Doetinchem ~ La Libertad lespakket voor groep 8. Samen in Actie. Introductie bij het lespakket Algemeen gedeelte

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doetinchem ~ La Libertad lespakket voor groep 8. Samen in Actie. Introductie bij het lespakket Algemeen gedeelte"

Transcriptie

1 groep 8 Doetinchem ~ La Libertad lespakket voor groep 8 Samen in Actie Introductie bij het lespakket Algemeen gedeelte 1 Campagne stedenband en millenniumdoelen 2 Fondswervende activiteiten Thema-module voor groep 8 el futuro Bijlagen

2 2 Samen in actie groep 8 Colofon Dit lespakket is een uitgave van het Landelijk Beraad Stedenbanden Nederland Nicaragua (LBSNN) in samenwerking met de Stichting Stedenband Nijmegen - Masaya (SSNM). Het lespakket is door de SSNM ontwikkeld voor basisscholen in Nijmegen. In opdracht van het LBSNN is het pakket geschikt gemaakt voor andere Nederlandse steden met een partnerstad in Nicaragua, zodat zij het kunnen inzetten bij activiteiten met basisscholen in het kader van hun stedenband en de campagne Stedenbanden en Millenniumdoelen in hun eigen stad. Opdrachtgever Uitvoering Auteurs Eindredactie Foto s Vormgeving Drukwerk DVD Editing Websites Landelijk Beraad Stedenbanden Nederland-Nicaragua Stichting Stedenband Nijmegen-Masaya, Nijmegen Hugo Rutten, Lotte Govers, Patricia Stokx, Susanne Mulder, Paulina Bizzotto Molina, Andrea Meilink, Elles Blanken Dieke Martini en Ronald van der Hijden (LBSNN), Seppie Groot Gerard Verschooten en deelnemende stedenbanden Seppie Groot, Stephan de Smet PrimaveraQuint Een film van Tanya Spaans Oliehoek Videobewerking Stichting Doetinchem en Ontwikkelingssamenwerking (DOS): Gemeente Doetinchem: Landelijk Beraad Stedenbanden Nederland Nicaragua (LBSNN): Gefinancierd door het Landelijk Beraad Stedenbanden Nederland - Nicaragua in samenwerking met Hivos met gelden van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking..

3 groep 8 Samen in actie 3 Inhoudsopgave Introductie bij het lespakket Voorwoord 7 Stedenbanden Nederland en Nicaragua 9 Het lespakket Samen in Actie 11 Opbouw van de lesmap 12 Algemeen gedeelte 17 1 De campagne Stedenband en Millenniumdoelen 18 lesbrief 1 lokale campagne stedenband en millenniumdoelen 21 werkblad 1 campagne stedenband en millenniumdoelen 23 werkblad 2 zelf een campagneposter maken 26 werkblad 3 een artikel schrijven 28 werkblad 4 een interview met burgemeester of wethouder 29 2 Fondswervende activiteiten mural of muurschildering 33 lesbrief week 1 voorbereiden muurschildering 34 werkblad 5 brief voor de sponsor 36 werkblad 6 sponsorblad 37 werkblad 7 de millenniumdoelen 38 werkblad 8 benoem de millenniumdoelen 39 werkblad 9 vragen over muurschilderingen 40 lesbrief week 2 brieven uit Nicaragua 45 werkblad 10 vragen bij Aidonora 46 werkblad 11 vragen bij Gloria 48 werkblad 12 vragen bij Herling 50 lesbrief week 3 de muurschildering maken het microkrediet-spel 53 lesbrief week 1 microkrediet en millenniumdoelen 55 werkblad 13 de millenniumdoelen 57 werkblad 14 benoem de millenniumdoelen 58 werkblad 15 brief van Maritza 59 werkblad 16 brief van Paco 60 werkblad 17 brief van Orlando 61 lesbrief week 2 bedrijfsplan opstellen en begroting maken 62 werkblad 18 het bedrijfsplan 64 werkblad 19 de begroting 65 werkblad 20 het kasboek 66 lesbrief week 3 bedrijfjes in bloei 67

4 4 Samen in actie groep verkoop Nicaraguaanse campagnevogeltjes 68 lesbrief week 1 het campagnevogeltje 69 werkblad 21 informatie voor ouders en kinderen 71 werkblad 22 de millenniumdoelen 73 werkblad 23 benoem de millenniumdoelen 74 werkblad 24 de stedenband; een vriendschapsband 75 werkblad 25 vriendenboekje Rosario 76 werkblad 26 vriendenboekje Migdalia 77 werkblad 27 vriendenboekje Oscar 78 werkblad 28 vriendenboekje Carlos 79 lesbrief week 2 de tussenstand verkoop vogeltjes 80 lesbrief week 3 bekendmaking en feest kortdurende fondswervende activiteiten voorblad werkboekje voor leerlingen 84 Thema module El Futuro 85 inhoud 86 inleiding 87 Lesbrief 1 Een dag uit het leven van Levi en Nohelia 88 Werkblad 1 Een brief van juan 90 Werkblad 2 Kijkopdrachten 92 Werkblad 3 vragen bij foto s 94 Lesbrief 2 hoe woon jij? 95 Werkblad 4 Een brief van juan 97 Werkblad 5 hoe bouw je een nicaraguaans huisje 98 werkblad 6 stuur een brief naar je huis 99 Lesbrief 3 wat doe jij aan? 100 Werkblad 7 Een brief van juan 103 Werkblad 8 vragen bij de brief van Juan 104 Werkblad 9 spaans op je t-shirt 105 Lesbrief 4 toekomstdromen 106 Werkblad 10 Een brief van juan 109 Werkblad 11 websites 110 Werkblad 12 krantenartikel 111 Werkblad 13 toekomstdromen van juan 113 Bijlagen 115 Bijlage 1 lesinhoud en tijdsbesteding 116 Bijlage 2 achtergrond informatie over Nicaragua 119

5 groep 8 5 Introductie bij het lespakket

6 6 Introductie bij het lespakket groep 8

7 groep 8 Introductie bij het lespakket 7 voorwoord Beste leerkracht. Dit lespakket Samen in Actie met de bijbehorende dvd, opdrachten, leskist en themaspecial is gemaakt voor de groepen 5 tot en met 8 van het basisonderwijs. Voor elke leeftijdsgroep is een apart thema opgenomen. Met het lespakket kan uw school meedoen aan de campagne Stedenband en Millenniumdoelen. Doetinchem onderhoudt al jaren een stedenband met de stad La Libertad in Nicaragua. Recent zijn gemeente, onderwijssector, bedrijfsleven en particuliere stedenbandorganisatie de lokale campagne Stedenband en Millenniumdoelen gestart onder het motto Geef kinderen in Nicaragua een kleurrijke toekomst. In 2000 spraken 189 landen in de Millenniumdoelen Verklaring van de Verenigde Naties af de armoede in de wereld te halveren in In Nicaragua zijn al goede resultaten bereikt. Een extra inspanning is echter nodig om de Millenniumdoelen te halen. In La Libertad gaat 20% van de kinderen niet naar school. La Libertad beschikt echter wel over een plan van aanpak om alle kinderen in 2015 naar school te laten gaan. Naast de inzet van eigen middelen wordt daarvoor ook steun gevraagd van Doetinchem. Leden van het gemeentebestuur in uw stad, de burgemeester, wethouder en/of raadsleden, zijn graag bereid uw leerlingen te ontvangen of te bezoeken om van gedachten te wisselen over de stedenband met Nicaragua en het waarom van het voeren van de campagne voor de realisatie van de Millenniumdoelen. De opbrengsten uit de fondswervende activiteiten van uw leerlingen en school voor de campagne Stedenband en Millenniumdoelen worden verdubbeld door het Landelijk Beraad Stedenband Nederland - Nicaragua (LBSNN) en Hivos met gelden van de minister van Ontwikkelingssamenwerking.

