KlusHaven bij Ambagtsheer & van der Meulen Naar een idee van Mariska Vlot

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KlusHaven bij Ambagtsheer & van der Meulen Naar een idee van Mariska Vlot"

Transcriptie

1 KlusHaven bij Ambagtsheer & van der Meulen Naar een idee van Mariska Vlot

2 KlusHaven = de werkplaats terug naar de stad Wat heb ik toch met werkplaatsen, klusplekken, gereedschapskisten. Waarom krijg ik er heimwee van. En waarnaar dan. En waarom. Waarom heb ik het gevoel dat ik dit vreselijk gemist hebt als ik op een mooie werf in Edam of bij de gebroeders Weinholt tussen de botenrekken en de verfpotten sta. Het is gewoon zo. Ik val als een blok voor de geur van diesel en houtkrullen. Het heeft op mij hetzelfde effect als de geur van koffie of versgebakken brood: je krijgt er meteen en vanzelf zin in. Werkplaatsen ruiken naar klussen, maken, je handen vol splinters in de klei en je voeten gelaarsd in de aarde. Werkplaatsen ruiken naar geaard zijn, contact hebben met wat je eet, waar je op zit en wat je aan hebt. Naaiateliers ruiken naar stofjes en naaimachine-olie en die geur zit dan dus ook heerlijkjes in dat nieuwe overhemd of dat rokje. Scheepswerven ruiken naar teer, touw en diesel. Stoer en dapper. Dat dragen ze op je over. Bij de meubelmaker ruikt het naar vers gezaagd hout en spijkers. Je snuift het op en wilt meteen beginnen met zagen, beitelen, hameren. Ook al heb je er zoals ik geen barst verstand van en krijg je nog geen kopspijkertje recht in een plankje zonder daarbij de plank, de spijker èn je vingers een groot onrecht aan te doen. Dat gevoel van missen klopt: de geur van noeste arbeid en eerlijk handwerk is nagenoeg verdwenen uit mijn leven. Ik woon in een nette wijk. Ik werk in een net kantoor. Ik ga naar een schone supermarkt. Ik wandel door aangeharkte parken. Daar ergens aan de rand van de stad, op groezelige en goedkope bedrijventerreinen, daar wordt nog wel gewerkt, gehakt en gebeiteld, maar daar wil niemand meer komen. Werkplaatsen zitten daar alleen maar, omdat het in de stad te duur en te netjes is geworden die mooie pakhuizen zijn allemaal omgebouwd tot lofts en kantoorunits. De geur van versgebakken brood is er nog wel, bij Bakker Bart, in het winkelcentrum. En die van de ambachtelijke steenovenpizza is er tegenwoordig ook op elke hoek van de straat. Met het ambachtelijke eten gaat het nog niet zo slecht, misschien. Maar de eerlijke werkplaatslucht: die heeft in de stad definitief plaatsgemaakt voor Tolet-aria s, Bijenkorf-luchtjes en Andy spci & span. Alles ruikt aangeharkt, strak, ge-designed. En daarom krijg je heimwee. Heimwee naar het onaangeharkte, het niet-strakke, het ongepolijste. Ook in je neus. De ogen willen ook wat. Werkplaatsen zijn voor mij schatkisten vol onbegrijpelijk, romantisch geluk. Muren vol met keurig geordende gereedschappen en instrumenten, opslagplaatsen vol oud ijzer, roestige artefakten en beeldschone houten weetikvelen geven mij het gevoel dat ik in een wondere sprookjeswereld ben beland. Waar in de Albert Heijn alles is voorverpakt, waar IKEA alles in jip & janneke taal wordt uitgelegd, waar iedereen samen met het Gamma pretpakket een kastje in elkaar kan timmeren zelfs zonder hamer is dit dus de wereld van het èchte werk. Zoals het vroeger was. Met prachtige hamers en spijkers, beeldschone

3 lasapparaten en lijmklemmen, geheimzinnige tandwielen en ondoorgrondelijke werkbanken. Mooie, oude werkplaatsen zijn de mooiste musea die er zijn. Je krijgt geen uitleg. Er staan geen bordjes bij. Alles is er roestig, stoffig, vuil of dat allemaal tegelijk. Het is er prachtig. Je ogen weten niet wat ze zien. Het is zoals kijken naar moderne kunst, het zijn beelden die je niet gewend bent, die je aan het denken zetten, die prikkelen. En daarom zo goed, zo plezierig. Werkplaatsen zijn uit de stad gejaagd. Door de omstandigheden, door de milieuwetgeving, door de marktwerking, je kunt iedereen de schuld wel geven, maar jammer is het wel. Ik woonde vroeger naast een aardappelmeelfabriek. Dat was voor mij en mijn buurjongetje de mooiste en meest onuitputtelijke speelplaats die we ons maar konden wensen. We bouwden hutten van pallets (levensgevaarlijk). We konden samen uren naar de stenen- en de strovangers kijken, waar de aardappels op een lopende band onderdoor schoven. We bakten koekjes van slootwater en aardappelmeel, dat we jatten uit grote papieren zakken door er met kinderschaartjes gaatjes in te prikken. We mochten met mijn vader mee naar het lab, waar het in de kantine rook naar sigarettenrook en biljartkrijt en waar we gekke proefjes mochten doen met borrelende sapjes in reageerbuizen. Ja, we hadden het retedruk. Er was altijd werk aan de winkel, op de fabriek. We speelden niet, we gingen aan het werk. Een wereld van verschil, voor een kind van 5, 6 jaar oud. Ik denk dat wonen naast zo n ouderwetse fabriek we zaten daar in De Krim midden in de zwartste milieucirkel, vrees ik tegenwoordig niet meer kan. Het is jammer voor al die kinderen, die nu op afgebladderde wipkippen en in esthetisch verantwoorde, kindvriendelijke ecospeelplaatsen hun ding moeten doen. Want er gaat volgens mij niets boven een echte werkplaats, waar je mag timmeren en zagen met je oom of je vader. Er gaat niets boven een warme bakker waar je met twee handen (stiekem) kan graaien uit dampende rekken ontbijtkoek. Er is niks fijners dan het naai- en meubelatelier van mijn oom zaliger, waar je met de wringer gordijnen mocht persen (pas op voor de vingertjes!) en grote spelden in eindeloze lappen stof mocht prikken. En niets, maar dan ook niets kan tippen aan een scheepswerf, waar je terwijl je vader onwennig de schuurmachine hanteert tussen stapels touw en potten verf mag dromen over woeste piratentochten en het bouwen van een eigen schip voor later, als je groot bent en gaat trouwen met de Kleine Kapitein. Ik wil de werkplaats met al zijn geuren, kleuren en avonturen - terug in mijn leven en in mijn directe, stadse omgeving. Dan maar wat lawaai aan mijn hoofd. Als je daar niet tegen kunt, stop je maar paar van die moderne muziekdoppen in je oren. Of timmer een extra Gamma-gipsplaatje tegen de muur. Van een paar houtkrullen kun je hooguit kriebel in je neus krijgen. En een beetje smeer wast je moeder zo weer uit je T-shirt, met haar energieneutrale wasmachine, haar groene ariëlletje en de nieuwste

4 eco-wasbal. Het komt goed. We moeten gewoon weer even aan elkaar wennen, de werkplaatsen en wij, stadbewoners. We moeten ophouden elkaar te verbannen. We moeten elkaars schoonheden, hebbelijkheden en onhebbelijkheden waar gehakt wordt, vallen spaanders gewoon weer een beetje leren waarderen. Er de romantiek, de kleur en de geur van het vakmanschap weer leren waarderen. Ik wil de werkplaats terug in de stad. Waar hij hoort. Tussen de mensen. PS: er zijn volgens mij echt moderne technieken en maatregelen genoeg die je zó uit de kast kunt trekken om de overlast te beperken. Mensen moeten niet zo zeuren. Een gezellig café aan de haven, wat is dat nou zonder haven? Nou dan.

