Universiteit Antwerpen. Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen. Academiejaar Masterproef

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Universiteit Antwerpen. Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen. Academiejaar 2013-2014. Masterproef"

Transcriptie

1 Universiteit Antwerpen Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen Academiejaar Masterproef Privacybescherming op Facebook: toepassing van de Protection Motivation Theory bij jongeren Valérie Rosiers Master in de Communicatiewetenschappen afstudeerrichting Strategische Communicatie Promotor: Prof. Dr. M. Walrave Medebeoordelaar: Drs. D. Wegge

2 INHOUDSOPGAVE 1. Abstract Inleiding Literatuurstudie Facebook: een tijdlijn van veranderende privacysettings Protection Motivation Theory Online privacy Online privacykennis Privacy trade-off: privacybezorgdheid versus sociale beloningen Online bescherming Empirisch onderzoek Methode Respondenten Variabelen Meetinstrumenten Data-analyse en resultaten Onderzoeksvraag Onderzoeksvraag Discussie en conclusie Beperkingen en toekomstig onderzoek Dankwoord Bibliografie Bijlagen Tabellen Survey en bijhorende documenten Vragenlijst Vragenlijst bij pretest Leidraad leerkrachten Informatiebrief ouders

3 1. ABSTRACT Reeds veel onderzoek is gevoerd naar online privacy, maar het blijft een zeer actueel onderwerp. Vooral de voortdurend veranderende privacysettings op Facebook maken het de gebruikers moeilijk om zichzelf online te beschermen. Aan de hand van de protection motivation theory van Rogers werd onderzocht welke invloed de afweging tussen privacy concerns en social rewards heeft op de factoren van de protection motivation theory. Daarna werd nagegaan op welke manieren scholieren specifiek hun Facebookprivacy beschermen en hoe de protection motivation-factoren hierop invloed uitoefenen. Door middel van een schriftelijke survey werden 210 jongeren tussen 12 en 19 jaar van de middelbare school Annuntia-Instituut in Wijnegem, Antwerpen, bevraagd. Uit de resultaten is gebleken dat perceived severity, response efficacy en self-efficacy redelijk beïnvloed wordt door privacybezorgdheid. De sociale voordelen die verbonden zijn aan Facebook hebben daarentegen geen enkele invloed. Alle protection motivation-factoren (perceived severity, perceived susceptibility, response efficacy en self-efficacy) tonen een verband met zowel de proactieve als defensieve beschermingsstrategie. Met de vermijdingsstrategie zijn echter weinig verbanden gevonden hoewel dit de meest gebruikte is door jongeren, wat erop wijst dat overige factoren jongeren ertoe aanzetten om andere communicatiemiddelen, zowel offline als online, te hanteren om Facebook te vermijden. Ook met de opt-out strategie zijn weinig verbanden gevonden, maar deze wordt bijzonder weinig gebruikt. Jongeren zijn met andere woorden minder geneigd om Facebook te verlaten. Het blijft dus cruciaal dat jongeren, die online bijzonder actief zijn, zich bewust zijn van de risico s van het internet en zich voldoende kunnen beschermen. Sleutelwoorden: social media; Facebook; online privacy; privacy concerns; social rewards; online beschermingsstrategieën; protection motivation theory Word count:

4 2. INLEIDING Rond online privacy is al heel wat onderzoek gevoerd en het is al jaren onderwerp van discussie. De laatste jaren duiken er immers meer dan ooit online kanalen op om persoonlijke gegevens te delen, denk maar aan Facebook, Twitter, Instagram, LinkedIn, YouTube, Ask.fm en Foursquare. De actualiteit rond online privacy wordt nog maar eens aangetoond door de recente zoveelste privacyaanpassing van Facebook waarbij gebruikers zich niet langer onvindbaar kunnen maken in de zoekresultaten. Het is dus tegenwoordig erg belangrijk dat mensen op de hoogte zijn van privacysettings op sociale netwerksites, zich bewust zijn van de risico s die hiermee gepaard gaan en dat ze zichzelf online zo goed mogelijk beschermen. Facebook is één van de populairste sociale netwerksites, want hoewel jongeren stilaan ook andere sociale netwerken en services verkennen, blijft Facebook de algemene leider (Lorber, 2014). Facebook is ontstaan in 2004 door Mark Zuckerberg, Dustin Moskovits en Chris Hughes, oorspronkelijk enkel voor de studenten van Harvard University (Butler, McCann, & Thomas, 2011). Enkele maanden na de lancering breidde het netwerk echter al snel uit naar andere Amerikaanse universiteiten ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012). In 2005 werden dan weer Amerikaanse middelbare studenten toegelaten, waarna in 2006 snel de rest van de wereld volgde ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012). Het doel van de website is om mensen dingen te laten delen en zo de wereld meer open en verbonden te maken ("Facebook Newsroom," 2013). De laatste jaren is Facebook uitgegroeid tot een zeer populaire manier om sociale interacties te onderhouden, om persoonlijke identiteiten te ontwikkelen en netwerken tussen studenten te bouwen (Debatin, Lovejoy, Horn, & Hughes, 2009). Om maar een idee te geven van het succes: televisie en radio hadden tien jaar nodig om 50 miljoen gebruikers te bereiken, Facebook slechts één jaar voor 200 miljoen gebruikers (Qualman, 2009). De vele veranderingen op vlak van privacysettings liggen aan de basis van de keuze voor Facebook in dit onderzoek. Die voortdurend veranderende privacysettings van Facebook zijn bij vele wetenschappers reeds onderwerp van onderzoek geweest (zie D. Boyd, 2008; Butler et al., 2011; Gross & Acquisti, 2005) en verplicht gebruikers er toe om heel aandachtig te blijven om te vermijden dat hun hele leven opeens voor iedereen zichtbaar is (Butler et al., 2011). Opmerkelijk is bijvoorbeeld dat de standaard privacysettings op Facebook eerder gericht zijn op openbaarheid en niet op bescherming (Gross & Acquisti, 2005). Facebook is 3

5 bovendien een website waarop gebruikers enorm veel persoonlijke informatie kunnen delen: foto s van een weekendje weg, je opleiding en job, via statussen laten weten hoe je je voelt, En dit zijn nog maar de basisopties. Vele extra tools die Facebook de afgelopen jaren lanceerde, waaronder de newsfeed, locatieherkenning en instelling die meldt wanneer anderen je privébericht hebben gelezen, kregen af en toe wat tegenstand. Het publieke karakter van Facebook heeft zelfs al geleid tot hvan et ontslag werknemers (Butler et al., 2011). In Nederland werd bijvoorbeeld een werknemer van Blokker ontslagen nadat hij de keten en zijn teamleider op Facebook had uitgescholden. Zulke feiten gebeuren nog het meeste bij mensen die zich niet bewust zijn van hun privacyinstellingen waardoor persoonlijke informatie opeens zichtbaar wordt voor een veel groter publiek dan ze oorspronkelijk dachten (Butler et al., 2011). Bovendien neemt men het begrip Facebookvrienden vaak heel breed. In een onderzoek van 2011 (Butler et al.) gaven jongeren bijvoorbeeld toe dat ze niet al hun Facebookvrienden even goed kenden, sommigen zelfs helemaal niet, dus op die manier wordt persoonlijke informatie toch nog gedeeld met vreemden. Debatin et al. (2009) bevestigen dit en uit hun onderzoek blijkt dat 10% iedereen accepteert als Facebookvriend en slechts 50% enkel mensen die ze persoonlijk kennen. Mensen zijn in de realiteit vaak erg gesteld op hun privacy maar ze geven online zoveel informatie prijs dat ze vaak niet beseffen wat de buitenwereld allemaal te weten komt. Zo delen 4,8 miljoen Amerikanen op Facebook de locatie waar ze zich bevinden of naartoe gaan, bespreekt 4,6 miljoen hun liefdesleven en hun financiën op hun profiel. ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012). Het unieke aspect van dit onderzoek bestaat uit de toepassing van de protection motivation theory op het beschermingsbedrag op Facebook. Tot nu toe is deze theorie bijzonder vaak toegepast in offline situaties (zie Ch'ng & Glendon, 2014; Gaston & Prapavessis, 2014; Horng, Hu, Teng, & Lin, 2014; Lwin, Stanaland, & Chan, 2010; Plotnikoff, Lubans, Penfold, & Courneya, 2014; Yan et al., 2014). Slechts een handvol onderzoeken heeft de theorie van Rogers gebruikt in de online context (zie Jenkins, Grimes, Proudfoot, & Lowry, 2014; Lwin, Li, & Ang, 2012; Youn, 2005) maar Facebook is hierbij nog niet aan bod gekomen. Bovendien hebben veel wetenschappers attitude gemeten met betrekking tot online privacy, maar gedragsmetingen zijn beperkt gebleven. Deze masterproef start met een literatuurstudie waarbij eerst een korte schets wordt gegeven van alle veranderingen op privacyvlak die Facebook de laatste jaren heeft doorgevoerd. 4