8 8 Introductie bij het lespakket groep 8 Ook kan uw school een beroep doen op gelden van het LBSNN en Hivos voor uw activiteiten in het kader van de campagne. Hiervoor kunt u contact opnemen met uw gemeente of met de particuliere stedenbandorganisatie. Voor een duidelijk overzicht van de mogelijkheden van dit lespakket verwijzen wij u naar de Lesinhoud en tijdsbesteding in bijlage 1. In de thema-modules ligt de nadruk op de diversiteit van culturen. Met de creatieve middelen in dit lespakket kunt u werken aan de samenwerking, het respect en de tolerantie in de klas. Hierna volgt een beknopte uitleg over stedenbanden en de opbouw van het lespakket. Wij wensen u en de klas heel veel plezier met Samen in actie voor de campagne Stedenband en Millenniumdoelen.

9 groep 8 Introductie bij het lespakket 9 Stedenbanden Nederland en Nicaragua Sinds de jaren tachtig hebben verschillende Nederlandse steden een officiële stedenband met een stad of dorp in Nicaragua. Deze steden werken in hun eigen Nederlandse stad aan voorlichting en in hun partnerstad aan de ondersteuning van ontwikkelingsprojecten. Door uitwisseling en samenwerking van gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en de particuliere stedenbandorganisaties is er een langdurige vriendschapsband opgebouwd tussen de twee steden en hun inwoners. In het kader van een stedenband met een stad of dorp in Nicaragua staan drie doelen centraal: 1. Bijdragen aan de economische ontwikkeling van de partnerstad door de ondersteuning van partnerorganisaties en investeringsprojecten en -programma s. Via de gemeentelijke samenwerking worden de partnergemeenten ondersteund bij het opzetten en inrichten van hun organisatie. Nederlandse gemeenten leveren bestuurlijke en/of technische assistentie ten behoeve van een democratisch lokaal bestuur, een betere dienstverlening aan de burgers en een goede regiefunctie voor de lokale economische ontwikkeling. De samenwerking via particuliere (stedenband) organisaties richt zich op het versterken van lokale, maatschappelijke organisaties en het verbeteren van de basisbehoeften van marginale groepen in de partnersteden; de samenwerking tussen bedrijven richt zich op het vergroten van de productie en de werkgelegenheid. 2. Voorlichting en bewustwording onder de eigen bevolking over deze projecten en programma s, de partnerstad en - breder - vraagstukken van internationale armoedebestrijding en samenwerking in Nicaragua en het Zuiden in het algemeen. 3. Dialoog en uitwisseling over vraagstukken van pluriforme samenlevingsopbouw in beide partnersteden.

10 10 Introductie bij het lespakket groep 8 Ontstaan campagne Er zijn zeventien stedenbanden tussen Nederlandse en Nicaraguaanse steden, merendeels grote en middelgrote steden in beide landen. Deze zijn alle verenigd in het Landelijk Beraad Stedenbanden Nederland - Nicaragua (LBSNN). Het LBSNN is de koepelorganisatie van gemeenten en particuliere stedenbandorganisaties in Nederland, die samenwerken met een Nicaraguaanse partnerstad. In 2007 is het LBSNN een meerjarige samenwerking aangegaan met ontwikkelingsorganisatie Hivos. Deze samenwerking wil méér aandacht vragen voor de millenniumdoelen in Nederland en bijdragen aan de realisatie van de millenniumdoelen in de Nicaraguaanse partnersteden. Zo ontstond de campagne Stedenbanden en Millenniumdoelen. Tien steden nemen hieraan deel. Het LBSNN ondersteunt en faciliteert de campagne. Hivos staat voor Humanistisch Instituut voor Ontwikkelingssamenwerking. Hivos is één van de grotere organisaties voor ontwikkelingssamenwerking in Nederland met programma s en partners over de hele wereld. Meer informatie over de stedenband met Nicaragua, het stedenbandmodel én de campagne Stedenbanden en Millenniumdoelen, vindt u op de website en op de campagne website en/of op de website van uw eigen gemeente en particuliere stedenbandorganisatie (zie colofon). Voor meer informatie over ontwikkelingssamenwerking en over de Millenniumdoelen verwijzen wij u graag naar de websites van de volgende organisaties: Hivos: Nationale Commissie voor Duurzame Ontwikkeling/NCDO: Ministerie van Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking:

11 groep 8 Introductie bij het lespakket 11 Het lespakket Samen in actie Dit lespakket bestaat uit twee delen. Het algemene deel Samen in actie, is voor alle groepen gelijk. Het gaat uitgebreid in op wat een stedenband is en de millenniumdoelen, met hieraan gekoppeld het voeren van een actie voor de campagne. Daarna volgt een thema-module die speciaal is ontwikkeld per leeftijdscategorie. Deze gaat verdiepend in op het leven van een kind in de partnerstad. Algemeen titel thema onderwerpen groep 5-8 Samen in actie! millenniumdoelen 2 & 8 1 Campagne Stedenband en Millenniumdoelen 2 Fondswervende activiteiten muurschilderactiviteit, of micro-kredietspel, of verkoop vogeltjes, of kortdurende fondswerving Module titel thema onderwerpen groep 5 Fiësta! cultuur maskers muziek feesten & rituelen groep 6 Mombacho natuur vulkanen dieren & planten natuurlijke omgeving groep 7 Que buscas? eten & spelen vrije tijd de markt eten groep 8 El Futuro wonen, werken & leren leefomgeving onderwijs toekomstdromen Een uitgebreid schematisch overzicht van de lessen vindt u in de bijlage.

12 12 Introductie bij het lespakket groep 8 Opbouw van de lesmap De lesmap bevat alle informatie voor zowel leerkracht als leerlingen en is als volgt opgebouwd: Achtergrondinformatie voor de leerkracht Lesbrieven voor de leerkracht Werkbladen voor de leerlingen Werkmapje Achtergrondinformatie Het algemene gedeelte begint met achtergrondinformatie over de millenniumdoelen en de campagne Stedenband en Millenniumdoelen. Deze informatie is bedoeld om de leerkracht te helpen bij het geven van de lessen. De thema-module begint met een korte inleiding op de lessen en een schema waarin de lesonderwerpen kort aan bod komen. Lesbrieven Elk onderdeel begint met een inleiding op het onderwerp en wordt gevolgd door een lesbrief, bedoeld voor de leerkracht. De lesbrieven hebben een vaste structuur en bestaan uit: beschrijving van het doel van de activiteit benodigde materialen voor de activiteit voorbereidingen inleiding met een informatief karakter kern met een activiteit waarbij de leerling actief en creatief aan het werk gaat Werkbladen De werkbladen kunnen worden gekopieerd voor de leerlingen. De leerkracht kan er zelf voor kiezen om bepaalde onderdelen al dan niet als werkbladen toe te passen. Alle werkbladen zijn digitaal bijgeleverd op cd-rom. De leerlingen kunnen hun eigen werkbladen in het werkmapje stoppen.

