Jaarverslag Disclaimer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag 2011. Disclaimer"

Transcriptie

1 Jaarverslag 2011 Disclaimer De online versie van het geïntegreerde Jaarverslag is afgeleid van het volledige bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde geïntegreerde Jaarverslag. Dit gedeponeerde geïntegreerde Jaarverslag is als PDF te downloaden. Waar de online versie van het geïntegreerde Jaarverslag afwijkt van de PDF versie van het volledige geïntegreerde Jaarverslag, is de laatstgenoemde leidend. 3

2 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 8 Over Stedin 9 KLANTEN 10 Gemeenten 11 Bedrijven 13 Tuinders 14 Particulieren 16 Klanttevredenheid 18 NETTEN 19 Elektriciteit&gas 20 Leveringszekerheid 22 Grote projecten 24 Aanbesteden 26 Wet- en regelgeving 27 Kerncijfers 30 INNOVATIE 31 Slimme netten 32 Elektrisch vervoer 35 Groen gas 37 VEILIG EN VERANTWOORD 39 Veiligheid 40 Medewerkers 43 Milieuzorg 46 GOVERNANCE 48 Raad van Commissarissen 49 Organogram 54 Risicomanagement 56 Corporate governance 59 Toezicht 62 FINANCIËN 63 Gang van zaken 64 2

3 Kerncijfers 67 Jaarrekening 68 Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening 72 Enkelvoudige jaarrekening 105 Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening 107 Overige gegevens 112 Appendix 115 3

4 kort in tekst We moeten beter communiceren met onze klanten en onze stake holders. Innovatie is belangrijk voor ons. De jaarcijfers 2011 van Stedin zijn: totale transportopbrengsten ,-, totaal resultaat ,-, eigen vermogen ,-, aansluitingen elektriciteit , aansluitingen gas , 4

5 kort in beeld getranspor teerde hoeveelheid elektriciteit GWh, getransporteerde hoeveel - heid gas m 3, gelegde elektriciteits kabel 489 km, gelegde gasleidingen 324 km, investeringen ,-, gemiddelde uitvalduur elektriciteit 24,7 minuten, 381 storingen middenspanning met onderbreking, 993 medewerkers, ziekteverzuim 4,2%. 5

6 kort in beeld Elektriciteit gebied Stedin Gas gebied Stedin km elektriciteitskabel km gasleiding 489 km elektriciteitskabel gelegd km gasleiding gelegd

7 kort in beeld 993 Medewerkers Stedin aansluitingen elektriciteit ,3% vrouw 74,7% man aansluitingen gas ,7 minuten storingsuitval elektriciteit GWh getransporteerd seconden STORINGSUITVAL gas mln. m 3 gas getransporteerd

8 VOORWOORD KLANTEN VRAGEN STEEDS MEER VAN ONS Samen slim waarmaken. Dat is onze belofte naar de maatschappij, naar onze klanten, de Eneco-groep en naar onze medewerkers. Deze kernwaarden geven duidelijk richting aan onze ambitie en onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. De toekomstige energievoorziening en de belangen van onze stakeholders staan centraal. Klanten vragen steeds meer van hun netbeheerder. Vooral een servicegerichte opstelling en dat we onze afspraken nakomen. We realiseren ons dat steeds beter en werken er met onze medewerkers en aannemers aan dat klanten tevreden zijn over onze dienstverlening. Dat betekent dat klanten mogen verwachten dat we hun verhuizing, verandering van energieleverancier of nieuwe aansluiting snel en goed regelen. Maar ook dat we makkelijk bereikbaar zijn en deskundig antwoord geven op vragen. We doen er veel aan om onze zichtbaarheid richting onze particuliere klanten te verbeteren. En om onze dienstverlening aan zakelijke klanten op een hoger plan te brengen. In alles wat we ondernemen, of dat nu het oplossen van een storing is of het vernieuwen van gasleidingen in een stadswijk, we houden allereerst rekening met onze omgeving en de belangen van onze klanten. Dus informeren we hen over wat we van plan zijn en zorgen we dat de overlast minimaal is. Dat gaat nog niet altijd foutloos. In januari 2012 werden klanten in Rotterdam, Vlaardingen en Schiedam helaas driemaal achtereen getroffen door grote stroomstoringen. Dit heeft veel overlast veroorzaakt. We hebben in overleg met het gemeentebestuur Rotterdam een onafhankelijk onderzoek ingesteld naar de oorzaken. De uitkomsten zullen we met de betrokkenen delen en daarover informatie verstrekken op onze website. Vernuft en slimme oplossingen spelen in ons werk een steeds belangrijkere rol. De energievoorziening verandert in hoog tempo. De vraag naar nieuwe energieopwekking, nieuwe manieren om energie met elkaar te delen, nieuwe vormen van energiegebruik is onstuitbaar. Innovatie is het sleutelwoord. Stedin loopt voorop met allerlei innovaties. We willen dat breder delen met u en andere belangstellenden. Daarom vertellen we er uitgebreider over in dit jaarverslag. Hierin laten we zien aan welke innovatieve projecten we meewerken, waarin we het voortouw nemen en wat onze visie is op de toekomstige energievoorziening. We prijzen ons gelukkig dat we de voor ons relevante doelgroep weten te bereiken met onze online arbeidsmarktcampagne Heb jij het Vernuft? Dit jaar konden we opnieuw ruim 100 nieuwe aanstormende talenten verwelkomen die hun borst nat kunnen maken: er valt bij ons veel te bedenken en waar te maken voor mensen met ambitie. In financieel opzicht hebben we een goed jaar achter de rug. De omzet is gestegen terwijl we onze kosten verder hebben verlaagd. Daarmee hebben we een gezonde basis voor de toekomst, waarin we grootschalige investeringen zullen moeten doen in de energienetten. Zowel in de instandhouding van bestaande gas- en elektriciteitsnetten als in nieuwe energie-infrastructuren en -oplossingen. Zo staan we voor de grootschalige levering van 3,7 miljoen slimme meters de komende jaren. Vooruitkijken en anticiperen op de energietoekomst, zonder de belangen van vandaag uit het oog te verliezen, dat is waar wij voor staan. We voelen ons verbonden met de maatschappij en onze klanten. Vandaar dat wij samen met onze stakeholders de energievoorziening van de toekomst vorm willen geven. Innovatief als dat kan, conservatief als dat moet. Eén ding staat voorop: wij maken waar wat we beloven aan onze klanten en aan de maatschappij. En als dat soms nog niet vlekkeloos gaat, staan we open voor suggesties hoe het beter kan. Jeroen de Swart Directeur Stedin 8

