws WK Voetbal verademing voor verzuim Voetbaltoernooien zijn goed tegen verzuim, zo blijkt uit onderzoek van ArboNed. Het aantal nieuwe verzuimmeldingen zowel tijdens als ná een speeldag van Oranje, lag iedere keer veel lager dan op een vergelijkbare reguliere dag. Het kijken naar de finalewedstrijd Nederland - Spanje heeft ook op de dag daarna niet tot extra verzuimmeldingen geleid. ArboNed, een landelijke arbodienstverlener met een klantenbestand van werkgevers en 1,5 miljoen aangesloten werknemers, heeft de verzuimcijfers van maandag 12 juli geanalyseerd en constateert tweederde minder nieuwe verzuimmeldingen. Op een reguliere maandag registreren wij 0,46 procent nieuw verzuim, zou opstuwen. Onlangs berekende Aon dat het WK Voetbal het zwarte verzuim op maandag 12 juli lag dit percentage op 0,16 procent. Veel mensen werkgevers 3 miljard euro per jaar dat zwart verzuim de Nederlandse hebben een verlofdag opgenomen, kosten. Nederlandse werknemers waardoor legitiem bijgekomen kon melden zich ruim negen miljoen dagen worden van de finalewedstrijd onterecht ziek. Nadat we tijdens het EK Nederland Spanje, aldus Linda van in 2004 een toename van verzuim van den Bergh, woordvoerder ArboNed. 19 procent registreerden op de eerste De cijfers staan in schril contrast met dag van een Oranjewedstrijd, werden die van Aon, specialist in arbeidsvoorwaarden. Die voorspelde juist verzuim tijdens evenementen, werkgevers en werknemers alert op vervolgt Van den Bergh. Tijdens het WK in 2006 hebben we dan ook geen hoger verzuim geconstateerd. Een flexibele opstelling van werkgever en werknemer leidt er zelfs toe dat werkgevers kunnen profiteren van zo n evenement. Gezamenlijk kijken op het werk geeft een positieve stimulans aan de teamspirit, en dat leidt tot meer gemotiveerde medewerkers. UWV dupeert duizenden zzp ers Het UWV heeft duizenden zzp ers worden onterecht als fraudeurs gedupeerd door onduidelijke afgeschilderd. Het aantal juridische informatieverstrekking. Veel zzp ers vragen van zzp ers neemt schrikbarende vormen aan, aldus Femke van leefden van 2006 tot 2009 in de veronderstelling dat zij met behoud den Boogerd, jurist bij DAS. De zzp er zit van een ww-uitkering een onderneming konden starten. Daarnaast was en terugvorderingen kunnen oplopen met zijn handen in het haar. De boetes het onduidelijk welke uren de zzp er tot euro per persoon. Dit moest opvoeren, waardoor er een betekent het einde van de onderneming. Van den Boogerd: Op 23 april discrepantie ontstond tussen het aantal gewerkte uren opgegeven bij 2010 is gelukkig de motie aangenomen, waarin nieuwe criteria worden de Belastingdienst en het UWV. Door onduidelijke informatieverstrekking opgesteld voor de herbeoordelingen. zijn vele zzp ers geconfronteerd met Tot aan de individuele herbeoordeling terugvorderingen en boetes. Ze zijn de lopende vorderingen opgeschort. Van den Boogerd roept zzp ers op om intussen niet stil te zitten, maar om zelf actief informatie te zoeken over hun rechten en plichten. Het UWV moet haast maken met de herbeoordelingen en de onzekere situatie wegnemen. Door de informatievoorziening op orde te brengen, verdwijnt de dreiging van boetes en terugvorderingen. Hierdoor voelt de zzp er zich weer vrij om te ondernemen en neemt de flexibilisering van de arbeidsmarkt een vlucht. personeelbeleid juli/augustus

8 Vakantie Nederlanders oriënteren zich in de baas zijn tijd op vakanties. Dat blijkt uit onderzoek van reisorganisatie World Ticket Center. Het bureau deed onderzoek vanaf welke browser klanten zich oriënteren op de online reismarkt en vanaf welke browser er daadwerkelijk vakanties worden geboekt. Het zoeken naar reizen vindt vooral overdag op doordeweekse dagen plaats en het aantal online boekingen met name in de avonduren en in het weekend. E-learning Re-integratiebureaus en sociale werkvoorzieningen zijn nauwelijks bekend met de mogelijkheden van e-learning, terwijl aangetoond is dat e-learning juist de effectiviteit in deze sector kan bevorderen. Vooral nu deze onder druk van bezuinigingen staat. Uit het onderzoek komt ook naar voren dat de reintegratiebedrijven op zoek gaan naar nieuwe inkomstenbronnen en de effectiviteit willen verhogen. Huiselijk geweld Verzuim door huiselijk geweld vormt een flinke kostenpost. De afgelopen vijf jaar zijn in Nederland 3,8 miljoen vrije dagen opgenomen als gevolg van huiselijk onderzoek. Jaarlijks kost dit werkgevers 136 miljoen, op basis van dagen verzuim. Dat blijkt uit onderzoek dat bureau Regioplan uitvoerde in opdracht van het wetenschappelijk onderzoek en documentatiecentrum van het ministerie van Justitie. Uit het onderzoek, waarvoor ruim werknemers in loondienst werden ondervraagd, kwam onder meer naar voren dat het verzuim relatief hoog ligt onder jongeren, allochtonen en lager opgeleiden. De afgelopen vijf jaar zegt 24 procent van de ondervraagden slachtoffer geworden te zijn van huiselijk geweld. Vrome bedrijven frauderen minder Bedrijven die gevestigd zijn in Amerikaanse regio s waar religie in hoge mate wordt beleden, blijken zich minder te bezondigen aan agressieve financiële verslaggeving. Dit blijkt uit onderzoek van de Texas A&M University in de VS. Hoe vromer de omgeving, hoe kleiner de neiging bij de aldaar gevestigde bedrijven om er agressieve rapportagepraktijken op na te houden. Religieuze en sociale normen lijken samen te hangen met lagere risico s die verbonden zijn aan gesjoemel met financiële cijfers. Vrome bedrijven in de VS zijn niet alleen maar aardig. Ze doen ook minder aan maatschappelijk verantwoord ondernemen, aldus de Texaanse onderzoekers. Ook zijn ze minder genegen om diversiteitbeleid toe te passen. Een mogelijke verklaring voor de beperkte inzet van bedrijfsmiddelen voor community projects in de eigen omgeving is dat de betreffende managers zien dat locale, religieus geïnspireerde organisaties daarin al zeer actief zijn. Personeel Vodafoon gepest Personeelsleden van het callcenter van Vodafone in Maastricht die tegen het versoberen van arbeidsvoorwaarden hebben gestemd, hebben last van pesterijen en intimidatie. Het telecombedrijf wil bezuinigen, onder meer door het aantal verlofdagen te verminderen van 41 naar 30. Normaal wordt zoiets in een CAO geregeld, maar omdat Vodafone geen vakbonden binnenlaat, moest ieder personeelslid persoonlijk akkoord gaan. Als niet 95 procent van het personeel dat deed in een vertrouwelijke enquête, zou Vodafone het werk uitbesteden aan een extern callcenter en uit Maastricht verdwijnen. 23 personeelsleden (3 procent van de werknemers) stemden tegen en zeggen sindsdien last te hebben van pesterijen en intimidatie door zowel collega s als het management. Hun namen zijn via de adreslijst van een directi bekend geworden. Leidinggevenden zouden hebben aangegeven dat de 23 via de rechter zullen worden gedwongen alsnog de versoberde arbeidsvoorwaarden te accepteren. Vodafone herkent zich niet in het geschetste beeld. Een woordvoerder: Nu besloten is het callcenter hier te houden is de sfeer op de werkvloer juist uitstekend. Techneuten maken zich breed Technici willen zich op veel gebieden van verschillende vakgebieden kunnen staande kunnen houden, zolang het inspelen op de combinatie van technieken waarmee ze in hun werk te maken maar wel binnen de techniek blijft. Uit onderzoek van ROVC, een hebben. Naast het allround willen aanbieder van technische opleidingen ten behoeve van de industrie, opleidingen te volgen om hun huidige worden, geven technici ook aan blijkt dat dit de hoofdreden is functie beter te kunnen uitvoeren. De waarom cursisten zich inschrijven laatste plek in de top drie redenen om voor een technische opleiding. De een cursus te volgen, wordt vervuld kans dat ze slagen in hun opzet is door de behoefte om meer praktijkervaring op te kunnen doen. Het is goed groot. Binnen de Nederlandse industrie wordt de behoefte aan om te zien dat cursisten de trend in de technische vakmensen steeds groter. arbeidsmarkt herkennen en zich Werknemers met kennis en ervaring daarop voorbereiden, vertelt Roel 8 personeelbeleid juli/augustus 2010