13 groep 8 Introductie bij het lespakket 13 Werkmapje Elke leerling krijgt een werkmapje waar de werkbladen en andere relevante informatie in bewaard worden. Hiermee kunnen de kinderen hun ouder(s) en overige familieleden en kennissen informeren over de campagne en hen actief betrekken bij de fondswervende activiteiten. Nota bene: u kunt als school een beroep doen op gelden van het LBSNN en Hivos voor uw activiteiten in het kader van de campagne Stedenbanden en Millenniumdoelen. Hiervoor kunt u contact opnemen met uw gemeente of particuliere stedenbandorganisatie. Algemeen gedeelte Methoden en Activiteiten 1 Campagne stedenband en millenniumdoelen Het algemene gedeelte wordt ingeleid met de dvd Een dag uit het leven van..., waarin twee Nicaraguaanse kinderen vertellen over hun dagelijks leven. Aan de hand van de verhalen krijgen de kinderen een idee over het leven van een kind in Nicaragua. (In het thema gedeelte van het lespakket staan bijbehorende kijkvragen. Deze hoeven niet noodzakelijkerwijs al in deze module ingevuld te worden.) De kinderen krijgen inhoudelijke informatie over de campagne Stedenband en Millenniumdoelen. Door middel van opdrachten en activiteiten worden ze bekend met het begrip campagne voeren. Ze leren over de lokale campagne Stedenband en Millenniumdoelen in hun stad en ze worden zich bewust van het leven van mensen in Nicaragua in het algemeen en van de kinderen uit hun partnerstad in het bijzonder. Daarnaast worden de leerlingen uitgedaagd dit in relatie te brengen met hun eigen leven. Dit deel is een voorbereiding op de fondswervende activiteiten in deel 2.

14 14 Introductie bij het lespakket groep 8 2 Fondswervende activiteiten 2.1 Muurschilderactiviteit De eerste activiteit heeft vooral een cultureel karakter. Samen met een Nicaraguaanse muurschilder(es) maken de leerlingen op school een muurschildering in het teken van de millenniumdoelen. De muurschildering zou per vlak gesponsord kunnen worden, waarbij de opbrengst is bestemd voor het campagnedoel: Alle jongens èn meisjes naar school! 2.2 Micro-kredietspel Deze activiteit richt zich op economische ontwikkeling. De leerlingen beheren in groepjes een microkrediet en moeten via een eigen bedrijfje winst maken. De opbrengst is bestemd voor het campagnedoel. 2.3 Verkoop Nicaraguaanse campagnevogeltjes Het symbool voor de campagne Stedenband en Millenniumdoelen is het gekleurde vogeltje, veelvuldig terug te vinden in deze lesmap. Dit balsahouten vogeltje wordt gemaakt in Nicaragua en kan door de kinderen verkocht worden om zo geld op te halen voor de campagne. 2.4 Kortdurende fondswerving De vierde activiteit bestaat uit een kortdurende fondswervingsactie. Hiermee kunnen de leerlingen geld inzamelen voor het campagnedoel. Er is een bouwplaat beschikbaar voor het maken van een Nicaraguaanse school in de vorm van een kijkdoos. De kijkdoos biedt de mogelijkheid om financieel te donoren. Verder is één actie uitgewerkt en daarnaast wordt een aantal alternatieven gepresenteerd.

15 groep 8 Introductie bij het lespakket 15 Thema module Methoden en Activiteiten Creatieve middelen In de thema module worden verschillende creatieve middelen gebruikt, want leren over andere culturen is meer dan er alleen over praten. Informatieoverdracht heeft het hoogste rendement wanneer er creatieve middelen worden ingezet. Hier een klein overzicht van de verhoudingen: Gewoon vertellen: 10 % blijft hangen Als het visueel ondersteund wordt: 40 % blijft hangen Met inzet van creatieve middelen: 70 % blijft hangen Bovendien hebben creatieve middelen een hoge appèlwaarde omdat zij als bijzonder of als iets extra s worden gezien. Simpel gezegd worden ze vaak als leuk ervaren. Verhalend ontwerpen De lessen uit deze leskist beginnen met een verhaal van een leeftijdsgenootje uit Nicaragua. Het kind is de gids en begeleidt de leerlingen door de lessen. Dit wordt ook wel verhalend ontwerpen genoemd: activiteiten worden omgezet in een verhaallijn, waardoor ze voor leerlingen een logisch verband krijgen. Je haalt een stukje wereld binnen en maakt dit voor de kinderen tastbaar. Betrokkenheid wordt opgeroepen doordat de leerlingen zich kunnen identificeren met de hoofdpersoon van het verhaal. Er zijn verschillende mogelijkheden om dit pakket te integreren in het reguliere onderijs. U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen de lessen te geven in het kader van een themaweek over de Millenniumdoelen en de stedenband met La Libertad. Ook kan er elke week of een aantal keren per week een les behandeld worden, gedurende een langere periode. Het leukst is het natuurlijk, alle vier de groepen enthousiast te maken voor de Millenniumdoelen en/of La Libertad en met alle leerlingen tegelijkertijd aan het lesprogramma en aan acties voor de campagne te werken.

16 16 Introductie bij het lespakket groep 8

17 17 Algemeen gedeelte 1 Campagne stedenband en millenniumdoelen 2 Fondswervende activiteiten

18 18 Samen in actie! 1. de campagne groep 8 1 Campagne stedenband en millenniumdoelen informatie voor de leerkracht Millenniumdoelen in Nederland en Nicaragua In het jaar 2000 hebben de Verenigde Naties acht millenniumdoelen vastgesteld, om algemene armoedebestrijding na te streven. Door het ondertekenen van de Millennium Verklaring verbonden 189 landen zich aan het nastreven van het behalen van deze doelen met een deadline in In de acht millenniumdoelen zijn verschillende aspecten van armoede en ontwikkeling vastgelegd. Nederland is internationaal actief voor de realisatie van de millenniumdoelen. De nationale overheid heeft ze tot speerpunt voor ontwikkelingsamenwerking gemaakt. Gemeenten, maatschappelijke organisaties en steeds meer bedrijven sluiten daarbij aan. Veel steden hebben zich al Millenniumgemeente verklaard. Dat gebeurt enerzijds om morele redenen en anderzijds uit het besef dat een rechtvaardige verdeling van de welvaart in de wereld ook bijdraagt aan onze eigen duurzame welvaart. De campagne Stedenband en Millenniumdoelen van LBSNN en Hivos sluit aan op deze ontwikkelingen en beoogt de millenniumdoelen concreet en tastbaar te maken aan de hand van de situatie in de Nicaraguaanse partnersteden. Zo zijn van alle Nicaraguaanse partnersteden analyses beschikbaar van het aantal kinderen dat urbaan en ruraal niet naar school gaat, de verschillende redenen hiervoor en hoe hierin verbetering kan optreden. Deze informatie is verwerkt in dit lespakket. De campagne bestaat uit twee delen. Enerzijds gaat het om voorlichting over de millenniumdoelen aan het Nederlandse publiek. Via de activiteiten die in het kader van deze campagne georganiseerd worden, willen we zoveel mogelijk Nederlanders bewust maken van de armoedeproblemen en de oplossingen hiervoor. Daaraan is ook een fondswervingscomponent gekoppeld, die vervolgens wordt ingezet voor het tweede deel van de campagne: het ondersteunen van ontwikkelingsprojecten in de partnerstad