6 Daarna wordt er dieper ingegaan op de protection motivation theory van Rogers en welke aanvullingen en kritieken er de afgelopen jaren op deze theorie zijn geformuleerd. Het laatste deel van het literatuuroverzicht gaat over online privacy. Privacy trade-off en online beschermingsstrategieën vormen hierbij de kern. Het tweede grote deel van deze paper bestaat uit het eigenlijke onderzoek waarbij de analyse het centrale deel bepaalt. Er zal eerst worden onderzocht welke invloed de afweging tussen privacy concerns en social rewards heeft op de factoren van de protection motivation theory en verder wordt nagegaan op welke manieren jongeren hun Facebookprivacy beschermen en hoe de factoren van de theorie hier een invloed op uitoefenen. Hiervan worden de resultaten beschreven en een conclusie geformuleerd. Ook komen de beperkingen van dit onderzoek en suggesties voor toekomstig onderzoek aan bod. Deze paper wordt afgesloten met een persoonlijk dankwoord en aan het einde zijn de bibliografie en bijlagen te vinden. 5

7 3. LITERATUURSTUDIE 3.1 FACEBOOK: EEN TIJDLIJN VAN VERANDERENDE PRIVACYSETTINGS Dit onderzoek richt zich specifiek op de online privacy van de bekende sociale netwerksite Facebook. Boyd & Ellison (2007) definiëren sociale netwerksites als web-based services that allow individuals to (1) construct a public or semi-public profile within a bounded system, (2) articulate a list of other users with whom they share a connection, and (3) view and traverse their list of connections and those made by others within the system. Deze definitie is jarenlang veelvuldig in andere onderzoeken aangehaald. In 2012 hebben Boyd & Ellison een meer genuanceerde en verfijnde versie van de naar hun mening verouderde definitie uit 2007 geformuleerd, waarbij de nieuwere een breder perspectief geeft op de geëvolueerde sociale netwerksites: A social network site is a networked communication platfom in which participants 1) have uniquely identifiable profiles that consist of user-supplied content, content provided by other users, ander/or system-level data; 2) can publicly articulate connections that can be viewed en traversed by others; and 3) can consume, produce, and/or interact with streams of user-generated content provided by their connections on the site. (D. Boyd & Ellison, 2012) Doorheen de jaren is er veel veranderd op Facebook, zowel qua lay-out en nieuwe tools als privacysettings. Daarom is het handig om een beeld te schetsen van deze tijdlijn van gebeurtenissen. Bijna direct na de opstart van Facebook in 2004 lanceerde Zuckerberg de Facebookwall ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012), een eigen pagina met persoonlijke informatie. Ook berichten achterlaten op elkaars wall was vanaf dan mogelijk. Twee jaar later kwam de newsfeed ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012), die heel veel protest uitlokte (D. Boyd, 2008) omdat vele gebruikers dit als een inbreuk op hun privacy zagen (Butler et al., 2011). Door deze newsfeed kon men opeens alle acties van vrienden bekijken op de website, wat de hele sociale functie veranderde (D. Boyd, 2008). Bovendien maak je zelf waarschijnlijk wel een onderscheid tussen goede vrienden en kennissen, maar Facebook maakt dit verschil niet in de newsfeed (D. Boyd, 2008). Boyd (2008) haalde ook aan dat berichten op de newsfeed vaak uit hun context worden getrokken, doordat je maar één momentopname van het leven van die bepaalde persoon ziet. In 2007 kwam Facebook misschien wel met de meest controversiële tool op de markt: Beacon, een advertentieservice 6

8 die gebruikers op andere websites volgt waardoor men meer persoonlijk gerichte advertenties te zien kreeg op Facebook (Rapoza, 2007). Ook hiervoor werd een online protestgroep opgericht die in de eerste twee weken maar liefst leden wist te verzamelen (Debatin et al., 2009). Zelfs nadat Facebook de app had aangepast, bleef Beacon gegevens verzamelen over het bezoek van Facebookgebruikers aan andere websites, ook al waren ze niet aangemeld bij Facebook en hadden ze bovendien gemeld dat ze geen verspreiding van persoonlijke informatie onder vrienden wilden (Perez, 2007). In 2009 werd deze tool tot grote vreugde van veel Facebookgebruikers stopgezet. Vanaf 2007 maakte Facebook gebruik van de opt-out benadering, waarbij gebruikers zelf hun privacysettings moesten aanpassen als ze niet wilden dat al hun informatie voor iedereen zichtbaar was (Bankston, 2009). Twee jaar later, in 2009, veranderde Facebook de standaardprivacysettings zodat bepaalde informatie automatisch zichtbaar werd voor iedereen, ook voor mensen die niet ingelogd waren (Butler et al., 2011). In 2010 was er opnieuw een dag van protest, omdat Facebook alweer een nieuw privacybeleid had gelanceerd dat ertoe leidde dat persoonlijke informatie werd gedeeld met adverteerders zonder toestemming van de gebruikers (Waters & Ackerman, 2011). Het gevolg van dit alles was dat de veiligheid van Facebook in vraag werd gesteld (Waters & Ackerman, 2011). Daarnaast zorgden ook de tagfunctie en gezichtsherkenning voor heel wat bezorgdheid. De gezichtsherkenning werd in 2010 immers automatisch van toepassing voor alle gebruikers. Als je hier geen gebruik van wilde maken, moest je de optie uitvinken. Er werd dus gekozen voor een opt-out functie, terwijl George Jepsen (procureur-generaal van Connecticut) voor een opt-in ijverde. En ook het Elektronic Privacy Information Center (samen met The Center For Digital Democracy, Consumer Watchdog en Privacy Rights Clearinghouse) vreesden voor een verschuiving naar automatische gezichtsherkenning zonder dat de gebruiker nog enige vorm van controle zou hebben over eigen beelden en online identificatie. ("Facebook face recognition hits privacy protests," 2011) Het is dus duidelijk dat de voortdurende privacyaanpassingen en invoering van nieuwe tools voor tegenkanting en verwarring hebben gezorgd in het verleden. En net in die eindeloze aanpassingen schuilt het gevaar als gebruikers de controle willen behouden over hun privacy en ze moeten zich dus zeer bewust zijn van hun online gedrag. 7