9 Nieuws Media Groep Limburg 8 Jacco van den Berg 8 Een ondernemingsraad moet niet op de stoel van een directie gaan zitten. Bij de Media Groep Limburg (MGL), uitgever van een paar grote Limburgse kranten en dochter van de Mecom Group, heeft hij dat nog niet zo begrepen. Die vertelt de directie ijskoud dat de reorganisatie zo niet kan. Dat deze stoere houding ten koste gaat van nog meer werkgelegenheid, lijkt hem niet te deren. Gelukkig dat de directie dan maar de wijste is. Dat zal ze ook wel moeten, want met de zaak gaat het slecht. Ook in het eerste kwartaal van 2010 zijn de advertentieopbrengsten gedaald en blijven de ontwikkelingen op de advertentiemarkt onzeker. Dus snijdt MGL in zijn personeelsbestand, zoals elke slimme onderneming in zwaar weer. Keurig volgens het boekje allemaal. Zoals voorgeschreven in de Wet op de Ondernemingsraad (WOR) toont hij de noodzaak van een reorganisatie aan. Ook wint MGL conform de WOR, artikel 25 lid 1, advies in bij de ondernemingsraad. Je zou zeggen dat personeel en werkgever elkaar onder deze omstandigheden wel in de armen sluiten. Niet bij MGL, daar is het goed bal tussen de directie en de ondernemingsraad. Rollebollend zijn ze bij de rechter geëindigd, alwaar zij elkaar nog net niet voor rotte vis uitmaakten. De raadsheer sprak zelfs over een irritatiegraad tussen de conflicterende partijen die groter is dan in alle andere zaken die hij had meegemaakt. De directie is gebelgd over de weigering van de ondernemingsraad om genoegen te nemen met een advies over het aantal boventalligen. De werknemers willen ook mede bepalen welke redacteuren er wel of niet uitvliegen. Onbegrijpelijk dat we voor zoiets voor de rechters staan, aldus directeur Jan Boermann. Keuzes over personen zijn aan de redactieraad en niet aan de ondernemingraad. De regels van arbeid en kapitaal in onze economie stellen dat de directie van een organisatie de koers voor de lange termijn bepaalt, de bedrijfsvoering voert en hier eindverantwoordelijkheid voor draagt. Als we met die bril kijken, zien we een gezond moederbedrijf met een winst die boven verwachting is en een schuldenlast die de laatste jaren sterk is gekrompen. De Limburgse redacteuren kunnen een slechtere moeder kunnen treffen, zou je zeggen. De kinderen, vertegenwoordigd door de ondernemingsraad, zouden hun rol moeten beperken tot die van een (kritische) partij die meedenkt en de belangen van vertrekkende en zittende medewerkers behartigt. Door opstandig tegen te stribbelen brengt de ondernemingsraad de continuïteit van MGL verder in gevaar. Goed dat de directie haar poot stijf houdt en het tot de een rechtszaak laat komen. Een goede moeder moet soms hard zijn voor de bestwil van de kinderen. Greutink, manager ontwikkeling en onderhoud producten bij ROVC. Voorheen werden de meeste technici voornamelijk geconfronteerd met hun eigen vakgebied. Nieuwe ontwikkelingen, zoals een groei op het gebied van industriële automatisering, zorgen ervoor dat werknemers zich ook in technieken buiten hun vakgebied moeten gaan verdiepen en leren beheersen. advertentie Praktische trainingen en workshop voor P&O-ers: - Adviesvaardigheden - Gespreksvaardigheden - Loopbaancoaching - Levensfasegericht HR - Mediation - Goed werkgeverschap personeelbeleid juli/augustus

10

11 Life Benefits Thema Life benefits domineren de arbeidsvoorwaarden Belonen in zekerheid Steeds meer werknemers halen hun neus op voor bonussen en auto s van de zaak. Pensioenvoorzieningen, extra vakantiedagen en kinderopvang zijn de moderne arbeidsvoorwaarden. Werkgevers hebben echter nog weinig benul hoe ze life benefits succesvol moeten inzetten. Ze zeggen wel dat pensioen belangrijk is, maar dat menen ze niet. Tekst: Henk Vlaming Foto: Dreamstime De cao die Achmea dit jaar heeft afgesloten met de vakbonden biedt heel wat meer dan alleen de geijkte salarisverhoging. Belangrijke toeters en bellen bestaan dit keer vooral uit arbeidsvoorwaarden die gaan over gezondheid en inzetbaarheid van het personeel. Achmea spreekt in een persbericht over innovatie. Een belangrijke deel van de arbeidsvoorwaarden heeft betrekking op wat Achmea omschrijft als levensfasebewust diversiteitsbeleid. Geen woord over auto s van de zaak, laptops en bonussen. Nee, de werkgever biedt arbeidscondities die aansluiten bij de behoefte van het bedrijf en de persoonlijke werk- en leefsituatie van medewerkers. Achmea verwacht hiervan nieuwe impulsen voor de arbeidsverhoudingen, aldus de begeleidende verklaring. Nevelen Wat de verzekeraar precies bedoeld, blijft nog even in nevelen gehuld. De komende twee jaar doen de universiteiten van personeelbeleid juli/augustus

12 hoeven nieuwe medewerkers niet productief te zijn, als ze maar leren. Wij denken op de lange termijn. We doen er veel aan om te voorkomen dan iemand blijf steken in zijn groei. Ook op langere termijn blijven we persoonlijke ontwikkeling bieden. Klassieke arbeidsvoorwaarden in de vorm van geld en goed hebben een pas op de plaats gemaakt. Uit onderzoek van Achmea blijkt dat werkgevers deze arbeidsvoorwaarden hebben bevroren. Alleen de life benefits groeien nog. Zeventien procent van de grote bedrijven geeft aan meer te willen investeren in voorzieningen ten behoeve van de gezondheid van het personeel. Deze life benefits worden vaak verpakt in keuzemenu s. Werknemers mogen alles kiezen wat de werkgever in de Het is de bedoeling dat werknemers niet ziek, zwak en misselijk zijn als ze de eindstreep naderen Utrecht en Tilburg onderzoek om dit levensfasebewuste diversiteitsbeleid verder gestalte te geven. Maar de toon is gezet bij Achmea. Gezondheid en werkzekerheid, die arbeidsvoorwaarden heeft de verzekeraar in de aanbieding. Arbeidsvoorwaarden zijn niet langer uitsluitend bedoeld om de portemonnee van de werknemer te vullen, maar nadrukkelijk ook om diezelfde werknemer vitaal aan het werk te houden. Daarmee weet de werknemer dat het inkomen weer een tijdje veilig is. Belonen in inkomenszekerheid is hard op weg om een trend te worden. Achmea bijvoorbeeld heeft hier grootse plannen mee. Onderzocht wordt ook hoe persoonlijke budgetten voor individuele medewerkers bijdragen aan verhoging van hun inzetbaarheid, bijvoorbeeld door opleiding, vitaliteit en meer evenwicht tussen gezond werken en leven te bevorderen, aldus Achmea. Achmea haakt hiermee in op de wensen van werknemers. De zogenaamde life benefits arbeidsvoorwaarden die inkomenszekerheid, gezondheid en work-lifebalance bevorderen domineren de voorkeurslijstjes van arbeidsvoorwaarden. Bij de tien populairste arbeidsvoorwaarden onder werknemers behoren er zeven tot de life benefits. De auto van de zaak, traditioneel de meest spraakmakende secundaire arbeidsvoorwaarde, vinden we pas terug op de vijfde plaats. Europa Niet alleen werknemers worden blij van life benefits, ook werkgevers zijn er dol op. Binnen Europa zijn de zeven meest geboden arbeidsvoorwaarden in flexibele keuzemenu s stuk voor stuk life benefits. Van de vijftien meest voorkomende flexibele arbeidsvoorwaarden in Europa, zijn er slechts twee aan te merken als klassieke secundaire arbeidsvoorwaarden: de auto van de zaak en de mobiele telefoon. We doen er alles aan om onze medewerkers inzetbaar te houden, zegt Wilma Buis, directeur en eindverantwoordelijke p&o van adviesbureau MercuriUrval Nederland. We investeren veel in opleiding en persoonlijke ontwikkeling. Het eerste half jaar aanbieding heeft op het gebied van gezondheid, work-lifebalance of inkomenszekerheid, zolang ze er maar iets voor inleveren. Het gaat om benefits als extra vakantiedagen, arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en kinderopvangregelingen. Ze spelen in op allerlei vraagstukken van werknemers die geen betrekking hebben op de werkvloer. Mensen worden ouder en wonen steeds langer op zichzelf. Dat lukt alleen als ze ondersteuning krijgen vanuit het privéfront, zegt Peter Conneman, partner van hr-bureau Mercer. Dat leidt tot toenemende mantelzorg die moet worden opgebracht door mensen die nog volop in het arbeidsproces zitten. Eén op de acht werknemers is al belast met zorgtaken in de privésfeer. Als je als werkgever je medewerkers wil faciliteren om inzetbaar te blijven, kom je dus ook uit op arbeidsvoorwaarden die hen in de privésfeer ondersteunen. Populair Life benefits die hierin uitkomst kunnen bieden, geven bijvoorbeeld de mogelijkheid om vrije tijd te sparen. Veel andere life benefits bieden inkomenscompensatie bij vervroegd uittreden of arbeidsongeschiktheid. Vaak zijn dat verzekeringsproducten die als benefit worden verstrekt. Sommige zijn geregeld per cao. Werknemers in de metaal en techniek kunnen zich bijvoorbeeld via hun cao verzekeren tegen de inkomensachteruitgang door Top 10 populairste arbeidsvoorwaarden 1. Extra vakantiedagen 2. Tegemoetkoming opleidingskosten 3. Winstdeling 4. Tegemoetkoming pensioenkosten 5. Auto van de zaak 6. Tijd voor tijd 7. Tegemoetkoming ziektekosten 8. Tegemoetkoming kosten kinderopvang 9. Prestatiebonus 10. Vergoeding ouderschapsverlof Bron: NRI 12 personeelbeleid juli/augustus 2010