19 groep 8 1. de campagne Samen in actie! 19 in Nicaragua. In de partnersteden is de campagne vooral gericht op doelen 2 en 8: Millenniumdoel 2: Alle jongens èn meisjes naar school In Nicaragua wordt in elke deelnemende stad gewerkt met een onderwijsplan. Alle verschillende partners die in de betreffende stad werken aan het thema onderwijs zijn hierbij betrokken, zoals het ministerie van onderwijs, de gemeente, de maatschappelijke organisaties èn de internationale organisaties, waaronder de stedenband. Gezamenlijk hebben zij vastgesteld wat de belangrijkste problemen zijn in het onderwijs in de eigen stad en op welke manier deze het beste opgelost kunnen worden. Elke partner neemt vervolgens een deel voor zijn rekening. Ook de Nicaraguaanse partnerorganisatie van de stedenband. Millenniumdoel 8: Eerlijke handel en internationale steun voor ontwikkelingslanden. Dit thema wordt in elke stad op een eigen manier ingevuld. Vaak gaat dit aan de hand van het strategische ontwikkelingsplan dat door de Nicaraguaanse gemeente in samenwerking met de maatschappelijke organisaties en de private sector is uitgewerkt voor de partnerstad. In dit plan worden onder andere de (nieuwe) kansen voor een betere lokale economische ontwikkeling benoemd en hoe deze te bereiken. Voorlichting in Nederland: 5 pijlers In de Nederlandse stad zijn verschillende partners betrokken bij de invulling van de campagne. De gemeente en de particuliere stedenbandorganisatie hebben in eerste instantie samen een voortrekkersrol. Zij betrekken verschillende andere partners uit het maatschappelijke middenveld en de private sector bij de campagne, zoals scholen (primair en voortgezet onderwijs), het lokale bedrijfsleven en de cultuursector. Een brede vertegenwoordiging van de lokale samenleving is belangrijk en in elke stad wordt dit op een eigen manier ingevuld, bijvoorbeeld door de samenstelling van een campagneteam.

20 20 Samen in actie! 1. de campagne groep 8 De campagne zelf bestaat uit verschillende activiteiten die te groeperen zijn in 5 pijlers: 1 Jaarlijkse publieksmanifestatie(s): er wordt uitgegaan van bestaande evenementen in de eigen stad, waarbij wordt geprobeerd om binnen deze evenementen aandacht te vragen voor de millenniumdoelen. 2 Activiteiten met en gericht op het bedrijfsleven; het bedrijfsleven is een doelgroep met een groot bereik, die zich op verschillende manieren kan inzetten om de bekendheid van de millenniumdoelen te vergroten. 3 Activiteiten met en gericht op het onderwijsveld; ook het onderwijs heeft een groot bereik in de stad. 4 Ruime aandacht voor de millenniumdoelen in de (lokale) media; de verschillende activiteiten in het kader van de campagne worden goed bij de media onder de aandacht gebracht. 5 Beïnvloeding van de gemeentelijke politiek ten behoeve van meer budget voor ontwikkelingssamenwerking. Fondswerving Aan de activiteiten wordt, zoveel mogelijk, een vorm van fondswerving gekoppeld. De ingezamelde fondsen worden verdubbeld door het Landelijk Beraad Stedenbanden Nederland - Nicaragua (LBSNN) en Hivos met gelden van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Dit betekent dat er voor elke ingezamelde euro in Nederland, twee euro s in Nicaragua worden geïnvesteerd. In sommige gemeenten verdubbelt allereerst de gemeenteraad de ingezamelde euro, waardoor er uiteindelijk via de verdubbeling van het LBSNN, vier euro s naar de campagnedoelen in de partnerstad gaan!

21 groep 8 1. de campagne Samen in actie! 21 Lesbrief 1 Lokale campagne Stedenband en Millenniumdoelen Doel De leerlingen maken kennis met de campagne Stedenband en Millenniumdoelen maken zelf een campagneposter over millenniumdoel 2 schrijven een artikel voor de krant, website of nieuwsblad nodigen de burgemeester of een wethouder uit of gaan op bezoek Materialen Les 1 internet kranten en tijdschriften de foto s achter werkblad 2 grote vellen papier stiften, verf, krijt, potlood en gum lijm en schaar werkblad 1 en 2 werkbladen 9, 10 en 11 van de activiteit Muurschildering. Les 2 pen en papier eventueel computer werkblad 3 Les 3 werkblad 4 Voorbereiding Lessen voorbereiden. Werkbladen kopiëren. Voorbeeldposters verzamelen bij lessuggestie 2. Tijdsduur In principe 5 uur, verdeeld over verschillende lesmomenten. Inleiding voor de leerlingen Op werkblad 1 staat informatie over de campagne Stedenband en Millenniumdoelen. De leerlingen kunnen zelf de informatie lezen en vragen stellen.

22 22 Samen in actie! 1. de campagne groep 8 Kern Op de werkbladen 2, 3 en 4 staan lessuggesties voor de leerlingen Werkblad 2 Een campagneposter maken. Op de werkbladen staan ideeën en voorbeelden. De brieven die bij de muurschilderactiviteit horen kunnen eventueel gebruikt worden. Dit zijn brieven van kinderen uit Nicaragua over school. Ze staan op werkbladen 9, 10 en 11. Werkblad 3 Een artikel schrijven voor in de krant, een nieuwsbrief of op een website. Werkblad 4 Op bezoek bij de burgemeester of een wethouder of nodig hem of haar uit in de klas.

23 groep 8 1. de campagne Samen in actie! 23 Werkblad 1 Campagne Stedenband en Millenniumdoelen In 2000, toen het millennium begon, hebben regeringsleiders van 189 landen afgesproken om vóór 2015 de belangrijkste wereldproblemen aan te pakken. Ze hebben acht doelen opgesteld. Acht doelen die gehaald moeten worden om de wereldproblemen op te lossen. Ze heten de millenniumdoelen. Onderwijs is een kinderrecht. Toch gaan in de wereld 104 miljoen kinderen niet naar school. En van de volwassenen mensen is 1 op de 6 analfabeet. Dat betekent dat je niet kunt lezen en schrijven. In ontwikkelingslanden gaat 20% van de kinderen niet naar school. Zo ook in de Nicaraguaanse partnersteden. Goed onderwijs is echter erg belangrijk om de armoede tegen te gaan. Een van de doelen die zij zich stelden, is dat in 2015 alle kinderen in alle landen basisonderwijs moeten volgen. Dit zijn ze allemaal in het kort: In > hebben mannen en vrouwen dezelfde rechten. > gaan alle jongens én meisjes naar school. > sterven er minder vrouwen door zwangerschap. > zijn extreme honger en armoede uitgebannen. > is kindersterfte sterk afgenomen. > leven meer mensen in een duurzaam leefmilieu. Iedereen heeft schoon drinkwater. > is de verspreiding van ziektes als aids en malaria gestopt. > is er eerlijke handel en internationale steun voor ontwikkelingslanden. Op kun je zelf informatie opzoeken.

24 24 Samen in actie! 1. de campagne groep 8 De campagne bestaat uit twee delen: voorlichting in je eigen stad steunen van projecten in de partnerstad in Nicaragua Voorlichting in je eigen stad De komende jaren worden er in je stad allerlei activiteiten georganiseerd. De activiteit op jouw school hoort daar ook bij. Door al die activiteiten proberen we om zoveel mogelijk mensen te vertellen over de millenniumdoelen. We vertellen ze wat de millenniumdoelen precies zijn. Maar ook meer dan dat. De mensen weten ook wat die millenniumdoelen precies betekenen voor de inwoners van jullie partnerstad in Nicaragua. De millenniumdoelen zijn vastgesteld door de Verenigde Naties. Dat is een hele grote organisatie waar bijna alle landen in de wereld lid van zijn. Doordat ze lid zijn, kunnen ze goed afspraken maken over heel veel onderwerpen. Het oplossen van de armoede in de wereld is één van die onderwerpen en daarvoor hebben ze de millenniumdoelen bedacht. Tijdens het project dat je gaat doen in je klas, leer je veel over de millenniumdoelen en je gaat ermee aan de slag. Met alle kinderen in de klas ga je een activiteit organiseren over de millenniumdoelen. En daarmee leer je niet alleen zelf heel veel, maar op deze manier kun je ook aan veel andere mensen iets vertellen over Nicaragua. Met je activiteit ga je proberen om fondsen te werven. Uiteindelijk is het dan de bedoeling dat zoveel mogelijk mensen geld doneren voor een project in La Libertad in Nicaragua. Met het geld dat je zo inzamelt, kan de stedenband een project uitvoeren voor de kinderen in Nicaragua. En dat is dan meteen het tweede deel van de campagne. Steunen van projecten in Nicaragua In La Libertad wordt de komende drie jaar gewerkt aan ontwikkelingsprojecten voor onderwijs, zodat alle kinderen naar de basisschool kunnen. Er is daarvoor een programma gemaakt. Op verschillende manieren wordt zo de situatie van het onderwijs verbeterd en zo proberen we meteen om millenniumdoel 2 te bereiken:

25 groep 8 1. de campagne Samen in actie! 25 Er worden nieuwe klaslokalen gebouwd, zodat er genoeg ruimte is voor alle kinderen om naar school te gaan Er worden nieuwe juffen en meesters aangetrokken door het Ministerie van Onderwijs in Nicaragua. Ze kunnen lesgeven in de lokalen. Er worden schoolbankjes gekocht voor in de lokalen, want veel scholen hebben daar zelf het geld niet voor. De kinderen krijgen een rugzakje met schoolspullen. Daar zitten dingen in die ze nodig hebben om naar school te gaan en die de ouders vaak niet kunnen betalen: een uniform en schoenen en schriften en pennen. De kinderen krijgen ook eten op school. Veel kinderen zijn zo arm dat ze thuis geen eten krijgen. Op school krijgen ze rijst met bonen en iets te drinken. Soms is er ook een gebakken banaan, tortilla of wat salade bij. De kinderen krijgen zo niet alleen te eten, het is ook voor sommige ouders een reden om hun kinderen naar school te sturen. Zonder de schoolmaaltijden zouden ze dan misschien niet naar school gaan en dus ook niks leren. Er zijn veel ouders die hun kind niet naar school sturen. Dat kan om verschillende redenen zijn. Soms moeten de kinderen meehelpen met werken, om geld te verdienen voor het hele gezin. Zo moeten ze bijvoorbeeld helpen bij het verkopen van spullen op de markt, of bij het oogsten van mais. Sommige ouders, die zelf ook niet kunnen lezen en schrijven, vinden de school maar onzin. Daarom gaat hun kind dan niet naar school. Om dit probleem op te lossen krijgen de ouders een cursus waarin ze leren hoe belangrijk het is dat hun kind een goede opleiding krijgt. Ze leren dat hun kind zo een betere toekomst kan hebben en bijvoorbeeld een baan kan vinden. Als er sprake is van kinderarbeid in jouw partnerstad dan worden die werkende kinderen ondersteund door een speciaal programma. Dit programma helpt hen te stoppen met werken én weer deel te nemen aan speciaal onderwijs. Als laatste worden er ook extra cursussen gegeven voor de leraren. Zo kunnen de leraren nog beter les geven aan de kinderen. Het geld dat je met de klas hebt opgehaald, wordt aan één van deze dingen besteed. Uiteindelijk hopen we dan dat in jouw partnerstad over een aantal jaren alle jongens én meisjes naar school gaan.

Samen in Actie. Introductie bij het lespakket Algemeen gedeelte. 1 Campagne stedenband en millenniumdoelen 2 Fondswervende activiteiten

Samen in Actie. Introductie bij het lespakket Algemeen gedeelte. 1 Campagne stedenband en millenniumdoelen 2 Fondswervende activiteiten groep 5 Introductie bij het lespakket 1 Doetinchem ~ La Libertad lespakket voor groep 5 Samen in Actie Introductie bij het lespakket Algemeen gedeelte 1 Campagne stedenband en millenniumdoelen 2 Fondswervende

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Millenniumgemeente

RAADSVOORSTEL Millenniumgemeente RAADSVOORSTEL Millenniumgemeente Inhoud 1. Inleiding 2. Millenniumgemeente wat is dat? 3. Landelijke VNG-campagne 4. Wat doet de gemeente al? 5. Waarom meedoen? 6. Waarom dit raadsvoorstel? 7. Wat gaat

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 4

Aan de raad AGENDAPUNT 4 Aan de raad AGENDAPUNT 4 ONGEWIJZIGD VASTGESTELD 5 JUNI 2008 Doetinchem millenniumgemeente 1. Inleiding In april 2007 lanceerde de VNG de campagne Millenniumgemeente. Met deze campagne wordt beoogd een

Nadere informatie

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA

Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Handboek Maatschappelijke stage Handen uit de mouwen voor ZOA Dit document helpt je om een actie voor ZOA op te zetten. Je kan met een maatschappelijke stage voor ZOA 15 tot 30 uur maken. Wat vind je in

Nadere informatie

Raadsvoorstel Inleiding: Feitelijke informatie: Afweging:

Raadsvoorstel Inleiding: Feitelijke informatie: Afweging: College V200801012 Onderwerp: Millennium gemeente Raadsvoorstel Inleiding: In september 2000 kwamen de wereldleiders in VN-verband bij elkaar voor de Millenniumtop. Er werd afgesproken om gezamenlijk te

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Voor meer informatie over Faitrade Hoorn volgt hieronder een korte beschrijving over wat Faitrade-gemeente-Hoorn is en wil bereiken.

Voor meer informatie over Faitrade Hoorn volgt hieronder een korte beschrijving over wat Faitrade-gemeente-Hoorn is en wil bereiken. Koersopdoen en Fairtrade Tijdens de oprichting van mijn eigen onderneming Koersopdoen werd ik (vanwege mijn afstudeerrichting) door werkgroep lid R. Rote gevraagd plaats te nemen in de werkgroep Fairtrade

Nadere informatie

HELMOND MONDIAAL. Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers. in de periode 2014 tot en met 2018

HELMOND MONDIAAL. Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers. in de periode 2014 tot en met 2018 HELMOND MONDIAAL Het organiseren van samenwerking met andere wereldburgers in de periode 2014 tot en met 2018 Helmond Mondiaal 1 Inleiding Recente besluitvorming in de raad van Helmond leidt tot een andere

Nadere informatie

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE.

MINDER ARMOEDE MILLENNIUMDOEL 1. Beantwoord de volgende vragen en gebruik daarbij de kaart MINDER ARMOEDE. MILLENNIUMDOEL 1 MINDER ARMOEDE kaart MINDER ARMOEDE. 1. Wat betekent de extreme armoedegrens? 2. In welk werelddeel liggen de meeste landen waar mensen onder de armoedegrens van 1,25 dollar per dag leven?