9 3.2 PROTECTION MOTIVATION THEORY De protection motivation theory, in het leven geroepen door Dr. Ronald W. Rogers, is een uitbreiding van het primary and secondary appraisal proces model van Lazarus (1968). Lazarus stelt in deze theorie dat negatieve emoties niet afkomstig zijn van externe situaties, maar van cognitieve interpretaties van verontrustende situaties (Dennis, Kunkel, & Keyton, 2008). In een primaire inschatting (primary appraisal) wordt beoordeeld in hoeverre een potentiële verontrustende situatie verwant is aan persoonlijke doelen, deze doelen hindert en deel uitmaakt van de identiteit (Dennis et al., 2008). Als een individu een situatie als verontrustend beschouwt, dan komt het proces van secundaire inschatting (secondary appraisal) en probeert men hiermee om te gaan (Dennis et al., 2008). De protection motivation theory wordt ook wel gezien als een alternatief voor de curvilinear theory van Janis (1967) die stelt dat de relatie tussen angstelementen in communicatie en overtuiging zich beweegt in een omgekeerde U-vorm waarbij hoge en lage fear appeals minder efficiënt zijn dan gematigde fear appeals (Tanner Jr, Hunt, & Eppright, 1991). De theorie van Rogers verklaart echter meer uitgebreid hoe boodschappen gedrag kunnen beïnvloeden (Tanner Jr et al., 1991) De protection motivation theory gaat over het inschatten van bedreigingen en risico s en hoe men daarop reageert (Maddux & Rogers, 1983; Youn, 2005). Hoe men omgaat met risicovol gedrag hangt sterk af van de inschatting van risico s en voordelen (Youn, 2005). Rogers (1975) definieerde oorspronkelijk de protection motivation theory zelf als an attempt to specify a limited set of crucial stimulus variables in a fear appeal and the cognitive processes postulated to mediate acceptance of a communicator s recommendations. Rogers heeft in 1975 zijn theorie beschreven aan de hand van fear appeals, in 1992 gedefinieerd door Witte als overtuigende boodschappen die gecreëerd zijn om mensen schrik aan te jagen door de vreselijke dingen te beschrijven die zullen gebeuren wanneer ze niet doen wat de boodschap aanraadt (eigen vertaling) 1. Deze fear appeals bestaan volgens Rogers (1975) uit 3 cruciale componenten: - Persoonlijke schade die kan toegericht worden. - Waarschijnlijkheid dat een gebeurtenis zal voorkomen. - Efficiëntie van de reactie om zichzelf te beschermen. 1 Oorspronkelijke tekst: fear appeals are persuasive messages designed to scare people by describing the terrible things that will happen to them if they do not do what the message recommends. 8

10 Volgens de protection motivation theory initieert communicatie met fear appeals cognitieve beoordelingsprocessen betreffende bovengenoemde componenten (Rogers, 1975). Deze cognitieve processen bemiddelen volgens Rogers (1983; 1975) de persuasieve effecten van een fear appeal door het gevoel van protection motivation aan te wakkeren. Deze protection motivation is dan weer een tussenliggende variabele die de neiging om zichzelf te beschermen opwekt, behoudt en leidt (Maddux & Rogers, 1983; Rogers, 1975). Op de onderstaande afbeelding wordt dit proces op een schematische manier weergegeven. Afbeelding 1: Protection Motivation Theory (Rogers, 1975) Components of a fear appeal Magnitude of noxiousness Cognitive mediating processes Appraised severity Attitude change Probability of occurrence Expectancy of exposure Protection motivation Intent to adopt recommended response Efficacy of recommended response Belief in efficacy of coping response De hoofdgedachte van de theorie is dus met andere woorden dat attitudeverandering niet gemedieerd wordt door een emotionele toestand van angst, maar dat het eerder een functie is van de sterkte van de motivatie om jezelf te beschermen, opgewekt door cognitieve processen (Rogers, 1975). De theorie houdt ook echter wat beperkingen in volgens Rogers zelf. De theorie slaagt er immers niet in alle mogelijke factoren van angst te bepalen die overtuiging kunnen beïnvloeden (Rogers, 1975). Volgens Rogers (1975) zijn factoren die men niet test aan de hand van deze theorie onder meer: de duur van de schadelijke stimulans en het tijdsinterval tussen presentatie van informatie en het effectieve begin van de verontrustende gebeurtenis. In 1983 heeft Rogers zelf zijn eigen theoriemodel aangepast. Hij heeft dit onderzocht aan de hand van een experiment bij studenten en heeft bevestiging gekregen voor wat hij eerder had gesteld: perceived severity, perceived susceptibility en perceived response efficacy hebben een invloed op attitudes en gedragsintenties met betrekking tot zelfbescherming. In de herziening van de theorie vult Rogers (1983) deze aan met een bredere verklaring van de bronnen van 9

11 informatie die aan het coping process vooraf gaan, een volledigere uiteenzetting van de manieren van dit coping process en extra cognitieve mediërende processen. De effecten van fear appeals zijn in deze studie van 1983 onderzocht aan de hand van een experiment dat de protection motivation theory en de self-efficacy theory combineerde. Perceived susceptibility en response efficacy hadden allebei positieve effecten op de intentie om preventief gezond gedrag toe te passen. Ook werd bevestigd dat self-efficacy, een component in het leven geroepen door Bandura (1977), een vierde cognitief mediërend proces van de protection motivation theory bleek en werd die hiermee vervolledigd (Maddux & Rogers, 1983). Rogers & Maddux (1983) hebben uit hun studie geconcludeerd dat perceived self-efficacy een grote invloed heeft op de intentie om aanbevolen coping gedrag toe te passen én dat het ook de meest krachtige voorspeller van gedragsintenties bleek. Bovendien beïnvloedde perceived self-efficacy het effect van twee andere belangrijke componenten van de protection motivation theory: perceived susceptibility en de perceived response efficacy (Maddux & Rogers, 1983) Afbeelding 2: Protection Motivation Theory (Maddux & Rogers, 1983) Perceived severity of the threat Perceived susceptibility of the threat Perceived response efficacy Protection motivation Intent to adopt recommended response Behavioural response Perceived self-efficacy Naast Rogers zelf hebben ook andere wetenschappers kritiek geuit en aanvullingen gedaan op het protection motiviation model. Tanner et al. (1991) bevestigen dat het model een goede alternatieve verklaring biedt voor de effecten van fear appeals, maar dat andere onderzoeken suggereren dat ook bijkomende variabelen gedragsintenties kunnen beïnvloeden. Tanner et al. (1991) hebben daarom een aangepast model ontwikkeld. Vooral het emotionele aspect wordt volgens Tanner et al. (1991) in het oorspronkelijke model genegeerd. Ook zijn ze van mening dat het inschattingsproces van bedreigingen in een geordende, opeenvolgende manier gebeurt, waarbij Tanner et al. (1991) rekening houden met het primary and secondary appraisal model van Lazarus (1968). Ook wordt er in het aangepaste model meer aandacht besteed aan maladaptive behavior (de neiging van bedreigde personen om coping responses te gebruiken 10

12 die de angst verminderen maar niet de eigenlijke bedreiging) (Tanner Jr et al., 1991). Ten slotte wordt de sociale context opgenomen in het model, omdat Tanner et al. (1991) ervan uitgaan dat gedrag wordt beïnvloed door normatieve componenten. Afbeelding 3: Ordered Protection Motivation Theory (Tanner Jr et al., 1991) Sources of information Cognitive mediating process Intermediate emotional state Cognitive mediating process Intermediate state Coping mode Verbal persuasion (fear appeals) Severity of threat Coping response(s) efficacy (maladaptive or adaptive) Observed learning Probability of occurence = Threat appraisal Fear = Coping appraisal Protection motivation Behavior (adaptive or maladaptive) Experience Behavior repertory appraisal Self-efficacy Voor dit onderzoek wordt echter gebruik gemaakt van de de protection motivation theory, ontwikkeld door Rogers in 1975 en aangepast in Deze versie van de theorie is immers succesvol toegepast in vele onderzoeken, zowel in offline (zie Ch'ng & Glendon, 2014; Gaston & Prapavessis, 2014; Horng et al., 2014; Lwin et al., 2010) als online situaties (zie Lwin et al., 2012; Youn, 2005). 11