13 Life Benefits Thema arbeidsongeschiktheid. Ook allerlei pensioengerelateerde producten vloeien voort uit cao s, niet zelden in de vorm van verzekeringen. Populair is de ANW-voorziening, zegt Mart Vreven, managing consultant van AON, een specialist in employee benefits. Bij overlijden krijgen nabestaanden dan uitgekeerd. Ook de arbeidsongeschiktheidverzekering is erg populair. Opvallend is dat er nu een trend gaande is van verplichte uitruil naar vrijwillige verzekering. Vrijwillige verzekeringen worden door werknemers hoger gewaardeerd dan verplichte verzekeringen. Wat niet wil zeggen dat elke p&o er al volop life benefits biedt. Veel p&o ers zitten nog in de oriëntatiefase. Sebastiaan Sloot, hr-manager van het it-bedrijf Everest, heeft geen life benefits in de aanbieding. We zijn een jong bedrijf, de gemiddelde werknemer is 33 jaar. Werknemers zijn nog actief en vitaal en hebben weinig vraag naar benefits die gezondheid of werkzekerheid bieden. We investeren wel veel in opleiding en ontwikkeling. Op lange termijn wil ik life benefits mogelijk gaan inzetten. Zeker in de toekomst kunnen deze vormen van beloning een toegevoegde waarde bieden. De toename van de life benefits heeft alles te maken met de veranderingen van het sociaaleconomisch beleid in het land. Een terugtredende overheid, versobering van de sociale zekerheid, langer doorwerken, zowel werkgevers en werknemers realiseren zich dat het sociale vangnet dun is geworden. Werknemers die door omstandigheden uit het arbeidsproces vallen, voelen dat in hun portemonnee. Een deel van de schade verhalen zij op werkgevers. Beide partijen zijn erbij gebaat als de werkende klasse tot op hoge leeftijd productief kan blijven, zeker met het vooruitzicht van vergrijzing en een krappe arbeidsmarkt. Misselijk Het is de bedoeling dat werknemers niet ziek, zwak en misselijk zijn als ze de eindstreep naderen, zegt Peter Conneman van Mercer. Ze moeten niet alleen hun werk nog kunnen doen maar er ook nog zin in hebben. Het is zowel werknemers als werkgevers er veel aan gelegen om stress in het arbeidsproces te voorkomen, dat is slecht voor de inzetbaarheid. Daarnaast zijn sommige life benefits verplicht vanuit nieuwe wetgeving. Bijvoorbeeld de Wia Hiaatverzekering. Deze verzekering dekt de inkomensval van arbeidsongeschikten in de categorie 35 tot 80 procent. De mogelijkheden om de restcapaciteit op de arbeidsmarkt te benutten zijn voor deze mensen niet groot. De inkomensval kan voor een werknemer met een salaris van euro oplopen tot euro per jaar. Werkgevers kunnen daar zelfs jaren later nog juridisch aansprakelijk voor worden gesteld, zegt Niels Karssen, directeur van SEZ, een bureau voor arbeidsvoorwaarden. Als blijkt dat een werkgever niet de mogelijkheid van een Wia Hiaatverzekering heeft geboden, dan kan de werkgever daar tot twaalf jaar later financieel voor aansprakelijk worden gesteld. Hiervoor zijn al werkgevers Flexibele arbeidsvoorwaarden Meest voorkomende aanbiedingen in flexibele arbeidsvoorwaardenpakketten Europa (in %) 1. Medische verzekering Levensverzekering Tandheelkundige voorzieningen Ongevalsrisico Spaarplan voor pensioen Oogheelkundige voorzieningen Mobiele telefoon Auto Sportschoolabonnement Gezondheidsscreening Kinderopvang Buy/sell opties vakantiegeld Voedsel Openbaar vervoer Huisvesting 13 Bron: Mercer veroordeeld. Dit vloeit voort uit de Wia, waarin de aansprakelijkheid van de werkgever geregeld is. Van veel andere life benefits zijn nut en noodzaak minder helder. Soms zit er flauwekul tussen, zegt Karssen. Neem de Wia Bodemverzekering, die dekt de inkomensachteruitgang voor werknemers die tot 35 procent arbeidsongeschikt zijn. Als werkgever heb je weinig aan zo n benefit. Een medewerker in deze categorie arbeidsongeschiktheid heeft voldoende mogelijkheden op alternatief werk. De mogelijkheden om hun inkomen op peil te houden zijn dus heel redelijk. Geen rechter zal een werkgever veroordelen omdat die geen Wia Bodemverzekering heeft afgesloten voor zijn werknemers. Waardebeleving Nederlanders zeggen wel dat ze pensioen zo belangrijk vinden, maar als je doorvraagt vinden ze dat helemaal niet zo belangrijk, zegt Vreven van AON. Het zijn met name de franjeaspecten binnen een pensioenregeling die relatief veel geld kosten, maar die weinig gewaardeerd worden en waarvan ook weinig gebruik gemaakt wordt. Het duurt nog zeker vijf jaar voordat p&o ers gewend zijn aan life benefits, denkt Karssen. Zeker de verzekeringsproducten zijn een struikelblok. Tientallen verzekeringen zijn er al in de sfeer van de life benefits. Honderden miljoenen euro s zijn ermee gemoeid en het bedrag wordt elk jaar meer. Werkgevers begrijpen niet wat ze ermee moeten en kunnen. De helft heeft geen flauw benul van de risico s die ze lopen met de Wia. Werknemers begrijpen er al helemaal niks van. Slechts één op de tien bedrij- personeelbeleid juli/augustus

14 ven heeft de life benefits goed geregeld. Vier zijn er op de goede weg en de helft moet er nog mee beginnen. Ondanks de verwarring bieden life benefits ook grote mogelijkheden voor werkgevers. Het afsluiten van collectieve ziektekostenverzekering biedt hen bijvoorbeeld de mogelijkheden eisen te stellen aan verzekeraars. Werkgevers kunnen bijvoorbeeld een gratis cursus stoppen met roken eisen voor het personeel, zegt Karssen. Daar heeft de verzekeraar immers ook voordeel bij. Als werkgever kun je dit weer aanbieden aan je personeel. Zorg wel dat je het zelf afdwingt bij de verzekeraar, want die zal het niet spontaan gaan aanbieden. Een voordeel van life benefits is ook dat ze veel mogelijkheden bieden, bijvoorbeeld op het gebied van ziekteverzuim. Verlofregelingen kunnen bijvoorbeeld een goed wapen zijn tegen grijs verzuim. Daarnaast kun je kosten besparen door collectieve inkoop van life benefits, zegt Karssen. Zo kun je wel tot tien procent op je sociale verzekeringen besparen, zonder dat je aanbod van benefits verschraalt. Top 10 populairste arbeidsvoorwaarden p&o ers 1. Tegemoetkoming opleidingskosten 2. Extra vakantiedagen 3. Tegemoetkoming pensioenkosten 4. Tegemoetkoming kosten kinderopvang 5. Auto van de zaak 6. Tegemoetkoming ziektekosten 7. Vergoeding ouderschapsverlof 8. Winstdeling 9. Tijd voor tijd 10. Gegarandeerde bonus Bron: Intermediair Sigaar Een ander voordeel van life benefits is het beleidsmatige voordeel ervan voor de werkgever, terwijl de benefit in mindering gebracht kan worden op andere arbeidsvoorwaarden. Voor werknemers is het een sigaar uit eigen doos, zo erkent Karssen, maar in sommige gevallen mag dat. Het zijn niet alleen de werkgevers die in gezondheid en werkzekerheid hoeven te Lang leve het keuzepakket In heel Europa is het flexibele arbeidsvoorwaardenpakket het populairst bij de Nederlandse werkgevers: 53 procent tegen bijvoorbeeld 13 procent in Italië. De algehele trend is daarmee stijgende. Werkgevers luisteren beter naar hun werknemers, maar zien ook in dat ze zelf kosten kunnen besparen, zo concludeert hr-bureau Mercer in een Europees onderzoek over flexibele arbeidsvoorwaarden. Een kwart van de werkgevers in Europa biedt werknemers een keuzepakket wat betreft de arbeidsvoorwaarden. Een derde van de overige werkgevers overweegt dat. Volgens de meeste werkgevers (83 procent) zijn de keuzepakketten voor arbeidsvoorwaarden positief door de werknemers onthaald. Daarbij concludeert het merendeel van de werkgevers dat hun keuzeprogramma uiteindelijk kostenneutraal (42 procent) of zelfs kostenbesparend (30 procent) is gebleken. investeren. Ook werknemers hebben hierin een verantwoordelijkheid. De kunst is uiteindelijk om voor elke werknemer het juiste pakket arbeidsvoorwaarden aan te bieden, voorzien van de ideale life benefits. Dat is alleen nog maar mogelijk door keuzevarianten aan te bieden, meent Conneman van Mercer. Leg een generieke basis voor iedereen en biedt daarbinnen voldoende keuzemogelijkheden. Zorg dat je binnen de afgesproken personeelskosten blijft. De uitdaging is dan ook om die benefits aan te bieden waar vraag naar is. Soms bied je een benefit van een euro die voor de werknemer een gevoelswaarde heeft van vijf euro. Doe je het omgekeerde, dan gooi je geld over de balk. Maak niet de fout om voor werknemers in te vullen wat belangrijk is. Dat weten zij alleen. Als het zo bekijkt, zijn op den duur alle arbeidsvoorwaarden life benefits. Hoe belangrijk de life benefits ook zijn en hoe groot de mogelijkheden, het overtuigen van werknemers zal de grote uitdaging worden de komende jaren. Werknemers zien de noodzaak nog onvoldoende in, meent Karssen. Ze zijn nog vaak terughoudend. De overheid regelt het wel, is nog vaak de houding. Het heeft tijd nodig om ze ervan te doordringen dat ze zelf hun inkomen op peil moeten houden. Maar de wal zal het schip keren. Toen het ANW-gat ontstond, was er aanvankelijk weinig animo bij werknemers om zich bij te verzekeren. Tot de protesten van het thuisfront kwamen. Welke partner wil er onverzorgd achterblijven met kinderen als de kostwinnaar overlijdt? 14 personeelbeleid juli/augustus 2010