5 KlusHaven = handen uit de mouwen Er was eens een tijd dat de mensen zelf groenten verbouwden. Iedereen had wel ergens een stukkie grond, waar in het voorjaar het spruitende pootgoed de grond in ging, gevolgd door de jonge kweek en de stekken, de zaadjes en de bonen. Daar kwamen hele lekkere dingen uit voort. Die dingen kun je nu alleen nog maar voor veel geld kopen, op Landmarkten en in biowinkels. Ja zo is het, kind! Vroeger maakten de mensen dat allemaal zelf. Gek hè? Groente komt niet van Albert Heijn. Groente groeit in tuinen, op landjes, in de aarde. Ja, die aarde waar je vieze handjes van krijgt. Die aarde. Met pieren, mieren, muizen en slakken ja, die aarde. Vies? Nee kind, dat is niet vies. Dat is juist lèkker. Daar betalen we veel geld voor hoor! Elke dag weer. En dat moet mama dan eerst nog allemaal verdienen. Gek hè? Terwijl dat geld vroeger gewoon in onze achtertuintjes groeide. Er was eens een tijd dat een kast gemaakt werd door een meubelmaker. Waarom zo n meneer dan geen kastenmaker heette? Omdat hij ook andere dingen maakte, kind. Hij maakte bijvoorbeeld ook tafels en stoelen, bedden en dekenkisten. Of er ook dekbedden in dekenkisten kunnen, kind? Gut ja, dat zou best kunnen, waarom niet. Maar vroeger sliepen de mensen niet onder dekbedden meisje, ze sliepen onder wollen dekens. Van wol ja, van de schaapjes. Nee, de schapen maken geen dekens. Die werden dan weer. ach laat maar. Het is een heel verhaal. Een heel erg lang verhaal en het loopt ook niet zo goed af, eerlijk gezegd, want wollen dekens kun je nu alleen nog maar in vintage-winkels kopen, of in Polen, of bij Piet Hein Eek, verwerkt tot design-tasje. Ja, ga maar weer gauw een computerspelletje spelen, of tv kijken. Dat is ook leuk. Die moeder van jou, die moet ook altijd maar verhalen vertellen. Doodmoe word je er van. Ja hoor, ga maar gauw. Zoen! Where did we go wrong? Ook hier kun je weer alles en iedereen de schuld geven. Het onderwijs. De vooruitgang. De financiële zeepbel. De massaproductie. De groeiende wereldbevolking. De stijgende energieprijzen en de globalisering. De landbouwsubsidies. Het broeikaseffect, oh nee, sorry, die hoort niet in dit rijtje thuis. Hoe dan ook: het is zo. We zijn de aarde waar meubels gemaakt werden en aardappels de grond in gingen ver ontstegen. We zitten op virtuele wolken, studeren allemaal voor consultant of voor wizzkid, we willen allemaal in X-factor en het volgende Topmodel maar dan niet, zeker niet, nooit, voor lul staan als boer zoekt vrouw. Gatverdamme. Zo n stal met allemaal van die stinkende beesten. Hard werken. Weinig verdienen. Geen wonder dat je geen vrouw vindt! Geeneens op Hyves en internet kunnende zittende (waar je vrouwen te over vindt) omdat je dat niet snapt, of omdat je de hele tijd op die trekker moet rijden, die overigens niet harder gaat dan zo n 20 kilometer per uur. Vreselijk.

6 Loodgieten, lassen, naaien: het zijn de mindere beroepen, bestemd voor degenen die de aarde niet kunnen ontstijgen, die de virtuele hemel nog niet hebben ontdekt. We willen allemaal timmeren, maar alleen aan de weg. Niet aan een stuk hout. Daar verdien je niets mee. Dat is niet spannend. Daar kun je geen zevenentachtig mensen tegelijk mee betwitteren. Je bouwt wel iets op, maar zeker geen netwerk. Geen carrière. Geen leven. Geluk van een dronken aardbei, lief kind, maar het geloof in geld en goede baan is helaas zeer hardnekkig. We moeten allemaal coute que coute minimaal een HAVO-diploma halen, met Latijn, wiskunde èn Duits als het kan, om toegang te krijgen tot de virtuele wereld. De na-oorlogse generatie moest collectief advocaat worden, notaris of dokter. De nanaoorlogse generatie moest in de communicatie of in de ICT. De na-nanaooorlogse generatie die van jou, mijn kind, moet het liefst nòg hoger stijgen, naar de hoogste regionen van de onbegrijpelijke zakelijke dienstverlening. De cultuurwetenschap. Of de nog onbegrijpelijker gameindustrie. Dat hoef je dan ook geeneens meer bij een ouderwetse werkgever te doen daar kun je toch niets meer leren dat doe je gewoon meteen als ZZP-er. Bureautje aanschaffen (keukentafel volstaat ook), logootje ontwerpen, opdrachtjes doen en factureren maar. A raison van 80 euro per uur kun je hele leuke dingen doen, kind, maar dan wel even je havootje afmaken en liefst daarna ook nog even een beroepsopleiding. Nee, geen vak leren, ik zeg toch: hogere beròepsopleiding. Ga consultancy studeren. Of hogere bouwfraudekunde. Als het maar geen vak is. Niet met je handen. Daar hou je geen leae-auto en geen Blackberry aan over, de levensvoorwaarden nummer één en twee. Omdat we in onze werkende tijd geen hand meer uitsteken behalve naar ons toetsenbord en dat is helaas niet genoeg voor de spiermassa gaan we in onze vrije tijd sporten, kind. Hollen op dure schoenen. Of gewichtheffen in troosteloze gymschuren. We roeien ons suf op apparaten en drinken cola light om het overgewicht de baas te blijven. En omdat we haast nooit buiten komen - als ZZP-er of consultant zit je véél in de bekende, grijze powerpointcrematoria en aan superdure vergader-loungetafels bij namaak Philips natuurlicht - hebben we vakanties nodig op het land. Betere-boerenbedden om lekker basic uit te rusten. En wifi-parken waar je óók op het altijd groene gazon tussen de kantoorkolossen vrijelijk kunt internetten. Lekker in de buitenlucht. De gekte ervan zien we allang niet meer, kind, Niemand vind het meer gek, echt niet. Sporten is zelfs verheven tot tweede carrière! Zomaar een verenigingsballetje slaan, voor de lol, dat is er echt niet meer bij. Ook sporten maakt deel uit van serieus netwerken, laten zien wat je waard bent, prestatiedrift en geldingsdrang. Vanaf je achtste zit je al in het systeem van gesponsorde outfits, sportmerken van ex-tennissterren en bidons met duur bronwater. Dat doe je niet voor de lol kind, echt niet. Dat doe je omdat het goed voor je is. Het is werken aan je toekomst. En natuurlijk om een beetje op te laden na al dat computeren, want daar