Nadere informatie

Fairtrade Gemeente Weert

Fairtrade Gemeente Weert Fairtrade Gemeente Weert Hans Kreutzer, Trijnie Helfferich, Henrieke Graven 17 april 2013 Fairtrade Gemeente Fairtrade Gemeente is een eretitel die aangeeft dat de gemeente bijzonder veel aandacht heeft

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw Lesbrief voor het basisonderwijs INFORMATIE VOOR LEERKRACHTEN Deze lesbrief hoort bij de Dorcas Voedselactie. Tijdens de Dorcas Voedselactie zamelt Dorcas in heel Nederland producten in voor de allerarmsten

Nadere informatie

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs

lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs Wordle van respect Duur Materialen een computer met internetverbinding Introductie Op 8 november is het de Dag van Respect. Deze

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Naar het gelijknamige boek van Milja Praagman. : STT-produkties, aanbieder van jeugd- & jongerentheater Bewerking tekst : Peter van Dijk

Naar het gelijknamige boek van Milja Praagman. : STT-produkties, aanbieder van jeugd- & jongerentheater Bewerking tekst : Peter van Dijk Lesbrief Colofon Voorstelling : Nog 100 nachtjes slapen Naar het gelijknamige boek van Milja Praagman Productie : Peter van Dijk Producent : STT-produkties, aanbieder van jeugd- & jongerentheater Bewerking

Nadere informatie

Agendapunt: 9 No. 72/'11. Dokkum, 6 september 2011. ONDERWERP: Het streven naar de titel Fairtrade Gemeente SAMENVATTING: Aan de gemeenteraad,

Agendapunt: 9 No. 72/'11. Dokkum, 6 september 2011. ONDERWERP: Het streven naar de titel Fairtrade Gemeente SAMENVATTING: Aan de gemeenteraad, Agendapunt: 9 No. 72/'11 Dokkum, 6 september 2011 ONDERWERP: Het streven naar de titel Fairtrade Gemeente SAMENVATTING: Aan de gemeenteraad, In de raadsvergadering van 18 juni 2009 is besloten de gemeente

Nadere informatie

Leskaart 1. Een andere wereld. Opdracht: De poster moet minimaal de volgende informatie bevatten:

Leskaart 1. Een andere wereld. Opdracht: De poster moet minimaal de volgende informatie bevatten: Leskaart 1 Een andere wereld We bekijken een filmpje waarin Yolanthe bordelen in India bezoekt. Beantwoord voor jezelf de volgende vragen: Wat is je het meeste bijgebleven? Wat vond je het ergste om te

Nadere informatie

Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo. Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal. Naam:...

Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo. Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal. Naam:... Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal Naam:... Inleiding Als onderdeel van het onderzoek Excellent rekenen in het vmbo zijn er twee opdrachten

Nadere informatie

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Hallo!!...3 Aflevering 1...7 Opdracht 1...7 Opdracht 2...8 Aflevering 2...9 Opdracht 3...9 Opdracht 4...10 Aflevering 3...11 Opdracht 6...12 Opdracht 7...13 Werkblad Logboek...14

Nadere informatie

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi.

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Hoe ziet de woonkamer in jouw huis eruit? Hebben jullie behang met bloemen, zijn de muren in een mooie kleur geverfd of hebben jullie

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht...

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Les 4 De opdracht... Drents Museum Groep 3 Duur: naar eigen inzicht (evt. te verdelen over meerdere lessen) Lesvoorbereiding

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie Initiatiefvoorstel de raad der gemeente EDE Verzameling Raadsstukken registratienummer sector datum: 2011 / 110 685552 Fractie GL/PE oktober 2011 Cie. n.v.t. betreft Raad 15-12-2011 Initiatiefvoorstel

Nadere informatie

Feest in de Boeskoolstad

Feest in de Boeskoolstad Opdracht 1 Nodig: vragenlijst voor jezelf Hoe beleef jij carnaval? In deze opdracht ga je jezelf interviewen over het carnaval. Van je juf of meester krijg je een vragenlijst. Vul deze lijst in. Bewaar

Nadere informatie

Projectkosten ophalen met fondsenwerving

Projectkosten ophalen met fondsenwerving Projectkosten ophalen met fondsenwerving Het is soms ook best duur om vrijwilligerswerk te doen in het buitenland, of stage te lopen over de grens. Voor Local Dreamers, en voor onze Ecuadoriaanse partnerorganisaties,

Nadere informatie

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk bladzijde 1. Inleiding De huiswerkgids 3 2. Hoe maak en leer je huiswerk? 4 3. Het leren van woorden (spelling/engels) 5 4. Het leren van topografie

Nadere informatie

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Anmami Verhulvelrij Groep 7abcd

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Anmami Verhulvelrij Groep 7abcd Werkstuk En natuurlijk ook spreekbeurt Gemaakt door: Anmami Verhulvelrij Groep 7abcd (Op het voorblad komt de titel van je werkstuk, een foto of een plaatje van je onderwerp, je naam en je klas.) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Doetinchem, 12 september 2010. Beste kinderen van De Meene en De Boomgaard,

Doetinchem, 12 september 2010. Beste kinderen van De Meene en De Boomgaard, Doetinchem, 12 september 2010 Beste kinderen van De Meene en De Boomgaard, Hoe is het met jullie? Hebben jullie een fijne vakantie gehad? Ik zeker wel! Ik was op vakantie in Nicaragua. Je-weet-wel, dat

Nadere informatie

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS Handleiding docent Inhoudelijke informatie Leeftijd Inzenddatum Tijdsindicatie Groep 6, 7, 8 basisonderwijs Uiterlijk 19 december 2014. Tenminste 6 uur. Te verdelen over meerdere

Nadere informatie

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd Werkstuk En natuurlijk ook spreekbeurt Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd (Op het voorblad komt de titel van je werkstuk, een foto of een plaatje van je onderwerp, je naam en je klas.) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING

Raadsvergadering van 21 januari 2010. Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente. Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING RAADSVOORSTEL Agendanummer Raadsvergadering van 21 januari 2010 Onderwerp: Uitvoeringsnota Millenniumgemeente Verantwoordelijke portefeuillehouder: W.J.M. Vissers SAMENVATTING Naar aanleiding van een motie

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: Inleiding Reflecteren op de eigen ervaringen met kunst en cultuur. De leerling kan: uitleggen wat cultuur is; uitleggen wat

Nadere informatie

ACTIVITEITEN APRIL/MEI 2016

ACTIVITEITEN APRIL/MEI 2016 ACTIVITEITEN APRIL/MEI 2016 KINDERATELIER oude knikkers Eens kijken wat je allemaal met oude knikkers kan maken! Zaterdag 9 april van 13.30-15.30 uur (groep 5 VO) Zaterdag 16 april van 13.30-15.00 uur

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed.

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. D S T R K C N T LS 1 Opdracht 1 Nodig: papier en lijm 1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. 2. Zoek nu een klasgenoot met een ander plaatje. 3. Zoek nu samen nog vier

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

Via de griffier stuur ik u deze brief met bijgesloten een initiatiefvoorstel om van Uitgeest een Millennium Gemeente te maken.

Via de griffier stuur ik u deze brief met bijgesloten een initiatiefvoorstel om van Uitgeest een Millennium Gemeente te maken. D66 Uitgeest Aan de raadsleden van Uitgeest Betreft: Uitgeest, een Millennium Gemeente midden in de wereld Bijlage: initiatiefvoorstel Millennium Gemeente Uitgeest, 26 augustus 2010 Geachte collega raadsleden,

Nadere informatie

UNICEF en onderwijs. Informatie voor een spreekbeurt of werkstuk

UNICEF en onderwijs. Informatie voor een spreekbeurt of werkstuk UNICEF en onderwijs Informatie voor een spreekbeurt of werkstuk Hier zit ik op de schommel. Dat is het fijnste plekje van de school. Dung uit Vietnam Hoi! Mijn naam is Dung en ik ben 10 jaar oud. Ik woon

Nadere informatie

Wat staat er in dit boekje?