15 Column Ongekoo d i De olifant en de mier Toon Tellegen schreef in een van zijn Na zes, zeven jaar in een functie, wordt dierenverhalen over de olifant die een het tijd om te bewegen. Degenen die dit streep in het zand trok en vervolgens aan niet durven, moeten worden overtuigd alle dieren vroeg wie er over de streep dat over de streep stappen niet eng is, durfde te stappen. Sommige vroegen maar leuk en uitdagend. Dat kan alleen wat ze ervoor kregen, als ze dat zouden als je het ze makkelijk maakt. Zonder doen. Andere durfden niet. Alleen de ingewikkelde processen, zonder de baas mier stapte over de streep om samen erbij te betrekken. Laat ze zelf uitvinden met de olifant op weg te gaan naar een wat een mogelijke nieuwe stap is en help nieuwe toekomst. ze met opleiding indien nodig. Wim Kooijman is directeur P&O bij KLM en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement & Organisatieontwikkeling NVP. In Ongekooid deelt hij zijn beschouwingen over hr met de lezers van Personeelbeleid. De streep in het zand vind je ook in organisaties terug. Organisaties met allerlei soorten mensen. Mensen die makkelijk naar iets nieuws overstappen. Mensen die al lang in dezelfde functie werken en moeilijk over die streep getrokken kunnen worden. En alles wat er tussenin zit. Het is aan hr om iedereen over de streep te trekken. En die combinatie van talenten te maken die ervoor zorgt dat de organisatie verder komt. Daarvoor heb je alle dieren nodig. Net als de olifant geloof ik dat verandering meestal een verbetering is. Dat mensen, die gedreven worden door de passie van de olifant, een nieuwe toekomst maken, veranderingen teweegbrengen. Soms met geweld, door te stampen in de porseleinkast. Maar soms ook met de subtiliteit van het beest dat zijn voet heel precies neerzet, zonder verdere schade aan te richten. In organisaties heb je het geweld van de olifant nodig. En mensen als de mier, die meestal op de achtergrond het echte werk met passie doen. Ook de opportunisten, degenen die best willen bewegen als het maar betaalt, kunnen een waardevolle bijdrage leveren. Het zijn de mensen die niet durven, waar je je pijlen op moet richten. personeelbeleid juli/augustus

16

17 Spotlight 10 vragen aan Leo Wilhelm, Defensie Voor rouw niks geregeld Gesneuvelde militairen worden herdacht met alle eerbetoon. Maar als civiele medewerkers stierven, gebeurde er vrijwel niets op het ministerie van Defensie. Voor rouwverwerking was geen plaats op de werkvloer. Hr-manager Leo Wilhelm bracht hier op eigen initiatief verandering in. Rouwverwerking was een probleem en had invloed op de productiviteit. Tekst Jolanda van Zwieten, Foto Wiebe Kiestra 1 Hoe kwam u erbij om een rouwprotocol in te voeren? Een eindejaarstoespraak van de commandant zette me aan het denken. Hij gaf aan blij te zijn dat er niemand binnen de organisatie was overleden dat jaar. Dat was achteraf een pijnlijke uitspraak, want er bleken twee medewerkers te zijn overleden dat jaar. Toch gaf zijn opmerking aan dat rouwverwerking leeft in de organisatie, ook al gaan mensen daar nog niet zo gemakkelijk mee om. Feliciteren gaat een stuk gemakkelijker dan condoleren. Ik merkte dat toen ik tien jaar geleden vader werd. Iedereen kwam op mij af om me de hand te schudden. Maar als het gaat om rouwen, weten mensen zich minder gemakkelijk een houding te geven. Dat ervaar ik in mijn vrije tijd, want dan ben ik vrijwilliger in een hospice, een huis voor terminale mensen. Ja, daar heb ik altijd te maken met de dood. Binnen de organisatie weten ze me inmiddels te vinden als er iemand is overleden. Ik adviseer de p&o er of de leidinggevende hierover. 2 Was er op het ministerie niets geregeld over rouwverwerking? Jawel, er was een aantal formaliteiten geregeld. De nabestaanden van een overledene kregen een brief van de minister, het account werd geblokkeerd, de einde uitkering werd geregeld. Gewoon de harde p&o-regelgeving dus. Maar wat je precies personeelbeleid juli/augustus

18 moet doen wanneer een collega overlijdt, of als een dierbare van een collega overlijdt, was niet vastgelegd. Iedereen vulde dit op zijn eigen manier in. 3 Waaraan merkte u dat de organisatie tekort schoot? De berichtgeving over het overlijden van medewerkers was al wel goed geregeld. Er werd een rondgestuurd door de organisatie. Dat was soms echter nogal confronterend. Veel mensen op het ministerie rouleren over afdelingen en functies, dus hoorden ze pas van het overlijden van collega s als ze zo n kregen. Soms ging het dan om goede collega s waar ze jaren mee hadden gewerkt. Dat kwam nog wel eens hard aan. Dat is niet altijd te vermijden, wanneer een medewerker plotseling overlijdt. Soms echter gebeurt het na een lang ziekbed en met het opstellen van het protocol, ging ik op zoek naar draagvlak binnen de organisatie. Dat rouwverwerking een probleem was en invloed heeft op de productiviteit, wilde ik bij alle partijen benadrukken. Ik ben naar p&o toegegaan om te praten over het protocol. Het bedrijfsmaatschappelijk werk heb ik er ook bij betrokken. Die erkenden het probleem. Bij p&o en het maatschappelijk werk kwamen maar weinig hulpvragen over rouwverwerking binnen, maar ze zagen wel dat hier een probleem lag. Ik heb bij het creëren van draagvlak voor rouwverwerking ook geestelijke verzorging betrokken. Via de pandit, een hindoe geestelijk verzorger, zijn ook de joodse, christelijke, islamitische en humanistische geestelijk verzorgers betrokken. Ik wilde expliciet aandacht voor de culturele en religieuze verschillen bij rouw tussen onze medewerkers. Dat moet ook, want we voeren een divers personeelsbeleid. Veel mensen met een Een vraag als Gaat het weer een beetje? wordt regelmatig gesteld aan iemand die met rouw te kampen heeft dan kan de communicatie over dit soort onderwerpen beter. Wat ook meespeelde was de organisatiecultuur. Het tonen van emoties is niet zo gebruikelijk hier. Er bestond een drempel om naar bedrijfsmaatschappelijk werk te gaan. Vaak deed men alsof er niets was gebeurd na het overlijden van een collega. Het werk moet door, was de algemene gedachte. Gevoelens van medewerkers werden vervolgens onder het tapijt gemoffeld. Rouwende medewerkers zwegen tegenover hun leidinggevenden. Dat bleef natuurlijk niet zonder gevolgen. De druk om door te werken leidde er uiteindelijk toe dat het werk juist stil kwam te liggen. Onzichtbaar leden we veel productiviteitsverlies. Dit moest anders, vond ik. Er moest veel meer aandacht komen voor rouw op de werkvloer. De vorm van deze aandacht moest volgens mij in een apart protocol worden vastgelegd. Het voordeel hiervan is dat je een duidelijke handleiding hebt. Met name in situaties waarin je nogal in verwarring bent, is duidelijkheid en overzichtelijkheid prettig. 4 Welke rol speelden leidinggevenden in rouwverwerking op de werkvloer? Zij waren vaak niet goed voorbereid op zo n situatie. Door onwetendheid doen ze soms de verkeerde dingen. Een vraag als Gaat het weer een beetje? wordt regelmatig gesteld aan iemand die met rouw te kampen heeft. Hiermee creëer je schijnruimte want je dwingt iemand tot een positief antwoord. Soms vragen leidinggevenden helemaal niets, of vluchten ze in clichés. 5 Hoe heeft u de invoering van het protocol aangepakt? Ik heb het onderwerp aangekaart bij mijn leidinggevende en kreeg toestemming om een rouwprotocol te schrijven. Tegelijk andere culturele achtergrond werken bij ons. Iedere cultuur heeft weer zijn eigen rouwrituelen. Als je daar rekening mee houdt, voorkom je pijnlijke situaties. 6 Waar moet p&o rekening mee houden als het gaat om culturele verschillen? Moslims praten bijvoorbeeld nauwelijks over rouw. Met name de oudere generatie is nogal gesloten. Bij de jongere generatie is dat anders, daar praten ze al makkelijker over hun gevoelens. Rituelen rondom de dood zijn per cultuur verschillend en ook binnen een cultuur zijn er weer allerlei verschillen. Bij moslims stuur je bijvoorbeeld geen bloemen. Zij kennen een vrij strikte veertig dagen durende rouwperiode. Ophemelen van een dode doe je niet, want de dood is een keuze van Allah. Mannen en vrouwen zitten gescheiden bij de uitvaart. Bij de hindoes is het weer anders. Feestelijkheid is daar een belangrijk onderdeel van de rouw, want veel van hen geloven in reïncarnatie. Ook ziet een hindoe in rouw zichzelf als onrein, dus hij geeft je geen hand. Je bezoekt een hindoe ook niet thuis. Joden versturen geen rouwkaarten. Binnen één dag is bij hen de begrafenis, dus de periode voor berichtgeving die wij hebben, kennen zij niet. Als p&o er of als leidinggevende kun je hier goed rekening mee houden. Het zijn nogal wat culturele verschillen maar de regelgeving is voor iedereen weer gelijk. Standaard staat in ons reglement bijvoorbeeld dat bij verlies van de partner, een ouder of een kind er recht is op doorbetaald bijzonder verlof vanaf het overlijden tot en met de begrafenis of de crematie. Aanvullend hierop wordt er verlof verleend om voor godsdienstige plechtigheden de rouwceremoniën te verrichten. Toch moet je als p&o er kijken over hoeveel ruimte je beschikt om medewerkers tegemoet te komen in hun verdriet. 18 personeelbeleid juli/augustus 2010