7 word je inderdaad wel een beetje duf van. Je moet ook kunnen ontsnappen, even weg zijn van de waanzin. Even op je yogamatje je geest weer opladen en hup: dan kun je er weer tegenaan. Want dat is waar het om gaat. Een beetje succesvolle zakenman neemt gewoon wat hem toekomt ja, dus ook onwelwillende kamermeisjes, onverdiende bonussen en oh jee, ook wel eens een verstopte steekpenning alleen een èchte boerenlul moet nog via de NCRV op zoek naar een vrouw. Een vak moet je echt niet leren. Dat is zonde van je tijd. Je verdient niet meer dan een eerlijke boterham. Je moet de hele dag in zo n lullige, romantische werkplaats zitten of in de buitenlucht, op een trekker. Je moet van alles doen met handkracht, spierkracht. En dan heb je dus s avonds geeneens zin meer om te sporten! Ja kind, je moeder is een beetje verdrietig. Ze wil eigenlijk graag weer handen uit de mouwen, kind. Ze wil weer eerlijk met iets bezig zijn, iets maken, iets produceren. Ze kan dat helemaal niet nee nooit geleerd helaas, want VMBO is voor de dommen en ze kon toch zo veel beter? maar ze mist het verschrikkelijk. Maar je moeder kan gelukkig wel organiseren. Een nieuwe werkplaats organiseren. Een plek waar vakmanschap weer meesterschap is. Waar de hele dag gehakt wordt, getimmerd en gezaagd aan hele mooie, eerlijke dingen. Waar je s avonds dus met elkaar een prima Grolschje drinkt, in een avondzonnetje, op een houten kruk aan de rand van het water. Nee, mama hoeft niet naar de Industrieeele Grooote Club voor een te duur glaasje bubbels kind, met kleren van Pauw en een vers manicuurtje. Ze wil dat biertje, in zo n beugelflesje, handen met splinters en nagels met rouwranden en veel spierpijn en dan in de avondzon, in haar eigen gedroomde werkplaats, met uitzicht op de boten en de meeuwen.

8

9 KlusHaven = samen uit samen thuis Ik zit lekker op de boot. Hij stampt en hij bromt, want het is windje zeven op het IJsselmeer en een oude tjalk is ook maar een oude tjalk, dus die bromt en stampt. Maar dat geeft niet. Dan kan ik goed nadenken. Zat dus net goed na te denken waarom links eigenlijk links heet, en rechts rechts, politiek gezien dan. Dick, mijn verkering-schipper en tevens boekhouder, zegt dat dat is omdat de linksen in de tweede kamer links van de voorzitter zaten en de rechtsen rechts. Oh. Oh, nou ja. Ik dacht in mijn onkunde even dat het iets te maken had met linker- en rechterhersenhelft. Wat trouwens wel logisch lijkt. Want waar de linkerhersenhelft vooral gaat over de fantasie, de dromelarij, de filosofie en de creativiteit, gaat rechts vooral over de getallen, de ratio, de tastbare waarheid en de nuchtere werkelijkheid. Dat zou dus aardig stroken met de opvatting dat linkse politici geen bestuurders zijn maar idealisten en rechtse politici wel bestuurders maar fantasieloos. Ja, zo cru mogen we het toch wel eens een keertje stellen? Ik doe dit toch voor mezelf? Nou dan. Die redenering volgend, de Wet van Vlot - waarom niet - is alles ineens heel verklaarbaar. De rechtsen willen geld verdienen met hun rechterhersenhelft, de linksen willen vernieuwen, veranderen en mooier maken met hun linksdragende schedelinhoud. Rechts wil sluitende begrotingen en koele zakelijkheid, links wil gesubsidieerde kunst & cultuur ter meerdere eer en glorie van ontplooiing en geluk. Ik ben altijd een tussenvorm geweest, denk ik, want ik wil het gewoon allebei. En ik geloof oprecht dat de combinatie tot veel mooiere en betere resultaten leidt, dan te veel van het één of het ander. Te veel rechts bijvoorbeeld. In de ruimtelijke ordening en de projectontwikkeling hoewel RO volgens de laatste Volkskrant-analyse vooral een linkse hobby vermocht te zijn heeft vooral het teveel aan rechtse macht mijns inziens geleid tot bouwfraude, te hoge huizenprijzen en zielloze gebieden en gebouwen. En oh ja, niet te vergeten: tot VINEXwijken. Fiscale aftrekbaarheid en beleggerstruukjes die ik met mijn beperkte rechterhersenhelft nog steeds niet kan doorgronden (tot fraudekunst verheven door wandelende, zeer rechtse spreadheets) hebben ervoor gezorgd dat we in Nederland nu kastenvol fantasieloze, blokkendoosterreinen hebben, langs snelwegen en in zogenaamde perifere gebieden. Bedrijventerreinen en kantorenparken waar je zelfs je hond niet wilt uitlaten. Alles staat er leeg, of te huur, te koop of allebei. Een enkele Leen Bakker wil zich er nog wel vestigen, voor heel weinig, want ook daar zitten afdelingen vol benchmarkers de prijzen tot op het bot uit te kammen en te kauwen en Leen doet niets maar dan ook helemaal niets als het ook ergens anders voordeliger, fiscaal nog aftrekbaarder of nog winstgevender kan.

10 We zaaien steen en glas en oogsten getallen op onzichtbare, virtuele bankrekeningen, die vervolgens worden doorgeschoven naar weer andere, nog onzichtbaarder bankrekeningen. Kijk maar langs de gemiddelde drukke snelweg, of neem even de verkeerde kant van het spoor in Amersfoort, ik noem Amstel III of Goudse Poort en we weten allemaal wat ik bedoel. Te veel linkshoofdig zijn is ook weer niet handig. Bureau Broedplaatsen in Amsterdam heeft bijvoorbeeld zonder zich te bekommeren om een duidelijke kwantificering van de waarde van creatieve industrie en cultuur en dus ook zònder de eerlijke verdeling van gecreëerde waardestijgingen jarenlang mooi erfgoed en prachtige, voormalige werkplaatsen volgestopt met slechtverdienende kunstenaars. Of goedverdienende kunstenaars, maar die kunstenaars verdienden dan tòch al goed en dan was een laag huurtje eigenlijk alleen maar mooi meegenomen. Van de door hen gecreëerde waardstijging in verlopen en verloederde gebieden en gebouwen hebben ze echter nooit één cent gezien. Dat geld verdween natuurlijk in de zakken van de goedmoedige cultuurminnende corporaties, ontwikkelaars en beleggers, want die hadden dat onroerend goed toch maar mooi voor weinig ter beschikking gesteld dus die mochten in ruil daarvoor natuurlijk ook hun prijzen optoppen en optoppen en optoppen. De kunstenaars en cultuurmakers betaalden ingroeihuren, of moesten na 5 jaar spelen in goedkope panden maar weer eens gaan. Klus geklaard. Gebied geslaagd. Techneuten en handige handjes, de vakmensen, dat zijn mensen die over het algemeen zó met hun vak bezig zijn, dat ze vergeten om überhaupt naar links of naar rechts te kijken of te denken, vrees ik. Dat het veel lucratiever en interessanter is om het vakwerk een tikje creatiever en marktgerichter aan te pakken, omdat dat simpelweg meer geld oplevert en dus meer rust en nieuwe investeringsmogelijkheden brengt dat zien of bedenken ze niet. Een nieuwe cirkelzaag is hartstikke duur en dus een pain in the ass, behalve als je weet dat je klanten echt op jouw producten zitten te wachten en je daar ook grip op hebt. Maar nee, de vakman is met zijn vak bezig, zet zijn cirkelzaag aan, en ziet en hoort niet. Verstoten naar de perifere gebieden en dus aan het zicht onttrokken van de vakwerkminnende medemens, timmeren goede timmermannen niet meer dan een simpel Gebroeders Weinholt bord op de deur. En misschien hebben ze nog wel een neefje, die wel een website kan knutselen. Van presenteren, communiceren, creatief boekhouden en fiscale slimmigheidjes hebben ze geen weet. Ze timmeren. Dat is hen genoeg. Maar het is wel jammer. Want waar de hele wereld communiceert, twittert en strategische allianties aangaat dat het een lieve lust is, is er alleen een vakcentrum vol vergaderende ambtenaren dat zich druk maakt over meer ondernemerschap en visie in de werkplaats, op de werkvloer. Maar ja. Op die werkvloer staat de cirkelzaag. Geen tijd om handboeken marketing te lezen, of om eens een dagje naar Piet Boon te gaan om te kijken of je dáár niet eens een beetje mee zou kunnen samenwerken, om zichtbaarder en meer van deze tijd te zijn.