9 OVER STEDIN MISSIE Het veilig en continu transporteren van energie via onze netwerken voor miljoenen consumenten en bedrijven, nu en in de toekomst. VISIE Stedin is deskundig en presteert uitstekend in een bijzondere regio: het meest stedelijke gebied van Nederland. Wij transporteren energie naar drie van de vier grote steden en de Rotterdamse haven. In dit gebied willen wij 1. herkenbaar zijn voor onze klanten met een eigen gezicht, 2. uitstekend presteren op het gebied van veiligheid, kwaliteit en kostenefficiëntie, 3. activiteiten die beter op de markt kunnen worden ingekocht aanbesteden, 4. een professionele opdrachtgever zijn voor partijen die werkzaamheden voor ons uitvoeren, 5. naast het transport van gas en elektriciteit, ook transport van CO2, stoom en andere gassen aanbieden om toekomstige duurzame energievoorziening mogelijk te maken voor de samenleving en onze klanten. Wij realiseren deze visie door onze deskundigheid verder te ontwikkelen, samen te werken en voortdurend onze prestaties te verbeteren. STRATEGIE Wij realiseren onze doelen door deskundig te zijn, samen te werken en voortdurend onze prestaties te verbeteren. De strategie van operational excellence is uitgewerkt in 5 strategische thema s: 1. Hogere klanttevredenheid door betere dienstverlening 2. Verhogen efficiency 3. Veiligheid en betrouwbaarheid netten 4. Aanbesteden 5. Innovatie en transitie naar duurzaam 9

10 KLANTEN KLANT CENTRAAL Klanten kunnen op Stedin rekenen als het gaat om veilige energienetten, ongestoorde energievoorziening en vlotte afhandeling van aansluitingen of vragen. Wij zijn letterlijk verbonden met onze klanten, via onze netten. Klanten hebben geen keuze, wij wel. Wij willen onze dienstverlening steeds meer laten aansluiten op wat klanten wensen. Stedin gaat actief het gesprek aan met zakelijke klanten over hun energiebehoefte en de manier waarop wij daarin een rol kunnen spelen. Particuliere klanten helpen we door snel antwoord te geven op vragen. Of door een storing of aanpassing vlot te regelen. Maar ook door slimme meters te installeren, waarmee zij zelf inzicht krijgen in hun dagelijkse energieverbruik. 10

11 GEMEENTEN DIENSTVERLENING VERBETEREN Gemeenten zijn een belangrijke klantgroep voor Stedin. Gemeenten zijn zowel vergunningverstrekker, klant en eigenaar van de openbare verlichting. We werken er hard aan de tevredenheid over onze dienstverlening te verbeteren met gerichte maatregelen. Onze accountmanagers gaan actief met gemeenten in gesprek over hun plannen als die van invloed zijn op de energie-infrastructuur. En over hoe wij onze werkzaamheden met zo min mogelijk overlast kunnen uitvoeren. Rekening houden met de omgeving Sinds 2011 hebben alle gemeenten een vast aanspreekpunt bij Stedin. Deze accountmanager neemt deel in de gemeentelijke nuts- en werkoverleggen. We blijven daardoor goed op de hoogte van de plannen van een gemeente. Informatie die we gebruiken voor onze eigen risicoanalyses en investeringsplannen. Het past bij onze klantgerichte instelling om meer rekening te houden met onze omgeving tijdens werk aan de gas- of elektriciteitsnetten. Als het nodig is dat wij ergens een straat openbreken, bespreken we dat ruim van te voren met de betreffende gemeente. Als de stroom moet worden onderbroken, kondigen we dat tijdig aan. Als dat nodig is zetten we in de wijk een aggregaat neer. Ook hebben we een samenwerkingsverband met andere nutsbedrijven, genaamd Structin. Samen stemmen we werkzaamheden aan de ondergrondse infrastructuren af. Dat betekent dat de straat maar één keer open hoeft. Zo beperken we overlast voor omwonenden zoveel mogelijk. In nieuwbouwprojecten in Zuid-Holland werken we standaard samen in Structin-verband. Prestatieverslagen per gemeente Hoe ervaren gemeenten onze dienstverlening? Die informatie is voor ons van belang. In 2011 hebben we dit getest bij een kleine groep gemeenten. Per gemeente maken we een prestatieverslag. Daarin rapporteren we onder andere over geplande werkzaamheden, over storingen ook aan openbare verlichting, de oorzaken van storingen en oplostijden. We informeren ook over het sluiten van hennepkwekerijen waarin de stroomvoorziening vaak brandgevaarlijk is. Onze prestaties zetten we af tegen het landelijke gemiddelde. De reacties van de gemeenten in deze proef waren positief. De nieuwe vorm van rapporteren willen we in 2012 verder introduceren bij circa 100 gemeenten. 11

12 KLANTEN - GEMEENTEN Openbare verlichting Goed werkende openbare verlichting vergroot het veiligheidsgevoel bij burgers; het staat daarom hoog op de agenda van gemeenten en provincies. Stedin heeft als uitgangspunt dat wanneer een kabel voor een lichtmast defect is de reparatie binnen drie werkdagen wordt uitgevoerd. Gemeenten kunnen storingen aan openbare verlichting (OV) melden en de afhandeling volgen op de Stedin website (www.stedin.net/ ovstoring). Stedin werkt bij de reparatie van het kabelwerk nauw samen met Joulz en CityTec. Met elkaar spannen we ons in om de doorlooptijd van OV-storingen verder naar beneden te brengen. In 2011 hebben we opnieuw flinke verbeteringen gerealiseerd. De gemiddelde hersteltijd wisten we verder te verlagen naar minder dan drie werkdagen. Het aantal storingsmeldingen voor de openbare verlichting daalt licht, maar blijft een aandachtspunt. We willen het aantal herhaalstoringen drastisch terugbrengen. Hierover zijn afspraken gemaakt met onze aannemers. Convenant met gemeente Rotterdam Met de gemeente Rotterdam hebben we in 2011 een dienstverleningsovereenkomst (DVO) openbare verlichting gesloten. Hierin staan serviceafspraken over het aanvragen van nieuwe aansluitingen. Ook regelt deze DVO de afhandeling van storingen. We streven ernaar om - bij een uitval van meerdere lichtmasten tegelijk - ten minste tachtig procent van de storingen binnen vijf werkdagen te verhelpen. Deze overeenkomst willen we ook met andere gemeenten in ons werkgebied gaan afsluiten. Goed werkende openbare verlichting is belangrijk voor de publieke veiligheid. 12