19 Spotlight 7 Kunt u aangeven hoe uw rouwprotocol eruit ziet? Het rouwprotocol beschrijft de stappen die je bij het overlijden van een dierbare van een medewerker, of van de medewerker zelf kunt zetten. Het bevat een soort checklist waarmee je nagaat welke stappen er van toepassing zijn in de desbetreffende situatie. De activiteiten die ons protocol voorschrijft zijn concreet. Denk bijvoorbeeld aan het verspreiden van een overlijdensbericht, het opnemen en onderhouden van contact met de nabestaanden en het informeren van de afdeling. Ook het bijwonen van de uitvaart hoort daarbij. Voor een overleden collega kan bijvoorbeeld ook een gedenkhoekje worden ingericht. Op scholen gebeurt dit steeds vaker. Daarnaast bevat het rouwprotocol bijlagen met gesprekstips, achtergrondinformatie bij rouwtrajecten en de informatie over culturele en religieuze aspecten van rouw. 8 Hoe valt een gedenkhoekje binnen een militaire organisatie? Vinden uw collega s dit niet soft? Ze moeten er zeker wel even aan wennen. Maar er zijn steeds minder mensen die het als soft afdoen. Ik maak graag de vergelijking met de brandweer en de politie. Daar zijn traumateams geformeerd en pas na tien jaar geaccepteerd. Dus soms kan het even duren. Tot nu toe zijn de reacties vooral positief. Een voorbeeldfunctie voor mij vervult Commandant der Strijdkrachten, generaal Peter van Uhm. Zijn zoon overleed in Afghanistan, de dag na zijn installatie. Hij stelde zich kwetsbaar op en uitte zijn emoties. De hele organisatie heeft dit opgepikt. Wat ook scheelt is dat we steeds meer in een emotiecultuur leven. Denk bijvoorbeeld aan de dood van Lady Di of Andre Hazes, en recent Michael Jackson. Emoties uiten wordt steeds normaler en beter geaccepteerd. Uitvaartondernemingen houden ook steeds meer rekening met deze ontwikkeling. Er is veel meer aandacht voor de vormgeving van een afscheid door persoonlijke rituelen. 9 Wat zijn de resultaten van het protocol tot nu toe? Het protocol is begin 2009 binnen de organisatie waar ik werk ingevoerd. Sindsdien zijn er meerdere civiele medewerkers van Defensie overleden. Het blijft iedere keer een schok wanneer er een collega wegvalt. Maar het resultaat is wel dat het omgaan met de dood bespreekbaar is geworden op de werkvloer. Steeds meer mensen volgen hun gevoel en praten over datgene wat is gebeurd. Het werk lijdt minder onder sterfgevallen van medewerkers dan voorheen. Langzaam maar zeker werken we aan het bewustzijn onder leidinggevenden en medewerkers. Leo Wilhelm was tot afgelopen juni hr-manager bij IVENT, de ict-organisatie van Defensie. Daarnaast is hij als vrijwilliger betrokken bij het Jacobshospice in Den Haag en bij de werkgroep Steun bij rouw van Humanitas Haagland. Hij heeft de tweejarige opleiding Omgaan met verlies gedaan van Riet Fiddelaers-Jaspers en Sabine Noten (Land van rouw). In 2009 heeft hij het rouwprotocol ingevoerd bij IVENT. Samen met Joost P.J. van Wielink, verliesdeskundige van de Abdij van Berne te Heeswijk, beheert hij de groep Verlies en rouw op het werk op LinkedIn. Deze groep groeit gestaag en telt op dit moment 71 leden. Het Nederlandse Ministerie van Defensie (MinDef) wordt gevormd door het departement, de Nederlandse Krijgsmacht en twee ondersteunende defensieonderdelen (de Defensie Materieel Organisatie en het Commando Diensten Centra). Het ministerie wordt geleid door de minister en de staatssecretaris. Defensie telde in 2008 circa medewerkers en is daarmee één van de grotere werkgevers van Nederland. 10 Is het protocol het eindpunt van werken aan rouwverwerking op het ministerie? Zeker niet, we staan pas aan het begin. Ik ben nu bijvoorbeeld bezig om een workshop te ontwikkelen, om zo leidinggevenden te trainen door middel van rollenspellen. In de workshop leren ze om zich kwetsbaar op te stellen. Een andere stap is de verdere implementatie van het protocol. Op dit moment is het alleen nog maar binnen onze bedrijfsgroep in werking. Wel krijgt het binnenkort de status van vaste order en gaat het zo onderdeel uitmaken van het formele beleid. We staan nu op de drempel om dit protocol voor de hele burgerorganisatie in te voeren, die bestaat uit mensen. Andere ministeries tonen ook interesse. Het rouwprotocol zelf is ook nog altijd niet perfect, maar het gaat er vooral om dat het gaat leven in de organisatie. In mijn ideaalbeeld komen alle collega s na de begrafenis bij elkaar op het werk om na te praten en de overledene te herdenken. Maar dat is nu nog een stap te ver. personeelbeleid juli/augustus

20

WERKNEMERS ZELF AAN DE SLAG MET HUN DUURZAME INZETBAARHEID

WERKNEMERS ZELF AAN DE SLAG MET HUN DUURZAME INZETBAARHEID HEALTH WEALTH CAREER MERCER WERKNEMERS- ONDERZOEK SERIES WERKNEMERS ZELF AAN DE SLAG MET HUN DUURZAME INZETBAARHEID DUURZAME INZETBAARHEID PRODUCTIEVE, GEMOTIVEERDE EN GEZONDE WERKNEMERS DIE IN STAAT ZIJN

Nadere informatie

Vacatures en samenstelling OR

Vacatures en samenstelling OR COMMISSIE BEVORDERING MEDEZEGGENSCHAP Vacatures en samenstelling OR SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD Bezuidenhoutseweg 60 Postbus 90405 2509 LK Den Haag T 070 3499 499 E communicatie@ser.nl www.ser.nl September

Nadere informatie

Loyalis in de zorg Een deskundige partner voor werkgevers

Loyalis in de zorg Een deskundige partner voor werkgevers De expertise van Loyalis is mensenwerk gebruiken we onze kennis voor heldere adviezen en diensten. Omdat pensioen- en caoregelingen in elke sector weer anders zijn, is ons werk maatwerk. En bieden we onze

Nadere informatie

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI Beter Af Verzuim Risico Verzekering Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI 2 SamenWerken aan Gezond Ondernemen Voor u als werkgever in de sector cultuur is het van groot belang uw organisatie

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Werk en Mantelzorg. 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. 3 Succesvoorbeeld mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid

Inhoudsopgave. 1 Werk en Mantelzorg. 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. 3 Succesvoorbeeld mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid Inhoudsopgave 1 Werk en Mantelzorg 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid - Handreiking 1 Flexibilisering - Handreiking 2 Bekendheid en Bespreekbaarheid - Handreiking 3 Rolverdeling mantelzorgvriendelijkpersoneelsbeleid

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren. Het gevolg: meer verzuim

Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren. Het gevolg: meer verzuim Mantelzorg en werk steeds lastiger te combineren Het gevolg: meer verzuim Het aantal mantelzorgers in de Nederlandse samenleving neemt in hoog tempo toe. Niet alleen omdat mensen steeds ouder worden, maar

Nadere informatie

Het Generatiepact. Inhoudsopgave. 3 Wat is het Generatiepact?