11 Kunstenaars en cultuurmakers tenslotte zijn zo linkshoofdig en zo 100% bezig met dat gedeelte van de hersenpan, dat ze de rechtse koppen niet doorzien. Sterker nog: ze willen er liever niets mee te maken hebben, met de macht van het grote geld, de waarde van het onroerend goed, het geschuif met financieringen en bonussen. Ze jeremiëren dat het een lieve lust is als de BTW op de cultuur omhoog wordt gegooid door de ultrarechtse koppen van het Wilderige soort - maar oefenen nooit, nooit nooit de werkelijke macht uit die ze vertegenwoordigen in de portefeuilles en de spreadsheets van hun gehate vijanden. Zonder hen geen stad. Geen broedplaats om een wijk op te krikken. Geen podium waar de halve stad op af komt, in een wijk die nog niet eens gebouwd is. Maar dat beseffen ze niet. Blijmoedig accepteren ze de ingroei-fooien of de gesubsidieerde, lage huren van de rechtse bauwfraudekunstenaars, in ruil voor rust en ruimte achter eigen atelierdeur. Zonde. De mooiste dingen komen tot stand, mijns inziens, als je de zaken net als in een echte stad goed door elkaar heen husselt en mixt. Een beetje van dit en een beetje van dat. Te veel monotoon links of rechts in het hoofd leidt alleen maar tot verslapping of verloedering of allebei, en in elk geval zelden tot samen goed en leuk geld verdienen, eerlijk succes delen, samen bakken en snijden en dan allemaal genoegen nemen met eenzelfde stukje van de taart. Wat Blijburg voor IJburg betekend heeft en nog betekent, is van een onschatbare waarde die nooit zal worden uitbetaald aan de uitbaatsters. Die verkopen immers rosé met een iets hogere marge omdat ze minder huur hoeven te betalen. Hoera! Blij-burg! Idem dito met een sterretje voor Piet Hein Eek, die voor heel weinig een hele Eindhovense fabriek mocht kopen van de belegger-ontwikkelaar. Koopje! Ja natuurlijk. Want nu kan meneer de belegger-ontwikkelaar (het mag ook een mevrouw zijn) rondom de Piet Hein Eek fabriek, die inmiddels een wereldstatus heeft en terecht, de prijzen van de nog te bouwen woningen rondom de fabriek behoorlijk pimpen. En wat ziet Piet Hein daar van terug? Precies. Nada. Niente. Ik vind dat vervelend voor Piet Hein, niet zo heel erg aardig van de belegger-ontwikkelaar en jammer voor de hele creatieve industrie van Nederland. Wat een supervoorbeeld had dit kunnen zijn! Hoe dan wel? Nou gewoon. Samen uit samen thuis. Eerlijk delen. Met elkaar iets opbouwen en dan niet alle winsten in de rechtse spreadsheets en onbegrijpelijke ING-bonussen stoppen (die vervolgens dan met een beetje mazzel nog worden teruggegeven aan de aandeelhouders, hebben die er nog lol van), maar eerlijk en oprecht gelijk oversteken. De buit verdelen, naar rato. Welke rato? Niet de rato die bepaalt, dat het handwerk of het kunstwerk minder waard is dan het keiharde geld daaromheen. Nee, we hanteren voortaan, naast de Wet van Vlot, ook de Rato van Vlot. Die rato bepaalt dat het kunstwerk en het vakwerk nèt zo veel mag en moet verdienen als de spreadsheet. Simpelweg omdat je elkaar nodig hebt. De één kan niet rekenen, de ander niet tekenen, de derde kan niet timmeren en zo hebben

12 we allemaal wel wat. Iedere gek heeft zijn gebrek. Maar samen kunnen we iets prachtigs. De meerwaarde daarvan reken je vervolgens ook echt samen af. Okee? Dus. Wat wordt de KlusHaven? De KlusHaven wordt jubelt en juicht: een experiment, innovatie! een nieuwe coöperatieve samenwerking, waarin de projectontwikkelaar en de financier gelijk zijn aan de vakwerker, de restaurateur en de boekhouder. Het was mìjn idee, dat is waar, maar ik kan het niet uitvoeren zonder de Gebroeders Weinholt, zonder de gehaaide ontwikkelkennis en onderhandelingskunde van COD, zonder de designers, ateliers, creatievelingen, cultuurmakers en de ambachten die zich nog bij ons gaan vestigen (hoop ik). KlusHaven is geen gewone haven, het is een nieuwerwets mini-werkstadje rondom een werf, midden in de stad. Voor de één is de werf vooral werkplaats, voor de ander is al dat mooie gereedschap en de noeste werksfeer slechts het decor om een verschrikkelijk lekker broodje te serveren. De kunstenaar gedijt bij de constante aanloop van dure grachtengordelbewoners en botenzitters in de haven, maar de haven is vooral ook zo n leuke haven omdàt die kunstenaar daar zit te beitelen. De één wast de handen van de ander. Het resultaat is meer dan de som der delen, daar zit handel in, dat weet ik zeker. En de buit moet je dus ook samen verdelen. Businessmodel. We verdienen allemaal niets. Niets. Niets. Niemand krijgt een salaris dat meer is dan een minimale onkostenvergoeding, een VMBOloon, net genoeg om boterhammen van te kopen. En dan ook eigenlijk alleen maar, als er directe inkomsten (met een winstmarge) tegenover staan. Dat salaris is bovendien voor iedereen hetzelfde. Voor de scheepstimmerman. Voor de kok. Voor de beitelende kunstenaar. Voor mevrouw de havenbarones, mijzelf dus. Alles wat we verdienen, aan evenementen, tentoonstellingen, boten spuiten of boterhammen serveren, verdienen we voor het collectief en dat gaat dus in de pot. Die pot past ons allemaal (vervelend woordgrapje, sorry). We eten er aan het eind van het jaar hopelijk allemaal een extra boterhammetje van. En drinken nog een extra beugelflesje. Iedereen happy, geen scheve ogen, geen geleuter over dat feestje kan niet want je zit me in de weg of kun je dat hameren even ergens anders doen want ik heb zo meteen een feestje. Nee, we verdienen allemaal aan alle activiteiten in de KlusHaven. En timmeren dus allemaal, vanuit een collectief belang, aan de weg. Ik ga het communisme in ere herstellen ja, op kleine schaal. Ik geloof dat zulks kan. Ja. Zo moet het. Zo wil ik het graag. Moet er ondertussen ook huur betaald worden, of iets wat daar op lijkt? Ja natuurlijk, want er zijn investeringen gedaan. Financieringen en huurcontracten aangegaan. Verbouwingen zijn in gang gezet. Die lasten en kosten moeten in alle redelijkheid betaald worden. En daar overheen kan er wat mij betreft een omzetgerelateerde, redelijke fee in rekening worden gebracht voor directievoering, organisatie en conceptbewaking (VMBO-tarief). We schrijven alle investeringen keurig af in de vijf jaar die we van de Gemeente Amsterdam te leen krijgen en