13 BEDRIJVEN EEN AANSPREEKPUNT Voor zakelijke klanten hebben wij een accountmanager in dienst. Deze medewerker houdt contact, beantwoordt vragen en coördineert opdrachten. We hebben twee zakelijke klantgroepen, te weten Industrie & Tuinbouw en Zakelijke dienstverleners & Intermediairs. Een belangrijke taak van de accountmanager is klanten actief op te zoeken. Zo horen wij vroegtijdig welke capaciteitsbehoefte onze klanten in de toekomst hebben. Aan de andere kant informeert de accountmanager klanten over werkzaamheden van Stedin in de directe omgeving. Deze kunnen immers van invloed zijn op de energievoorziening. Nieuwe aansluitingen: proces kan beter Nieuwe aansluitingen vraagt een klant aan bij Stedin. Wij maken hiervoor een offerte en een bestek en zetten deze aanvraag vervolgens uit bij onze aannemer Joulz. Dit bedrijf doet het montagewerk. De klant behoort zelf een meter aan te vragen bij zijn meetbedrijf. Dit proces loopt nog niet altijd even soepel. Te vaak nog komen we onze afspraken met de klant te laat na: 70% van de afspraken zijn op tijd. Dat vinden we veel te weinig. Vandaar dat we het aansluitproces onder de loep hebben genomen. We willen dat klanten ervan op aan kunnen dat wij hen goed van dienst zijn. Stedin gaat haar regierol steviger invullen zodat de leverbetrouwbaarheid verbetert in Stedin draagt met de zorg voor de energie-infrastrufctuur bij aan onze economie. 13

14 TUINDERS TERUGLEVERING MOGELIJK GEMAAKT Veel tuinders maken gebruik van een warmtekrachtcentrale om zelf warmte en elektriciteit te maken. Een deel daarvan gebruiken ze in hun kassen. Wat ze niet nodig hebben, verkopen ze aan hun energieleverancier. Daarvoor moeten zij die stroom terug kunnen leveren aan het elektriciteitsnet. Stedin heeft daar de afgelopen jaren hard aan gewerkt. We hebben tientallen miljoenen euro s geïnvesteerd in de tuindersgebieden. Tuinders aangesloten op teruglevernetwerk In de regio Oostland (Pijnacker-Nootdorp, Zoetermeer en Lansingerland) hebben we nieuwe kabels gelegd en stations gebouwd. Ook in de zogeheten B-driehoek (de gemeenten Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk en Bergschenhoek), waar veel tuindersbedrijven zijn gevestigd, is het net klaar voor teruglevering. Momenteel leveren circa 70 tuinders in Oostland stroom terug op het net. Grootschalige vernieuwing van het net Het nieuwe elektriciteitsnet in het project Oostland bestaat uit vier tracés in Zoetermeer, Pijnacker en Nootdorp. In totaal gaat het om bekabeling met een totale lengte van 156 kilometer. Ook zijn nieuwe schakelstations gebouwd. Deze stations ontvangen de elektrische energie en leveren deze aan TenneT. De stroom wordt gebruikt om in de landelijke behoefte aan elektriciteit te voorzien. Naast elektriciteitskabels zijn er ook glasvezelkabels de grond in gegaan. Zij maken communicatie tussen de onderstations mogelijk, Tuinders kunnen in ons netgebied stroom terugleveren. 14

15 KLANTEN - TUINDERS beveiligen de elektriciteitskabels en geven signalen af bij problemen. De kosten van project Oostland bedragen 56 miljoen euro. Nog meer stroom terugleveren Tuinders kunnen in totaal 180 Megawatt elektriciteit terugleveren. Dit is vergelijkbaar met een derde deel van de capaciteit van een gemiddelde energiecentrale. Het staat gelijk aan het jaarlijkse energieverbruik van zo n huishoudens. Stedin heeft aanvullend geïnvesteerd in het net om goed voorbereid te zijn op extra teruglevering in de toekomst. 15

16 PARTICULIEREN STEDIN BETER ZICHTBAAR De tijd dat de netbeheerder voor particuliere klanten een onzichtbare schakel was in de energievoorziening is voorbij. Klanten verwachten steeds meer van Stedin. Daarom moeten zij weten wie wij zijn en wat wij als netbeheerder voor hen kunnen betekenen. Belangrijk is ook dat zij Stedin goed kunnen bereiken. We hebben met verschillende acties onze zichtbaarheid en toegankelijkheid vergroot. Goede service Klanten mogen service van Stedin verwachten. Dat wil zeggen adequate informatie over storingen en aansluitingen, een snelle oplossing van storingen en klantvriendelijkheid. Ook moeten ze kunnen rekenen op een actieve houding van Stedin in de verandering van centrale naar decentrale energievoorziening. Een klant die, bijvoorbeeld met zonnepanelen, zelf stroom opwekt, moet de elektriciteit die hij zelf niet nodig heeft eenvoudig kunnen aanleveren via ons netwerk. Website belangrijk ontmoetingspunt Voor particuliere klanten is de website een steeds belangrijker ontmoetingspunt. Hier is steeds meer nuttige informatie te vinden over gas en elektriciteit. We melden waar een storing is en hoe en wanneer deze wordt verholpen. We vertellen hoe een nieuwe aansluiting kan worden aangevraagd. In 2012 zullen wij verdere initiatieven ontwikkelen waarin de klant via onze website snel en goed geholpen wordt. Uiteraard kunnen Stedin heeft in km aan nieuwe gasleidingen aangelegd. 16

17 KLANTEN - PARTICULIEREN klanten ook terecht bij onze klantenservice. Na elk contact vragen we klanten hoe zij onze service hebben ervaren. Selfservice via onze website Klanten kunnen sinds kort op de Stedin-website zelf een afspraak inboeken voor een bezoek van de monteur. Klanten gebruiken en waarderen deze dienst, zo blijkt uit ons klanttevredenheidsonderzoek. Voor deze nieuwe service won Stedin de tweede prijs bij de Innovatie Award. 17

18 KLANTTEVREDENHEID KLANTTEVREDENHEID KAN BETER Stedin meet elk jaar de klanttevredenheid. In 2011 heeft 70% van de klanten onze diensten gewaardeerd met een 7 of hoger. In 2013 moet dit percentage gestegen zijn naar 80. Wat vinden klanten belangrijk? We meten één keer per maand de tevredenheid van klanten die de maand daarvoor contact met ons hadden of betrokken waren bij een verandering. Bijvoorbeeld door een verhuizing, de overstap naar een andere energieleverancier of een opzegging. Klanten zijn over het algemeen meer tevreden over onze aanpak dan over het contact met ons call center. Dat is niet zo vreemd. Als een klant ons belt is er meestal al iets mis. Klanten reageren bovendien vrij direct op langere wachttijden, als tijdens de vakantieperiode ons callcenter minder goed bezet is. Dat geldt ook als ze in hun ogen niet snel genoeg een offerte ontvangen of een plan voor een aansluiting. We werken eraan om dat structureel te verbeteren. 18