Wat staat er in dit boekje? Wat staat er in dit boekje? Informatie voor ouders (scheur t maar uit voor ze!) 7 Even uitleggen 11 Ik & Zo! Dit ben ik! 15 Ik & Zo! Handig om te weten 17 Weekschema co-ouderschap 29 Planning weekenden,

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

ACTUEEL BELEIDSPLAN 2012-2015

ACTUEEL BELEIDSPLAN 2012-2015 ACTUEEL BELEIDSPLAN 2012-2015 Stichting Home Sweet Home, notarieel opgericht op 27 mei 2008 Adres: Pr Margrietstraat 9 6096AX Grathem Nederland Statutaire zetel: gemeente Helmond Inschrijving KvK nr.:

Nadere informatie

5 manieren om Samsam te gebruiken

5 manieren om Samsam te gebruiken Vraag de leerlingen waarom dit zeepje de vorm van een waterdruppel heeft.* Vertel dat handen wassen de makkelijkste manier is om te voorkomen dat bacteriën en ziektes zich verspreiden. Kinderen die regelmatig

Nadere informatie

Je eigen nieuwjaarsbrief

Je eigen nieuwjaarsbrief Je eigen nieuwjaarsbrief Doelgroep Eerste, tweede, derde graad Aard van de activiteit De leerlingen schrijven zelf een nieuwjaarsbrief voor hun ouders. Vooraf Verzamel allerhande nieuwjaarsbrieven: tekstjes

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Win Samsam. voor de hele groep! Samsam heeft een Facebook pagina. Like ons! Volg samsam_magazine ook op Twitter voor extra lessuggesties en nieuws.

Win Samsam. voor de hele groep! Samsam heeft een Facebook pagina. Like ons! Volg samsam_magazine ook op Twitter voor extra lessuggesties en nieuws. Lesbrief bij samsam nr. 2 / maart 2013 DIT ONTVANGT U VANDAAG VAN SAMSAM Werkboek 2 films op samsam.net nieuwsbegrip samsam.net Maart = Samsam-maand In maart krijgt u een speciale Samsam: een werkboek

Nadere informatie

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen

Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Nieuwsbegrip XL: Studerend lezen Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip leer je hoe je informatieve teksten kunt lezen. Je leert welke strategieën handig zijn en dat je sleutelschema s kunt maken. Waarom

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Walk4Food Handleiding

Walk4Food Handleiding Walk4Food Handleiding Inhoud Inleiding 3 1. Wat is Walk4Food? 3 2. Samenstelling team 4 3. De organisatie stap voor stap 4 4. Na afloop van de sponsorloop 5 5. Tips 6 Bijlage: Opzet persbericht 7 2 Inleiding

Nadere informatie

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen?

Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? Met welk werk kunnen kinderen uit groep 5-6 thuiskomen en hoe kunt u uw kind thuis helpen? In groep 5-6 nemen kinderen steeds vaker werk mee naar huis. Vaak vinden kinderen het leuk om thuis aan schooldingen

Nadere informatie

Lesideeën groep 1 en 2

Lesideeën groep 1 en 2 2 Doelstellingen Na het project kunnen de kinderen vertellen hoe een tandarts en een tandheelkundige praktijk eruitzien. Ook kunnen de kinderen vertellen hoe, wanneer en hoe vaak ze tandenpoetsen. Werkwijze

Nadere informatie

Beste jongens en meisjes,

Beste jongens en meisjes, blad 1 van 13 Beste jongens en meisjes, Hartelijk welkom op Calvijn, vestiging Meerpaal. Na de zomervakantie is het zover, je gaat naar een nieuwe school!!! Best wel spannend en een beetje eng. Je bent

Nadere informatie

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer?

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? In deze kennissessie vertelden Lisette de Wildt van DTV en Kim Ruijs van XTNT over hun verkeerseducatie projecten om

Nadere informatie

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE!

ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! ZEG NEE TEGEN EBOLA. KOM IN ACTIE! SCHOLEN IN ACTIE TEGEN DE EBOLA-RAMP! INSTRUCTIE LESMATERIAAL U heeft het vast al voorbij zien komen op het nieuws: ebola. Het raakt zoveel mensen in West-Afrika. Zoveel

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak.

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. 2 juli 2014 KBS De Hoeksteen 11QH Olmendreef 100 3137 CR Vlaardingen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Hoe maak

Nadere informatie

Groep 7/8 Rechten van het kind

Groep 7/8 Rechten van het kind Groep 7/8 Rechten van het kind Rechten van het kind GROEP 7/8 Instructie lesmateriaal Het gedicht vormt een goede introductie voor het thema Kinderrechten. Gebruik de achtergrondinformatie om meer te vertellen

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Kinderraad 2014 Leerlingenboek

Kinderraad 2014 Leerlingenboek Kinderraad 2014 Leerlingenboek Leerlingenboek 1 Ferd Crone, burgemeester van Leeuwarden 2 Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel leuk dat jullie meedoen aan de Kinderraad.

Nadere informatie

Nieuwsbrief 1 e kwartaal 2009 Stichting Samen in Actie

Nieuwsbrief 1 e kwartaal 2009 Stichting Samen in Actie 1 Stichting Samen in Actie Deimanstraat 43 2522 BC Den Haag Tel. 0649902721 KvK: 27314656 Postbank: 4129710 E: stichtingsa@ziggo.nl W: www.stichtingsa.nl Nieuwsbrief 1 e kwartaal 2009 Stichting Samen in

Nadere informatie

LESBRIEF. Grote Anna leert lezen en rekenen. Digibordles lezen : Digibordles rekenen : Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.

LESBRIEF. Grote Anna leert lezen en rekenen. Digibordles lezen : Digibordles rekenen : Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks. Samenvatting: Grote Anna heeft een bijzondere dag vandaag! Ze gaat voor het eerst naar de grote school. Anna heeft er veel zin in. Ze heeft zelfs een nieuwe boekentas en schrijfspulletjes gekregen! Het

Nadere informatie

Anders voeren. Les b r i e f

Anders voeren. Les b r i e f Anders voeren Les b r i e f Uitgave: Amsterdams NME Centrum Anders voeren Les b r i e f Een samenwerkingsproject van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum met ondersteuning

Nadere informatie

De Drakendokter: Gideon

De Drakendokter: Gideon De Drakendokter: Gideon Om hulp vragen Vervolgverhalen Groep 5 en 6 (SO en SBO) Overzicht De opdrachten zijn het leukst om te doen, als het hele boek in de klas is voorgelezen. Dit kan door elke dag in

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

(wereld) burgerschap. (Wereld) Burgerschap groep 7/8

(wereld) burgerschap. (Wereld) Burgerschap groep 7/8 (wereld) burgerschap Bij dit onderdeel maken de leerlingen kennis met projecten in ontwikkelingslanden en leren ze wat ontwikkelingssamenwerking inhoudt. De bedrijfjes die kinderen in andere Aflatoun landen

Nadere informatie

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen

Les 1 Probleem verkennen, ideeën verzinnen en kiezen en Casus Tafels leren in samenwerking met OBS Het Galjoen, Den Hoorn Wetenschapsknooppunt Zuid-Holland TU Delft en ontwerpbureau Meeple In deze casus ontwerpen leerlingen een leuke manier om tafels te

Nadere informatie

Ο Doe-opdracht met een werkblad voor de leerlingen om zelfstandig of in kleine groepen uit te voeren.