13 betalen een faire, omzetgerelateerde huur aan de directievoerende en faciliterende BV. Het slecht betaalde werk moet goed betaald werk worden, daar zijn samenwerkingen en goede ideeën voor nodig. Nou, kom op dan maar. We gaan er voor. Na de eerste vijf jaar, als we eventueel nog een jaartje of misschien wel twee-drie mogen blijven (nee Co, ik weet dat ik dat niet mag zeggen, maar we kunnen natuurlijk wel een beetje speculeren), moet de huurbarometer op een normaal amsterdams peil staan. Dat moet kunnen, want als het goed is, is het startende collectief dan inmiddels een aardig goed verdienend collectief geworden. Als je dan nog steeds geen redelijke huur kunt betalen, is er echt iets mis. Dus: we gaan voor de volwassenheid, ook financieel, fiscaal en helemaal in de geest van het rechtshoofdige verstand. En zonder subsidies, als het even kan. Het moet op eigen benen kunnen staan. Beetje hulp geen bezwaar, lagere rentes of mildere vergunningskorsetten prima, maar financieel moet het met eigen, gelaarsde voeten in eigen, zware klei staan. En daarna, als we dan toch eindelijk weg moeten van dat tijdelijke prachtplekkie bij Ambagtsheer en van der Meulen, onder de rook van de Haven en in de oksel van de binnenstad, dan zijn we natuurlijk zó goed en zó leuk en zó sterk geworden, dat we ons als waarde-object kunnen verplaatsen naar een nieuw project, een nieuwe projectontwikkelaar of een consortium aan het water in de binnenstad, of elders. Waar ze ons gráág zien komen. Omdat we waarde toevoegen: de geur van eerlijke werkplaatsen, de betere vakopleidingen, de spannende combinatie van ontwerpen en maken. En waar ze dus ook gráág een deel van die waardestijging met ons willen delen. Want dat zijn we waard. Dat weten zij dan ook, de spreadsheets. En anders wil ik ze dat tegen die tijd heus nog wel even bijzonder fijntjes voorrekenen. No hard feelings, maar zaken zijn zaken. Zo is dat. Zo moet het. Volgens mij. Ik mòet het proberen. Uit naam van alle linksen rechtshoofdigen, de vakidioten, de kunstminnende spreadsheethaters, de lieve naïeve cultuurmakers en dan, tenslotte maar niet ten leste, ook nog uit naam van ons allemaal. Het gaat om het idee. Maar een idee is niets als je er alleen maar bij de borrel over blijft zeuren. Vooruit met de geit.

14

15 KlusHaven = gecultiveerd podium Niet op het North Sea Jazz, maar in grungy garages en op spontane boeren-festivals, op wilde campings en schimmige buitenplaatsen: daar wordt nieuwe cultuur gemaakt en verzonnen. Vroeger gebeurde dat ook in de stad. In kelders. Onder bruggen. Op schepen in de haven. Maar dat mag niet meer. Overlast is het sleutelwoord. Op bonkende bassen kun je niet slapen. Jankende gitaren werken aanstekelijk op de kids. En in portieken pissende cultuurminnaars stinken net zo hard als dronken Engelsen. Dat is allemaal waar. En dus komen daarna de vergunningen, de verordeningen, de regeltjes en de beperkingen. Met bakken en boeken tegelijk. Met lede ogen zien we de gitarende, bassende vetkuiven en de bijbehorende, ongewassen scene vertrekken naar elders. Het buitengebied. Ze waren eigenlijk wel leuk, maar passen niet meer in de Andy spic & span cultuur van nu. Dat is jammer. Want ik wil gitaren tussen de klussende botenmannen. En violen bij de vismarkt, op zondagmorgen. Of omgekeerd. Ook leuk. Ik heb niet eens zo veel met theater, jammer genoeg, maar een performance of een cabaretier tussen de lasapparaten en de Grolschflesjes: ik zie het meteen voor me. Ik ben zelf allang niet meer zo van de georganiseerde podiumkunsten. De festivals, het grootschalige, het gesponsorde. Het moet er zijn, gesubsidieerd en wel en het liefst zonder die vermaledijde 19% BTW, maar persoonlijk ik heb meer met de underground-cultuur die elke keer van niets iets weet te maken. Die overal de lol van inziet. Die gewoon vijf euro vraagt als je binnenkomt. En je vervolgens lauw bier uit Grolsch-flesjes serveert, voor weinig. Pakhuis Wilhelmina, de hardrock-karaoke: bril-jant! Een hele avond steengoeie muziek met wisselend zangtalent en dames met dikke tieten die rollen behang ophouden met de tekst. Soms leuk. Soms niet. Maar zelfs als het niet leuk was, was het nog leuk, omdat het even niet zo gelikt was. Niks opgeprikt in de theaterzaal, maar kunst & cultuur uit de aarde, de klei. Zo kan het ook. Die scene (sien) wil ik ook graag terug in de KlusHaven. Daar komt gedoe van, regelgevingstechnisch gesproken, dat voel je op je ambachtelijke klompen aankomen. Maar ik wil het toch. Ik wil net als in Hamburg op zondagmorgen om vis kopen in de haven en er gratis rock & roll bij geserveerd krijgen, een remake van ACDC: zalig. Ik wil op zaterdagmiddag, moe van het klussen, uitblazen bij een oliedrum met een vuurtje en mijn lieve vriendin Lies mijn KlusHavenmuze en voormalig achtergrondzangeres van mijn eeuwige held Herman Brood - met haar vriendinnen horen zingen. Kinderen mogen in het piratenschip ondertussen verkleedkleren aantrekken of in een gezellig timmerhoekje een scheepswrak verspijkeren: prima. De papa s en de mama s moeten even uitrusten, bijkomen, met uitzicht op de ondergaande zon en met een Grolschflesje in de hand. Zo wil ik het graag.