19 NETTEN TOEKOMSTVISIE ONTWIKKELING ENERGIE-INFRASTRUCTUUR Elektriciteit wordt de belangrijkste energievorm in de toekomst. Gas zal in nieuwe of gerenoveerde gebouwen niet langer of veel minder gebruikt worden voor verwarmen en koken. Andere warmtebronnen, zoals warmtepompen of zonneboilers komen ervoor in de plaats. Stedin zorgt dat de netten nu en in de toekomst de stijgende vraag naar energie aankunnen. Stedin zorgt ook dat de infrastructuur voorbereid is op nieuwe toepassingen. Voorbeelden zijn teruglevering van stroom, uitwisseling van stroom tussen gebruikers, aansluiting van warmtepompen of elektrisch vervoer. De gasnetten blijven vooral in de grote steden nog lang intact. Stedin zorgt dat ze goed onderhouden blijven zodat de veiligheid en levering van gas gegarandeerd is. 19

20 ELEKTRICITEIT&GAS INVESTEREN IN ONDERHOUD EN INNOVATIE We blijven investeren in de kwaliteit van de netten. Stedin heeft een specifiek programma Planmatig Onderhoud. Dit is gericht op het zekerstellen van de betrouwbaarheid van het netwerk. In 2012 gaan we bijna 500 miljoen investeren in de aanleg, het verbeteren en vervangen van gas- en elektriciteitsnetten. Stedin voorziet dat in de komende jaren meer delen van het net moeten worden vervangen. Het netwerk dat stamt uit de naoorlogse groeiperiode is inmiddels aan vervanging toe. Daarom investeren we ook dit jaar weer ruim 100 miljoen euro in het vervangen van kabels en leidingen. We geven hier een overzicht van enkele grootschalige aanpassingen. Gas Het gasnet van Stedin beslaat kilometer, waarvan kilometer grijs gietijzer. Grijs gietijzer is kwetsbaar op plaatsen waar de bodem beweegt, in bepaalde grondsoorten en op plaatsten waar wordt gewerkt of veel zwaar verkeer rijdt. De veiligheid van het gasnet heeft voor Stedin de hoogste prioriteit. Daarom vervangen we op korte termijn alle gietijzer door duurzamere materialen op de meest precaire plaatsen. De bedoeling is om alle grijs gietijzer te gaan vervangen. Dat moet in 2029 gebeurd zijn. De afgelopen jaren (2009, 2010 en 2011) heeft Stedin al 352 kilometer vernieuwd. Tot nu toe verloopt de vervangingsoperatie gestructureerd en volgens schema. Stedin gebruikt transformatoren die in de aanschaf duurder zijn, maar door minder energieverlies duurzamer. 20

21 NETTEN - ELEKTRICITEIT&GAS Elektriciteit Om de elektriciteitsvoorziening betrouwbaarder te maken vervangen we in de gemeente De Ronde Venen, op Goeree-Overflakkee en bij een aantal andere trajecten in het Randstedelijk gebied tientallen kilometers middenspanningkabel. Dit zijn projecten die meerdere jaren duren. Verder realiseerden we 25/23 kv stations, waaronder Rotterdam Airport Business Park en het station voor Science Port Holland - Technopolis in Delft. In opdracht van de gemeente Veenendaal is de magneetveldzone van de hoogspanningslijn in de bebouwde kom versmald. Een aantal bestaande woningen ligt nu buiten de magneetveldzone. Vanwege een voor omwonenden vervelende fluittoon in de hoogspanningsgeleider bij Maarssenbroek vervingen we deze voor een geluidsarmere versie. 21

22 LEVERINGSZEKERHEID INVESTEREN IN KWALITEIT VAN DE ENERGIENETTEN Storingen voorkomen of snel oplossen en goede informatie krijgen. Dat vinden onze klanten belangrijk. Stedin werkt er hard aan het aantal storingsminuten te laten afnemen. Dat is gelukt in 2011, het aantal storingsminuten daalde van 28,3 naar 24,7. Onderbrekingsduur elektriciteit en gas daalt Stedin heeft als doelstelling dat de elektriciteit niet meer dan 25 minuten per jaar gemiddeld per klant mag uitvallen. In 2011 hebben we deze doelstelling gehaald met 24,7 minuten. De onderbrekingsduur van de gasnetten kwam uit op 50 seconden gemiddeld per klant. De gemiddelde onderbrekingsduur in heel Nederland ligt op circa 23,3 minuten voor elektriciteit en 50 seconden voor gas. In 2011 heeft TenneT een aantal hoogspanningsnetten overgenomen, waardoor het cijfer voor hoogspanning bij Stedin niet volledig te vergelijken is met voorgaande jaren. In deze netten hebben in 2011 een tweetal storingen plaatsgevonden met energieonderbreking. Samengevat resulteerde dat in een onderbrekingsduur van 0,1 minuut. TenneT heeft dit getal opgenomen in de landelijke cijfers. Uitval door storingen in het net van Stedin in gemiddeld aan minuten per klant aansluiting Laagspanningsnet 4,5 5,1 4,0 4,5 Middenspanningsnet 18,8 17,4 19,2 12,9 Hoogspanningsnet 1,4 5,8 4,9 3,3 Totaal 24,7 28,3 28,1 20,7 De gemiddelde storingsduur in het middenspanningsnet is gestegen naar minuten (2010: 98 minuten. Daar staat tegen over dat er minder middenspanningstoringen waren dan in (381 in 2011 ten opzichte van 511 in 2010) Voorkomen en sneller oplossen van storingen Stedin heeft gerichte maatregelen genomen in gebieden met veel storingen, zoals de gemeente De Ronde Venen en op Goeree-Overflakkee. De elektriciteitsnetten zijn verzwaard en verder vernieuwd. Het aantal storingsminuten loopt nu terug in deze gebieden. Dankzij storingsverklikkers in energiehuisjes kunnen we op afstand zien waar een storing zich aandient. Monteurs kunnen we daardoor sneller naar de juiste plek sturen. Open communicatie over storingen Bij incidenten en onderbrekingen communiceert Stedin steeds actiever. Zo geven we sinds eind 2011 bij storing alerts af via twitter en . Ook plaatsen we actuele informatie over een storing op onze website. 22