Het Generatiepact. Inhoudsopgave. 3 Wat is het Generatiepact? het Generatiepact Inhoudsopgave 3 Wat is het Generatiepact? 5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 6 De 55-jarigenregeling 11 De 60-jarigenregeling 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar

Nadere informatie

5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar de 60-jarigenregeling

5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar de 60-jarigenregeling het Generatiepact Inhoudsopgave 3 Wat is het Generatiepact? 5 Wanneer kan ik meedoen aan het Generatiepact? 6 De 55-jarigenregeling 11 De 60-jarigenregeling 16 De overgang van de 55-jarigenregeling naar

Nadere informatie

Personeelsvoorziening van de toekomst

Personeelsvoorziening van de toekomst Personeelsvoorziening van de toekomst een transitienetwerk voor Noordoost-Brabant Food & Feed Noordoost-Brabant Wie doet over tien jaar het werk? Waar staat uw bedrijf over tien jaar? De crisis voorbij,

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Het Anw-Zekerheidsplan. Goed werkgeverschap voor de nabestaanden van uw werknemer

Het Anw-Zekerheidsplan. Goed werkgeverschap voor de nabestaanden van uw werknemer Het Anw-Zekerheidsplan. Goed werkgeverschap voor de nabestaanden van uw werknemer Inhoud Een goede werkgever denkt mee. 3 Even uw voordelen op een rij! 4 Zo werkt de Algemene nabestaandenwet (Anw). 5 Bijverzekeren

Nadere informatie

Laat uw geld groeien!

Laat uw geld groeien! AEGON Ontslagvergoeding Sparen Ontslagvergoeding nog niet nodig? Laat uw geld groeien! Een ontslag is een ingrijpende gebeurtenis. Naast de nodige emoties speelt dan ook uw financiële situatie een grote

Nadere informatie

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 17 / september en oktober 2013 INHOUD:

Jaargang 2013 / nieuwsbrief 17 / september en oktober 2013 INHOUD: Jaargang 2013 / nieuwsbrief 17 / september en oktober 2013 INHOUD: Verzuim daalt naar 3,8%, maar wel vaker ziek aan het werk Twee derde arbodiensten schendt privacy niet Naleving arbozorgverplichtingen

Nadere informatie

De rol van de OR Individuele rechtshulp voor leden van de LAD Advies bij ontslag Inzet LAD De LAD Contact met de LAD Sociaal plan I

De rol van de OR Individuele rechtshulp voor leden van de LAD Advies bij ontslag Inzet LAD De LAD Contact met de LAD Sociaal plan I Advies bij ontslag De zekerheid van een vaste baan. Veel artsen in dienstverband hechten er sterk aan, vooral in deze onzekere tijden. Toch kan het iedereen overkomen, ook u: de organisatie wordt anders

Nadere informatie

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid In het voorjaar van 2015 heeft Odyssee een digitale enquête uitgezet onder 950 ondernemingsraden om zicht te krijgen

Nadere informatie

EEN VERLIES VERWERKEN KAN NIEMAND ALLEEN, OOK NIET OP HET WERK!

EEN VERLIES VERWERKEN KAN NIEMAND ALLEEN, OOK NIET OP HET WERK! EEN VERLIES VERWERKEN KAN NIEMAND ALLEEN, OOK NIET OP HET WERK! Wat doet u als werknemer als u na het overlijden van een geliefd persoon niet in staat bent om te werken? Als u innerlijk volledig in beslag

Nadere informatie

Eigen risico dragen voor de WGA vaak financieel aantrekkelijk

Eigen risico dragen voor de WGA vaak financieel aantrekkelijk Binnenkort voert het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een aantal veranderingen door in de wijze waarop de WGA wordt gefinancierd. Deze wijzigingen maken het voor zorginstellingen aantrekkelijker

Nadere informatie

Onbetaald verlof. Lees alles over de gevolgen voor uw pensioen als u met onbetaald verlof gaat

Onbetaald verlof. Lees alles over de gevolgen voor uw pensioen als u met onbetaald verlof gaat Onbetaald verlof Lees alles over de gevolgen voor uw pensioen als u met onbetaald verlof gaat 2 Leeswijzer Deze brochure is opgebouwd uit vier delen: Wat houdt 1. Wat houdt in? In dit eerste deel vindt

Nadere informatie

Employee benefits én de diverse oplossingen

Employee benefits én de diverse oplossingen Ieder nadeel heb z n voordeel, een gevleugelde uitspraak die z n doel niet mist Werkgevers- en werknemersvoorzieningen en Employee Benefits vragen de aandacht. Als werkgever en coach van een actief team

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever. Anw-pensioen. Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers

Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever. Anw-pensioen. Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever Anw-pensioen Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers 2 Anw-pensioen Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Wilt u inkomenszekerheid

Nadere informatie

HTW Dienstverlening Gemakkelijk, tijdbesparend, kostenverlagend en geen risico s!

HTW Dienstverlening Gemakkelijk, tijdbesparend, kostenverlagend en geen risico s! HTW Dienstverlening Gemakkelijk, tijdbesparend, kostenverlagend en geen risico s! HTW is gespecialiseerd in het aanbieden van diensten en producten op het gebied van personeelsaangelegenheden. Wij leveren

Nadere informatie

Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening

Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening Marktvisie Finance Tijdbom onder arbeidsmarkt financiële dienstverlening Marktvisie > Finance 3 Inleiding In de financiële dienstverlening zullen de komende jaren mede onder invloed van de digitalisering

Nadere informatie

WORD NU LID VAN FNV WOONDIENSTEN!

WORD NU LID VAN FNV WOONDIENSTEN! WORD NU LID! WORD NU LID VAN FNV WOONDIENSTEN! Lid worden van FNV Woondiensten is een goede stap. Ons motto is Gewoon Goed Werk. Wij vinden dat u recht hebt op gelijk loon voor gelijk werk, een vast contract

Nadere informatie

Onderzoek vitaliteit en arbeidsmotivatie in de zorg Achtergrond van het Odyssee onderzoek

Onderzoek vitaliteit en arbeidsmotivatie in de zorg Achtergrond van het Odyssee onderzoek Onderzoek vitaliteit en arbeidsmotivatie in de zorg Achtergrond van het Odyssee onderzoek Bij onze opdrachtgevers en relaties in de zorg zien wij een veelheid aan discussies en projecten die ons inziens

Nadere informatie

OUDEREN OP DE ARBEIDSMARKT

OUDEREN OP DE ARBEIDSMARKT AMSTERDAMS INSTITUUT VOOR ARBEIDSSTUDIES UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM OUDEREN OP DE ARBEIDSMARKT Onderzoek op basis van de Loonwijzer Kea Tijdens, AIAS, Universiteit van Amsterdam Maarten van Klaveren, STZ

Nadere informatie

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

VERLIES NAAR WINST. bij rouw op het werk. inleiding door Trudy van Gils tgv 75 jarig jubileum uitvaartvereniging Joure op 8 oktober 2010

VERLIES NAAR WINST. bij rouw op het werk. inleiding door Trudy van Gils tgv 75 jarig jubileum uitvaartvereniging Joure op 8 oktober 2010 VAN WELKOM VAN VERLIES NAAR WINST bij rouw op het werk inleiding door Trudy van Gils tgv 75 jarig jubileum uitvaartvereniging Joure op 8 oktober 2010 Enkele overwegingen Wie een kind baart, kan vier maanden

Nadere informatie

Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever. Anw-pensioen. Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers

Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever. Anw-pensioen. Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever Anw-pensioen Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Anw-pensioen Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Wilt u inkomenszekerheid

Nadere informatie

Loyalis als deskundige partner Inzicht in uw organisatie en uw werknemers

Loyalis als deskundige partner Inzicht in uw organisatie en uw werknemers Loyalis als deskundige partner Inzicht in uw organisatie en uw werknemers De expertise van Loyalis is mensenwerk U wilt altijd het beste voor uw werknemers. Als HR-professional neemt u uw verantwoordelijkheid

Nadere informatie

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu Vaderschap 2.0 E-Quality 55 UIT DE PRAKTIJK 3.3 Interview met Arno Janssen en Caroline

Nadere informatie

1. De detailhandel in Nederland

1. De detailhandel in Nederland 1 2 1. De detailhandel in Nederland De detailhandel is een belangrijke economische sector die wordt gekenmerkt door een zeer arbeidsintensief karakter. Er werken ongeveer 750.000 mensen. Het belang voor

Nadere informatie

Informatie afkomstig van www.abu.nl

Informatie afkomstig van www.abu.nl Als je gaat werken voor een uitzendonderneming zijn er een aantal zaken waar je rekening mee moet houden en wat je zou moeten weten, zoals bijvoorbeeld: Wat neem je mee naar de inschrijving? Welke wet-

Nadere informatie

ONDERZOEK JONGEREN EN FLEX FNV JONG

ONDERZOEK JONGEREN EN FLEX FNV JONG ONDERZOEK JONGEREN EN FLEX FNV JONG Streekproef Geslacht Leeftijd Heb je momenteel een baan in loondienst? n % man 138 45,7 vrouw 164 54,3 Total 302 100,0 n % 18-25 jaar 124 41,1 26-35 jaar 178 58,9 Total

Nadere informatie

Spreektekst AO Staf Depla Woekerpolissen dd 8 februari 2007

Spreektekst AO Staf Depla Woekerpolissen dd 8 februari 2007 Spreektekst AO Staf Depla Woekerpolissen dd 8 februari 2007 Voorzitter We maken ons druk over deze kwestie omdat: a. het de belangen van veel consumenten raakt (6.5 miljoen polissen). Consumenten zijn

Nadere informatie

Wat kies jij? Wegwijzer in het fasemodel

Wat kies jij? Wegwijzer in het fasemodel Wat kies jij Wegwijzer in het fasemodel Van inkomen naar inkomen dit helpt PostNL helpt je op verschillende manieren. Met name via een financiële vergoeding, begeleiding van werk naar werk door Mobility

Nadere informatie

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Alle feiten en cijfers Gegevens Datum : 20 juni 2012 Auteur : Redactie Inhoud Inleiding... 4 Onderzoek... 4 Verantwoording... 4 Belangrijkste conclusies...