13 3.3 ONLINE PRIVACY Privacy in het algemeen is een breed onderzocht fenomeen maar het is een bijzonder moeilijk te definiëren term en daarom wordt het vaak in dezelfde adem genoemd met begrippen als vrijheid, autonomie, geheimhouding en eenzaamheid (Tavani, 2007). In 1990 definieerde Roger Clarke privacy als the interest individuals have in sustaining a personal space, free from interference by other people and organizations. Ook Moor (1997) deed een poging door te stellen dat een individu privacy heeft in a situation with regard to others if in that situation the individual is protected from intrusion, interference, and information access by others. Campbell (1997) beschreef privacy dan weer als the claim of individuals to determine for themselves when, how, and to what extent information about them is communicated to others. Daarnaast is er ook zoiets als online privacy, een term die is opgekomen sinds de komst van het internet. Het is zo dat de huidige technologische wereld weinig bescherming op vlak van privacy biedt en in de online wereld loeren er meer gevaren op dat vlak dan offline (Jisuk, 2006). Elke vorm van communicatie online laat namelijk haar spoor achter (Jisuk, 2006). Boyd (2008) ziet de technologische wereld online privacy als een bit, 0 of 1 dus: ofwel worden gegevens helemaal vrijgegeven ofwel helemaal niet. Door de komst van nieuwe online technologieën treedt volgens haar steeds meer een vervaging van publiek en privaat op (D. Boyd, 2008). Ook twee Vlaamse initiatieven houden zich bezig met online privacy. SPION, Security and Privacy in Online Social Networks, doet voornamelijk onderzoek naar online privacy en de settings ervan bij sociale netwerken ("SPION,"). Zij willen vooral dat de structuren achter deze netwerken verantwoordelijk en aansprakelijk kunnen worden gesteld voor privacy en veiligheid en bovendien streven ze naar manieren om sociale netwerksites technisch veiliger en transparanter te maken ("SPION,"). EMSOC, Empowerment in a Social Media Culture, onderzoekt dan weer of gebruikers werkelijk empowered zijn door hun omgang met sociale media ("EMSOC,"). De drie subthema s inclusie, mediageletterdheid en privacy vormen hierbij de cruciale kern. ("EMSOC,") Online privacykennis Een belangrijke vraag in het actuele privacyonderwerp is hoe mensen bezig zijn met hun eigen privacy online en of ze weten welke persoonlijke informatie wordt blootgegeven. Ook 12

14 al geven de meeste Facebookgebruikers sterk om hun privacy, absolute privacy is iets dat heel moeilijk te bereiken is (Grimmelmann, 2010). Volgens een onderzoek van Butler (2011) was de meerderheid van de deelnemende Facebookgebruikers nauwelijks of niet bekend met de huidige privacysettings van Facebook, hoewel ze daarna bevestigden dat ze wél op de hoogte waren van hun persoonlijke privacyinstellingen. Ook was de meerderheid ervan overtuigd dat Facebook hen probeert te beschermen op vlak van privacy (Butler et al., 2011). Grimmelman (2010) komt dan weer tot de stelling dat mensen niet begrijpen wat er gebeurt met hun persoonlijke informatie eens die op het web verschijnt. Uit een grootschalig Amerikaans onderzoek van experts, slachtoffers van privacymisbruik en 2002 Amerikaanse gezinnen is gebleken dat ongeveer 13 miljoen Amerikanen nog nooit de privacysettings van hun Facebookprofiel hadden aangepast ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012). Ook Barnes (2006) bevestigt dat de studenten in zijn onderzoek heel gemotiveerd zijn om informatie privé te houden, maar niet beseffen dat Facebook een soort van publieke plaats is. In tegenstelling tot de bovenstaande conclusies dat Facebookgebruikers weinig begrip en kennis hebben van privacysettings, komen Debatin et al. (2009) met het resultaat dat maar liefst 91% wel degelijk een goede kennis denkt te hebben van de privacysettings op Facebook. Zij nuanceren dit verbluffend resultaat ook door er meteen bij te zeggen dat de overige 9% amper of helemaal niet op de hoogte is van deze instellingen en dus niet geneigd zijn om hun profiel te beschermen (Debatin et al., 2009). Het is dus belangrijk dat gebruikers zich voldoende informeren over de laatste privacyveranderingen, want als dit niet gebeurt is de kans groot dat de effectieve privacyinstellingen niet overeenkomen met hoe mensen denken dat de persoonlijke privacy is ingesteld (Butler et al., 2011) Privacy trade-off: privacybezorgdheid versus sociale beloningen Internet, sociale netwerksites en dus ook Facebook hebben zowel voor- als nadelen. Jiang et al. (2013) voeren hiernaar onderzoek en geven in hun theoretisch model privacy trade-off een zeer belangrijke rol. Privacy trade-off staat voor de afweging tussen de risico s van privacy concerns en de voordelen van social rewards (Jiang et al., 2013). Privacybezorgdheid, privacy concerns in het model van Jiang et al. (2013) is een eerste belangrijke deel van de privacy trade-off. Privacy concerns wordt door Jiang et al. (2013) zelf gedefinieerd als individuals subjective views of fairness within the context of privacy. 13

15 Boyd (2008) stelt dat individuen bezorgd zijn op twee vlakken: blootstelling en invasie. De eerste term, blootstelling, slaat terug op het feit dat mensen zich bewust moeten zijn van wat ze online zetten en hoe dit geïnterpreteerd kan worden door anderen (D. Boyd, 2008). Daarnaast ervaren mensen een invasie aan data die ze niet allemaal kunnen verwerken, een overload aan informatie als het ware (D. Boyd, 2008). Grimmelmann (2010) zegt echter dat de meeste mensen erop vertrouwen dat Facebook een veilig platform is. In het grootschalige Amerikaanse onderzoek uit 2012 bevestigde slechts 11% van de bevraagde Amerikanen dat ze het afgelopen jaar met privacyproblemen te maken hebben gekregen ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012) en volgens Hichang et al. (2009) is wereldwijd 70,1% bezorgd om zijn of haar online privacy. Hieromtrent zijn dus enkele tegengestelde resultaten gevonden door de jaren heen. Specifieke privacyzorgen die vooral worden ervaren zijn: - Onthulling van persoonlijke informatie, beschadiging van reputatie door geruchten en roddels, ongewenst contact door pesterijen en stalking, gebruik van persoonlijke data door derde partijen, hacken en identiteitsdiefstal (D. M. Boyd & Ellison, 2007; Debatin et al., 2009; Gross & Acquisti, 2005). - Online persoonlijke informatie die kan leiden tot permanente bestanden op het internet die later op een negatieve manier kunnen gebruikt worden (Rosenblum, 2007). - Het virale kenmerk van de Facebook newsfeed die persoonlijke informatie veel toegankelijker en zichtbaar maakt (Boyd, 2008). - Angst dat onbekenden nog altijd toegang hebben tot het Facebookprofiel, ondanks het feit dat het profiel enkel voor vrienden zichtbaar is (Young & Quan-Haase, 2013). Raynes-Goldie (2010) maakt dan weer een onderscheid tussen sociale privacy (de bezorgdheid omtrent het controleren van toegang tot persoonlijke data) 2 (eigen vertaling) en institutionele privacy (de bezorgdheid omtrent het gebruik van persoonlijke data door derde partijen) 3 (eigen vertaling). Young & Quan-Haase (2013) hebben onderzoek gevoerd naar deze twee types bezorgdheid op Facebook en daaruit is gebleken dat mensen zich veel meer zorgen maken om sociale privacy dan om institutionele privacy. Met andere woorden, ze waren bezorgder over wie toegang heeft tot hun persoonlijke informatie dan over Facebook zelf en haar partners die informatie zouden gebruiken (Young & Quan-Haase, 2013). Facebookgebruikers lijken dus veel ongeruster dat vrienden, familie en andere leden van hun 2 Oorspronkelijke tekst: the concern about controlling access to personal data. 3 Oorspronkelijke tekst: the concern about how third parties will use personal data. 14