16 Designers, muziekmakers, ambachtelijke timmervrouwen, tattookunstenaars, meubelmakende zeilmakers, botenbouwende meubelmakers, zingende zagen en verstokte gitaarfreak: kom erbij. We gaan georganiseerd ongeorganiseerd doen. Al was het maar om een podium te hebben voor dat wat normaal gesproken geen podium heeft, alleen nog grungy campings en verlaten boerderijen. BTW? Ik weet niet of we dat moeten betalen. Dat zien we wel. Maar wat je niet officieel organiseert, ook al organiseer je het wel, valt dat ook binnen de BTWregeling? Zijn wij dan Kunst en Cultuur? Wat zijn we eigenlijk? Het water is trouwens ook een podium. Maar dan drijvend. Ik vind jachthavens vol witte, plastic bootjes, waar nooit iemand komt behalve als de zon ècht heel hard schijnt, dodelijk saai. Ze zien er allemaal hetzelfde uit, met hun nieuwe loungeterrassen van sloophout aan het water, het oude roerwiel aan de muur en de witte vlag met het blauwe anker in top. Ik heb niets met het strakke wit-blauw-met-gouden-tressen en de namaak-meeuw in het visnet aan het plafond. Ik vind dat goedkope CenterParcs-romantiek in een nautisch jasje. Ik wil echte meeuwen (als ze willen komen), die gewoon zoals het hoort schijten op je boot. Ik wil drijvende herbergen met drijvende moestuinen ervoor (want er moet wel eerlijk gewerkt worden!), voor de klusser die onverhoopt niet meer naar huis kan. Ik wil een drijvende kroeg in een oude vrachtboot, waar je in het ruim naar hartelust mag gitaren en rock & rollen. Ik wil mensen die dure boten verkopen, maar ook scheepjes die flink gespoten en geklust moeten worden. Ik wil leven in de haven. Als je stil wilt liggen, prima, dan doe je dat maar op de kant. Voor 30 euro of zoiets (tarieven nog in overleg met de Weinholtjes) liften we je zo op de kant, leggen we je in een keurig botenrekje. Mij best. Maar liggen om het liggen: daar ben ik niet van. Woelige baren krijg je niet vanzelf. Dan moet het wel woelen, waaien, bewegen. Anders is er niks an. Goh, wat wil ik veel. En ja, dan moet het er allemaal óók nog mooi uitzien. Zoals Hotel NewYork. Of Borough Market. Ongeorganiseerd, zo lijkt het. Een werkplaats. Een klusbedrijf. Een toevallig samenraapsel van Waterlooplein-vintage, IKEA en antiek. Maar alles is er even mooi, alles is echt, alles is zó neergezet, dat je er ècht van kunt genieten. Ik heb mijn eigen KlusHaven-Lies gefotografeerd, want ik wil wel iets leuks zien daar tussen die boten (en geen gepimpte 20-jarige borstjes). Ik heb Majel gevraagd om voor me te tekenen en te illustreren, om de bewegwijzeringsbordjes te maken, de prijs- en de menukaartjes. Majel tekent óók georganiserd omgeorganiseerd. Dat is haar kracht. Dat kan ze. En dus wordt zij de KlusHaven-illustratrice en vormgeefster. Oh wat verheug ik me daarop. Sloophout: ja, maar dan sloophout, niet per se het zogenaamde door de zee uitgebleekte steigerhout. Voordat je het weet denken onze kinderen dat hout van Piet Hein Eek komt in plaats van de zagerij! We krijgen afgekeurde en nooit afgehaalde kozijnen van Buurman Wiertz, van de timmerwerkplaats. We gaan op zoek naar tonnen, golfplaat en meerpalen,

17 plaatstaal en stukken boot. We recyclen alles wat gesloopt wordt als dat lukt aan huis & have(n) bij de Gerboeders Weinholt en verhuizen elke spijker die daar ligt. En daar gaan we het dan maar mee maken. Ongeorganiseerd georganiseerd. Het begin is er. De oude houtloods ligt te schitteren aan het IJ. De kozijnen van meneer Wiertz wachten met smart op het uitzicht dat ze straks krijgen in de gevel. Lies staat, met dank aan Ruud van der Peyl en zijn team, prachtig op de kiek. Als verslonste matroos, als Texacorockchick, als beeldige zeemeermin met zaagvis en als echte, stoere KlusHaven-babe. Majel gaat tekenen, een website maken. Ik ga schrijven. En organiseren. En finanieringen regelen. En organiseren. En dat allemaal omdat ik het graag wil. Ik ben niet zo heel goed met mijn handen, maar ik kan het wel verzinnen. Nu alleen nog even waarmaken. Dat is ook een vak.

18 Met dank aan en zonder te letten op alfabet of gewicht : Maarten van Halm - KlusHub BV, eeuwig schipperend Co Stor - Projectbureau Houthavens Rob Schouten - Projectbureau Houthavens Wiechert Schenk - nieuw licht van COD De Gebr. Weinholt - Anja, Irvin, Richard, Thomas & de kleine De mannen van de Lichtfabriek- Lichtfabriek, Poort DOK, Zomerrestaurant Havenbedrijf Amsterdam - Richard, dit wordt geen knutselhaventje! Waternet - Tsja. Ik hoop nog op beter. Willem Rogge - Mede-ideebedenker en KlusHavenbaron van het eerste uur Ton van Oosten - believer-ontwikkelaar Dick Schaap - verkering, boekhouder en schipper Cockie Neutenboom - zeeheld en nautisch adviseur Majel van der Meulen - KlusHaven illustratrice Ruud van der Peyl - de beste, maar ook de leukste fotograaf van Nederland Lies Schilp - Klushavenbabe en rock-muze Lucas Hendriks - incubator, inspirator, hoe noemen we dat ook al weer? Roman van Hoosjebootje - wie weet havenmeester??? en meedenker tidee! - allen Klaas & Kato - altijd wachtend op mama En verder alle anderen die tot nu toe ter tafel en ter sprake zijn gekomen. Speciale dank aan onze toekomstige Buurman Wiertz, Riga BV, voor het vertrouwen, het beschikbaar stellen van de ruimte en de mooie (oude) kozijnen, die we allemaal weer in ere gaan herstellen. En met wie we hopelijk ook op andere terreinen (ik bedoel dat figuurlijk hoor meneer Wiertz!) nog heel veel gaan samenwerken. PS. Hoe mooi kan het zijn, of hoe tragi-komisch, bitter-zoet, afijn: hoe raar kan het lopen. De Gebroeders Weinholt, sinds 1932, werden onteigend door de Gemeente Amsterdam. Hun prachtige werkplaats en jachthaven, helemaal zoals-ie hoort in een echte stad aan de oude Amstel, moest plaatsmaken voor nieuwbouw, hoogbouw, enzovoort. De vooruitgang, tsja. Alle rechtszaken tegen de gemeente heeft de familie (vader, broer, zoon, vrouw + nieuwe telg) verloren. De ellende heeft ruim zeven jaar geduurd. Diezelfde Gemeente Amsterdam ontvangt ons nu met open armen in de KlusHaven. Daar kan het wèl. Zij het tijdelijk. Afijn. De Gebroeders Weinholt gaan inmiddels graag met hun tijd, met de muziek en met de flow mee naar Amsterdam-West, naar dat prachtplekje aan het IJ. Met pijn in het hart, nog steeds, dat gaat nooit meer over. Maar wel met een