23 NETTEN - LEVERINGSZEKERHEID ENERGIENETTEN OP AFSTAND BESTUREN Stedin bestuurt en bewaakt haar netten steeds meer op afstand, met behulp van complexe ICTsystemen. De locatie van een storing kan nu nauwkeuriger worden opgespoord en door het meer toepassen van afstandbesturing wordt de oplostijd korter. Zelfherstellende netten In Rotterdam gaan wij een stap verder. Middels een proef met zogenoemde zelfherstellende netten. Er is intelligente apparatuur in het netwerk geplaatst, waarmee we heel nauwkeurig de plek van een storing kunnen bepalen. Vanuit onze centrale bedieningsruimte kunnen we de stroom grotendeels weer inschakelen, zonder dat monteurs ter plaatse hoeven te zijn. Daardoor beperken we de duur van een stroomstoring aanzienlijk, tot slechts enkele minuten. Ook het aantal klanten dat last heeft van een onderbreking van de stroomvoorziening wordt minder. We gaan in 2012 nog twee andere delen van het net in Rotterdam geschikt maken voor deze werkwijze. Meer intelligentie in de netten Vanaf 2015 zullen we een toename zien van smart grids ook wel slimme netten genoemd. Dit komt doordat het aantal elektrische toepassingen groeit en de energievoorziening verder verduurzaamt. Om vraag en aanbod in goede banen te leiden, moeten onze netten steeds intelligenter worden. In ons inkoopbeleid en onze investeringsplannen houden we hier rekening mee. Bij onze aanbestedingen zijn de specificaties afgestemd op wat we in de toekomst nodig hebben. Nieuwe onderdelen zijn standaard voorbereid op netten die door middel van ICT worden aangestuurd. Storingsverklikkers zorgen er voor dat de uitvalduur bij storingen aanzienlijk wordt verminderd. 23

24 GROTE PROJECTEN BETROKKEN BIJ GROTE PROJECTEN Stedin heeft ervaring met grote opdrachten. We zijn betrokken bij diverse grootschalige projecten in de Randstad, zoals in de stationsgebieden en op Maasvlakte 2. Ringleiding voor Maasvlakte 2 Stedin legt de energie-infrastructuur aan voor Maasvlakte 2. Het energiestation voor Maasvlakte 2 is al klaar. Dit energiestation regelt dat de elektriciteitstoevoer goed verloopt. Nu wordt gewerkt aan de aanleg van de hoofdleidingen op het nieuwe terrein. Hiervoor is een slimme oplossing gekozen: een dubbel uitgevoerde ringleiding in plaats van een punt-tot-punt verbinding. Op deze dubbel uitgevoerde ringleiding kunnen bedrijven stap voor stap worden aangesloten via een eigen schakelpunt. Daardoor betalen bedrijven die verder weg liggen van het hoofdstopcontact evenveel voor hun aansluiting als bedrijven die dichter bij het hoofdstopcontact gevestigd zijn. De dubbele leiding zorgt ook dat als er een storing optreedt de elektriciteit kan worden omgeleid. Een onderbreking van de elektriciteitsvoorziening is dan niet nodig. Op Maasvlakte 2 zijn begin 2011 verschillende gestuurde boringen voor kabeltracés uitgevoerd. Dit als voorbereiding op de aanleg van de Zuidring en Noordring van het kabelnet. Ook zijn drie nieuwe transformatoren geplaatst. Rotterdam World Gateway heeft Stedin opdracht gegeven voor het realiseren van een aansluiting met een capaciteit van 64 MVA. Deze wordt aangesloten op het nieuwe 66 kv net dat wordt aangelegd op Maasvlakte 2. Op Maasvlakte 2 zijn verschillende gestuurde boringen voor kabeltracés uitgevoerd. 24

25 NETTEN - GROTE PROJECTEN Ingrijpende renovatie stationsgebieden De stationsgebieden voor openbaar vervoer van Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Delft worden ingrijpend gemoderniseerd. De herinrichting van de stationsgebieden is zeer complex, al is het maar omdat ondergronds honderden kabels en leidingen lopen. Stedin past de netcapaciteit in de stationsgebieden aan. De elektriciteits- en gasnetten worden uitgebreid om ook in de toekomst te kunnen voldoen aan de vraag naar energie. We werken eerst aan de ondergrondse infrastructuur. Via onder meer gestuurde boringen zijn al honderden kilometers kabels en leidingen getrokken. Zodra het werk onder de grond klaar is, kan er bovengronds worden gebouwd. Een extra uitdaging daarbij is dat tijdens deze werkzaamheden het treinverkeer ongehinderd doorgang moet vinden. 25

26 AANBESTEDEN STEEDS MEER AANBESTEDEN Een groot deel van het werk wordt door Stedin openbaar aanbesteed. We doen dit om de beste kwaliteit en prijs te krijgen voor een werk. Het gaat om projecten met gasnetvervanging en enkele grote kabeltracés. Ook de werkzaamheden voor het elektriciteitsnet op Maasvlakte 2 en in het tuindersgebied Oostland zijn grotendeels aanbesteed. Samenwerken met serviceproviders Monteurs van Joulz verhelpen de storingen in het grootste deel van ons netgebied. Delta Infra voert dit werk sinds begin 2011 uit op Goeree-Overflakkee. We doen nu nuttige ervaring op als aanbestedende partij en regisseur. Zo ontwikkelen we ons steeds verder tot een professionele opdrachtgever. We bereiden ons voor op de samenwerking met nog een derde serviceprovider. Netwerken digitaal in kaart Op dinsdag 29 november heeft de Energiekamer NMa en Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) de naleving van de Bindende Aanwijzing voor datakwaliteit gecontroleerd. De bindende aanwijzing dateert van eind 2009 toen na onderzoek van de NMa bleek dat de vulling van het bedrijfsmiddelenregister onvolledig was. De afgelopen twee jaar zijn de ontbrekende gegevens ingevuld in de datavelden zodat in de zomer van 2011 de 100% vullingsgraad bereikt is. Naar aanleiding van de controle heeft de Energiekamer NMa in december 2011 Stedin schriftelijk bevestigd dat de Bindende Aanwijzing ingetrokken is. We zijn nu bezig om alle overige componenten vast te leggen in een Geografisch Informatie Systeem (GIS). Die informatie is belangrijk voor onze bedrijfsvoering. We kunnen gerichter investeren en onderhoud plegen. Bovendien gebruiken onze Service Providers de informatie uit het GIS bij hun werk. Hoe nauwkeuriger ze weten waar kabels en leidingen liggen en waar transformatorhuisjes staan, hoe sneller zij storingen kunnen verhelpen. Als wij een openbare aanbesteding uitschrijven voor onderhoudswerk aan een bepaald deel van het netgebied heeft de winnende aannemer de informatie in het GIS nodig om dat werk goed en veilig te kunnen doen. 26