16 Facebooknetwerk een bedreiging zijn voor hun privacy, dan bedrijven en derde partijen (Young & Quan-Haase, 2013). Nog een veelgebruikte term is het derdepersoonseffect. In de privacycontext kan dit als volgt begrepen worden: mensen zijn geneigd om te denken dat online problemen en risico s meer bij anderen voorkomen dan bij henzelf (Debatin et al., 2009). Een onderzoek uit 2012 (Tan, Qin, Kim, & Hsu) heeft een interessante bevinding gemaakt in verband met privacybezorgdheid. Tan, Qin, Kim, & Hsu (2012) zijn tot de conclusie gekomen dat ondanks privacybezorgdheid, de attitude van sociale netwerkgebruikers niet negatief beïnvloed wordt en ze toch persoonlijke informatie blijven delen. Deze tegenstelling wordt de privacyparadox genoemd (Barnes, 2006; Tan et al., 2012). Deze vaststelling toont gelijkenissen met een conclusie van Jiang et al. (2013) die stelt dat privacy een hoge prioriteit is bij de meeste mensen, maar dat het gedrag van individuen niet altijd overeenstemt met hun privacybezorgdheid. Young & Quan-Haase (2013) stellen in hun onderzoek de term active profile management voor, de onderhandeling tussen de nood om een Facebookprofiel te hebben en het verlangen naar privacy. Individuen onderhandelen namelijk constant tussen waargenomen privacyrisico s en verwachte voordelen en voelen ook de druk die hiermee samenhangt (Debatin et al., 2009). Volgens Whitaker (1999) kan het internet vergeleken worden met het concept participatory panopticon (Jisuk, 2006). In de context van internet kan dit worden uitgelegd als het ervaren van positieve voordelen online waarvan men absoluut niet wilt worden uitgesloten (Jisuk, 2006). Men gaat ermee akkoord dat er persoonlijke informatie openbaar wordt gegooid zolang men niet van de online wereld worden uitgesloten (Jisuk, 2006). Zo komen we tot het tweede belangrijke concept uit de privacy trade-off: social rewards oftewel sociale voordelen (Jiang et al., 2013). Deze term wordt door Eisenberger & Faolo (1990) gedefinieerd als pleasure, satisfaction and gratification individuals derive from participating in interpersonal interactions en door Jiang et al. (2013) aangevuld met alternative benefits in synchronous online social interactions. Voor Facebookgebruikers is vooral het sociaal kapitaal dat voortkomt uit het maken en onderhouden van interpersoonlijke relaties en vriendschappen een groot voordeel van Facebook (Ellison, Steinfield, & Lampe, 2007). Dit voordeel zou het onthullen van persoonlijke gegevens compenseren, want ook al ervaren gebruikers negatieve privacyervaringen, ze keren Facebook nooit de rug toe door de voldoening die het biedt als sociaal bindmiddel (Debatin et al., 2009). We kunnen dus aannemen dat mensen persoonlijke informatie online zullen meedelen als het verwachte voordeel groter is dan het mogelijke risico (Debatin et al., 2009; Ibrahim, 2008; Jisuk, 2006; 15

17 Tufekci, 2008; Tyma, 2007), wat niet wilt zeggen dat men hier achteraf geen spijt van kan hebben (Jisuk, 2006). Ook Youn (2005) bevestigt dit door te stellen dat jongeren meer vatbaar zijn voor potentiële voordelen van informatieblootstelling en mogelijke risico s vaak gaan bagatelliseren. Dit besluit geldt volgens Fogel & Nehmad (2009) alleen voor individuen met profielen op sociale netwerken, omdat zij grotere risiconemende attitudes hebben dan individuen zonder profielen. Ook Youn (2005) en Jiang et al. (2013) zijn tot gelijkaardige conclusies gekomen: hogere privacybezorgdheid en een hoger niveau van risicoperceptie leidt tot mindere zelfblootstelling van informatie en tot grotere onjuiste zelfrepresentatie. Ook het omgekeerde geldt: grotere (perceptie van) sociale potentiële beloningen leiden tot grotere zelfblootstelling en tot minder foute zelfrepresentatie (Jiang et al., 2013; Youn, 2005). Het is echter ook interessant om te weten te komen wat individuen als (sociale) voordelen beschouwen van Facebookgebruik en zelfonthulling. Waters & Ackerman (2011) hebben voor het vrijgeven van privé-informatie vier motivaties gevonden. Facebookgebruikers geven deze informatie namelijk vrij omdat ze het als een leuke activiteit beschouwen, omdat ze belangrijke informatie willen delen, om mee te zijn met trends en om populariteit aan anderen te tonen (Waters & Ackerman, 2011). Mensen doen ook vaak aan zelfonthulling omdat ze het beschouwen als een goed onderhouden van interpersoonlijke relaties, omdat het goed is voor hun psychologisch welzijn en vaak uit gewoonte (Waters & Ackerman, 2011). Op die manier komen we tot de eerste onderzoeksvraag. Om die te beantwoorden, wordt er gebruik gemaakt van enkele hypothesen. Uit bovenstaande literatuur is immers gebleken dat mensen vaak de afweging moeten maken tussen hun bezorgdheid omtrent privacy en de sociale voordelen die Facebook met zich mee brengt. Er wordt dus verwacht dat hoe hoger de privacybezorgdheid is, hoe ernstiger men bedreigingen en het voorkomen ervan inschat en hoe hoger men de efficiëntie van zichzelf en de beschermingsreactie verwacht. Voor social rewards wordt het omgekeerde effect verwacht, omdat men dan simpelweg veel minder bezig is met de risico s maar meer met de voordelen. OV1: Welke invloed heeft de afweging tussen privacy concerns en social rewards op de factoren van de protection motivation theory? H1a en b: Perceived severity heeft een positieve relatie met privacy concerns en een negatieve relatie met social rewards. H2a en b: Perceived susceptibility heeft een positieve relatie met privacy concerns en een negatieve relatie met social rewards. 16

18 H3a en b: Perceived response efficacy heeft een positieve relatie met privacy concerns en een negatieve relatie met social rewards. H4a en b: Perceived self-efficacy heeft een positieve relatie met privacy concerns en een negatieve relatie met social rewards Online bescherming In de vorige paragraaf is er dieper ingegaan op de privacy trade-off waarbij mensen de afweging moeten maken tussen hun privacybezorgdheid langs de ene kant en de sociale voordelen langs de andere kant. Om hun online privacy te beschermen, zullen mensen diverse strategieën hiervoor gebruiken. De meeste onderzoeken rond privacybescherming zijn vooral dieper ingegaan op direct marketing zoals Dommeyer & Gross (2003) en Wang & Petrison (1993) of hebben slechts beperkte gedragsrespons gemeten, zoals klachten van consumenten (Sheehan & Hoy, 1999) of vervalsing van eigen informatie (Youn, 2005). Dat laatste wordt duidelijk uit het Amerikaanse onderzoek uit 2012 waarin men heeft vastgesteld dat 25% van de ondervraagden al eens persoonlijke informatie heeft vervalst om zichzelf te beschermen ("Facebook & your privacy. (Cover story)," 2012). Bovendien focussen vele studies met betrekking tot online privacy op attitudes en minder op gedragsintenties rond de effectieve bescherming (Hichang et al., 2009). Debatin et al. (2009) opperen in hun studie voor twee algemene strategieën die individuen geneigd zijn toe te passen na een inbreuk van privacy. De technische strategie omvat handelingen op het internet die het individu stelt, bijvoorbeeld privacyinstellingen aanpassen. Daarnaast heb je de psychologische strategie waarbij individuen zelf betekenis gaan geven aan de voor hen risicovolle incidenten. Ze willen op die manier een veilig gevoel creëren voor henzelf door bijvoorbeeld duidelijkheid te scheppen over de persoon die de inbreuk heeft gepleegd of door de gebeurtenissen te minimaliseren. (Debatin et al., 2009) Ook Maddux & Rogers (1983) hebben in hun herziene versie van de protection motivation theory een belangrijke typologie van twee beschermingsstrategieën ontwikkeld op basis van mensen die geconfronteerd werden met fear appeals. De eerste beschermingsstrategie noemen ze de precaution strategy, die wordt toegepast door mensen die geen risico s willen nemen. De tweede hebben ze de hyperdefensiveness strategy, voor mensen die van mening zijn dat ze niets te verliezen hebben door dingen te proberen en daardoor risico s te nemen, benoemd. 17

19 Hichang et al. (2009), die in hun studie onderzoek deden naar internetprivacy, hebben een interessante typologie van beschermingsstrategieën op vlak van privacy ontwikkeld. Het eerste type is de avoidance factor die alle vormen van vermijdingsgedrag omvat, zoals het gebruiken van andere communicatiemiddelen dan het internet. Bij de opt-out factor gaat men dan weer vrijwillig ervoor kiezen om geen verzoeken via mail meer te krijgen. Ten slotte is er nog de proactive protection factor, die overeenkomt met de precaution strategy van Maddux & Rogers (1983), waarbij individuen proactief hun persoonlijke informatie gaan beschermen door instellingen aan te passen, cookies te verwijderen, privacyclausules van websites te lezen, enzovoort. (Hichang et al., 2009) Ook Jiang et al. (2013), waarvan het onderzoek een belangrijke bijdrage bij de vorige sectie inhield, hebben getest wanneer mensen op Facebook kiezen voor self-disclosure (persoonlijke informatie weergeven) of voor misrepresentation (zichzelf anders voorstellen dan men werkelijk is). Hieruit bleek dat wanneer mensen meer geneigd zijn om foute informatie van zichzelf te publiceren (misrepresentation) hun bezorgdheid omtrent privacy (privacy concerns) groter is dan de voordelen (social rewards) die ze ervan verwachten te krijgen. Een ander onderzoek bij universiteitsstudenten uit 2013 (Young & Quan-Haase) heeft een veel specifieker onderscheid gemaakt tussen strategieën om je Facebookprofiel te beschermen. Uit dat onderzoek van Young & Quan-Haase (2013) is gebleken dat studenten zich wel degelijk beschermen tegen sociale privacybedreigingen. Dit doen ze onder andere door geen persoonlijke informatie te vermelden op hun profiel, door privéberichten te sturen in plaats van publieke berichten te posten, door de standaard privacysettings aan te passen, door het profiel niet voor iedereen volledig zichtbaar te maken, door foto s te untaggen of te verwijderen en door vriendschapsverzoeken van onbekenden te negeren (Young & Quan- Haase, 2013). Young & Quan-Haase (2013) hebben dus niet alleen de strategie van misrepresentation gebruikt zoals Jiang et al. (2013) doen, maar zij hebben meerdere specifieke beschermingsstrategieën getest die mensen op Facebook gebruiken. Uit de literatuur is vervolgens een typologie van privacybeschermende strategieën voortgekomen die kan toegepast worden op Facebook. Deze typologie is een combinatie van de algemene typologieën van Maddux & Rogers (1983) en Hichang et al. (2009) waarin de meer specifieke beschermingsstrategieën op Facebook van Young & Quan-Haase (2013) en Jiang et al. (2013) zijn geïntegreerd. - Proactieve strategie: proactief op zoek gaan naar manieren om je Facebookprofiel veiliger en privater te maken. 18

20 - Verdedigende strategie: pas na een voorval waarbij je privacy is geschonden, je profiel veiliger en privater maken. - Vermijdingsstrategie: Facebook vermijden en alternatieven, zowel offline als online, zoeken om met mensen in contact te komen. - Opt-out strategie: Facebook bannen door het profiel tijdelijk of permanent te deactiveren of verwijderen. Vertrekkend vanuit de protection motivation theory werden onderstaande hypothesen geformuleerd, waarbij verwacht wordt dat de factoren van de theorie een invloed hebben het al dan niet toepassen van strategieën om hun Facebookprofiel te beschermen. H5: Hoe hoger perceived severity, hoe meer jongeren hun Facebookprofiel beschermen. H6: Hoe hoger perceived susceptibility, hoe meer jongeren hun Facebookprofiel beschermen. H7: Hoe hoger response efficacy, hoe meer jongeren hun Facebookprofiel beschermen. H8: Hoe hoger self-efficacy, hoe meer jongeren hun Facebookprofiel beschermen. Vervolgens zal getest worden welke protection motivation-factoren een invloed hebben op welke beschermingsstrategieën waaruit volgende onderzoeksvraag is geformuleerd. OV2: Op welke manieren beschermen jongeren specifiek hun online privacy op Facebook en hoe oefenen de factoren van de protection motivation theory hier een invloed op uit? Afbeelding 5: Theoretisch model Privacy trade-off Protection motivation factors Beschermingsstrategieën H1a Perceived severity of the threat H5 Proactieve strategie Privacy concerns Social rewards H4a H1b H2a H3a H4b H2b H3b Perceived susceptibility of the threat Perceived response efficacy Perceived self-efficacy H6 H7 H8 Privacy protection behaviour = Verdedigende strategie Vermijdingsstrategie Opt-out strategie 19

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven Veilig online: negatieve ervaringen bij 9-16 jarigen Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven EU Kids Online: achtergrond en theoretisch

Nadere informatie

ONLINE WEERBAARHEID. Zelfregulering en coping strategieën in relatie tot psychosociale en contextkenmerken Leen d Haenens, KU Leuven

ONLINE WEERBAARHEID. Zelfregulering en coping strategieën in relatie tot psychosociale en contextkenmerken Leen d Haenens, KU Leuven ONLINE WEERBAARHEID Zelfregulering en coping strategieën in relatie tot psychosociale en contextkenmerken Leen d Haenens, KU Leuven EU Kids Online: achtergrond en theoretisch kader Types online risico

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Onderzoeksrapport MASS. Fase 1

Onderzoeksrapport MASS. Fase 1 Onderzoeksrapport MASS Media adolescenten sociale steun stress Fase 1 1 Beste directieleden en leerkrachten, Enkele maanden geleden nam uw school deel aan de eerste fase van het MASS-onderzoeksproject.

Nadere informatie

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiviteit van Angstcommunicaties 1 (In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiveness

Nadere informatie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE Masterproef Propositie Tom Knevels Communicatie & MultimediaDesign 2011-2012 KERNWOORDEN Online in combinatie met offline kopen, beleving/ervaring, vertrouwen, kledij

Nadere informatie

Jongeren, Sociale Netwerk Sites & Privacy

Jongeren, Sociale Netwerk Sites & Privacy Jongeren, Sociale Netwerk Sites & Privacy Faculteit Politieke & Sociale Wetenschappen Departement Communicatiewetenschappen - MIOS Prof. dr. Michel Walrave www.ua.ac.be/mios michel.walrave@ua.ac.be Sociale

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

Getuigen onderweg: effectevaluatie van een verkeerseducatief programma in de 3 e graad secundair onderwijs

Getuigen onderweg: effectevaluatie van een verkeerseducatief programma in de 3 e graad secundair onderwijs Getuigen onderweg: effectevaluatie van een verkeerseducatief programma in de 3 e graad secundair onderwijs Ariane Cuenen Kris Brijs Tom Brijs Karin van Vlierden Stijn Daniëls Overzicht 1. Inleiding Programma

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Hoe bedrijven social media gebruiken

Hoe bedrijven social media gebruiken Hoe bedrijven social media gebruiken SMO_214 Powered by Pondres Onderzoek Rob van Bakel Auteurs Milou Vanmulken Sjors Jonkers Beste lezer, Ook in 214 publiceren Pondres en MWM2 het Social Media Onderzoek.

Nadere informatie

De rol van de sociale media in alcoholgebruik bij jongeren

De rol van de sociale media in alcoholgebruik bij jongeren De rol van de sociale media in alcoholgebruik bij jongeren Prof. Dr. Kathleen Beullens School for Mass Communication Research, KU Leuven Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) Vlaamse jongens en meisjes

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

How to present online information to older cancer patients N. Bol

How to present online information to older cancer patients N. Bol How to present online information to older cancer patients N. Bol Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Dutch summary (Nederlandse samenvatting) Goede informatievoorziening is essentieel voor effectieve

Nadere informatie

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Marketing De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Vorige week: wat is een product 2 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Goed om te weten omdat: 3 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Vorige week: kernstrategie

Nadere informatie

Case Oak & Morrow. Tom Luuring. Tei Van Den Neste. Martijn van de Zuidwind

Case Oak & Morrow. Tom Luuring. Tei Van Den Neste. Martijn van de Zuidwind Case Oak & Morrow Tom Luuring Martijn van de Zuidwind Tei Van Den Neste Terugblik Vragen hoe sluiten gemeentelijke zaken aan op de doelen belangen van de inwoner? wat mag een inwoner van een gemeente verwachten?

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Social media workshop

Social media workshop Social media workshop Doel van vandaag: Een introductie, wat is social media. Verdieping binnen een Facebook fanpage. Wat is Social Media Social media zijn communicatiekanalen op internet waarop informatie,

Nadere informatie

Sociale media: tools en mogelijkheden

Sociale media: tools en mogelijkheden Inspiratiedag Lokale besturen hebben zorgambitie Workshop sociale media in de ouderenzorg Sociale media tools en mogelijkheden - Nieuwe media of sociale media? Trend - Schets Sociale media: tools en mogelijkheden

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 7... Facebook, sociaal zijn op het internet Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht

Nadere informatie

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl VRAGENLIJST JOnG JOnG is een initiatief van en voor jonge ondernemers. Tot de doelgroep behoren Ondernemers in de eerste 5 jaar van hun ondernemerschap. JOnG stelt zich tot doel de individuele ondernemers

Nadere informatie

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Marijke Lemal, Steven Wellens & Eric Goubin Juni 2012 # 1 Opzet en

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Begrijp je doelgroep en connect Search en Social voor de opbmale klant beleving

Begrijp je doelgroep en connect Search en Social voor de opbmale klant beleving Begrijp je doelgroep en connect Search en Social voor de opbmale klant beleving Speaking Publishing Consulting Training European Search Personality 2015 www.stateofdigital.com - www.basvandenbeld.com -

Nadere informatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie

Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Uitwisseling tussen teamleden in sociale teams cruciaal voor prestatie Voorlopige resultaten van het onderzoek naar de perceptie van medewerkers in sociale (wijk)teams bij gemeenten - Yvonne Zuidgeest

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Resultaten Gezondheidszorg

Resultaten Gezondheidszorg Resultaten Gezondheidszorg Conclusies Onbekendheid social media in de gezondheidszorg is groot; treffend is een quote van een zorggebruiker die stelt dat als je als patiënt nog niet of nauwelijks met een

Nadere informatie

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals Gedragsproblemen komen veel voor onder kinderen en adolescenten. Als deze problemen ernstig zijn en zich herhaaldelijk voordoen, kunnen ze een negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan?

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Olga Damman Allard van der Beek Danielle Timmermans -0- Department of Public and Occupational Health Quality of Care EMGO Institute for Health

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013 Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 212-21 In academiejaar 212-21 namen 5 mantelzorgers en 5 studenten 1 ste bachelor verpleegkunde (Howest, Brugge) deel aan het project Mantelluisten.

Nadere informatie

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Auteur: Leni Minderhoud info@45plusondernemer.nl Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Audio 3 Privacy Instellingen Welkom terug bij de derde audioles van de LinkedIn Profiel beginners cursus. De

Nadere informatie

Case 4 Consultancy. 28 April 2015. F.J.H. Bastiaansen. D.A.J. van Boeckholtz. Minor Online Marketing

Case 4 Consultancy. 28 April 2015. F.J.H. Bastiaansen. D.A.J. van Boeckholtz. Minor Online Marketing Case 4 Consultancy 28 April 2015 Auteurs L.A. van Aart F.J.H. Bastiaansen D.A.J. van Boeckholtz Opleiding Minor Online Marketing Beoordelend docent Arlon Biemans Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Remarketing...

Nadere informatie

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten

Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten 1 Eindrapportage verantwoord lenen Onderzoek naar houding en gedrag consumenten In opdracht van InterBank juli 2006 2 Copyright 2006 Blauw Research bv Alle rechten voorbehouden. De resultaten zoals beschreven

Nadere informatie

Het effect van doelstellingen

Het effect van doelstellingen Het effect van doelstellingen Inleiding Goalsetting of het stellen van doelen is een van de meest populaire motivatietechnieken om de prestatie te bevorderen. In eerste instantie werd er vooral onderzoek

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Verslag 10 december 2014

Verslag 10 december 2014 Verslag 10 december 2014 Op 10 december vond, in Het Communicatiehuis te Gent, de eerste vergadering van de gebruikersgroep plaats. Er waren 25 bedrijven aanwezig. Voorstelling IWT De heer Filip Van Isacker

Nadere informatie

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars Management Summary Wat voor een effect heeft de vorm van een bericht op de waardering van de lezer en is de interesse in nieuws een moderator voor dit effect? Auteur Tessa Puijk Organisatie Van Diemen

Nadere informatie

Prof. dr. Pieter Verdegem (MICT)! Het meten van sociale mediawijsheid RT @EMSOC meet #(sociale)mediawijsheid2.0!

Prof. dr. Pieter Verdegem (MICT)! Het meten van sociale mediawijsheid RT @EMSOC meet #(sociale)mediawijsheid2.0! Prof. dr. Pieter Verdegem (MICT)! Het meten van sociale mediawijsheid RT @EMSOC meet #(sociale)mediawijsheid2.0! (Sociale) Mediawijsheid?!!Mediawijsheid: altijd al belangrijk onderwerp geweest!in media-

Nadere informatie

Conversation Starters. Brainstorm Sociale Media

Conversation Starters. Brainstorm Sociale Media Conversation Starters Brainstorm Sociale Media Crealab 26/04/2011 lamazone Hallo, Ik ben Sofie Agenda Sociale media De impact van sociale media Hoe participeren Case Conclusie Opdracht 10ch Sociale Media

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Handleiding Nederlandse Werkwaardentest

Handleiding Nederlandse Werkwaardentest Handleiding Nederlandse Werkwaardentest Versie 1.0 (c), mei 2008 Dr Edwin van Thiel Nederlandse werkwaardentest De Nederlandse werkwaardentest is eind 2006 ontwikkeld door 123test via een uitgebreid online

Nadere informatie

Tekst 21: The Signature Effect: Signing influences Consumption-Related Bahavior bij priming self-identity (Kettle & Haubl)

Tekst 21: The Signature Effect: Signing influences Consumption-Related Bahavior bij priming self-identity (Kettle & Haubl) Tekst 21: The Signature Effect: Signing influences Consumption-Related Bahavior bij priming self-identity (Kettle & Haubl) Inleiding Je handtekening zetten speelt een belangrijke rol in je leven. Als consument

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

De mediawijze adolescent

De mediawijze adolescent De mediawijze adolescent Amber Walraven, 12 november 2014 ITS, Radboud Universiteit Nijmegen 1 Inhoud Wat kunnen adolescenten wel op het gebied van mediawijsheid? Wat kunnen adolescenten niet op het gebied

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Volgens Nederland. Analyse van de nieuwe corporate campagne van Achmea. 15 november 2012. Sanne Gaastra Mirjam Lasthuizen Sonja Utz

Volgens Nederland. Analyse van de nieuwe corporate campagne van Achmea. 15 november 2012. Sanne Gaastra Mirjam Lasthuizen Sonja Utz Volgens Nederland Analyse van de nieuwe corporate campagne van Achmea 15 november 2012 Sanne Gaastra Mirjam Lasthuizen Sonja Utz Achtergrond Volgens Nederland Nederland kent een aantal belangrijke maatschappelijke

Nadere informatie

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Augustus 2015 Het meeste wetenschappelijk onderzoek wordt betaald door de overheid uit publieke middelen. De gevolgen van wetenschappelijke kennis voor de samenleving

Nadere informatie

Social Media whitepaper

Social Media whitepaper Social Media Social Media whitepaper 1. Inleiding 3 2. Social Media Platforms 4 3. Contentstrategie 6 4. Planning 7 5. Adverteren 8 6. Tools 9 7. Hulp nodig? 10 2 Inleiding Dit document is met grote zorgvuldigheid

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Het aantal eerste en tweede generatie immigranten in Nederland is hoger dan ooit tevoren. Momenteel wonen er 3,2 miljoen immigranten in Nederland, dat is 19.7% van de totale

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en discussie

Samenvatting, conclusies en discussie Hoofdstuk 6 Samenvatting, conclusies en discussie Inleiding Het doel van het onderzoek is vast te stellen hoe de kinderen (10 14 jaar) met coeliakie functioneren in het dagelijks leven en wat hun kwaliteit

Nadere informatie

Onderzoek naar privacyafwegingen van internetgebruikers

Onderzoek naar privacyafwegingen van internetgebruikers Onderzoek naar privacyafwegingen van internetgebruikers in opdracht van ECP Platform voor de Informatiesamenleving Oktober 2014 Samenvatting van belangrijkste bevindingen (1) 1. Nederlanders vinden hun

Nadere informatie

Al spelend leren: onderzoek naar de educatieve (meer)waarde van computergames in de klas Project Ben de Bever

Al spelend leren: onderzoek naar de educatieve (meer)waarde van computergames in de klas Project Ben de Bever Al spelend leren: onderzoek naar de educatieve (meer)waarde van computergames in de klas Project Ben de Bever 2010-2011 Een onderzoek van: Universiteit Gent Katarina Panic Prof. Dr. Verolien Cauberghe

Nadere informatie

Het beveiligen van sociale netwerken

Het beveiligen van sociale netwerken FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID DECANAAT TIENSESTRAAT 41 3000 LEUVEN Academiejaar 2011-2012 Het beveiligen van sociale netwerken Promotor: Prof. S. Bogaerts, m.m.v. K. Demeyer Verhandeling, ingediend door

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1 Safe surfen www.safesurfen.be Safe surfen juf Lies 1 INLEIDING 1. WAAROVER GAAT DEZE BUNDEL? Deze bundel wil je op weg helpen om veilig op het internet te surfen. In de bundel staan gevaren van het internet

Nadere informatie

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT Posities als antecedenten van management-denken over concernstrategie ACHTERGROND (H. 1-3) Concernstrategie heeft betrekking op de manier waarop een concern zijn portfolio

Nadere informatie

Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt. #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland

Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt. #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland Zorg investeert in social media, maar durf ontbreekt #gezondcommuniceren2014 - onderzoek social media bij zorg- en welzijnsorganisaties in Nederland Room8 Transmissie Gorinchem, 12 februari 2014 Voorzichtige

Nadere informatie

Telenet Mobiel DNA survey. Opvallende resultaten

Telenet Mobiel DNA survey. Opvallende resultaten Telenet Mobiel DNA survey Opvallende resultaten Het mobiele DNA van de Belgische vrouw Fashion Relaties en seksualiteit Werk en vakantie Algemeen gebruik Waarom dit onderzoek? Telenet is vrij nieuw op

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz

Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz Is een crisis via sociale media te beheersen? Door: Sonja Utz & Friederike Schultz Op 5 januari 2011 woedde een enorme brand in een chemisch bedrijf in Moerdijk en een grote rookwolk trok over de regio.

Nadere informatie

Algemene inleiding Reclame is vandaag de dag niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Bekende producenten brengen hun producten en diensten onder de aandacht van het grote publiek via verschillende

Nadere informatie

Profiel van informatiezoekers

Profiel van informatiezoekers Profiel van informatiezoekers Kritisch denken Ik ben iemand die de dingen altijd in vraag stelt 20,91% 45,96% 26,83% 6,3% Ik ben iemand die alles snel gelooft 0% 25% 50% 75% 100% Grondig lezen Ik lees

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

In de afgelopen decennia heeft ongehuwd samenwonen overal in Europa. toegenomen populariteit van het ongehuwd samenwonen is onderdeel van

In de afgelopen decennia heeft ongehuwd samenwonen overal in Europa. toegenomen populariteit van het ongehuwd samenwonen is onderdeel van Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) De verschillende betekenissen van ongehuwd samenwonen in Europa: Een studie naar verschillen tussen samenwoners in hun opvattingen, plannen en gedrag. In de

Nadere informatie

Lerende generaties op de werkvloer

Lerende generaties op de werkvloer Inspiratiesessie D Lerende generaties op de werkvloer Prof. dr Mien Segers Dr. Simon Beausaert Maike Gerken en Dominik Froehlich School of Business and Economics, Maastricht University Programma Introductie

Nadere informatie

GO SOCIAL! Het e-boek en de uitgeverij als sociaal netwerk.

GO SOCIAL! Het e-boek en de uitgeverij als sociaal netwerk. GO SOCIAL! Het e-boek en de uitgeverij als sociaal netwerk. Wie zijn wij? Overcommunicatief Social Media Fanatic Shop-a-holic Boekenwurm Heeft identieke tweelingzus Marketing Manager E- communicatie en

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

Inbraakpreventie in Westfriesland

Inbraakpreventie in Westfriesland Inbraakpreventie in Westfriesland uitkomsten van een peiling onder inwoners Westfriese gemeenten Juni 2014 Belangrijkste uitkomsten Risico-perceptie De zes gemeenten die deel uit maken van het politiedistrict

Nadere informatie

DEFINITIEVE ANTWOORDEN

DEFINITIEVE ANTWOORDEN DEFINITIEVE 1 ONDERDEEL 2 VRAGEN BIJ CASE De nieuwe digitale strategie van NRC Onderbouw uw antwoord met theorie en modellen uit de bestudeerde literatuur. Vraag 1 (max. 8 punten) De commerciële mogelijkheden

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING Online Marketing Door: Annika Woud 1 Inhoudsopgaven 1 Wat is online marketing? 2 Hoe pas je online marketing toe op een website? Hoe pas je het toe? SEO Domeinnaam HTML Google Analytics Advertenties op

Nadere informatie

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding, risico s en kansen Mediaopvoeding kan kansen bieden, maar ook een belemmering vormen

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

WORKSHOP. Adverteren binnen sociale media: het samenstellen van de optimale mix. Copyright 2012, iprospect, Inc. All rights reserved.

WORKSHOP. Adverteren binnen sociale media: het samenstellen van de optimale mix. Copyright 2012, iprospect, Inc. All rights reserved. WORKSHOP Adverteren binnen sociale media: het samenstellen van de optimale mix EVEN VOORSTELLEN E rob.de.bruyn@iprospect.com Fb www.facebook.com/robbruyn T @robbruyn In www.linkedin.com/in/robdebruyn AGENDA»

Nadere informatie

Het begrijpelijk communiceren van een gezondheidsrisico

Het begrijpelijk communiceren van een gezondheidsrisico Het begrijpelijk communiceren van een gezondheidsrisico Dr. Olga Damman Dr. Maaike van den Haak Nina Bogaerts, Msc Amber van der Meij, Bsc Prof.dr. Danielle Timmermans Quality of Care EMGO Institute for

Nadere informatie

Let's Talk about Alcohol: The Role of Interpersonal Communication and Health Campaigns H. Hendriks

Let's Talk about Alcohol: The Role of Interpersonal Communication and Health Campaigns H. Hendriks Let's Talk about Alcohol: The Role of Interpersonal Communication and Health Campaigns H. Hendriks Let's talk about alcohol: The role of interpersonal communication and health campaigns Hanneke Hendriks

Nadere informatie

C. Social Media Beleid in enkele stappen

C. Social Media Beleid in enkele stappen C. Social Media Beleid in enkele stappen 1. Stel doelen op! Je bent nu klaar met het instellen van Facebook en Twitter. Om jezelf een duidelijk beeld te stellen van wat je wilt bereiken met je Social Media

Nadere informatie

Brandhome interne synthese onderzoek marketing vs. techologie. 20 mei 2015

Brandhome interne synthese onderzoek marketing vs. techologie. 20 mei 2015 Brandhome interne synthese onderzoek marketing vs. techologie 20 mei 2015 Onderzoek - doelstelling Marketing en technologie beiden raken steeds verder verweven met elkaar. Vandaag kunnen ze niet meer

Nadere informatie

Facebook: Privacy Instellingen

Facebook: Privacy Instellingen Datum: december 2014 Auteur: Marie Van der Cam, Daniëlla Provost Doel: bijlage vorming Media-W Bestemming: deelnemers vorming Media-W Facebook: Privacy Instellingen 1. Inleiding Iedereen zit op Facebook,

Nadere informatie

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Veel gemeenten zijn inmiddels actief op sociale media kanalen, zoals ook blijkt uit het onderzoek dat is beschreven in hoofdstuk 1. Maar

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

STABLE LOVE, STABLE LIFE?

STABLE LOVE, STABLE LIFE? STABLE LOVE, STABLE LIFE? De rol van sociale steun en acceptatie in de relatie van paren die leven met de ziekte van Ménière Oktober 2011 Auteur: Drs. Marise Kaper Master Sociale Psychologie, Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

77 De. facts & figures. het bereik van ons portfolio staat

77 De. facts & figures. het bereik van ons portfolio staat Hot Pink Media blijft zich als online blogger/influencers netwerk met een bereik van 8,6 miljoen per maand continue ontwikkelen. Met de lancering van het mannenlabel & ons travel channel verbreed Hot Pink

Nadere informatie