19 flinke dosis nieuwe humor en zin in gekke dingen. Hoera! Het zijn schatten en ik zou niet meer weten wat ik nog zonder ze moest. Ik weet wel dat de overheid niet één gezicht heeft. Het is nooit alleen maar goed of fout, slecht of prima. Ik ben Co en Rob van het Projectbureau echt en oprecht veel KlusHavenbiertjes op hun eigen Klushavenkruk verschuldigd: die hebben hun stinkende best voor ons gedaan. Maar over tragiek van de Weinholtjes aan de andere kant van diezelfde Gemeente Amsterdam - is nog een heel boek te schrijven en misschien moet ik dat ook nog maar eens doen. Dat wordt dan een tear jerker met een hoog, noest-nautisch gehalte en een vleugje stinkende advocatenshit. Chronologie van de opkomst en ondergang en wie weet nieuwe glorie van het vakmanschap en het traditionele familiebedrijf. Als ik nou weer eens een keertje niks te doen heb, ga ik daar maar eens aan beginnen. Mariska Vlot

20

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

hebben verzorgde tanden An Melis

hebben verzorgde tanden An Melis CAS EN KATO hebben verzorgde tanden An Melis M O N D I N A C T I E! tekst bij de volgende plaat: Dit is Cas. Cas is blij. Vandaag is de leukste dag van de hele week! Kato komt spelen en vannacht mag ze

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

We spelen in het huis van mijn mama deze keer,

We spelen in het huis van mijn mama deze keer, Jip en Janneke. Ik ben Jip. Ik ben Janneke en we wonen naast elkaar. Hij heet Jip, zij heet Janneke. en we spelen soms bij hem en soms bij haar. We spelen in het huis van mijn mama deze keer, we kunnen

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Make Some Noise Kids 1

Make Some Noise Kids 1 SONGTEKSTBOEKJE Make Some Noise Kids 1 Jouw lied op de volgende Make Some Noise Kids cd? Zo werkt het: 1 2 3 Je schrijft een eigen liedje. Je stuurt jouw liedje op naar Make Some Noise Kids. Make Some

Nadere informatie

Dierenvrienden? door Nellie de Kok. Samenvatting

Dierenvrienden? door Nellie de Kok. Samenvatting Dierenvrienden? door Nellie de Kok Samenvatting De hond is de baas in het huis, totdat er een kat bijkomt. Ze proberen allebei om bij de bazin in een goed blaadje te komen. De kat krijgt het voor elkaar

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Jip en Janneke - Kindermusical (Children musical)

Jip en Janneke - Kindermusical (Children musical) 1. Jip en Janneke - Kindermusical (Children musical) Ik ben Jip - I am Jip Ik ben Janneke - I am Janneke En we wonen naast elkaar - And we live beside each other Hij heet Jip - His name is Jip - He is

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

De drie jongetjes lopen weg

De drie jongetjes lopen weg De drie jongetjes lopen weg Het is woensdagmiddag en de drie kleine jongetjes vervelen zich. Ze weten helemaal níéts te doen, en daarom rennen ze maar een beetje door het huis. Hou eens op met dat kabaal!

Nadere informatie

Kinderliedboekje Inhoudsopgave

Kinderliedboekje Inhoudsopgave Kinderliedboekje Inhoudsopgave Jezus is de goede herder...2 Hoor de vogels zingen weer...2 Dank U voor deze nieuwe morgen...3 Jezus is geboren...4 Zit je deur nog op slot...4 Dank U voor uw liefde Heer...4

Nadere informatie

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving Glass Christmas Edition Voor wielrennen was het... Alies: Ik heb een schoenen verslaving Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË Inhoudsopgave Pagina: Even voorstellen 4-5 Ik heb een schoenen

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Lied 1: Ga je mee? Olé, Olé Koor: Refrein: Refrein: Koor: Refrein:

Lied 1: Ga je mee? Olé, Olé Koor: Refrein: Refrein: Koor: Refrein: Lied : Olé, Olé cd : track 3, zang of cd : track 3, 40% en track 8, soundmix of Instrumentaal / Hé, hé, hé, hé. Naar dat eiland in die blauwe zee. Voor een week, of voor een jaar of twee. Geen Parijs of

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

De Geschiedenis van de Witte Slagerij

De Geschiedenis van de Witte Slagerij De Geschiedenis van de Witte Slagerij Rotterdam-winter 1887 In een gezellige straat in Rotterdam Crooswijk woont Marie (geb. Maria Johanna Storm- 12-03-1868) met haar ouders en haar 4 jaar oudere broer

Nadere informatie

HANDIG SPELEN MET EEN HOND

HANDIG SPELEN MET EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG SPELEN MET EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER SPELEN MET EEN HOND. JE

Nadere informatie

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn Stufe 1 i1 Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn 3. heet jij? a) Wie b) Wat c) Hoe 4. Hoe gaat het met? a) jou b)

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid In Nederland staan 40 asielzoekerscentra (AZC's). Dat zijn plekken waar asielzoekers wonen. Asielzoekers zijn mensen die naar Nederland zijn gevlucht. Omdat er in hun eigen land oorlog is bijvoorbeeld,

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

Tekst en lied startzondag 21 september.

Tekst en lied startzondag 21 september. Tekst en lied startzondag 21 september. We zingen op de wijze van het zgn. Farce Majeurelied 1 VERGRIJZING.... Vergrijzing K. Zo hier zijn we dan! Mag ik mijn partner en mijzelf eerst even voorstellen.

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie.

Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie. Jij krijgt een operatie van de KNO-arts. Hieronder lees je het verhaal van Jaap, hij krijgt ongeveer dezelfde operatie. Het verhaal begint thuis, en op de foto zie je Jaap. Vandaag gaat Jaap met zijn moeder

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Liefde in het kippenhok

Liefde in het kippenhok Liefde in het kippenhok Kippentalk deel 1, groep 4, tekst en illustraties Ingrid Huijbregts 1 Theaterlezen Wat is theaterlezen? Theaterlezen is een heerlijke manier om het lezen te oefenen. Je oefent het

Nadere informatie

Kom jij ook uit een ei?

Kom jij ook uit een ei? Kom jij ook uit een ei? Er was eens een prachtig bos. Er groeiden de hoogste bomen en allerlei prachtige bloemen. Er was een vijver en een groot grasveld, waar je lekker kon spelen. Maar om het bos stond

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

Adam en Eva eten van de boom

Adam en Eva eten van de boom Adam en Eva eten van de boom God maakt een prachtig paradijs. Hij zegt: Het is heel goed. Maar God heeft ook een vijand, En weet jij wel wat hij doet? Het mooie wat God heeft gemaakt, maakt hij juist graag

Nadere informatie

Een baas voor Mallekat

Een baas voor Mallekat Een baas voor Mallekat Voor kinderen van 3 tot 8 jaar Geschreven door Elisabeth Roodenburg Er zijn nog veel meer verhalen van Elisabeth Roodenburg Copyright: Elisabeth Roodenburg Vermaat 2011 en digiboeken.org/paraplu

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

Wat? Ambers mond valt open. Krijg ik dertigduizend euro? De notaris knikt. Dat klopt. Gefeliciteerd. Liz weet ook niet wat ze hoort.