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015

Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 Het Slimme energienet..zx ronde 25 januari 2015 De laatste tijd worden we overspoeld door marketing verhalen over de slimme meter en het slimme energienet. Men stelt dat met de komst van de slimme meter

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.enduris.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt

Nadere informatie

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015 Enexis De veranderende rol van de netbeheerder Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis 12 november 2015 Rol Enexis in de elektriciteitsketen Elektriciteitscentrale voor de opwek van elektriciteit

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

NEW BUSINESS. Guy Konings

NEW BUSINESS. Guy Konings 2015 Guy Konings Stedin is verantwoordelijk voor transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: Altijd energie voor onze klanten, vandaag en morgen. Simpel, betaalbaar en duurzaam KERNGETALLEN

Nadere informatie

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds

Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net. Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Verantwoord en innovatief ondergronds Aspecten van leveringszekerheid en netveiligheid in het 380 kv-net Samenvatting Toepassing 380 kv

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

Westland Infra, Diepgeworteld in de tuinbouw.

Westland Infra, Diepgeworteld in de tuinbouw. Westland Infra, Diepgeworteld in de tuinbouw. Westland Infra heeft al meer dan 40 jaar haar wortels in de tuinbouw. Als netbeheerder zijn we verantwoordelijk voor aanleg, onderhoud en beheer van energienetten

Nadere informatie

Voortaan heeft u zèlf de controle over uw energiekosten! Dezelfde energie goedkoper

Voortaan heeft u zèlf de controle over uw energiekosten! Dezelfde energie goedkoper Voortaan heeft u zèlf de controle over uw energiekosten! Dezelfde energie goedkoper Een innovatie van Oxxio: de revolutie in energiemeting! Als u kiest voor energie van Oxxio, kiest u voor de goedkoopste

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.dnwg.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt in

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Liander N.V. Factsheet Kwaliteit 2011 Regionaal Netbeheer Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten. Inleiding

Liander N.V. Factsheet Kwaliteit 2011 Regionaal Netbeheer Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten. Inleiding Factsheet Kwaliteit 211: N.V. Factsheet Kwaliteit 211 Regionaal Netbeheer Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten N.V. De gegevens in de grafieken in dit document zijn gebaseerd op de gegevens die de

Nadere informatie

Het energiesysteem verduurzaamt (Bron: ECN, Energie-Nederland en Netbeheer Nederland)

Het energiesysteem verduurzaamt (Bron: ECN, Energie-Nederland en Netbeheer Nederland) Het energiesysteem verduurzaamt (Bron: ECN, Energie-Nederland en Netbeheer Nederland) De energievoorziening gaat veranderen. De energiemarkten zijn sterk in beweging en dat leidt tot onzekerheden. De energiesector

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst

Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst enexis.nl Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst Bedrijfsplan 2012 Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst Bedrijfsplan 2012 Een goed net Tevreden klanten 2. Verbeteren interne

Nadere informatie

U en Oxxio: een goede zaak

U en Oxxio: een goede zaak U en Oxxio: een goede zaak Uw perfecte partner voor duurzame energie U doet graag zaken met professionele partners. Want u wilt ervan opaan kunnen dat ze doen wat ze beloven en een toegevoegde waarde leveren.

Nadere informatie

DE SLIMME METER VRAGEN EN ANTWOORDEN

DE SLIMME METER VRAGEN EN ANTWOORDEN DE SLIMME METER VRAGEN EN ANTWOORDEN Versie augustus 2012 In dit document vindt u vragen en antwoorden over de slimme meter gesorteerd op de volgende onderdelen: Algemeen Plaatsing van de meter Keuzevrijheid

Nadere informatie

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen?

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen? Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen? In dit gebied? Den Haag Leidschendam- Voorburg Den Haag Zoetermeer Rijswijk Pijnacker- Nootdorp Lansingerland Zuidplas Neem contact op via info@structin.nl of 070 390 74

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 DISCLAIMER

Jaarverslag 2012 DISCLAIMER Jaarverslag 2012 DISCLAIMER De online versie van het geïntegreerde Jaarverslag is afgeleid van het volledige bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde geïntegreerde Jaarverslag. Dit gedeponeerde geïntegreerde

Nadere informatie

De slimme meter. Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower. Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014

De slimme meter. Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower. Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014 De slimme meter Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014 Extern gebruik Mary van der Torre (senior adviseur Slimme meters) Hein van Roij (technisch projectmanager

Nadere informatie

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens MeppelEnergie Lokaal Duurzaam EnergieBedrijf MeppelEnergie Openingshandeling op 26-1-2012 Duurzame energie voor de woonwijk Nieuwveense

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

DE SLIMME METER Slim, bewust en Duurzaam

DE SLIMME METER Slim, bewust en Duurzaam DE SLIMME METER DE SLIMME METER Slim, bewust en Duurzaam Slim, Bewust en Duurzaam Wat is een slimme meter? Slimme meters vervangen de huidige gas- en elektriciteitsmeters. Deze digitale meter meet net

Nadere informatie

Verkenning van de impact van de verduurzaming op de energie-infrastructuur

Verkenning van de impact van de verduurzaming op de energie-infrastructuur st Net voor de toekomst Net voor de toekomst Verkenning van de impact van de verduurzaming op de energie-infrastructuur 2 Toekomstbestendig 3 Jeroen de Swart, 5 Bart van der Cammen, 7 Groen gas investeren

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

De slimme meter Klaar voor de toekomst

De slimme meter Klaar voor de toekomst De slimme meter Klaar voor de toekomst met de slimme meter bent u klaar voor de toekomst Endinet maakt haar energienetten klaar voor de toekomst. Net als de auto-, de telefoonen bankindustrie worden ook

Nadere informatie

Smart Grids. Ernst ten Heuvelhof 10-1-2011. Challenge the future. Delft University of Technology

Smart Grids. Ernst ten Heuvelhof 10-1-2011. Challenge the future. Delft University of Technology Smart Grids Ernst ten Heuvelhof Smart Grids Twee-richtingsverkeer stroom in laagspanningsnet Real time prijzen stroom zichtbaar voor afnemers Taskforce Smart Grids Ingesteld door Minister van EZ Secretariaat

