EPIDEMIOLOGIE VAN URINAIRE INCONTINENTIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN HET POSTPARTUM

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EPIDEMIOLOGIE VAN URINAIRE INCONTINENTIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN HET POSTPARTUM"

Transcriptie

1 Prevalence (%) 3/29/2012 EPIDEMIOLOGIE VAN URINAIRE INCONTINENTIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN HET POSTPARTUM Masterproef voorgelegd tot het behalen van de graad van Master in de Verpleegkunde en Vroedkunde Bieke Goemaere Promotor: Dr. Ilse Delbaere Copromotor: Dr. Filip Claerhout Definitie van urinaire incontinentie International Continence Society (2009): The complaint of any involuntary leakage of urine. onvrijwillig verlies van urine dat als hinderlijk wordt ervaren objectief waarnemen is niet essentieel definitie algemeen aanvaard, nog niet algemeen gebruikt prevalentiestudies moeilijk te vergelijken , ,25 23, ,5 Definition I (Diokno) Definition II (Thomas) Definition III (ICS) Other Definitions 1

2 Stress- urinaire incontinentie onwillekeurig urineverlies bij een intra-abdominale drukverhoging, blaasspier trekt niet samen relatief geringe hoeveelheid urineverlies Urge- urinaire incontinentie symptoom van overactieve blaas, onwillekeurige blaascontracties, fysieke 'aandrang' tot plassen hoeveelheid urineverlies: paar druppels tot de volledige blaasinhoud 2

3 'mixed' urinaire incontinentie combinatie van stress- en urge-incontinentie andere vormen druppelend urineverlies Algemene prevalentie van urineverlies 25% van de algemene vrouwelijke populatie: 14.8% stress-incontinentie 1.8% urge-incontinentie 6.8% gemengde vorm (Rortveit, Daltveit, Hannestad & Hunskaar, 2003) 3

4 Prevalentie van urineverlies tijdens zwangerschap en postpartum 70,0% 65,1% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 35,6% 29,0% 31,1% Nulliparae Multiparae 22,3% 20,0% 10,0% 0,0% 5,0% Preconceptueel Derde zwangerschapstrimester 3 maand na partus Boyles, Li, Mori, Osterweil, & Guise, 2009; Dolan et al., 2004; Eason, Labrecque, Marcoux, & Mondor, 2004; Fritel et al., 2004; Glazener et al., 2006; Schytt, Lindmark, & Waldenstrom, 2004; van Brummen, Bruinse, van de Pol, Heintz, & van der Vaart, 2006 Incidentie van urineverlies tijdens zwangerschap en postpartum zes weken postpartum: 11.4% urineverlies (Burgio et al., 2003) drie tot zes maanden na partus: 17.1% urineverlies (Boyles et al., 2009) drie maanden en vijf jaar na partus: 26.3% stress-incontinentie 15.1% urge-incontinentie (Viktrup & Lose, 2008) meerdere observatiemomenten noodzakelijk! 4

5 Doel van het onderzoek prevalentie en incidentie van urinaire problemen tijdens zwangerschap en postpartum impact van zwangerschap, arbeid en bevalling op de continentiestatus impact van deze problemen op de levenskwaliteit Methodologie rekrutering: 3 privépraktijken en 3 ziekenhuizen accidental sampling response rate één jaar na bevalling: 92,8% 259 vrouwen in de analyse dataverzameling: Urogenital Distress Inventory Incontinence Impact Questionnaire data-analyse: SPSS

6 Resultaten Flowchart van de steekproef 6

7 Prevalentie van urineverlies 40,0% 35,0% 34,5% 30,0% 28,1% 25,0% 20,0% 15,0% 16,0% 12,8% 14,1% 15,7% Urge UI Stress UI Druppelend UI Totaal UI 10,0% 5,0% 6,4% 9,6% 5,4% 5,1% 3,2% 3,5% 0,0% 3de zwangerschapstrimester n = weken postpartum n = jaar na bevalling n = 259 Risicofactoren voor urineverlies Leeftijd Obstipatie Zwangerschap Pariteit Partus Body Mass Index, gewichtstoename en -afname Roken Diabetes Mellitus en zwangerschapsdiabetes borstvoeding 7

8 Leeftijd 30 jaar: significant meer stress-incontinentie één jaar na partus dan vrouwen <30 jaar 16,2% vs 4,6% bij 30 jaar [RR 3.52 ( )] primiparae 30 jaar [RR 4.41 ( )] 50,0% 45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% 43,9% 35,5% 33,3% 33,3% 20,5% 21,1% 14,2% 12,0% 13,3% Zwangerschap Postpartum 1 jaar na bevalling Prevalentie van urinaire incontinentie naargelang de maternele leeftijd <30 jaar 30 jaar 35 jaar Obstipatie 62% van de zwangere vrouwen, 55% tijdens postpartum elke vorm van urineverlies komt frequenter voor multipare vrouwen met obstipatie hebben ruim vier keer meer kans op zuivere stress-incontinentie postpartaal, dan multiparae met een normale transit. [RR 4.24 ( )] 8

9 Zwangerschap 40,0% 35,0% 34,5% 30,0% 28,1% 25,0% 20,0% 15,0% 16,0% 12,8% 14,1% 15,7% Urge UI Stress UI Druppelend UI Totaal UI 10,0% 5,0% 6,4% 9,6% 5,4% 5,1% 3,2% 3,5% 0,0% 3de zwangerschapstrimester n = weken postpartum n = jaar na bevalling n = 259 Prevalentie van urinaire incontinentie bij de volledige steekproef Pariteit 50.8% primiparae vs 49.2% multiparae prevalentie urineverlies stijgt evenredig met de pariteit invloed eerste partus op bekkenbodem het grootst? 25,0% 20,0% 20,2% 21,4% 15,0% 10,0% 11,8% P=0 P=1 P 2 5,0% 3,5% 5,1% 5,7% 5,2% 6,0% 6,9% 0,0% Zwangerschap 6 weken postpartum 1 jaar na bevalling Prevalentie van urinaire incontinentie naargelang pariteit bij inclusie 9