Ο Doe-opdracht met een werkblad voor de leerlingen om zelfstandig of in kleine groepen uit te voeren. > Inleiding De doe-opdrachten van Aan de slag met afval zijn erop gericht om het thema afval in de klas extra tot leven te brengen. Er zijn twee soorten doe-opdrachten: 1. Lessen die door de leerkracht

Nadere informatie

7 DINOPECH Tekst: Geronimo Stilton / Illustraties: Giuseppe Facciotto e.a. Voorlezen vanaf 6 jaar / zelf lezen vanaf 8 jaar

7 DINOPECH Tekst: Geronimo Stilton / Illustraties: Giuseppe Facciotto e.a. Voorlezen vanaf 6 jaar / zelf lezen vanaf 8 jaar 7 LESBRIEF DINOPECH Tekst: Geronimo Stilton / Illustraties: Giuseppe Facciotto e.a. Voorlezen vanaf 6 jaar / zelf lezen vanaf 8 jaar Korte inhoudsbeschrijving van het boek Rotsfort maakt zich op voor de

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

Anders voeren. lesbrief

Anders voeren. lesbrief Anders voeren lesbrief Uitgave: ANMEC Anders voeren Lesbrief Een samenwerkingsproject van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam en ANMEC. Redactie/layout: Mirella Vierveijzer, Jolanda van der Heijden

Nadere informatie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie SAMEN DELEN een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie INHOUD LESBRIEF 1. Introductie 2. De SAMEN DELEN Lesinhoud 3. De SAMEN DELEN Quizzz 4. Het SAMEN DELEN Diploma 5. De SAMEN DELEN Activiteiten

Nadere informatie

Inhoud Voor de leerling Voor de leraar Algemeen

Inhoud Voor de leerling Voor de leraar Algemeen Vogel ABC Inhoud Voor de leerling... 2 Inleiding... 2 Aanpak... 2 Opdracht... 3 Evaluatie-formulier (groep 3-4)... 4 Voor de leraar... 5 Instructie en feedback... 5 Verbinding met hele groep... 5 Beoordeling...

Nadere informatie

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten.

Benodigdheden: A. Inleiding: kringgesprek 15 minuten. Handleiding Groep Les Thema Wat zie je en wat vind je ervan? Weet wat je ziet Welkom bij de eerste les van het Nationaal Media paspoort voor uw groep! De kinderen (en u als leerkracht) worden zich in deze

Nadere informatie

LESOPDRACHTEN VOOR LEERLINGEN VAN GROEP 7 EN 8

LESOPDRACHTEN VOOR LEERLINGEN VAN GROEP 7 EN 8 LESOPDRACHTEN VOOR LEERLINGEN VAN GROEP 7 EN 8 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Kerndoelen 5 De poster 6 De speurtocht naar het kledingstuk 7 2 Door middel van de educatieve poster wordt getracht een discussie

Nadere informatie

Basisschool de Triangel. Het houden van een spreekbeurt.

Basisschool de Triangel. Het houden van een spreekbeurt. Basisschool de Triangel Het houden van een spreekbeurt. 1 INHOUDSOPGAVE SPREEKBEURT GROEP 5 1 GROEP 6 5 GROEP 7 EN 8 9 2 HOE BEREID IK MIJN SPREEKBEURT VOOR? SPREEKBEURT IN GROEP 5 Wat is een spreekbeurt?

Nadere informatie

Oerwoud. Inleiding: Het Oerwoud. 2011 Minka Dumont www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com. Vaardigheden: Onderzoeksvaardigheden.

Oerwoud. Inleiding: Het Oerwoud. 2011 Minka Dumont www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com. Vaardigheden: Onderzoeksvaardigheden. 2011 Minka Dumont www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com Oerwoud Vaardigheden: Onderzoeksvaardigheden Denken: Praktisch, analytisch, kritisch, creatief Benodigdheden: Teken- en schilderspullen Papier Computer

Nadere informatie

Stichting Kinderpostzegels

Stichting Kinderpostzegels Stichting Kinderpostzegels gemaakt door Eva Prince 10/10/15 voorwoord Ik doe mijn werkstuk over Kinderpostzegels. Want ik vind dat kinderpostzegels verkopen leuk is. Ik vind dat Stichting Kinderpostzegels

Nadere informatie

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3

Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Werken aan de Wereld Lessenserie 2013 Niveau 2 en 3 Wereldburgerschap Wat kun jij als mbo-student doen voor de wereld buiten je dorp, stad of land? En wat kan de wereld voor jou doen privé en professioneel?

Nadere informatie

Les 1: Bewustwording van verbondenheid

Les 1: Bewustwording van verbondenheid Les 1: Bewustwording van verbondenheid Het doel van deze eerste les is gericht op de bewustwording van verbondenheid. Het is erop gericht om de interesse van de kinderen op te wekken voor hun relaties

Nadere informatie

Organiseer een feestdag!

Organiseer een feestdag! Er is altijd wel reden om een feestje te vieren. Ook op school. Maar hoe organiseer je een spetterend feest? Bijvoorbeeld een klassenavond of een speciale feestdag? Daarover gaat deze lesbrief. TIP! Nog

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1 LESPAKKET KINDerrechten 1 Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen zij inzicht

Nadere informatie

Drie nieuwe methodes van Malmberg Een kennismaking in de vorm van een lesidee

Drie nieuwe methodes van Malmberg Een kennismaking in de vorm van een lesidee Drie nieuwe methodes van Malmberg Een kennismaking in de vorm van een lesidee Malmberg introduceert in juni 2008 drie nieuwe kennisgebiedenmethodes voor groep 3 t/m 8: Naut voor natuur en techniek, Meander

Nadere informatie

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden

Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Sommige doelen zijn universeel en van alle tijden Een voorstel voor Provinciale Staten van Gelderland en de Raden van de Gelderse gemeenten 7 juli 2015 Ramon Barends http://www.psp92.nl/gelderland/ Deze

Nadere informatie

Maandag 27 augustus: Eerste introductiedag

Maandag 27 augustus: Eerste introductiedag Beste leerling, Welkom op het Scala College! In dit boekje vind je het programma van de startperiode, oftewel het programma van jouw eerste tien weken op het Scala College. Maandag 27 augustus: Eerste

Nadere informatie

Inleiding. Graag horen wij van u hoe het lespakket bevallen is. Mocht u op- of aanmerkingen hebben dan kun u contact met ons opnemen.

Inleiding. Graag horen wij van u hoe het lespakket bevallen is. Mocht u op- of aanmerkingen hebben dan kun u contact met ons opnemen. Inleiding Dit lespakket helpt u Nepal in de schijnwerpers te plaatsen op uw school. Het pakket gaat uit van een Nepalproject van een week waarin elke dag een les geheel aan Nepal wordt besteed. Er zijn

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1

LESPAKKET KINDErrEchTEN 1 LESPAKKET KINDerrechten 1 Met dit lespakket maken kinderen in Nederland kennis met de Rechten van het Kind. Zij leren welke rechten kinderen hebben en waarom deze zo belangrijk zijn. Ook krijgen zij inzicht

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

Ontdekdoos Kleuren groep 3 en 4. handleiding

Ontdekdoos Kleuren groep 3 en 4. handleiding Ontdekdoos Kleuren groep 3 en 4 handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Kleuren Docentenhandleiding Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden voor gebruik op school en is gratis te downloaden

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Leerlingenboek KINDERRAAD

Leerlingenboek KINDERRAAD Leerlingenboek KINDERRAAD K i n d e r r a a d leerlingenboek 2 Leerlingenboek K I N D E R R A A D Voorwoord Jongens en meisjes, Als burgemeester van Leeuwarden vind ik het heel goed dat jullie meedoen

Nadere informatie

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek

Kindergemeenteraad 2016. Leerlingenboek Kindergemeenteraad 2016 Leerlingenboek Inhoudsopgave 3 Voorwoord van de Burgemeester 4 Les 1: Democratie 6 Les 2: Politiek in Nederland 8 Les 3: Politieke Partijen 10 Les 4: De Gemeente 12 Les 5: Politiek

Nadere informatie

Gastles muziek groep 5/6

Gastles muziek groep 5/6 Openbare Dalton Basisschool De Wetelaar Zanderskamp 95 6983 CG, Doesburg tel: 0313 474292 www.wetelaar.nl e-mail: wetelaar@gmail.com Schooljaar 2014 2015 02 maart 2015 Inhoud: Pagina 1: Daltondag Aanmelden

Nadere informatie