Nadere informatie

Aansluiten voor Dummies Hier Opgewekt event 2015. Gerja Koldenhof November 2015

Aansluiten voor Dummies Hier Opgewekt event 2015. Gerja Koldenhof November 2015 Aansluiten voor Dummies Hier Opgewekt event 2015 Gerja Koldenhof November 2015 Welke soorten heb je? Welke heb ik nodig? Hoe vraag ik dat aan? Hoe wordt deze bemeten? Etc. 2 Wat gaan we doen? Netbeheerder

Nadere informatie

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

Elektrische auto s en infrastructuur

Elektrische auto s en infrastructuur Elektrische auto s en infrastructuur Inpassen in infrastructuur en lokale ruimte Peter van der Sluijs Programmamanager infrastructuur laadpunten elektrisch vervoer 1 Inhoud Wie is Liander? Inpassen in

Nadere informatie

T-prognoses. nut en noodzaak

T-prognoses. nut en noodzaak nut en noodzaak : nut en noodzaak Wat zijn? staat voor Transportprognoses, oftewel een verwachting van het benodigde transport voor de levering of productie van elektriciteit. Producenten, regionale netbeheerders

Nadere informatie

School Info. Beter inzicht, hogere kwaliteit en meer omzet

School Info. Beter inzicht, hogere kwaliteit en meer omzet School Info Beter inzicht, hogere kwaliteit en meer omzet SchoolsConnect is een totaalconcept voor onderwijsinstellingen. Gemakkelijk internet en telefonie is altijd fijn op een school. Ook de veiligheid

Nadere informatie

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu TECHNISCH BEHEER Zorgeloze kwaliteit TECHNISCH BEHEER Onze samenleving verandert snel. Waar in het verleden volstaan kon worden met een eenvoudig inspanningscontract voldoet dit veelal niet meer aan de

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Factsheet Kwaliteit 2012

Factsheet Kwaliteit 2012 Factsheet Kwaliteit 212 Regionale Netbeheerders Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten De gegevens in de grafieken in dit document zijn gebaseerd op de gegevens die de regionale netbeheerders aan de

Nadere informatie

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Structin maakt het u makkelijker! Structin is het samenwerkingsverband van netbeheerders voor de coördinatie van de gecombineerde aanleg van ondergrondse

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 TenneT TSO Elektriciteitstransporteur in Nederland en een deel van Duitsland In Nederland: Alle netten op

Nadere informatie

Klanten meer tevreden over dienstverlening

Klanten meer tevreden over dienstverlening Jaarverslag 2010 Oplostijd en aantal storingen openbare verlichting gehalveerd Goede straatverlichting is belangrijk voor het veiligheidsgevoel. Klanten meer tevreden over dienstverlening We willen dat

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Oirschot-Boxtel 150 kv. Inhoud. Nieuwe ondergrondse kabelverbinding van Oirschot naar Boxtel

Nieuwsbrief. Oirschot-Boxtel 150 kv. Inhoud. Nieuwe ondergrondse kabelverbinding van Oirschot naar Boxtel Jaargang 1 nummer 1 juli 2014 Nieuwsbrief Oirschot-Boxtel 150 kv Inhoud Voorwoord 02 Oog voor de omgeving tussen Boxtel en Oirschot 03 In kaart 04 Stappen van aanleg 05 Feiten & cijfers en planning 06

Nadere informatie

Geen stroom, wel spanning

Geen stroom, wel spanning Geen stroom, wel spanning Netwerkdag Calamiteitenplannen 20 september 2012 Maaike Bok (Crisisbeheersing) Inhoud presentatie Netbeheer in Nederland Rol netbeheerder in koude en warme fase Impact stroomstoring

Nadere informatie

Factsheet Kwaliteit 2014

Factsheet Kwaliteit 2014 Factsheet Kwaliteit 214 Regionale netbeheerders Autoriteit Consument & Markt Factsheet Kwaliteit 214 Regionale Netbeheerders Elektriciteitsnetten & Gastransportnetten De gegevens in de grafieken in dit

Nadere informatie

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer PERSDOSSIER Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer Inleiding De gemeente Deventer heeft de ambitie een energieneutraal bedrijvenpark te ontwikkelen aan de A1 ten zuiden van Deventer. Op vrijdag

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

BusVision. Is Nederland klaar voor elektrisch busvervoer? Nico van Egmond 15 april 2014

BusVision. Is Nederland klaar voor elektrisch busvervoer? Nico van Egmond 15 april 2014 BusVision Is Nederland klaar voor elektrisch busvervoer? Nico van Egmond 15 april 2014 Wie is Alliander, Liandon, Alliander Mobility Services De rol van Alliander Opportunity Laden Laadmethoden Opportunity

Nadere informatie

Elektrotechnische oplossingen voor de (glas)tuinbouw

Elektrotechnische oplossingen voor de (glas)tuinbouw Elektrotechnische oplossingen voor de (glas)tuinbouw Transformatorstations Projecten Speciale producten Services Stationautomatisering CREATIVITEIT = STANDAARD PROFESSIONELE PROJECTORGANISATIE De glastuinbouw

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan 2015 CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk

Nadere informatie

Probleemanalyse Vaststellen nul- alternatief Definitie beleidsalternatieven

Probleemanalyse Vaststellen nul- alternatief Definitie beleidsalternatieven Probleemanalyse De vuilstort van de AVRI in Geldermalsen is gesloten. Het idee is om op deze gesloten vuilstort alsmede op de gebouwen van de AVRI in totaal 9,3 MWp zonpv te realiseren. Daarnaast kunnen

Nadere informatie

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord

MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord MJA Routekaart ICT 2030 en SER Energieakkoord Jeroen van der Tang Manager Duurzaamheid & Milieu Nederland ICT 30 januari 2014 Introductie Nederland ICT Nederland ICT is de branchevereniging van ICT-bedrijven

Nadere informatie

Bewust met energie omgaan. De slimme meter maakt het makkelijk

Bewust met energie omgaan. De slimme meter maakt het makkelijk Bewust met energie omgaan De slimme meter maakt het makkelijk Waarom krijg ik een slimme meter? Makkelijk en klaar voor de toekomst. Enexis brengt gas en elektriciteit van uw energieleverancier veilig

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Ons antwoord op de meest gestelde vragen Zit ik vast aan de slimme meter? Over Oxxio Welkom bij Oxxio! Wanneer start Oxxio met de energielevering?

Ons antwoord op de meest gestelde vragen Zit ik vast aan de slimme meter? Over Oxxio Welkom bij Oxxio! Wanneer start Oxxio met de energielevering? Welkom bij Oxxio! Uw overstap naar Oxxio: een slimme keuze Welkom bij Oxxio. Net als u hebben al vele particuliere en zakelijke klanten inmiddels ontdekt dat overstappen naar Oxxio een slimme keuze is.