10 Kunstverlossing 16,9% vacuümextracties, 0,6% forcepsverlossingen primiparae die bevielen via ventouse of forceps, hadden meer last van urineverlies postpartaal dan primiparae die spontaan vaginaal bevielen (15,4% vs 12,1%) geen significant verschil Episiotomie en perineumruptuur 7,3% 24,3% Intact perineum Perineumruptuur Mediolaterale episiotomie 68,3% urineverlies was aanwezig bij zowel een episiotomie als een perineumruptuur intact perineum beschermt niet tegen bekkenbodemproblemen 10

11 Epidurale verdoving 70,6% van alle vaginale partussen primiparae kozen frequenter voor EA dan multiparae (80,3% vs 60,8%) epidurale verdoving heeft invloed op : Duur van uitdrijving (gemiddeld 12min langer) Plaatsen episiotomie (frequenter) Urineverlies (komt postpartaal meer voor, geen significant verschil) Duur van de uitdrijving gemiddeld 27 minuten actief meepersen (38 min primiparae, 16 minuten multiparae) primiparae met urge-incontinentie of patiënten met de novo urineverlies zes weken postpartum of patiënten met druppelend urineverlies één jaar na bevalling Significant snelle bevallen (p<0,001) 11

12 Geboortegewicht en hoofdomtrek van de foetus gemiddeld gewicht: 3431 gram (range ) baby 4000 gram geen hoger risico op urineverlies gemiddelde hoofdomtrek: 34,3cm (range 30,0-38,6) bij multiparae met urineverlies was het foetale hoofd significant groter, doch te kleine verschillen Vaginale partus versus sectio Incidentie urineverlies postpartaal 7,5% vs 2,8% Prevalentie urineverlies: Vaginale partus Sectio 6 weken postpartum 1 jaar na bevalling 14,8% 4,4% 14,7% 15,8% 12

13 Body Mass Index, gewichtstoename en -afname obesitas meest prominente oorzaak van urinaire incontinentie 120,0% 100,0% 100,0% 80,0% 60,0% 40,0% 20,0% 80,0% 55,0% 46,5% 30,6% 66,7% 50,6% 37,2% 23,5% 28,6% 12,3% 15,3% 16,0% 23,0% 23,1% 15,0% BMI < 25 BMI 25 BMI 30 BMI 35 0,0% Begin zwangerschap 3e zwangerschapstrimester 6 weken postpartum 1 jaar na bevalling Prevalentie van urinaire incontinentie naargelang BMI niet-zwangere BMI 25kg/m²: significant meer urineverlies tijdens derde zwangerschapstrimester tijdens zwangerschap BMI 30kg/m²: bijna vijf keer meer kans op gemengd urineverlies [RR4.86 ( )] Body Mass Index, gewichtstoename en -afname gemiddelde gewichtstoename tijdens zwangerschap is hoger bij vrouwen met druppelend urineverlies (21 kg vs 14kg, p<0.005) Niet de gewichtstoename op zich, maar de uiteindelijke BMI is bepalend voor de aanwezigheid van urineverlies 1 jaar na bevalling: significant verschil in gewichtsafname tussen vrouwen zonder en met urineverlies Vooral multiparae met gemengd urineverlies zijn gemiddeld 5,8kg te weinig aan gewicht verloren (p<0.01) 13

14 Roken 9,2% van de vrouwen rookte nog steeds tijdens de derde zwangerschapstrimester Ruim twee keer meer kans op gemengd urineverlies [RR 2.52( )] 40,0% 35,0% 34,6% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 13,8% 13,3% 10,7% Rokers Niet-rokers/gestopt 5,0% 3,1% 5,6% 0,0% Zwangerschap 6 weken postpartum 1 jaar na bevalling Prevalentie van gemengd urineverlies bij rokers en niet-rokers Diabetes Mellitus en zwangerschapsdiabetes 2,6% tijdens de zwangerschap zowel postpartaal als 1 jaar na bevalling: bijna 4 keer meer kans op urineverlies [RR 3.93( )] en [RR 3.86( )] Te kleine aantallen om te veralgemenen 14

15 Borstvoeding 96,7% kiest voor borstvoeding gemiddelde lactatieperiode: 19 weken Postpartaal: hogere prevalentie van urineverlies bij vrouwen die borstvoeding gaven 1 jaar na bevalling: kans op urineverlies is ruim twee keer groter dan bij vrouwen die flesvoeding gaven [RR 2.45( )] Impact op de kwaliteit van leven gemengd urineverlies had de grootste invloed op QoL, gevolgd door zuivere urge-incontinentie vooral gevolgen voor het verrichten van fysieke inspanningen postpartaal en één jaar na bevalling: vooral invloed op emotioneel vlak 70,0% 60,0% 57,5% 63,6% 50,0% 40,0% 30,0% 32,4% 43,5% 40,0% 45,5% Depressieve gevoelens Boos of ontgoocheld 20,0% 10,0% 0,0% Zwangerschap Postpartum 1 jaar na bevalling Psychische invoed van ongewenst urineverlies 15

16 Discussie Sterkte van het onderzoek Beperkingen prospectief karakter lange termijn opvolging grote response rate generaliseerbaar ontbreken van preconceptionele gegevens urineverlies niet objectief vastgesteld relatief kleine steekproef impact op QoL bestudeerd Aanbevelingen voor de praktijk gezondheidsvoorlichting gewichtsafname obstipatie voorkomen heffen en tillen beperken rookstop obstetrische preventie risicofactoren opsporen doorverwijzing, kinesitherapie 16

17 Conclusie urinaire incontinentie: veel voorkomend tijdens zwangerschap, postpartum en één jaar na bevalling verschillende significante risicofactoren: hoge maternele leeftijd, obesitas, obstipatie, roken, zwangerschapsdiabetes, snelle uitdrijving, borstvoeding preventie door gezonde levenswijze 17

UNIVERSITEIT GENT. Faculteit Geneeskunde en gezondheidswetenschappen. Academiejaar

UNIVERSITEIT GENT. Faculteit Geneeskunde en gezondheidswetenschappen. Academiejaar UNIVERSITEIT GENT Faculteit Geneeskunde en gezondheidswetenschappen Academiejaar 2010-2011 EPIDEMIOLOGIE VAN URINAIRE INCONTINENTIE TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN HET POSTPARTUM: EEN FOLLOW-UP STUDIE Masterproef

Nadere informatie

PowerPoint presentatie

PowerPoint presentatie PowerPoint presentatie Urine-incontinentie bij ouderen Doreth Teunissen huisarts/onderzoeker 2 december 2010, RAI Amsterdam Opzet - (patho)fysiologie continentie - prevalentie - wie zoekt hulp - behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 179 In dit proefschrift werden de resultaten beschreven van studies die zijn verricht bij volwassen vrouwen met symptomen van bekkenbodem dysfunctie. Deze symptomen komen frequent voor en kunnen de kwaliteit

Nadere informatie

Kennispoort conferentie 2016

Kennispoort conferentie 2016 Kennispoort conferentie 206 Het effect van de geplande plaats van bevalling op obstetrische interventies en maternale uitkomsten bij laagrisico vrouwen Belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove. Bekkenfysiotherapeut

Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove. Bekkenfysiotherapeut Naam Bekkenfysiotherapeut Titel proefschrift/thesis Samenvatting Dr. Marijke C.Ph. Slieker-ten Hove Ja Pelvic Floor Function and Disfunction in a general female population Algemeen Het hoofdonderwerp van

Nadere informatie

Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed

Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed Obesitas en zwangerschap, bevalling en kraambed Algemene informatie Obesitas is een van de snelst groeiende gezondheidsproblemen in de Westerse wereld. Naarmate de mate van obesitas onder vrouwen toeneemt,

Nadere informatie

Chapter 10. Nederlandse samenvatting

Chapter 10. Nederlandse samenvatting Chapter 10 Nederlandse samenvatting Incontinentie urinae, het ongewild verlies van urine, is een frequent voorkomend probleem bij vrouwen. De prevalentie (het vóórkomen) hiervan wordt geschat tussen de

Nadere informatie

Regionaal Protocol Obesitas

Regionaal Protocol Obesitas Regionaal Protocol Obesitas Inleiding Obesitas is een snelgroeiend gezondheidsprobleem in de Westerse wereld. Momenteel varieert in Nederland de prevalentie obesitas tussen de 6.5% en 15.5%, afhankelijk

Nadere informatie

Dienst Gynaecologie Verloskunde. Geachte mevrouw, U raadpleegde uw arts in verband met een bekkenbodemprobleem.

Dienst Gynaecologie Verloskunde. Geachte mevrouw, U raadpleegde uw arts in verband met een bekkenbodemprobleem. Dienst Gynaecologie Verloskunde Informatie voor de patiënt Bekkenbodem Vragenlijst voor de patiënte Geachte mevrouw, U raadpleegde uw arts in verband met een bekkenbodemprobleem. Ter verdere oppuntstelling

Nadere informatie

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom.

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom. Inleiding Evenals voorgaande jaren hebben we ook van 2011 een overzicht gemaakt van al onze activiteiten en dit gebundeld onder de naam 'jaarverslag'. Visie Vroedvrouwenpraktijk Zwanger in Brussel wil

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2008. Rue Verrept Dekeyserstraat 39 1080 Brussel - Bruxelles KATLIJN VANDE PERRE ELKE VAN DEN BERGH MARGRIET PLUYMAEKERS

JAARVERSLAG 2008. Rue Verrept Dekeyserstraat 39 1080 Brussel - Bruxelles KATLIJN VANDE PERRE ELKE VAN DEN BERGH MARGRIET PLUYMAEKERS JAARVERSLAG 2008 Rue Verrept Dekeyserstraat 39 1080 Brussel - Bruxelles KATLIJN VANDE PERRE ELKE VAN DEN BERGH MARGRIET PLUYMAEKERS INLEIDING De titel jaarverslag is eigenlijk een iets te groot woord voor

Nadere informatie

Inleiding Visie Veranderingen in 2015 Verantwoording

Inleiding Visie Veranderingen in 2015 Verantwoording Jaarverslag 2015 Inleiding Het jaarverslag van 2015 is een overzicht van de activiteiten van Zwanger in Brussel. Dit jaar is het eerste jaar dat we volledig zijn overgeschakeld naar het elektronisch dossier

Nadere informatie

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom.

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom. Inleiding Evenals voorgaande jaren hebben we ook van 2010 een overzicht gemaakt van al onze activiteiten en dit gebundeld onder de naam 'jaarverslag'. Visie Vroedvrouwenpraktijk Zwanger in Brussel wil

Nadere informatie

3 e Post EAUN Meeting

3 e Post EAUN Meeting 3 e Post EAUN Meeting Lisette vd Bilt Verpleegkundig Specialist Catharinaziekenhuis Eindhoven Bekkenbodemspieroefeningen bij urine incontinentie Zin of Onzin? Zin of onzin? Definitie De ICS/IUGA definieert

Nadere informatie

Kiezen voor kinderen: waarom nu?

Kiezen voor kinderen: waarom nu? Kiezen voor kinderen: waarom nu? Ontwikkeling en pilootstudie van een vragenlijst over de stap naar ouderschap Masterproef voorgelegd tot het behalen van de graad van Master in de Verpleegkunde en de Vroedkunde

Nadere informatie

Het effect van obesitas tijdens de zwangerschap op de antropometrie van het kind drie tot zes jaar later

Het effect van obesitas tijdens de zwangerschap op de antropometrie van het kind drie tot zes jaar later Het effect van obesitas tijdens de zwangerschap op de antropometrie van het kind drie tot zes jaar later Karolien Lagrin Master in de Verpleeg- en Vroedkunde Overgewicht en obesitas Wereldwijd gezondheidsprobleem

Nadere informatie

Doel Het voorkómen en vroegtijdig opsporen van mictie- en blaasproblemen rond de partus, en deze te behandelen.

Doel Het voorkómen en vroegtijdig opsporen van mictie- en blaasproblemen rond de partus, en deze te behandelen. Blaas retentie post partum Doel Het voorkómen en vroegtijdig opsporen van mictie- en blaasproblemen rond de partus, en deze te behandelen. Achtergrond informatie Tijdens en na de partus kan de mictie moeizamer

Nadere informatie

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas.

Overloopincontinentie Overloopincontinentie. Ongewild druppelsgewijs urineverlies dat veroorzaakt wordt door een overvolle blaas. Urologie Algemeen: In grote lijnen onderscheiden we drie soorten incontinentie: Stressincontinentie Bij stressincontinentie of inspanningsincontinentie treedt er ongewenst urineverlies op bij bepaalde

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie FYSIOTHERAPIE Urine-incontinentie Urine-incontinentie Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. De hoeveelheid urineverlies kan verschillen: een druppeltje, een scheut, een straal of zelfs

Nadere informatie

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING

Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities. in Early Childhood Health. The Generation R Study. Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Fetal Origins of Socioeconomic Inequalities in Early Childhood Health The Generation R Study Lindsay Marisia Silva SAMENVATTING Sociaal-economische gezondheidsverschillen vormen een groot maatschappelijk

Nadere informatie

urologische vragenlijst vrouw

urologische vragenlijst vrouw urologische vragenlijst vrouw VIGNET Mantelzorg: Beroep: Hobby s: Naam en adres van huisarts: Telefoon: Mutualiteit: Is er een systemische ziekte en zo ja welke? diabetes - AHT - hartfalen - Gewicht: kg

Nadere informatie

Obesitas. Oktober. Zorgpad Low risk B en High risk A

Obesitas. Oktober. Zorgpad Low risk B en High risk A Obesitas Zorgpad Low risk B en High risk A Oktober Dit document bevat mogelijk vertrouwelijke informatie van JIJWIJ. Het kopiëren en/of verspreiden van dit document zonder voorafgaande schriftelijke toestemming

Nadere informatie

Kennismaking en presentatie in overleg gynaecologenverloskundigen-verpleegkundigen

Kennismaking en presentatie in overleg gynaecologenverloskundigen-verpleegkundigen Kennismaking en presentatie in overleg gynaecologenverloskundigen-verpleegkundigen BovenIJ Ziekenhuis 14-04-2014 Cora van Senten Carla de Winter Geregistreerd Bekkenfysiotherapeuten Onderwerpen Oefeningen

Nadere informatie

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Preventie van urine-incontinentie en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen Stap 1: Screenen op urine-incontinentie in de eerste lijn Verliest u

Nadere informatie

Anemie en toxoplasmose gedurende de zwangerschap. Een retrospectieve studie

Anemie en toxoplasmose gedurende de zwangerschap. Een retrospectieve studie Masterproef master in de vroedkunde academiejaar 2009-2010 Promotor: Prof. Dr. Foulon Co-promotor: Dr. Faron Coördinator: Dhr. Deschepper Anemie en toxoplasmose gedurende de zwangerschap. Een retrospectieve

Nadere informatie

Obesitas en zwangerschap

Obesitas en zwangerschap Obesitas en zwangerschap Risico s en beleid Maaike Kloosterman-de Groot, verloskundige UMCG Casus G2P1 Algemene anamnese: BMI 42 (lengte 1.56 m en gewicht 102 kg) Reuma, zonder medicatie Primaire subfertiliteit

Nadere informatie

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas Protocol Obesitas 1.0 Definitie obesitas Obesitas is een abnormale gezondheidstoestand waarbij er een overschot aan vetweefsel is. De meest gebruikte definitie is gebaseerd op de Quetelet-index of Body

Nadere informatie

Urologische vragenlijst

Urologische vragenlijst Urologische vragenlijst www.urologischcentrum.be Urologische vragenlijst Naam: Leeftijd: Geslacht: Datum: Is er een systemische ziekte en zo ja welke? Gewicht: BMI: Bladderscan: Neurologische en mentale

Nadere informatie

Vormen en oorzaken van urine-incontinentie Er zijn verschillende vormen van urine-incontinentie:

Vormen en oorzaken van urine-incontinentie Er zijn verschillende vormen van urine-incontinentie: INCONTINENTIE Inleiding Incontinentie (urine-incontinentie en/of ontlastingsincontinentie) is vooral bij ouderen een veelvoorkomend probleem. Toch zoekt maar een klein deel van de mensen hulp. Hierbij

Nadere informatie

Behandelopties voor incontinentie na een prostaatkankeroperatie. K.C. van Dalen, uroloog 6 oktober 2015

Behandelopties voor incontinentie na een prostaatkankeroperatie. K.C. van Dalen, uroloog 6 oktober 2015 Behandelopties voor incontinentie na een prostaatkankeroperatie K.C. van Dalen, uroloog 6 oktober 2015 Incontinentie = ongewenst urineverlies Soorten incontinentie Stressincontinentie (SUI) Urineverlies

Nadere informatie

Zwangerschap en overgewicht

Zwangerschap en overgewicht Zwangerschap en overgewicht Inleiding In deze folder leest u meer over de mogelijke gevolgen van overgewicht tijdens de zwangerschap en bevalling. Tijdens de zwangerschap vormt overgewicht voor u en uw

Nadere informatie

Anale klachten rondom de prenatale en postnatale periode en de rol van de verloskundige

Anale klachten rondom de prenatale en postnatale periode en de rol van de verloskundige Verloskunde Academie Rotterdam, Hogeschool Rotterdam Anale klachten rondom de prenatale en postnatale periode en de rol van de verloskundige Afstudeeronderzoek naar de rol van verloskundigen in het herkennen,

Nadere informatie

Incontinentiepoli voor Vrouwen. Algemene informatie

Incontinentiepoli voor Vrouwen. Algemene informatie Incontinentiepoli voor Vrouwen Algemene informatie 1 Incontinentie In deze folder geven wij u in het kort informatie over verschillende vormen van incontinentie. Incontinentie is ongewild urineverlies.

Nadere informatie

1 FEBRUARI 1991. - Koninklijk besluit betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw.

1 FEBRUARI 1991. - Koninklijk besluit betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw. 1 FEBRUARI 1991. - Koninklijk besluit betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw. BS 06/04/1991 in voege 16/04/1991 Gewijzigd door: KB 08/06/2007 gdp 1 / 5 Artikel 1. 1. De houder of houdster

Nadere informatie

Baas over je blaas Stressincontinentie bij vrouwen

Baas over je blaas Stressincontinentie bij vrouwen Baas over je blaas Stressincontinentie bij vrouwen Huisartsenclinic 2017 Henriëtte Engel, huisarts, kaderarts urogynaecologie Maaike Gerritse, urogynaecoloog Inhoud Stressincontinentie; wat is het probleem

Nadere informatie

Voorkom bekkenbodemklachten: bekkenbodemspiertraining tijdens en na je zwangerschap

Voorkom bekkenbodemklachten: bekkenbodemspiertraining tijdens en na je zwangerschap Voorkom bekkenbodemklachten: bekkenbodemspiertraining tijdens en na je zwangerschap Informatie en oefenadviezen voor een fitte bekkenbodem Door zwangerschap en bevalling kun je bekkenbodem klachten krijgen

Nadere informatie

Urge-incontinentie Marina Hovius, uroloog

Urge-incontinentie Marina Hovius, uroloog Urge-incontinentie Marina Hovius, uroloog Anatomie Terminologie Prevalentie Onderzoek Co-morbiditeit Conservatieve maatregelen Medicamenteuze therapie Operatieve therapie Anatomie Terminologie: richtlijn

Nadere informatie

De ontwikkeling van een predictiemodel voor schouderdystocie

De ontwikkeling van een predictiemodel voor schouderdystocie De ontwikkeling van een predictiemodel voor schouderdystocie M.B. van der Jagt, student*, C.M.J. Rusch-Groot, statisticus* en prof. dr. S.G. Oei, gynaecoloog Samenvatting Schouderdystocie is een serieuze

Nadere informatie

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 Inhoudstafel Voorwoord 13 Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 1.1 Menstruele cyclus 15 1.1.1 Ovulatie 15 1.1.2 Menstruele cyclus ter hoogte van het endometrium 17 1.2 Gametogenese 18 1.3 De

Nadere informatie

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Behandeling van stressincontinentie. rkz.nl

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Behandeling van stressincontinentie. rkz.nl Patiënteninformatie Behandeling van stressincontinentie (TVT) rkz.nl In overleg met uw arts is besloten bij u een operatie te verrichten ter behandeling van uw incontinentieklachten. Doel van deze operatie

Nadere informatie

Wat u eraan kunt doen...

Wat u eraan kunt doen... Stress-incontinentie bij vrouwen endog-05-0010-fb Voor meer informatie Surf naar: www.stressincontinentie.nl Praat erover met uw arts: Deze brochure werd gepubliceerd dankzij de medewerking van Wat u eraan

Nadere informatie

De relatie tussen incontinentie, toiletgangvaardigheden en morbiditeit in verpleeghuizen.

De relatie tussen incontinentie, toiletgangvaardigheden en morbiditeit in verpleeghuizen. Samenvatting De relatie tussen incontinentie, toiletgangvaardigheden en morbiditeit in verpleeghuizen. Continentie gaat in de westerse wereld samen met het gebruik van het water closet, in de volksmond

Nadere informatie

Rookstop tijdens de zwangerschap. Katrien De Wilde RM, MSc, PhDc

Rookstop tijdens de zwangerschap. Katrien De Wilde RM, MSc, PhDc Rookstop tijdens de zwangerschap Katrien De Wilde RM, MSc, PhDc Inleiding Complicaties van roken: Preconceptioneel: Vrouw Man Prenataal: Foetaal Materneel Postpartum: Baby Moeder 2 Achtergrond 12,3 van

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2013 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P.

mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. C. de Vries (PRN) mw.dr. E. de Miranda (KNOV), mw.dr. A.C.J. Ravelli (AMC), dhr. P. Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut:

KLACHTEN Klachten die goed behandeld kunnen worden door de bekkenfysiotherapeut: 1 KLACHTEN Mannen, vrouwen, kinderen en ouderen, iedereen kan problemen krijgen wanneer de bekkenbodem niet goed functioneert. Het niet goed functioneren kan ontstaan als men op een verkeerde manier plast

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2015

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2015 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Perined Tabellen, figuren en bijlagen mw.dr. A.E. van Dijk, mw.dr. J. Dijs-Elsinga, mevr.dr. E. de Miranda, Bestuur Perined: dhr. drs. J.H. Blaauw, dhr. dr.

Nadere informatie

pagina 1 van 5 Let op: Deze geprinte versie is 24 uur geldig. Diabetes Gravidarum en zwangerschap Algemeen Inleidende gegevens Doel: Type: Handelingsclassificatie: Anatomische classificatie: Indicatie:

Nadere informatie

? Petra geeft aan dat ze probeert zwanger te worden en sinds kort in een traject zit van IVF (in vitro fertilisatie).

? Petra geeft aan dat ze probeert zwanger te worden en sinds kort in een traject zit van IVF (in vitro fertilisatie). MONDGEZONDHEID EN ZWANGERSCHAP CASUS 1 Karin de G., een 27-jarige patiënte is al van jongs af aan in de praktijk onder controle. Tot nu toe was er altijd sprake van een zeer goede mondhygiëne en zijn er

Nadere informatie

Preventie van bekkenbodem gerelateerde klachten postpartum

Preventie van bekkenbodem gerelateerde klachten postpartum Preventie van bekkenbodem gerelateerde klachten postpartum Achtergrondinformatie Vrouwen kunnen tijdens hun zwangerschap, direct na de bevalling of later te maken krijgen met bekkenklachten, zoals urine

Nadere informatie

Vragenlijst Bekkenpoli

Vragenlijst Bekkenpoli Vragenlijst Bekkenpoli Geachte mevrouw, U heeft zich aangemeld bij de bekkenpoli wegens bekkenbodem problematiek. Hieronder wordt o.a. verstaan incontinentie voor urine en/of ontlasting, verzakkingsklachten,

Nadere informatie

De bekkenbodem Klachten

De bekkenbodem Klachten Bekkenfysiotherapie U heeft deze folder gekregen omdat u door uw arts verwezen bent naar een bekkenfysiotherapeut. Een geregistreerd bekkenfysiotherapeut is gespecialiseerd in bekkenbodemproblemen en kan

Nadere informatie

Urine-incontinentie bij vrouwen

Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie bij vrouwen Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. Het is een veel voorkomend probleem. Een op de vier vrouwen jonger dan 65 lijdt aan

Nadere informatie

Incontinentie bij ouderen

Incontinentie bij ouderen Incontinentie bij ouderen (Informatie voor zorgverleners/mantelzorgers) Incontinentie: gewoon of niet gewoon? Er wordt geschat dat 50% van de mensen van 65 jaar en ouder last heeft van urineverlies. De

Nadere informatie

Introductie. Methoden. Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen

Introductie. Methoden. Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen Jeanette Mesman, Ank de Jonge, Judith Manniën, Joost Zwart, Jeroen van Dillen en Jos van Roosmalen Introductie De relatieve veiligheid van geplande thuisbevallingen is een onderwerp van voortdurende discussie

Nadere informatie

4. Wat zijn uw klachten? Specifieke omschrijving patiënt;

4. Wat zijn uw klachten? Specifieke omschrijving patiënt; Anamneselijst vrouw Nummer: 1. Geboorte datum:././. 2. Intake datum:././. 3. Indicatie: 4. Wat zijn uw klachten? Specifieke omschrijving patiënt; 5. Oorzaak: a. partus b. aangeboren c. ongeluk/trauma d.

Nadere informatie

Fase Handeling Zorgverlener Preconceptiefase

Fase Handeling Zorgverlener Preconceptiefase Bijlage. Procedurebeschrijving Zorgpad Welke stappen doorloopt de (aanstaande) zwangere tot en met de overdracht naar de jeugdverpleegkundige. Het proces start bij de intake. Index Zorgpad zwangere Netwerk

Nadere informatie

TVT operatie bij Stressincontinentie. Urologie

TVT operatie bij Stressincontinentie. Urologie TVT operatie bij Stressincontinentie Urologie 1. Wat is stress-incontinentie Stress incontinentie is een vorm van urineverlies welke optreedt bij lichamelijke inspanning. Met stress wordt hier bedoeld

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2014

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2014 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Perined mw.dr. J. Dijs-Elsinga (Perined), dhr.dr. F. Groenendaal (NVK), mw. A.M. van Huis (KNOV), mw.dr. E. de Miranda

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2010 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Redactie Tabellen, figuren en bijlagen Stichting Perinatale Registratie Nederland dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J.

Nadere informatie

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009

Betreft: Perinatale Zorg in Nederland 2009 Betreft: Perinatale Zorg in Nederland Auteur Stichting Perinatale Registratie Nederland Redactie dhr.dr. H.A.A. Brouwers (NVK), dhr.prof.dr. H.W. Bruinse (NVOG), mw.dr. J. Dijs-Elsinga (PRN), mw. A.M.

Nadere informatie

TVT operatie bij stressincontinentie. Urologie

TVT operatie bij stressincontinentie. Urologie TVT operatie bij stressincontinentie Urologie 1. Wat is stress-incontinentie Stress incontinentie is een vorm van urineverlies welke optreedt bij lichamelijke inspanning. Met stress wordt hier bedoeld

Nadere informatie

DIABETES GRAVIDARUM 13 APRIL 2011 I. VAN DER VEEN AIOS O&G UMCG

DIABETES GRAVIDARUM 13 APRIL 2011 I. VAN DER VEEN AIOS O&G UMCG DIABETES GRAVIDARUM 13 APRIL 2011 I. VAN DER VEEN AIOS O&G UMCG Inleiding Definitie Screenen vs diagnostiek 75 grams OGTT Zorgpaden UMCG/MZH Quiz Literatuurlijst Definitie Diabetes Gravidarum/Gestational

Nadere informatie

ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP

ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP ROKEN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP Percentages over de periode 2001-2015 In 2014 rookte naar schatting 27% van alle 20-40 jarige vrouwen in Nederland (Bron: Gezondheidsenqute/Leefstijlmonitor CBS i.s.m. RIVM

Nadere informatie

Multiple sclerose en blaasklachten

Multiple sclerose en blaasklachten Multiple sclerose en blaasklachten Zaterdag 8 februari 2014 Dr. Evert Koldewijn uroloog Catharina Ziekenhuis Eindhoven Vanuit dit gebied wordt de blaas en de plasbuis bestuurd f-mri beelden 4 Urine opslag

Nadere informatie

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds 1 Multiple sclerosis en incontinentie Dé vereniging voor mensen met MS en hun betrokkenen 3 De blaas De blaas is een spier die zorgt voor: De opslag van urine => 300 tot 500 ml Het lozen van urine man

Nadere informatie

De NVD heet je van harte welkom bij deze sessie!

De NVD heet je van harte welkom bij deze sessie! De NVD heet je van harte welkom bij deze sessie! Angela Fleming en Yvonne Verhulst, Ter Gooi Diëtistendagen 2016 4 De meerwaarde van de diëtist bij de behandeling van de klinische COPD patiënt. Angela

Nadere informatie

Zorgpad Zwangerschapsdiabetes

Zorgpad Zwangerschapsdiabetes Zorgpad Zwangerschapsdiabetes Projectdossier kwaliteitsprijs Rode Kruis 2012 Verloskunde, endocrinologie, diëtiek, pediatrie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst-Asse-Ninove natascha.deprez@olvz-aalst.be paul.van.crombrugge@olvz-aalst.be

Nadere informatie

TABOES ROND URINE-INCONTINENTIE BIJ TURKSE VROUWEN

TABOES ROND URINE-INCONTINENTIE BIJ TURKSE VROUWEN TABOES ROND URINE-INCONTINENTIE BIJ TURKSE VROUWEN Onderzoek in een wijkgezondheidscentrum N. RASSCHAERT, K. HENDRICKX SAMENVATTING Hoewel een zeer prevalente aandoening, blijft urine-incontinentie vaak

Nadere informatie

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli

Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli Verzakking en incontinentieproblemen bij vrouwen VIP Poli H.313157.0610 Inleiding U bent via uw huisarts aangemeld voor de VIP poli. Om in korte tijd zonder herhaalbezoeken een beeld te kunnen krijgen

Nadere informatie

Het Erasmus MC hartteam, vruchtbare samenwerking voor moeder en kind.

Het Erasmus MC hartteam, vruchtbare samenwerking voor moeder en kind. Het Erasmus MC hartteam, vruchtbare samenwerking voor moeder en kind. Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

PROJECT ZOET ZWANGER DIABETESSYMPOSIUM 18 NOV 2013

PROJECT ZOET ZWANGER DIABETESSYMPOSIUM 18 NOV 2013 PROJECT ZOET ZWANGER DIABETESSYMPOSIUM 18 NOV 2013 INHOUDSTAFEL Achtergrondinformatie Project Zoet Zwanger: situering Resultaten project Zoet Zwanger Samenwerking 1 ste en 2 de lijn Aantal registraties

Nadere informatie

Houd een oogje op de bodem!

Houd een oogje op de bodem! Houd een oogje op de bodem! Preventie van bekkenbodemgerelateerde klachten na de bevalling Informatie en oefenadviezen VSV: Verloskundige kringen van de Kempen-Eindhoven-Geldrop Máxima Medisch Centrum,

Nadere informatie

VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven- Strabrecht Máxima Medisch Centrum

VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven- Strabrecht Máxima Medisch Centrum 1 VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven- Strabrecht Máxima Medisch Centrum Transmurale richtlijn: 21 Datum invoering: 26 juni 2007 Datum 1 ste revisie: februari 2010 Datum revisie: 2015 Mictie

Nadere informatie

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 SAMENVATTING MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 ALIFE@WORK DE EFFECTEN VAN EEN LEEFSTIJLPROGRAMMA MET BEGELEIDING OP AFSTAND VOOR GEWICHTSCONTROLE BIJ WERKNEMERS ACHTERGROND Overgewicht, waarvan

Nadere informatie

Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap

Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap Alcoholgebruik voor, tijdens en na de zwangerschap Kencijfers van de Vlaamse geboortecohorte JOnG! Karel Hoppenbrouwers Dienst Jeugdgezondheidszorg KU Leuven Inhoud van de presentatie Wat is gekend i.v.m.

Nadere informatie

Preventie van bekkenbodemproblematiek. Prof Mark Vierhout Urogynaecoloog RadboudUMC Nijmegen

Preventie van bekkenbodemproblematiek. Prof Mark Vierhout Urogynaecoloog RadboudUMC Nijmegen Preventie van bekkenbodemproblematiek Prof Mark Vierhout Urogynaecoloog RadboudUMC Nijmegen Inhoud Probleemstelling en definities Preventie urine incontinentie door gewichtsvermindering. Preventie rondom

Nadere informatie

VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven-

VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven- VSV: Verloskundige kringen van: de Kempen-Eindhoven- Strabrecht en Máxima Medisch Centrum, Transmurale richtlijn : 14 Datum invoering: september 2008 Datum revisie: Schouderdystocie In deze richtlijn worden

Nadere informatie

Stress incontinentie. voor veel vrouwen een dagelijks probleem

Stress incontinentie. voor veel vrouwen een dagelijks probleem Stress incontinentie voor veel vrouwen een dagelijks probleem Hoesten, lachen, sporten en vrijen als voorheen een oplossing is niet ver weg maar ù moet wel de stap zetten Een 39-jarige ex-patiënte vertelt

Nadere informatie

Education from a psycho-social perspective, an intervention study in obese pregnant women

Education from a psycho-social perspective, an intervention study in obese pregnant women Education from a psycho-social perspective, an intervention study in obese pregnant women Goele Jans, Phd Student, Mw, MSc Annick Bogaerts, PhD, Mw, MSc 28 maart 2014 Research day Oostende 1 Overzicht

Nadere informatie

Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese

Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese Protocol Schouderdystocie / Schouderdystocie in anamnese gebaseerd op de Richtlijn Schouderdystocie van de NVOG, 17-09-2008 Afspraken tussen verloskundigen welke lid zijn van het en de gynaecologen maatschap

Nadere informatie

3 e Post EAUN Meeting. Britt van Etten Debruijn Gynaecoloog Martini ziekenhuis Groningen

3 e Post EAUN Meeting. Britt van Etten Debruijn Gynaecoloog Martini ziekenhuis Groningen 3 e Post EAUN Meeting Britt van Etten Debruijn Gynaecoloog Martini ziekenhuis Groningen Urogynaecologie - Inleiding - Anatomie - Prolaps - POPQ - Urineverlies - TOT / TVT - Conclusie Inleiding Veel vrouwen

Nadere informatie

urologische vragenlijst man

urologische vragenlijst man urologische vragenlijst man VIGNET Mantelzorg: Beroep: Hobby s: Naam en adres van huisarts: Telefoon: Mutualiteit: Is er een systemische ziekte en zo ja welke? diabetes - AHT - hartfalen - Gewicht: kg

Nadere informatie

Incontinence Impact Questionnaire Short Form (IIQ-7)

Incontinence Impact Questionnaire Short Form (IIQ-7) Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Incontinence Impact Questionnaire Short Form (IIQ-7) 22 januari 2012 Review: 1) Sandra Joeris 2) Eveline van Engelen Invoer: Eveline van Engelen 1 Algemene

Nadere informatie

Ketenprotocol. Minder leven. Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt

Ketenprotocol. Minder leven. Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt Ketenprotocol Auteurs: E. Davelaar & S. van der Lugt Datum: September 2015 Algemeen Het Verloskundig Samenwerkings Verband Zoetermeer (VSV Zoetermeer ) is in 2012 formeel opgericht ter verbetering van

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting en conclusies

Chapter 10. Samenvatting en conclusies Chapter 10 Samenvatting en conclusies 139 140 Hoofdstuk 1 Geeft een overzicht van de geschiedenis van bekkenbodemdisfunctie en bekkenfysiotherapie, in Nederland en het buitenland. Dit proefschrift concentreert

Nadere informatie

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten Ton Kuijpers, Epidemioloog Guru based medicine Inhoud Voorbeeld van een wetenschappelijk onderzoeksdesign (RCT) Mate van bewijs Conclusies

Nadere informatie

De relatie tussen de groente- en fruitconsumptie en sociaal economische status bij zwangere vrouwen. Nanda Gost en Manon Ritico Referaat, 7 juni 2013

De relatie tussen de groente- en fruitconsumptie en sociaal economische status bij zwangere vrouwen. Nanda Gost en Manon Ritico Referaat, 7 juni 2013 De relatie tussen de groente- en fruitconsumptie en sociaal economische status bij zwangere vrouwen Nanda Gost en Manon Ritico Referaat, 7 juni 2013 ONDERZOEKSDOEL Wat is de associatie tussen de groente-

Nadere informatie

Preventie consult. Huisartspraktijk J.B. Sanders

Preventie consult. Huisartspraktijk J.B. Sanders Preventie consult Het risico op ziekte is nooit precies te voorspellen. U kunt wel te weten komen of uw risico op bepaalde ziekten misschien hoger is. Suikerziekte, hartinfarcten en beroertes zijn ernstige

Nadere informatie

TVT-O OPERATIE VOOR URINEVERLIES

TVT-O OPERATIE VOOR URINEVERLIES TVT-O OPERATIE VOOR URINEVERLIES BEHANDELING VOOR INSPANNINGSINCONTINENTIE - Patiëntinformatie - Deze tekst geeft informatie over de behandeling van stressincontinentie door het aanbrengen van een bandje

Nadere informatie

Koninklijk besluit van 1 februari 1991 betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw (officieuze coördinatie).

Koninklijk besluit van 1 februari 1991 betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw (officieuze coördinatie). Koninklijk besluit van 1 februari 1991 betreffende de uitoefening van het beroep van vroedvrouw (officieuze coördinatie). ALBERT II, Koning der Belgen, Aan allen die nu zijn en hierna wezen zullen, Onze

Nadere informatie

Incontinentie-operatie

Incontinentie-operatie Incontinentie-operatie De Tensie Vrije vaginale Tape (TVT) U wordt binnenkort in het Spaarne Ziekenhuis geopereerd aan uw incontinentie klachten (niet goed kunnen ophouden van urine). U heeft deze informatie

Nadere informatie

Geachte mevrouw, Patiëntnummer Diaconessenhuis: Achternaam: Geboortedatum: Adres: straat Huisnummer: Mobiel: Telefoonnummer E-mailadres:

Geachte mevrouw, Patiëntnummer Diaconessenhuis: Achternaam: Geboortedatum: Adres: straat Huisnummer: Mobiel: Telefoonnummer E-mailadres: Geachte mevrouw, U heeft zich aangemeld bij de bekkenbodempoli. Dit kan alleen op verwijzing van uw huisarts. Onder bekkenbodemproblematiek wordt o.a. verstaan incontinentie voor urine en/of ontlasting,

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap.

Diabetes en zwangerschap. Diabetes en zwangerschap. Samenvatting van de lezing door dr. B.W. Mol, als gynaecoloog verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven en Veldhoven, op dinsdag 24 oktober 2006 voor de DVN afd. Eindhoven.

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling. Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling. Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante Bedrijfsnamen relaties met bedrijven Sponsoring Sanofi Takeda Nederland BV Teva Nederland

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten

Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten Bekkenfysiotherapie bij bekkenbodemklachten Albert Schweitzer ziekenhuis Regionaal Bekkenbodem Centrum maart 2010 pavo 0682 Inleiding Problemen met de bekkenbodem beginnen vaak met kleine klachten. Licht

Nadere informatie

Het effect van levensstijl-interventies in het postpartum bij vrouwen met overgewicht.

Het effect van levensstijl-interventies in het postpartum bij vrouwen met overgewicht. Het effect van levensstijl-interventies in het postpartum bij vrouwen met overgewicht. Auteur: Eveline Van Steenkiste, Laura Crocetti en Morgane Martens Promotoren: Mevrouw Bogaerts en Mevrouw Van Bocxstaele

Nadere informatie