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Maak werk van mantelzorg!

Maak werk van mantelzorg! Een stevige cao maakt zich sterk voor 1 op 8 de 1 op de 8 werknemers combineert werk met langdurige zorg voor een naaste. De komende jaren neemt dat aantal toe omdat er een groter beroep wordt gedaan op

Nadere informatie

U gaat uit dienst. Wat betekent dit voor uw pensioen, partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering?

U gaat uit dienst. Wat betekent dit voor uw pensioen, partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering? U gaat uit dienst. Wat betekent dit voor uw pensioen, partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering? Inhoud U gaat uit dienst. 3 Situatie 1: U heeft een nieuwe werkgever. 4 Situatie 2: U start uw

Nadere informatie

Een andere kijk op werken kanker en re-integratie

Een andere kijk op werken kanker en re-integratie Een andere kijk op werken kanker en re-integratie human support grensverleggend mensenwerk Kanker wordt steeds meer een chronische ziekte, dus krijgen organisaties en werkgevers in toenemende mate te maken

Nadere informatie

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever PersoneelsImpulz PersoneelsImpulz Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel PersoneelsImpulz biedt u Financiële zekerheid voor u en uw werknemers Dienstverlening om verzuim te voorkomen en beperken

Nadere informatie

Loyalis Academie 2009

Loyalis Academie 2009 Je leeft, je verandert. Loyalis verandert met je mee. Loyalis Academie 2009 Effectieve trainingen op het gebied van active aging, personeelsbeleid en sociale zekerheid. Speciaal voor werkgevers en werknemers

Nadere informatie

Hoe komt het sociaal plan tot stand? Wat kan de LAD voor u doen? Sociaal plan De LAD Leden aan het woord Contact met de LAD I

Hoe komt het sociaal plan tot stand? Wat kan de LAD voor u doen? Sociaal plan De LAD Leden aan het woord Contact met de LAD I Sociaal plan Organisaties zijn continu in beweging. Reorganisaties, fusies of uitbesteding van werk zijn aan de orde van de dag. Voor het personeel heeft dit grote gevolgen. Mensen raken hun baan bijvoorbeeld

Nadere informatie

Cordares Continu Module Verzuim. De Nieuwe Zekerheid dat uw bedrijf bij verzuim gewoon doorgaat

Cordares Continu Module Verzuim. De Nieuwe Zekerheid dat uw bedrijf bij verzuim gewoon doorgaat Cordares Continu Module Verzuim De Nieuwe Zekerheid dat uw bedrijf bij verzuim gewoon doorgaat De Nieuwe Zekerheid dat uw bedrijf gewoon doorgaat Geen enkele ondernemer wil het weten. Maar elke ondernemer

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

1. Werken als zzp-er in de Zorg & Welzijn sector 2. De Belastingen 3. De concurrentiepositie van de zzp-er 4. De Coöperatieve Samenwerking Zorg & Co.

1. Werken als zzp-er in de Zorg & Welzijn sector 2. De Belastingen 3. De concurrentiepositie van de zzp-er 4. De Coöperatieve Samenwerking Zorg & Co. 1. Werken als zzp-er in de Zorg & Welzijn sector 2. De Belastingen 3. De concurrentiepositie van de zzp-er 4. De Coöperatieve Samenwerking Zorg & Co. 5. Toekomstperspectief Werken als zzp-er Verschillen

Nadere informatie

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Martijn Souren Ongeveer 7 procent van de werknemers met een verleent zelf mantelzorg. Ze maken daar slechts in beperkte mate gebruik van aanvullende

Nadere informatie

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren.

Het spaargeld uit de levensloopregeling kunt u gebruiken om de periode van onbetaald verlof te financieren. Levensloop. Wat is levensloop? De levensloopregeling (of: levensloop) is een fiscale regeling die vanaf 1 januari 2006 in Nederland bestaat om het sparen voor een vervangend inkomen tijdens een periode

Nadere informatie

Vitaliteit en leeftijd Symposium Vitaliteit voor organisatie en individu

Vitaliteit en leeftijd Symposium Vitaliteit voor organisatie en individu Symposium Vitaliteit voor organisatie en individu 21 september 2010 Tinka van Vuuren Inhoud presentatie Waarom is beleid gericht op vitaliteit en leeftijd noodzakelijk? Is er verband tussen vitaliteit

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld?

Bulletin. Heb ik straks genoeg geld? Bulletin BANDEN juli 2014 13 Voor werkgevers en werknemers aangesloten bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Banden- en Wielenbranche Heb ik straks genoeg geld? Hoeveel pensioen krijgt u later? Veel

Nadere informatie

Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing

Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing Criteria & aandachtspunten Rijskadeveld 28 4231 DZ Meerkerk +31 183 35 35 20 +31 6 22 201 805 www.deldenadvies.nl mail@deldenadvies.nl Algemene ontwerpeisen Teneinde

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Vergelijk uw. overlijdensrisicoverzekering. Nieuw Voor leden en niet-leden

Vergelijk uw. overlijdensrisicoverzekering. Nieuw Voor leden en niet-leden Vergelijk uw overlijdensrisicoverzekering Echt onafhankelijk vergelijken en eenvoudig afsluiten! Vergelijk en bespaar tot honderden euro s premie per jaar! Nieuw Voor leden en niet-leden Bespaar tot honderden

Nadere informatie

Werken na het bereiken. gerechtigde leeftijd. het bereiken. leeftijd. Deze brochure is een samenwerkingsproduct van:

Werken na het bereiken. gerechtigde leeftijd. het bereiken. leeftijd. Deze brochure is een samenwerkingsproduct van: Werken na Werken na het bereiken het bereiken van de van de pensioenpensioengerechtigde gerechtigde leeftijd leeftijd Deze brochure is een samenwerkingsproduct van: Inleiding Werken na het bereiken van

Nadere informatie

MET DEZE 6 KEUZES WORDT DUURZAME INZETBAARHEID WÉL EEN SUCCES

MET DEZE 6 KEUZES WORDT DUURZAME INZETBAARHEID WÉL EEN SUCCES E-blog HR special MET DEZE 6 KEUZES WORDT DUURZAME INZETBAARHEID WÉL EEN SUCCES In duurzaam inzetbaar Door Caroline Heijmans en Teresa Boons, INLEIDING Als je medewerkers en managers vraagt wat zij doen

Nadere informatie

Met de Arbeidsongeschiktheidsverzekering blijft de zaak gewoon draaien.

Met de Arbeidsongeschiktheidsverzekering blijft de zaak gewoon draaien. Het Amersfoortse OndernemersPlan Met de Arbeidsongeschiktheidsverzekering blijft de zaak gewoon draaien. U bent ondernemer. Continuïteit van uw bedrijf is erg belangrijk. U laat zich niet buitenspel zetten

Nadere informatie

Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea

Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea Inhoud Gewoon een goed pensioen. 3 Even uw voordelen op een rij! 4 Open en duidelijk over kosten. 5 Rendement op het pensioenkapitaal.

Nadere informatie

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever PersoneelsImpulz PersoneelsImpulz Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel PersoneelsImpulz biedt u Financiële zekerheid voor u en uw werknemers Dienstverlening om verzuim te voorkomen en te

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Interpolis InkomenVoorElkaar. De arbeidsongeschiktheidsverzekering voor werknemers.

Interpolis InkomenVoorElkaar. De arbeidsongeschiktheidsverzekering voor werknemers. Interpolis InkomenVoorElkaar De arbeidsongeschiktheidsverzekering voor werknemers. Wij zijn Interpolis Wij denken met u mee. Over uw toekomst, uw pensioen, uw gezondheid. Over uw woning, uw bedrijf, uw

Nadere informatie

personeelsplan Arbeidsongeschiktheid WGA-Gat verzekering De Inkomensverzekeraar voor ondernemers

personeelsplan Arbeidsongeschiktheid WGA-Gat verzekering De Inkomensverzekeraar voor ondernemers personeelsplan Arbeidsongeschiktheid WGA-Gat verzekering De Inkomensverzekeraar voor ondernemers De Amersfoortse maakt ondernemen een stuk relaxter Als zelfstandig ondernemer of werkgever wilt u uzelf,

Nadere informatie

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Verzuim & Re-integratie

NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Verzuim & Re-integratie NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! Verzuim & Re-integratie Nummer 11, september 2006 NIEUWSBULLETIN GEZOND UITGEVEN! NIEUWS OVER GEZOND UITGEVEN! INHOUD NIEUWS OVER GEZOND UITGEVEN! Dit nieuwsbulletin is

Nadere informatie

WORD NU LID VAN FNV BOUW!

WORD NU LID VAN FNV BOUW! WORD NU LID! Bouw WORD NU LID VAN FNV BOUW! Lid worden van FNV Bouw is een goede stap. Ons motto is Gewoon Goed Werk. Wij vinden dat u recht hebt op gelijk loon voor gelijk werk, een vast contract en een

Nadere informatie

Particulier. De Vaste Lasten AOV beschermt uw huidige levensstijl bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid.

Particulier. De Vaste Lasten AOV beschermt uw huidige levensstijl bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. Particulier De Vaste Lasten AOV beschermt uw huidige levensstijl bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. De ideale lastenverzekering. U leeft een onbekommerd leven. U woont in een mooi huis, u heeft

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Minder personeelskosten? 12 praktische tips

Minder personeelskosten? 12 praktische tips Minder personeelskosten? 12 praktische tips Inleiding Wanneer u met uw bedrijf bezig bent, dan kijkt u vaak naar de toekomst. Welke doelen stellen we? Wat moeten we nog verbeteren? En wat doet de concurrentie?

Nadere informatie

MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden

MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden Als uw bedrijf groeit of als één van uw werknemers het bedrijf verlaat, heeft u nieuw personeel nodig. U heeft echter zelf niet de tijd en/of de kennis

Nadere informatie

Beveiligers die ook post bezorgen

Beveiligers die ook post bezorgen Beveiligers die ook post bezorgen PostNL kan postbezorgers geen fulltime baan meer bieden, maar wil wel werven onder kostwinners. Veel facilitaire branches hebben te maken met een veranderende en soms

Nadere informatie

Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever. Anw-pensioen. Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers

Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever. Anw-pensioen. Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Tijdelijk partnerpensioen Informatie voor de werkgever Anw-pensioen Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Anw-pensioen Financiële zekerheid voor het gezin van uw werknemers Wilt u inkomenszekerheid

Nadere informatie

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID

WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID WERKNEMERS EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID In opdracht van Delta Lloyd Maart 2015 1 Inhoudsopgave 1. Management Summary 2. Onderzoeksresultaten Verzuim Kennis en verzekeringen Communicatie Opmerkingen 3. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

MotivatieMonitor voor HR-professionals

MotivatieMonitor voor HR-professionals MotivatieMonitor voor HR-professionals Een onderzoek naar de ambities en verwachtingen van studenten en starters betreffende de arbeidsmarkt en het beeld dat HR-professionals van deze nieuwe generatie

Nadere informatie

De 7 belangrijkste vragen:

De 7 belangrijkste vragen: De Participatiewet en Wsw ers: Mensen die bij een Sociale Werkvoorziening werken hebben te maken met de Participatiewet. Misschien heeft u vragen over de wet. Hier kunt u de antwoorden vinden op vragen

Nadere informatie

1. Werkgevers en vakbonden willen jou meer betrekken bij het cao-overleg. Dat vind ik..

1. Werkgevers en vakbonden willen jou meer betrekken bij het cao-overleg. Dat vind ik.. CNV Unie ledenenquête kunststof- en rubberindustrie oktober 2015 1. Werkgevers en vakbonden willen jou meer betrekken bij het cao-overleg. Dat vind ik.. Onzin, daar hebben we vakbonden voor Ben benieuwd

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol

Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol Manage Medewerkers Slim, Simpel & Succesvol zorgt ervoor dat je je managementtijd halveert en meer rust in je hoofd ervaart. Terwijl je de productiviteit en

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Bosma en Kralt Advies V.O.F. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop

Bosma en Kralt Advies V.O.F. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop - Bosma en Kralt Advies V.O.F. Handelend onder de naam: De Hypotheekshop Nieuwe Zeeweg 64 Postbus 16 2200 AA NOORDWIJK Telefoon: 071 36 49 957 Fax: 071 36 49 380 E-mail: noordwijk670@hypotheekshop.nl Internet:

Nadere informatie

Rouwprotocol Widdonckschool Weert

Rouwprotocol Widdonckschool Weert Rouwprotocol Widdonckschool Weert overlijden van ouder(s) / verzorger(s) In dit protocol wordt beschreven hoe Widdonckschool Weert kan handelen bij het overlijden van een ouder(s) / verzorger(s) van (een

Nadere informatie

Soort document: Samenvatting / Bewerking artikel SenS ID: 06 00 001 Format: docx pdf Titel samenvatting Moe van veranderen Omschrijving samenvatting

Soort document: Samenvatting / Bewerking artikel SenS ID: 06 00 001 Format: docx pdf Titel samenvatting Moe van veranderen Omschrijving samenvatting Soortdocument: Samenvatting / Bewerking artikel SenS ID:06 00 001 Format: docx pdf Titel Moe van veranderen Omschrijving In veel organisaties hebben de vele veranderingen van de afgelopen jaren mensen

Nadere informatie

Op weg naar wendbaarheid

Op weg naar wendbaarheid Op weg naar wendbaarheid Thema: Talent 28 juni 2011 Management summary Krapper wordende arbeidsmarkt vraagt om actie Steeds meer positieve signalen zijn waarneembaar uit het Nederlandse bedrijfsleven dat

Nadere informatie

Verzekeringen. 4.1 Cordares als verzekeringsmaatschappij. 4.2 De verzuimverzekeringen. van Cordares 31. 4.3 De inkomensverzekeringen

Verzekeringen. 4.1 Cordares als verzekeringsmaatschappij. 4.2 De verzuimverzekeringen. van Cordares 31. 4.3 De inkomensverzekeringen 4 Verzekeringen 4.1 Cordares als verzekeringsmaatschappij 30 4.2 De verzuimverzekeringen van Cordares 30 4.3 De inkomensverzekeringen van Cordares 31 4.4 Distributie 32 Verzekeringen 29 Jaarboek 2008 Verzekeringen

Nadere informatie

3 Hoe pensioenbewust zijn we?

3 Hoe pensioenbewust zijn we? 3 Hoe pensioenbewust zijn we? Door verschillende instanties en bedrijven wordt onderzoek gedaan naar het pensioenbewustzijn van burgers, hun houding tegenover pensioen en de kennis die zij hebben van (hun)

Nadere informatie

Een nieuwe baan. De belangrijkste zaken op een rij

Een nieuwe baan. De belangrijkste zaken op een rij Een nieuwe baan De belangrijkste zaken op een rij Een nieuwe baan Gefeliciteerd met uw nieuwe baan! Een nieuwe start. Het moment om een aantal zaken te regelen. Wie is Loyalis? Loyalis is de inkomensspecialist

Nadere informatie

Ik ben ontslagen, wat moet ik nu regelen?

Ik ben ontslagen, wat moet ik nu regelen? Deze denkhulp laat zien wat u moet regelen als u bent ontslagen. Dit gaat zowel over volledig ontslag als over gedeeltelijk ontslag, waarbij u van uw werkgever minder uren zou moeten gaan werken. De mate

Nadere informatie

Modernisering van de Ziektewet: kansen en bedreigingen

Modernisering van de Ziektewet: kansen en bedreigingen Het is al jarenlang een maatschappelijk thema van het grootste belang: het terugdringen van langdurig ziekteverzuim. De wettelijke ontwikkelingen gaan snel, zoals onder meer blijkt uit de modernisering

Nadere informatie

Verslag van Mandema Update Zorg & Verzuim

Verslag van Mandema Update Zorg & Verzuim Verslag van Mandema Update Zorg & Verzuim De overheid trekt zich steeds meer terug als het gaat om zaken rond ziekte en verzuim van werknemers. Na het ontstaan van het WAO-gat in 1993 is alles in een stroomversnelling

Nadere informatie

Alles over ontslag met wederzijds goedvinden

Alles over ontslag met wederzijds goedvinden Alles over ontslag met wederzijds goedvinden Werkgever en werknemer kunnen afspreken om in onderling overleg het dienstverband te beëindigen. Dat heet ook wel ontslag met wederzijds goedvinden. U bent

Nadere informatie

Pensioen: werk in uitvoering

Pensioen: werk in uitvoering Ledenonderzoek Pensioen: werk in uitvoering Uitkomsten AWVN-pensioenenquête Pensioen: werk in uitvoering Uitkomsten AWVN pensioenenquête augustus 2014 2014 AWVN De inhoud en het ontwerp van dit document

Nadere informatie

Payroll Services voor de horeca en recreatiebranche

Payroll Services voor de horeca en recreatiebranche Payroll Services voor de horeca en recreatiebranche Wat is payrolling? Bij het runnen van een bedrijf komt veel kijken. Alleen al de inzet van personeel levert een hoop extra werk en administratieve rompslomp

Nadere informatie

Stichting ZZP Nederland bijeenkomst PGGM 30-10-14 ZZP-er worden in de Zorg?

Stichting ZZP Nederland bijeenkomst PGGM 30-10-14 ZZP-er worden in de Zorg? Stichting ZZP Nederland bijeenkomst PGGM 30-10-14 ZZP-er worden in de Zorg? Leo Vollebregt Bestuurder Zorg Stichting ZZP Nederland» Opgericht in februari 2006» 35.000 ZZPers, grootste van het land» Samenwerkingsvorm

Nadere informatie

Opleidingen Personeel & Arbeid

Opleidingen Personeel & Arbeid VOORJAAR 2015 Zo investeer ik in mijn eigen toekomst... Opleidingen Personeel & Arbeid van Rendement Bekijk alle Opleidingen Personeel & Arbeid klik hier 2 Opleidingen Personeel & Arbeid van Rendement

Nadere informatie

HTW-Payroll Gemakkelijk, tijdbesparend, kostenverlagend en geen risico s!

HTW-Payroll Gemakkelijk, tijdbesparend, kostenverlagend en geen risico s! HTW-Payroll Gemakkelijk, tijdbesparend, kostenverlagend en geen risico s! HTW is gespecialiseerd in het aanbieden van diensten en producten op het gebied van personeelsaangelegenheden. Wij leveren payrolldienstverlening,

Nadere informatie

Ontslag, wat nu? Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag

Ontslag, wat nu? Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag Ontslag, wat nu? Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag Informatie voor medewerkers Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie over (dreigend) ontslag.

Nadere informatie