Nadere informatie

Sneller en goedkoper laden op 100% duurzame energie

Sneller en goedkoper laden op 100% duurzame energie PREFERRED DISTRIBUTOR Sneller en goedkoper laden op 100% duurzame energie SMART CHARGING CONTROLLER Maxem is de Smart Charging Controller in uw meterkast Laad uw elektrische auto sneller op Download gratis

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland ENERGY INNOVATION PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen internationale spelers in de energie branche. Kavels te koop tussen 2.000 en 27.000 vierkante

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen OPDRACHTGEVER AUTEUR TenneT TenneT VERSIE 1.0 VERSIE STATUS Definitief PAGINA 1 van 7 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen 27 maart 2015 te Diemen 380 kv PAGINA 2 van 7 Voorwoord Op

Nadere informatie

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Slimme Netten Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Netbeheer Nederland (1) Netbeheer Nederland brancheorganisatie van alle elektriciteit-

Nadere informatie

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland?

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Structin maakt het u makkelijker! Structin is het samenwerkingsverband van netbeheerders voor de coördinatie van de gecombineerde aanleg van ondergrondse

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Slimme communicatie onder hoogspanning

Slimme communicatie onder hoogspanning Tekst: Peter Zwetsloot Beeld: Giuseppe Toppers Slimme communicatie onder hoogspanning Op dit moment zijn er in de vrije markt voor gas en elektriciteit belangrijke ontwikkelingen. Zo wordt op 1 augustus

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

INNOVATIEVE ENERGIE-INKOOP. waarom duur als het ook duurzaam kan?

INNOVATIEVE ENERGIE-INKOOP. waarom duur als het ook duurzaam kan? Opbouw presentatie Wie zijn wij? Aanleiding Traditionele energie-inkoop Uitgangspunten/inkoopstrategie Aanbestedingsprocedure Resultaten Voorwaarden Tips Vragen PAGINA 2 Wie zijn wij? Gemeente Zaanstad

Nadere informatie

Is flexibiliteit het nieuwe goud?

Is flexibiliteit het nieuwe goud? Is flexibiliteit het nieuwe goud? Presentatie Congres Duurzaam Gebouwd 13 november 2014 Enexis Elektriciteit: 2,7 miljoen aangeslotenen 135,000 km MS / LS 53,000 stations Gas: 2,1 miljoen aangeslotenen

Nadere informatie

Nederland wordt slimmer met energie

Nederland wordt slimmer met energie Nederland wordt slimmer met energie SPEECH Bert de Vries, plv. Directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, NEBC 8 juni (uitgesproken door Jaco Stremler (plv. directeur Energie en Duurzaamheid)

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Verkenning mogelijkheden invoeding groengas. Johan Jonkman

Verkenning mogelijkheden invoeding groengas. Johan Jonkman Verkenning mogelijkheden invoeding groengas Johan Jonkman Verkenning mogelijkheden invoedinggroengas op het aardgasnetwerk van NV RENDO In opdracht van: Agentschap NL Ministerie van EL&I Contactpersoon:

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Leeswijzer Smart Grid Pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving

Leeswijzer Smart Grid Pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving Leeswijzer Smart Grid Pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving Deze leeswijzer geeft een overzicht van de inhoud van het rapport Smart Grid pilots. Handvatten voor toepassing wet- en regelgeving.

Nadere informatie

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Trots Een prettig leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad. Dat is waar Spaarnelanden voor staat. En met dat

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

Groener door ICT. Erik Huizer Algemeen directeur TNO Informatiemaatschappij

Groener door ICT. Erik Huizer Algemeen directeur TNO Informatiemaatschappij Groener door ICT Erik Huizer Algemeen directeur TNO Informatiemaatschappij 2 Groener door ICT Smart energy systems door ICT Slimmer rijden door ICT Slimmer werken door ICT Vergroening van ICT Smart Grids

Nadere informatie

Energie en ruimtelijke ordening

Energie en ruimtelijke ordening Energie en ruimtelijke ordening Hoe eerder hoe beter Ruimteconferentie 19 april 2011 Netbeheerder in de energieketen Energieproductie Netwerken Energielevering Transport & distributie Werkgebied Liander

Nadere informatie

Aansluiten in de praktijk

Aansluiten in de praktijk Aansluiten in de praktijk Kennissessie Projectrealisatie Zon Henk Kistemaker 14 april 2016 Programma Netbeheerder Aansluiting Meten Registreren 3 netbeheerders zijn partner van Hier Opgewekt 2 Netbeheerders

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

Duurzaamheidsrapport CCL Nutricontrol

Duurzaamheidsrapport CCL Nutricontrol Duurzaamheidsrapport CCL Nutricontrol Voorwoord Met trots presenteer ik u het allereerste duurzaamheidsverslag van CCL Nutricontrol! In dit eerste duurzaamheids verslag willen wij u laten zien dat wij

Nadere informatie

Contextbeschrijving Cofely Capelle a/d IJssel

Contextbeschrijving Cofely Capelle a/d IJssel Contextbeschrijving Cofely Capelle a/d IJssel Shailin Soekaloe S. Soekaloe Contextbeschrijving Naam: Shailin Soekaloe Studentnummer: 12072273 Opleiding: Werktuigbouwkunde Duaal 1. Voorwoord Deze contextbeschrijving

Nadere informatie

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar Naam opdrachtgever: Unipro BV Adres: Bouwstraat 18 Plaats: Haaksbergen Uitgevoerd door: Zienergie BV Adres: Dokter Stolteweg 2 Plaats Zwolle Telefoon:

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Gasunie Network Improvement Program (GNIP) Renovatie regionaal gastransportnet

Gasunie Network Improvement Program (GNIP) Renovatie regionaal gastransportnet Gasunie Network Improvement Program (GNIP) Renovatie regionaal gastransportnet Gasunie Network Improvement Program GNIP Het regionale gastransportnet van Gasunie bestaat, naast leidingen, uit afsluiterschema

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen nationale en internationale spelers uit de energiebranche met kavelmogelijkheden tussen de 2.000 en 27.000

Nadere informatie

UW PARTNER IN SCHOONMAAKONDERHOUD

UW PARTNER IN SCHOONMAAKONDERHOUD UW PARTNER IN SCHOONMAAKONDERHOUD Voorwoord Voor u ligt de brochure van Fm Portal Schoon BV (nader genoemd; FPS). In deze brochure treft u informatie aan over onze dienstverlening. Als uw interesse in

Nadere informatie