Wat? Ambers mond valt open. Krijg ik dertigduizend euro? De notaris knikt. Dat klopt. Gefeliciteerd. Liz weet ook niet wat ze hoort. Een erfenis Dag dames, kan ik iets voor u doen? Amber kijkt Liz even aan en zegt dan: Ik heb hier een afspraak met de notaris. Mijn naam is Amber Overgauw. De vrouw kijkt op haar beeldscherm. Ik zie het,

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Villa Volta. Roman. Anja de Crom

Villa Volta. Roman. Anja de Crom Villa Volta Roman Anja de Crom LaVita Publishing 2010 ISBN 9789079556113 2006 Anja de Crom 2006 LaVita Publishing Tweede druk 2010 Grafische vormgeving: Jeelof Design, Leeuwarden Omslagfoto: Hilda Abbing

Nadere informatie

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober

Lieve broer! Je liefste zus!!! Camille Vandenbussche. 12-19 oktober Lieve broer! 12-19 oktober Je bent nog maar 1 week weg, en ik mis je al! Hopelijk zie ik je nog terug! Ik heb gehoord dat er al heel wat mannen zijn gestorven! Jij nog niet,gelukkig! En,papa, alles goed

Nadere informatie

droooo droooo oooom speurtocht je stad je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt

droooo droooo oooom speurtocht je stad je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt droooo oooom je stad speurtocht droooo oooom je toekomst 12 april - 3 juli oba is Paleis voor Volksvlijt Een speurtocht door de tentoonstelling Volksvlijt2056 voor jong (en oud) Ooit, heel lang geleden,

Nadere informatie

De allerliefste oppas

De allerliefste oppas De allerliefste oppas Met de ene oppas ga ik buiten spelen door de andere wordt altijd thee gezet bij de derde zal ik mij echt nooit vervelen en van de vierde mag ik lekker laat naar bed Met de ene oppas

Nadere informatie

Verslag gehandicaptenplatform van: Lisa de Vente & Tamara van der Stouwe.

Verslag gehandicaptenplatform van: Lisa de Vente & Tamara van der Stouwe. Verslag gehandicaptenplatform van: Lisa de Vente & Tamara van der Stouwe. Toen jullie in de klas kwamen wisten we nog niet wat voor handicap jullie eigenlijk hadden! Maar later kwamen we er dus achter

Nadere informatie

Liturgie Emmen, 16 november 2014 /aangepaste dienst Thema: Ruth hoort er helemaal bij!

Liturgie Emmen, 16 november 2014 /aangepaste dienst Thema: Ruth hoort er helemaal bij! Liturgie Emmen, 16 november 2014 /aangepaste dienst Thema: Ruth hoort er helemaal bij! 1. Votum: Opwekking 640 (eenmaal) 2. Zegengroet Genade voor u en vrede van God onze Vader in de Heer Jezus Christus.

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

REINAERDE Reinaerde Kijker

REINAERDE Reinaerde Kijker REINAERDE Reinaerde Kijker Jaargang 9 december 2012 Nummer 59 Het verhaal van Ed Ed is 65 jaar. Hij woont in IJsselstein. Ed heeft veel meegemaakt in zijn leven. Dat waren niet allemaal leuke dingen. Zo

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Inleiding Dit is zo n boekje waarvan je peuter zeker niet wil dat jij het

Inleiding Dit is zo n boekje waarvan je peuter zeker niet wil dat jij het Inleiding Dit is zo n boekje waarvan je peuter zeker niet wil dat jij het leest. Dit boekje biedt handvatten, kennis en handige tips om je kinderen te verslaan met het enige spel dat ze kennen: kind zijn.

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar, Hogeland College, Uithuizen, 20 september 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar, Hogeland College, Uithuizen, 20 september 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar, Hogeland College, Uithuizen, 20 september 2012 Beste leerlingen, dames en heren, Er is een filmpje op YouTube dat begint

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen

Inhoud. Mijn leven. ik ga verhuizen Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Plannen... 4 Hoofdstuk 2 Meubels enzo... 6 Hoofdstuk 3 Geld... 8 Hoofdstuk 4 Winkelen... 10 Hoofdstuk 5 Adreswijziging... 12 Hoofdstuk 6 De sleutel!... 14 Hoofdstuk 7 Voorbereiden...

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Inleiding. Succes! In dit boek lees je dat werken leuk is. Maar dat werken ook zwaar kan zijn. Met dit boek leer je hoe het werkt in de praktijk!

Inleiding. Succes! In dit boek lees je dat werken leuk is. Maar dat werken ook zwaar kan zijn. Met dit boek leer je hoe het werkt in de praktijk! Inleiding Maak kennis met de klas van meneer Jakobi. De leerlingen uit deze bovenbouwklas hebben deze zomer een bijzondere opdracht uitgevoerd. Ze moesten aan het werk! Drie weken lang. En dat niet alleen.

Nadere informatie

VERSJES: Mourik lou VADERDAG. Lieve papa, kom eens even met uw hoofd heel dicht bij mij. k wil u graag een zoentje geven en u krijgt daar nog wat bij!

VERSJES: Mourik lou VADERDAG. Lieve papa, kom eens even met uw hoofd heel dicht bij mij. k wil u graag een zoentje geven en u krijgt daar nog wat bij! VERSJES: Mourik lou VADERDAG Lieve papa, kom eens even met uw hoofd heel dicht bij mij. k wil u graag een zoentje geven en u krijgt daar nog wat bij! t Is geen zakdoek of sigaren, t is een heel, heel ander

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme Marleen Janssen Alleen voor vrouwen Het geheim van het vallei-orgasme isbn 978-90-225-6824-8 isbn 978-94-6023-774-4 (e-boek) nur 600 Omslagontwerp: Studio Vruchtvlees Zetwerk: Steven Boland 2013 Marleen

Nadere informatie

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf.

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf. Batavia werf We gingen naar Batavia werf. Met de klas. En we gingen ook met de auto. Ik zat met Yessir Thijs en Sebastiaan en de moeder van Sebastiaan.We hadden ook groepjes toen we in de Batavia werf

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek.

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Op deze kaarten kun je plaatjes vinden van mijn wereld. De wereld van Oek Welkom 1. - Hallo! -

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM

H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 LEOPOLD / AMSTERDAM H E T R I J M T TED VAN LIESHOUT V E E L V E R S J E S & L I E D J E S 1 9 8 4 2 0 1 4 V E R B E E L D D O O R T E D V A N L I E S H O U T LEOPOLD / AMSTERDAM KAATJE KOE 1 Ik ben het zat! Wat doe ik hier!

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Creative Marketing Opdracht 1: Het merk IK

Creative Marketing Opdracht 1: Het merk IK Naam: Stefan van Rees Studentnummer: 0235938 Klas: CMD D1 Datum: nov/dec 2009 Creative Marketing Opdracht 1: Het merk IK 1 50 vragenlijst, 10 antwoorden 1. Wat is je sterkste karaktereigenschap? Waarschijnlijk

Nadere informatie

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje

Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Exodus 17,1-7 - Water uit de rots voor mensen met een kort lontje Aangepaste dienst Liturgie Voor de dienst speelt de band drie liederen Opwekking 11 Er is een Heer Opwekking 277 Machtig God, sterke Rots

Nadere informatie

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja

Protestantse Gemeente Biddinghuizen. Gezinsdienst. Thema: Ja is ja Zondag 25 oktober 205 Protestantse Gemeente Biddinghuizen Gezinsdienst Thema: Ja is ja Voorganger: ds. Sifra Baayen - Op t Land Meevoorbereid door WJV Muzikale medewerking: True Colors Welkom - door de

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie