De nouveaux outils pour de meilleures conditions de travail De la recherche à l action

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De nouveaux outils pour de meilleures conditions de travail De la recherche à l action"

Transcriptie

1 De nouveaux outils pour de meilleures conditions de travail De la recherche à l action Nieuwe tools voor betere arbeidsomstandigheden Van onderzoek naar actie Bruxelles 22/05/2014 SPF Emploi, Travail et Concertation sociale, Direction générale Humanisation du travail FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, Algemene Directie Humanisering van de Arbeid

2 Journée bilingue - Bruxelles le 22 mai 2014 De nouveaux outils pour de meilleures conditions de travail De la recherche à l action La Direction générale Humanisation du travail du SPF Emploi, Travail et Concertation Sociale génère et soutient financièrement chaque année de nombreuses recherches scientifiques, afin de remplir ses missions d information, de sensibilisation et d analyse de nouveaux problèmes en matière de Bien-être au travail. Au sein de la DG Humanisation du travail, ces recherches sont, d une part, gérées par la Direction de la Recherche sur l Amélioration des Conditions de Travail (DIRACT), et d autre part, par la Division de la promotion du bien-être au travail (PROMO), avec le soutien du Fonds social européen (FSE). Cette journée sera consacrée à la présentation des résultats des recherches qui ont été menées en Celles-ci se sont plus particulièrement axées sur le développement d outils découlant des résultats des recherches antérieures. Les risques psychosociaux (RPS) y occupent une place importante. La raison principale en est l évolution de la législation qui nécessite des outils performants et efficaces, par exemple pour dépister précocement les cas de burn out, pour mieux prévenir l apparition de ces RPS ou pour analyser les accidents de travail. La prévention des risques professionnels dans les petites et moyennes entreprises (PME) et dans les très petites entreprises (TPE) nécessite des outils spécifiques adaptés aux secteurs d activités. Cela sera illustré par la présentation du premier outil OIRA (Online Risk Assessment, EU-OSHA) développé en Belgique pour le secteur de la coiffure. OÙ ET QUAND? Jeudi 22 mai 2014 Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale salle Storck Rue Ernest Blerot Bruxelles RENSEIGNEMENTS Sophie Pistello SPF Emploi, Travail et Concertation sociale DG Humanisation du travail Tél.: Fax: VISITEZ NOS SITES INTERNET ORGANISATION PROGRAMME La présentation de chacun des projets durera 30 minutes et sera suive d une séance de questions réponses de 10 minutes. 08:30 Accueil 09:00 Bienvenue Christian Deneve, directeur général de la DG Humanisation du travail, SPF Emploi, Travail et Concertation sociale 09:10 Typologies d intervention en matière de prévention des troubles musculosquelettiques et des risques psychosociaux (PROMO- FSE) Jan Van Peteghem, HIVA (N) 09:50 Présentation du guide de prévention des risques psychosociaux (RPS) et conception d un outil d indicateurs d alerte en entreprise (PROMO FSE) Valérie Flohimont, Université de Namur (F) 10:30 Pause 11:00 Burnout chez les médecins et les infirmiers (DIRACT) Sofie Vandenbroeck, KuLeuven (N) 11:40 Recherche sur le burn-out en Belgique: création d un outil de dépistage précoce (PROMO FSE) Arnaud Angenot, Ulg (F) 12:20 Lunch 13:20 Analyse des risques dans le secteur de la coiffure: obstacles et outil informatisé (DIRACT) Lieven Eeckelaert, Prevent (N) 14:00 Check list sur le lien entre les aspects psychosociaux et les accidents du travail (PROMO FSE) Arnaud Angenot, Ulg (F) 14:40 Guide pratique : Vers une politique de communication interne socialement responsable en période de restructuration Comment communiquer en période de restructuration pour limiter les risques psychosociaux (PROMO FSE) François Lambotte, UCL-LASCO (F) Christine Donjean, UCL LASCO (F) 15:20 Présentation des nouveaux projets de recherche 2014 Diana Geerts, SPF ETCS, DIRACT (N) Mélanie Straetmans, SPF ETCS, PROMO-FSE (F) 15:50 Clôture Une traduction simultanée est prévue. PRIX 11 euros (sandwiches inclus) INSCRIPTION? Au plus tard le 19 mai 2014 via le lien électronique: cliquez ici Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale Le Fonds Sociale Européen investit dans votre avenir Le numéro de compte sera communiqué dans un confirmant votre participation.

3 Tweetalige studiedag - Brussel, 22 mei 2014 Nieuwe tools voor betere arbeidsomstandigheden Van onderzoek naar actie De Algemene Directie van de Humanisering van de Arbeid van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg heeft als opdracht te sensibiliseren, informatie te verstrekken en nieuwe problemen aangaande welzijn op het werk te analyseren. Hiertoe verleent ze elk jaar financiële steun aan een groot aantal onderzoeksprojecten. Deze worden beheerd door enerzijds de Directie van het Onderzoek over de Verbetering van de Arbeidsomstandigheden (DIOVA) en anderzijds door de Afdeling van de promotie van het welzijn op het werk (PROMO) met de steun van het Europees Sociaal Fonds (ESF). Deze studiedag zal gewijd worden aan het voorstellen van de resultaten van de onderzoeksprojecten die gevoerd werden in Deze waren meer gericht op het ontwikkelen van tools gebaseerd op de resultaten van eerdere onderzoeksprojecten. Een groot deel heeft betrekking op psychosociale risico s (PSR). De belangrijkste redenen hiervoor zijn de evolutie in de wetgeving en de nood aan performante en efficiënte tools om PSR beter te kunnen voorkomen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij het vroegtijdig opsporen van gevallen van burn-out of het analyseren van arbeidsongevallen. De preventie van beroepsrisico s in kleine en middelgrote ondernemingen (KMO s) en in de zeer kleine ondernemingen vraagt om specifieke tools aangepast aan de activiteitensector. De eerste OIRA-tool (Online Risk Assessment, EU-OSHA) die werd ontwikkeld in België voor de kapperssector zal worden voorgesteld. WAAR EN WANNEER Donderdag 22 mei 2014 FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Zaal Storck Ernest Blerotstraat Brussel INLICHTINGEN Nadia Corryn FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg AD Humanisering van de arbeid Tel: Fax: BEZOEK ONZE WEBSITES ORGANISATIE PROGRAMMA De voorstelling van elk project duurt ongeveer 30 minuten, waarna er 10 minuten tijd is voor vragen en antwoorden. 08:30 Onthaal 09:00 Welkom Christian Deneve, Directeur-generaal AD Humanisering van de Arbeid, FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 09:10 Interventietypologieën inzake de preventie van musculoskeletale aandoeningen en psychosociale risico s (PROMO-ESF) Jan Van Peteghem, HIVA (N) 09:50 Voorstelling van de gids voor de preventie van psychosociale risico s op het werk en de conceptie van een alarmindicator voor psychosociale risico s in een onderneming (PROMO-ESF) Valérie Flohimont, Université de Namur (F) 10:30 Pauze 11:00 Burn-out bij artsen en verpleegkundigen (DIOVA) Sofie Vandenbroeck, KU Leuven (N) 11:40 Onderzoek over burn-out in België: het ontwikkelen van een vroegtijdig opsporingsinstrument (PROMO-ESF) Arnaud Angenot, Ulg (F) 12:20 Lunch 13:20 Risicoanalyse in de kapperssector: hinderpalen en geïnformatiseerde tool (DIOVA) Lieven Eeckelaert, Prevent (N) 14:00 Checklist betreffende de invloed van psychosociale aspecten op arbeidsongevallen (PROMO-ESF) Arnaud Angenot, Ulg (F) 14:40 Praktische gids: Naar een sociaal verantwoord beleid van interne communicatie in tijden van herstructurering - Hoe communiceren om psychosociale risico s te beperken? (PROMO ESF) François Lambotte, UCL-LASCO (F), Christine Donjean, UCL-LASCO (F) 15:20 Voorstelling van de nieuwe onderzoeksprojecten 2014 Diana Geerts, FOD WASO, DIOVA (N), Mélanie Straetmans, FOD WASO, PROMO-ESF (F) 15:50 Slotwoord Simultaanvertaling wordt voorzien. PRIJS 11 euro (broodjeslunch inbegrepen) INSCHRIJVEN? Inschrijven kan tot 19 mei 2014 via de elektronische link: klik hier Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Het Europees Sociaal Fonds investeert in uw toekomst Het rekeningnummer wordt meegedeeld in een ter bevestiging van uw deelname.

4 Onderzoek naar interventietypologieën inzake de preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico s (PSR) Design Charles & Ray Eames - Hang it all Vitra Prof. Jan Van Peteghem HIVA/Fac. Ingenieurswetenschappen 1. De onderzoeksopdracht Onderzoeksopdracht uitgeschreven door de Algemene Directie Humanisering van de Arbeid (FOD WASO), met de steun van het Europees Sociaal Fonds Lastenboek DIV/HUA/FD-GMT/MSA15, uitbesteed aan het HIVA (Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving, KU Leuven), in samenwerking met Prof. V. Hermans (Departement Experimentele en Toegepaste Psychologie, VUB) 22 mei 2014 FOD WASO 2 1

5 De onderzoeksopdracht (2) Samenvatting lastenboek Interventietypologieën MSA-PSR 1. Oplijsten van het soort preventie-interventies die door de preventiediensten (interne en externe) worden toegepast: inventarisatie en omschrijving 2. Onderverdelen van deze interventies in categorieën 3. Een oordeel bevragen m.b.t. de impact en de doeltreffendheid van de verschillende interventies (op basis van de beschikbare informatie, objectief en/of subjectief) 4. Een oordeel bevragen over de redenen voor de mislukking of het slagen van deze interventies (hindernissen en begunstigende factoren). 22 mei 2014 FOD WASO 3 2. De verschillende onderzoeksfasen Literatuurstudie Diepte-interviews met 11 externe preventiediensten (timing: eind dec begin feb. 2013) Inventariserende survey in ondernemingen (toegangskanaal: interne preventiediensten) (timing: maart juni 2013) Case-studies in 24 ondernemingen (12 MSA/12 PSR) (timing: mei juli 2013) Eindverslag + Managerial Abstract (N/F) (timing: oktober 2013) 22 mei 2014 FOD WASO 4 2

6 Onderzoeksresultaten: de grote lijnen 1. Onderverdeling in interventiecategorieën van acties ter bestrijding van MSA en PSR. Uitgesloten werden: - rand-interventies: acties waarvan de eerste doelstelling niet het beperken van MSA en PSR is (cursussen over persoonlijke efficiëntie, acties in het kader van algemene gezondheidspromotie, selectieprocedures voor nieuwe personeelsleden ). - het uitvoeren van een risicoanalyse op zich; - curatieve ingrepen (bv: psychotherapie, kinesitherapie, individuele klachtenbehandeling m.b.t. pesten of ongewenst seksueel gedrag); - het periodiek gezondheidstoezicht en de individuele advisering in dit verband; - specifieke interventies: het reduceren van de cognitieve belasting (PSR) of de blootstelling aan trillingen (MSA); 22 mei 2014 FOD WASO 5 3. Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (2) 2. Weerhouden interventiecategorieën MSA - Op de arbeidsorganisatie gerichte interventies: - acties inwerkend op de arbeidsomstandigheden; - acties inwerkend op de arbeidsorganisatie; - Op de arbeidspost gerichte interventies: - acties inwerkend op de vormgeving van de arbeidsposten; - het inzetten van externe hulpmiddelen; - het aanbieden van hulpmiddelen voor houdingsondersteuning; 22 mei 2014 FOD WASO 6 3

7 Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (3) 2. Weerhouden interventiecategorieën MSA (2) - Op het individu gerichte interventies: - sensibilisering/bewustmaking; - relaxatietechnieken; - cognitief-gedragsmatige behandeling; - het aanleren van spierversterkende oefeningen; - het ter beschikking stellen van persoonlijke beschermingsmiddelen; - re-integratieprocedures; - opleidingen inzake het gebruik van technieken. 22 mei 2014 FOD WASO 7 3. Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (4) 3. Weerhouden interventiecategorieën PSR - Op de organisatie gerichte interventies: - acties inwerkend op de arbeidsomstandigheden; - acties inwerkend op de arbeidsvoorwaarden; - acties inwerkend op de arbeidsverhoudingen; - acties inwerkend op de arbeidsinhoud; - procedurele acties: 22 mei 2014 FOD WASO 8 4

8 Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (5) 3. Weerhouden interventiecategorieën PSR (2) - Op het individu gerichte interventies: - sensibilisering/bewustmaking; - relaxatietechnieken; - cognitief-gedragsmatige behandeling; - voorkomen van PTSS; - re-integratieprocedures; - opleidingen (kennisoverdracht, aanleren van vaardigheden); - benaderingen voor specifieke doelgroepen. 22 mei 2014 FOD WASO 9 3. Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (6) 4. Websurvey - 30,4% (n=42) van de organisaties gaf aan dat MSA niet of nauwelijks (meer) voorkomt; slechts 15,9% (n=18) vond dit voor PSR. Nochtans werden er meer acties ter voorkoming van MSA gevoerd dan ter voorkoming van PSR. - Beroep op externen bij nagenoeg de helft van de acties m.b.t. MSA, bij nagenoeg 2/3 van de acties m.b.t. PSR. - Interventies worden nagenoeg altijd als effectief ervaren. Het effect van acties ter bestrijding van MSA wordt enigszins positiever beoordeeld dan dit van acties ter bestrijding van PSR. 22 mei 2014 FOD WASO 10 5

9 Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (7) 4. Websurvey (2) Aard van de gevoerde acties (afnemende volgorde van voorkomen): alle interventies ter bestrijding van PSR gingen over een persoonsgebonden aanpak. Ergonomische interventies viseren deels een structurele benadering, hoewel ook hier de persoonsgebonden aanpak belangrijk blijft. 22 mei 2014 FOD WASO Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (8) 5. Caveat! - Zelden beperkt een interventie zich tot één enkele categorie. - Het begrip interventie draagt voor de betrokkenen een reactieve connotatie (de grote meerderheid van de door ondernemingen geciteerde interventies behoren tot de secundaire/tertiaire aanpak: het reageren op een incident of een onwenselijke toestand). 22 mei 2014 FOD WASO 12 6

10 Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (9) 6. Effectiviteit van de interventies - Algemene niet-negatieve evaluatie - Weinig verschil in ervaren effectiviteit tussen de verschillende interventiecategorieën! - Succes-bevorderende factoren: 1a. Engagement van bedrijfsleiding 1b. Betrokkenheid van werknemers (participatieve benadering) 2. Aansturing/omkadering (de mate waarin de interventie kadert in het globale personeels- of welzijnsbeleid, de inbreng van deskundigheid) 3. Voldoende middelen (financiën, tijd). 22 mei 2014 FOD WASO Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (10) 6. Effectiviteit van de interventies (2) BESLUIT: Alle interventiecategorieën (behalve het gezondheidstoezicht) kunnen beschouwd worden als (matig tot significant) effectief. De wijze waarop ze aangestuurd worden lijkt belangrijker dan de inhoud van de interventie. - QUID PLACEBO-EFFECT? - QUID PREVENTIEHIËRARCHIE? 22 mei 2014 FOD WASO 14 7

11 Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (11) 7. Diversen - Het initiatief van de meeste interventies gaat uit van de bedrijfsleiding/het hoger kader (incl. HRM-dienst), en in tweede instantie van de interne preventiedienst (vooral voor MSA); - Aansturing van de eigenlijke interventie gebeurt meestal door de interne preventiedienst (voor PSR is dit in een aantal gevallen de HRM-dienst); - Grote waardering voor de inbreng van externe expertise (de facto de preventieadviseur-ergonomie of -psychosociale aspecten), die niet altijd omvangrijk hoeft te zijn in termen van tijdsbesteding; 22 mei 2014 FOD WASO Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (12) 7. Diversen (2) - Beperkte betrokkenheid bij het concept en de uitvoering van de interventie vanwege arbeidsgeneesheer, Comité PBW en inspectie (TWW). Wel informatie-uitwisseling; - Beperkte invloed van een algemene risicoanalyse, zelfs indien deze specifiek geaxeerd werd op MSA of PSR. Daarentegen: groot belang van een specifieke risicoanalyse, geaxeerd op de welomschreven problematiek of de specifieke arbeidspost, die niet noodzakelijke van kwantitatieve aard moet zijn. 22 mei 2014 FOD WASO 16 8

12 Onderzoeksresultaten: de grote lijnen (13) 8. De toestand in de externe preventiediensten - Beperkte inbreng in fractie van de totale omzet (slechts enkele procenten) - Beperkte bemanning van de werkeenheden Ergonomie (ong. 50 preventieadviseurs) en Psychosociale Aspecten (ong. 185 PAPSen) - Weinig betrokkenheid bij de generieke opdrachten van de externe preventiedienst (bedrijfsbezoeken, aanwezigheid op Comitévergaderingen, algemene risicoanalyses, onderzoek ernstige arbeidsongevallen, dienstverlening aan KMO s ) - Interventies van ergonomen en PAPSen beperkt in de tijd 22 mei 2014 FOD WASO Beleidsvoorstellen Basisredenering 1. MSA en PSR maken een belangrijke welzijnsproblematiek uit, met een grote impact op onderneming en maatschappij (ziekteverzuim, werkbaarheid, beroepsziekten&arbeidsongevallen); 2. Slechts een relatief beperkte fractie van de aandacht van interne en externe preventiediensten gaat naar interventies ter bestrijding van MSA en PSR. Nochtans is hun inbreng essentieel: inzake MSA is de interne preventiedienst de beheerder van de interventie (inzake PSR kan het ook de personeelsdienst zijn); expertise (intern, maar ook vanwege de externe preventiedienst) wordt als belangrijk beoordeeld. 22 mei 2014 FOD WASO 18 9

13 Beleidsvoorstellen (2) Basisredenering (2) 3. Interventies hebben een overwegend positief effect, mits goed aangestuurd; 4. De optimale aanpak van MSA en PSR ligt in dezelfde lijn als deze van de andere welzijnsrisico s: belang van continuïteit (opvolging van de verschillende interventies conform de Deming-cirkel), diversiteit en afwisseling in het hanteren van de verschillende interventiecategorieën, een aansturende entiteit die de problematiek tot haar verantwoordelijkheid rekent, de inbreng van externe expertise waar nuttig, inspraak en participatie (in de eerste plaats vanwege de rechtstreeks betrokkenen). 22 mei 2014 FOD WASO Beleidsvoorstellen (3) Situeren zich op diverse vlakken 1. Vergroten van de aandacht van ondernemingen voor MSA en PSR - sensibilisatie/informatie ten aanzien van werkgevers; - een grotere responsabilisering van ondernemingen (ziekteverzuim duurder maken); - verduidelijking reglementair kader inzake MSA. 22 mei 2014 FOD WASO 20 10

14 Beleidsvoorstellen (4) Situeren zich op diverse vlakken (2) 2. Doorbreken van de huidige focus van interne preventieadviseurs die hoofdzakelijk gericht is op de arbeidsveiligheid - een evenwichtiger aandacht voor de verschillende welzijnsdomeinen tijdens de aanvullende opleiding; - creatie van een discipline preventieadviseur-veiligheid 22 mei 2014 FOD WASO Beleidsvoorstellen (5) Situeren zich op diverse vlakken (3) 3. Bevorderen van een grotere multidisciplinariteit bij de externe preventiediensten - herziening van het financieringsmechanisme van de externe preventiediensten; - vergroten van de keuzevrijheid van ondernemingen m.b.t. de dienstverlening van de externe preventiediensten; - bevorderen van de multidisciplinaire aanpak bij het uitvoeren van algemene verplichtingen; - verhogen van de kwaliteit van de opleidingen voor preventieadviseurs-ergonomie en PAPSen; - grotere oriëntering op KMO s. 22 mei 2014 FOD WASO 22 11

15 22/05/2014 Guide de prévention des RPS et Conception d un outil d indicateur d alerte pour les RPS en entreprise De nouveaux outils pour de meilleurs conditions de travail. De la recherche à l action SPF Emploi, Travail et Concertation sociale 22 mai 2014 Introduction 1

16 22/05/2014 Introduction 2 projets: Guide de prévention des risques psychosociaux UNamur, centre Vulnérabilités et Sociétés Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise UNamur, centre Vulnérabilités et Sociétés KU Leuven, HIVA Guide de prévention des RPS 2

17 22/05/2014 Guide de prévention des RPS Campagne burnout de la ministre de l Emploi (automne 2013) Objectif: «aider et de motiver les entreprises à mettre en place une politique de prévention et à développer une stratégie à suivre pour prévenir les RPS» SPF Emploi, Travail et Concertation sociale, Cahier des charges Guide de prévention des RPS Base de travail Réunion SPF Emploi partenaires sociaux => idées et propositions Propositions de l avis n 1808 du CNT Offre centre Vulnérabilités et Sociétés Méthode souhaitée Démarche apprenante pour les membres des CPPT Questions que se posent les membres des CPPT sur les RPS Rédaction attractive SPF Emploi, Travail et Concertation sociale, Cahier des charges 3

18 22/05/2014 Guide de prévention des RPS Durée de la recherche: 1 er mai septembre 2013 Lignes de force: guide synthétique avec recommandations Aider et motiver les entreprises Favoriser la prise de conscience Soutenir une démarche apprenante Pistes pour le diagnostic Pistes pour l action Pistes pour l évaluation Guide de prévention des RPS Lignes de force: guide synthétique avec recommandations Attractivité Outil maniable Réalités et diversité de terrain Témoignages Interconnexion des différents risques Principe d équifinalité Ouvrir des portes 4

19 22/05/2014 Guide de prévention des RPS Méthodologie: Travail en 8 phases Collaboration étroite avec le terrain (focus groupes avec différents acteurs de l entreprise) Collaboration étroite avec le SPF Emploi, Travail et Concertation sociale Comité de suivi Guide de prévention des RPS Contenu du guide: 1. Risques psychosociaux et fausses croyances 2. Risques psychosociaux: quelques chiffres 3. Les risques psychosociaux, c est quoi? 4. La prévention des RPS 5. Les étapes à suivre pour la prévention des RPS 6. Les acteurs de la prévention, qui mobiliser? 7. Les outils disponibles? 8. Les obligations légales? 9. Les RPS, autres risques et responsabilité sociétale des entreprises 10. Les RPS, ma feuille de route 11. Pour en savoir plus 5

20 22/05/2014 Guide de prévention des RPS Guide de prévention des RPS Etape 1: Explorer (1 er tour d horizon) Se mettre d accord sur la méthode Partager un langage commun Réunir et analyser l info déjà disponible (pré diagnostic) Créer un groupe de travail Etape 2: Réaliser l analyse des risques (diagnostic) Analyser le travail, inventorier les sources de RPS, identifier les populations les plus exposées, Rapport Débattre au sein du CE, du CPPT ou du groupe de travail Le diagnostic n est pas suffisant, ce n est qu une phase dans une démarche globale de prévention 6

21 22/05/2014 Guide de prévention des RPS Etape 3: Elaborer un plan d action Dresser l inventaire des solutions possibles Fixer les priorités et les objectifs (indicateurs de suivi) Déterminer les mesures à prendre Définir le plan d action global Etape 4: Mettre en œuvre le plan d action Assurer la visibilité des actions Commencer par une expérience pilote Etape 5: Evaluer le plan d action Résultats obtenus, attendus ou inattendus, positifs ou négatifs, constater d éventuelles discordances Sur la base des indicateurs de suivi Guide de prévention des RPS Forme et disponibilité du guide: Gratuit Format papier En français et néerlandais Ludique (dessins, schémas, encadrés, etc.) Langage accessible 7

22 22/05/2014 Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Objectif du projet «L objectif de ce marché est la conception d un indicateur d alerte pour détecter la présence des risques psychosociaux sur le lieu de travail. L outil sera utilisé pour conscientiser l employeur à la présence de ces risques psychosociaux dans son entreprise pour qu il puisse prendre les mesures requises si nécessaire» SPF Emploi, Travail et Concertation sociale, Cahier des charges 8

23 22/05/2014 Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Base de travail lignes directrices Données présentes dans l entreprise Outil fiable Reflet de la présence au temps T de RPS Indication de l évolution des RPS (T1 T2 T3 Tn) Différent des outils existants => prédiagnostic Vocation indicateur d alerte knipperlichten Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Base de travail lignes directrices (suite) Déploiement facile de l outil Données quantitatives ( objectives) Données qualitatives ( subjectives) Utilisation généralisée Secteurs d activités Tailles d entreprise Français néerlandais Dialogue dans l entreprise Neutralisation du genre 9

24 22/05/2014 Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Méthodologie Travail en 5 phases: de la conception à la finalisation avec testing Groupes d experts par région (RW, Vl.G., R.Bxl Cap.) Collaboration étroite avec le SPF Emploi, Travail et Concertation sociale Comité de suivi Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Résultat Un outil: en 2 modules Module de base: rapide, données objectives, quantitatives Module complémentaire: plus étoffé, données subjectives, qualitatives Un manuel: pour utiliser l outil et se l approprier Un bref rapport de recherche: pour présenter la méthodologie Mis gratuitement à disposition par le SPF 10

25 22/05/2014 Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Moduledebase Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Moduledebase 11

26 22/05/2014 Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Module complémentaire Conception d un outil d indicateurs d alerte des RPS en entreprise Module complémentaire 12

27 22/05/2014 Conclusion Conclusion Toute l équipe de recherche salue la cohérence de la DG Humanisation du Travail du SPF dans la gestion et le suivi de ses projets de recherche 13

28 22/05/2014 Des questions? Merci pour votre attention! 14

29 22/05/2014 In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners Nieuwe tools voor betere arbeidsomstandigheden: Van onderzoek naar actie! Dr Sofie Vandenbroeck 2 Opdrachtgevers Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg 1

30 22/05/ Opdrachtnemers Projectverantwoordelijken: Prof. Dr. Lode Godderis 1,4 Prof. Dr. Hans De Witte 2 Projectleider: Dr. Sofie Vandenbroeck 1,4 ONDERZOEKSTEAM Affiliaties 1. Milieu en Gezondheid, KU Leuven 2. Arbeids-, Organisatie- en Personeelspsychologie, KU Leuven 3. Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap, KU Leuven 4. IDEWE, externe dienst voor preventie en bescherming op het werk Partners: Prof. Dr. Walter Sermeus 3 Dr. Kris Vanhaecht 3 Dr. Herwig Vandijck 3 Mevr. Eva Van Gerven 3 Mevr. Els Vanbelle 2 Dhr. Maarten Sercu 4 Mevr. Hilde De Man 4 Mevr. Evelien Moerenhout 4 Mevr. Sarina Theys 4 4 2

31 22/05/ Aanleiding onderzoeksproject Nood aan studie in België naar vóórkomen van burn-out bij zowel verpleegkundigen als artsen Voorkomen is beter dan genezen Belang van preventie Belangrijke gevolgen van burn-out Individueel welzijn Verloop-intentie personeel (relevant i.k.v. huidig personeelstekort) Kwaliteit patiëntenzorg Niet enkel bestuderen negatieve aspecten bevlogenheid 6 Definitie Burn-out Heel wat verschillende definities in literatuur Meest gebruikte: Burnout is een syndroom van emotionele uitputting, depersonalisatie en verminderde persoonlijke bekwaamheid dat voor kan komen bij diegenen die beroepsmatig met andere mensen werken (Maslach & Jackson, 1986, p1 in Schaufeli, 1990, p44) 3

32 22/05/ Bevlogenheid: Een positieve insteek Bevlogenheid is een positieve, affectief-cognitieve toestand van opperste voldoening die gekenmerkt wordt door vitaliteit, toewijding en absorptie (Schaufeli & Bakker, 2001, p.245, in Schaufeli & Bakker, 2004, p.91) Burn-out Emotionele uitputting (EU) Depersonalisatie (DP) Verminderde persoonlijke bekwaamheid (VPB) versus Bevlogenheid Vitaliteit Toewijding Absorptie 8 Prevalentie Burn-out (BO) Onderzoek Europese studie: RN4CAST (2011) Verpleegkundigen (N = 2938) Ferdinande et al. Belgische intensivisten (2011) (N = 513) De Witte, Moors, Van der Meeren & Evers (2001) Verpleegkundigen (N=2075) Prevalentie 25% EU Verpleegkundigen: 15,8% EU 28,5% D 43,3% VPB Artsen (2008): 15,4% EU 38,2% D 32,4% VPB 8,4% EU 16,8% D 50% VPB EU=emotionele uitputting D=depersonalisatie VPB=verminderde persoonlijke bekwaamheid 4

33 22/05/ Onderzoeksvragen 1) Wat is de prevalentie van burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in de ziekenhuizen in België? 2) Wat zijn de beïnvloedende factoren van burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in Belgische ziekenhuizen? 3) Wat zijn de gevolgen van burn-out voor het welzijn en het werkgebonden gedrag van artsen en verpleegkundigen in ziekenhuizen? 10 5

34 22/05/ Design en setting DESIGN Cross-sectionele multi-centrische survey SETTING Algemene en psychiatrische ziekenhuizen Artsen en verpleegkundigen werkzaam in de participerende ziekenhuizen Steekproef Beoogde aantal ziekenhuizen volgens type, regio en omvang Beoogde aantal deelnemers: 1000 artsen & 2000 verpleegkundigen 6

35 22/05/ Variabelen en meetinstrumenten (1) THEORETISCH KADER DETERMINANTEN WERKBELEVING GEVOLGEN Job demands Burn-out Individueel welzijn Job resources Attitudes Persoonskenmerken Bevlogenheid Gedragingen Figuur 1. Gebaseerd op het Job Demands-Resources model (Bakker & Demerouti, 2007) Variabelen en meetinstrumenten (2) Algemene Structuur van de Vragenlijst Deel 1: Uw Job 35 items Deel 2: Relaties in uw (werk)omgeving 14 items Deel 3: Uw werkbeleving 29 items Deel 4: Uw gezondheid 23 items Deel 5: Werk-gerelateerde attitudes en gedragingen 11 items Deel 6: Patiëntenzorg 15 items Deel 7: Algemene vragen 14 items 141 items 7

36 22/05/

37 22/05/ Ziekenhuizen TYPE ZIEKENHUIS REGIO AANTAL TOTAAL Algemeen Wallonië 2 Vlaanderen Brussel 1 Algemeen met universitair karakter Wallonië 4 Vlaanderen 1 6 Brussel 1 Geriatrisch Brussel 1 1 Gespecialiseerd Brussel 1 1 Psychiatrie Wallonië 4 Vlaanderen 6 11 Brussel 1 Totaal aantal ziekenhuizen België Artsen en verpleegkundigen Totale steekproef: n= ,1% artsen (n=1198) 79,9% verpleegkundigen (n=4635) Respons per ziekenhuis: Minimum respons: 4,53% Maximum respons: 93,33% Mediane respons (Q1-Q3):26,79% (16,65%-44,71%) 9

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners Colloquium psychosociale risico s Brussel, 23-09-2014 dr Sofie Vandenbroeck 2 Opdrachtgevers Federale

Nadere informatie

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven?

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Bevlogenheid en burn-out in de zorgsector Lode Godderis Projectverantwoordelijken: Prof. Dr. Lode Godderis 1,4 Projectleider: Dr. Sofie Vandenbroeck 1,4 ONDERZOEKSTEAM

Nadere informatie

La prévention des risques psychosociaux en Belgique: projets, campagnes, outils

La prévention des risques psychosociaux en Belgique: projets, campagnes, outils 1 La prévention des risques psychosociaux en Belgique: projets, campagnes, outils Véronique Crutzen, Conseillère DG Humanisation du travail SPF Emploi, Travail et Concertation sociale Lancement campagne

Nadere informatie

En sécurité et santé au travail? Veilig en gezond op mijn werk?

En sécurité et santé au travail? Veilig en gezond op mijn werk? Korte inhoud En sécurité et santé au travail? Veilig en gezond op mijn werk? Les résultats de resultaten Odette Wlodarski An Rommel 1. Méthodologie 2. Les répondants 3. L expérience des jeunes stage 4.

Nadere informatie

Cela vous dit-il d emboîter le pas avec la Loterie Nationale?

Cela vous dit-il d emboîter le pas avec la Loterie Nationale? Let s Move Loterie Nationale Service des Ressources Humaines Service Interne pour la Prévention et la Protection au travail Nationale Loterij Dienst Human Ressources Interne Dienst voor Preventie en Bescherming

Nadere informatie

STRESS ENQUETE STRESS ASSURALIA EULER HERMES 2007.

STRESS ENQUETE STRESS ASSURALIA EULER HERMES 2007. STRESS ENQUETE STRESS ASSURALIA EULER HERMES 2007. Historique 1 CPPT 17 février 2005 (réunion préparatoire CP 7 mars) Décision d inviter un spécialiste. Création d un groupe de travail 14 Juin Mr. Bodson

Nadere informatie

Prévention et Intérim 7 juin 2012 Prévention de la charge psychosociale: Evaluation de la législation et pistes d action pour l avenir

Prévention et Intérim 7 juin 2012 Prévention de la charge psychosociale: Evaluation de la législation et pistes d action pour l avenir Luc Van Hamme 1 Preventie en Interim 7 juni 2012 Preventie psychosociale belasting: Evaluatie van de wetgeving en acties voor de toekomst Luc Van Hamme Adviseur-generaal Hoofd van de regionale directies

Nadere informatie

Questions & réponses dans le cadre du cahier spécial de charge «CobiT»

Questions & réponses dans le cadre du cahier spécial de charge «CobiT» Questions & réponses dans le cadre du cahier spécial de charge «CobiT» Paragraphe Page Langue Questions Réponses 1 Généralités Français Votre intention est-elle de travailler avec un seul consultant (personne)

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst van 27 juni 2011 Convention collective de travail du 27 juin 2011

Collectieve arbeidsovereenkomst van 27 juni 2011 Convention collective de travail du 27 juin 2011 Paritair Comité voor de bedienden van de nonferro metalen non ferreux Collectieve arbeidsovereenkomst van 27 juni 2011 Convention collective de travail du 27 juin 2011 Tewerkstellings- en opleidingsinitiatieven

Nadere informatie

Lode Godderis Sofie Vandenbroeck

Lode Godderis Sofie Vandenbroeck SPF SANTE PUBLIQUE, SECURITE DE LA CHAINE ALIMENTAIRE ET ENVIRONNEMENT Burnout chez les médecins et infirmiers Burnout bij artsen en verpleegkundigen Lode Godderis Sofie Vandenbroeck RENCONTRE INFIRMIERES-TREFPUNT

Nadere informatie

e-procurement 04/02 (FR) 11/02 (NL) 18/03 (NL) FORMATION / OPLEIDING 9:00 à/tot 12:30 En collaboration avec / in samewerking met:

e-procurement 04/02 (FR) 11/02 (NL) 18/03 (NL) FORMATION / OPLEIDING 9:00 à/tot 12:30 En collaboration avec / in samewerking met: FORMATION / OPLEIDING e-procurement 04/02 (FR) 11/02 (NL) 18/03 (NL) 9:00 à/tot 12:30 En collaboration avec / in samewerking met: Anja Palmaerts www.apexpro.be Elektronisch inschrijven op overheidsopdrachten

Nadere informatie

Atelier Peopleshère. 2 octobre 2012. Katrien Baert Vincent Van Damme

Atelier Peopleshère. 2 octobre 2012. Katrien Baert Vincent Van Damme Atelier Peopleshère 2 octobre 2012 Katrien Baert Vincent Van Damme Introduction EVALUER Pourquoi? Comment? Quoi? Qui? Quand? 2 EVALUER Pourquoi? 3 Pourquoi évaluer? But d une évaluation Améliorer la communication

Nadere informatie

Faire évoluer les voitures de sport, c est bien. Faire évoluer leur conducteur, c est encore mieux.

Faire évoluer les voitures de sport, c est bien. Faire évoluer leur conducteur, c est encore mieux. Porsche Belgium Driving Days 2011 Faire évoluer les voitures de sport, c est bien. Faire évoluer leur conducteur, c est encore mieux. Sportwagens die evolueren, dat is goed. Bestuurders die evolueren,

Nadere informatie

64360 BELGISCH STAATSBLAD 27.10.2010 MONITEUR BELGE

64360 BELGISCH STAATSBLAD 27.10.2010 MONITEUR BELGE 64360 BELGISCH STAATSBLAD 27.10.2010 MONITEUR BELGE FEDERALE OVERHEIDSDIENST SOCIALE ZEKERHEID N. 2010 3685 [C 2010/22451] F. 2010 3685 SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE [C 2010/22451] 15 OKTOBER

Nadere informatie

Employment Monitor. Voor Corelio/Jobat Door Synovate Datum: 24/5/2011

Employment Monitor. Voor Corelio/Jobat Door Synovate Datum: 24/5/2011 Employment Monitor Voor Corelio/Jobat Door Synovate Datum: 24/5/2011 Methodologie Werkgevers N=500 Telefonische interviews Interviews met HR professionals Representatieve steekproef (Graydon) op basis

Nadere informatie

Installatie van versie 2.2 van Atoum

Installatie van versie 2.2 van Atoum Version française en seconde partie du document. Installatie van versie 2.2 van Atoum U moet in uw databases een nieuwe tabel aanmaken na de installatie van versie 2.2 van de toepassing Atoum. Hiervoor

Nadere informatie

13286 BELGISCH STAATSBLAD 09.03.2004 Ed. 2 MONITEUR BELGE

13286 BELGISCH STAATSBLAD 09.03.2004 Ed. 2 MONITEUR BELGE 13286 BELGISCH STAATSBLAD 09.03.2004 Ed. 2 MONITEUR BELGE PROGRAMMATORISCHE FEDERALE OVERHEIDSDIENST WETENSCHAPSBELEID N. 2004 842 [C 2004/21028] 13 FEBRUARI 2004. Ministerieel besluit tot vastlegging

Nadere informatie

Document préparé par Marie Spaey, en collaboration avec Pauline de Wouters. Novembre 2009.

Document préparé par Marie Spaey, en collaboration avec Pauline de Wouters. Novembre 2009. . Déclaration environnementale Document préparé par Marie Spaey, en collaboration avec Pauline de Wouters. Novembre 2009. Définition dans le cadre de Clé Verte Dans le cadre de l éco-label Clé Verte, l

Nadere informatie

Musculoskeletale aandoeningen? MSA?

Musculoskeletale aandoeningen? MSA? Les risques psychosociaux et les troubles musculosquelettiques: des outils pour l action Psychosociale risico s en musculoskeletale aandoeningen: Mélanie Straetmans en Diana Geerts SPF Emploi, Travail

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 30.12.2013 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 30.12.2013 BELGISCH STAATSBLAD MONITEUR BELGE 30.12.2013 BELGISCH STAATSBLAD 103249 SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE [C 2013/22606] 21 DECEMBRE 2013. Arrêté royal modifiant l arrêté royal du 18 mars 1971 instituant un régime

Nadere informatie

Le diagnostic pragmatique

Le diagnostic pragmatique Le diagnostic pragmatique échange d expériences et bonnes pratiques Een beknopte socio-economische uitwisseling van ervaringen en van goede aanpak Christophe Ebermann et Sarah Seus, Ramboll Management

Nadere informatie

INFORMATIONS COMPLEMENTAIRES

INFORMATIONS COMPLEMENTAIRES INFORMATIONS COMPLEMENTAIRES Welke strategie zal hier in de dashboard vertaald worden (wat is de scope van de dashboard?): a. De doelstellingen van de beheersovereenkomst b. De doelstellingen van het ondernemingsplan

Nadere informatie

FAVV -AFSCA AC- Kruidtuin - FSC Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel / Bruxelles. Verslag van infosessie bestek FAVV_DGLABO_CPM_2016 (29/06/2015)

FAVV -AFSCA AC- Kruidtuin - FSC Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel / Bruxelles. Verslag van infosessie bestek FAVV_DGLABO_CPM_2016 (29/06/2015) FAVV -AFSCA AC- Kruidtuin - FSC Kruidtuinlaan 55 1000 Brussel / Bruxelles Verslag van infosessie bestek FAVV_DGLABO_CPM_2016 (29/06/2015) Rapport de la session d information Cahier spécial des charges

Nadere informatie

Wie zijn wij? Qui sommes-nous?

Wie zijn wij? Qui sommes-nous? Projectbrochure Brochure promoteurs 2015 Wie zijn wij? Grando Keukens is in België een vertrouwd merk. Met een landelijk netwerk van prachtige toonzalen bedienen wij de keukenmarkt. Gericht op: - Verkoop

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 13.06.2013 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 13.06.2013 BELGISCH STAATSBLAD MONITEUR BELGE 13.06.2013 BELGISCH STAATSBLAD 36987 SERVICE PUBLIC FEDERAL FINANCES [C 2013/03172] 29 MAI 2013. Arrêté royal portant approbation du règlement du 12 février 2013 de l Autorité des services

Nadere informatie

OKB Opleiding PAR Formation

OKB Opleiding PAR Formation OKB Opleiding PAR Formation Visie en aanpassingen Vision et adaptations Agenda Ordre du jour Inleiding Introduction Doelstelling Objectif Probleem Énoncé du problème Oplossing Solution - Strategische keuzes

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 23.12.2009 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 23.12.2009 BELGISCH STAATSBLAD 80646 MONITEUR BELGE 23.12.2009 BELGISCH STAATSBLAD AGENCE FEDERALE POUR LA SECURITE DE LA CHAINE ALIMENTAIRE FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN [C 2009/18522] [C 2009/18522] 4

Nadere informatie

MIELE SERVICE. Tot uw dienst / A votre service

MIELE SERVICE. Tot uw dienst / A votre service MIELE SERVICE Tot uw dienst / A votre service Miele Service Certificate 2 Miele Service Certificate 10 jaar totale zekerheid Sinds meer dan 100 jaar is het merk Miele synoniem van kwaliteit, duurzaamheid,

Nadere informatie

OFFRE D EMPLOI CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE. Service du personnel. Nom de l organisation Fonction Date d embauche

OFFRE D EMPLOI CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE. Service du personnel. Nom de l organisation Fonction Date d embauche INTITULE DU POSTE OFFRE D EMPLOI TRADUCTEUR-INTERPRÈTE / VERTALER-TOLK ORIGINE DE L OFFRE CSC BÂTIMENT INDUSTRIE & ÉNERGIE / ACV BOUW INDUSTRIE & ENERGIE DESCRIPTION Jobadvertentie in het Nederlands (zie

Nadere informatie

Talenthernieuwing, beheer en ontwikkeling bij de MIVB

Talenthernieuwing, beheer en ontwikkeling bij de MIVB CONTEXT Pyramide des âges Pyramide des âges 2009 - ouvriers Pyramide des âges 2009 - employés 60-65 1,3% 60-65 3,4% 55-59 8,2% 55-59 16,2% 50-54 16,1% 50-54 22,7% 45-49 13,4% 45-49 14,4% 40-44 12,9% 40-44

Nadere informatie

Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais

Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais Comprendre et se faire comprendre commence par s exprimer en néerlandais Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal La langue néerlandaise crée un lien entre nous Wat leest

Nadere informatie

12 mesures contre le radicalisme et le terrorisme. 12 maatregelen tegen radicalisme en terrorisme

12 mesures contre le radicalisme et le terrorisme. 12 maatregelen tegen radicalisme en terrorisme 12 mesures contre le radicalisme et le terrorisme 12 maatregelen tegen radicalisme en terrorisme 1. Uitbreiding van de terroristische misdrijven en aanpassing wetgeving met het oog op meer doeltreffende

Nadere informatie

FORUM COMITÉ D'AVIS SUR LES PRODUITS BIOCIDES

FORUM COMITÉ D'AVIS SUR LES PRODUITS BIOCIDES 1 FORUM COMITÉ D'AVIS SUR LES PRODUITS BIOCIDES Aperçu de la situation relative aux autorisations en Belgique et en Europe Luc Hens Président CAB 2 Introduction composition et mandat du CAB Réalisations

Nadere informatie

49188 BELGISCH STAATSBLAD 22.09.2008 MONITEUR BELGE

49188 BELGISCH STAATSBLAD 22.09.2008 MONITEUR BELGE 49188 BELGISCH STAATSBLAD 22.09.2008 MONITEUR BELGE Art. 3. Artikel 15 van hetzelfde besluit wordt vervangen als volgt : «Art. 15. De subsidies die ten bate van het Nationaal Geografisch Instituut zijn

Nadere informatie

Professionele ontwikkeling Développement professionnel

Professionele ontwikkeling Développement professionnel Professionele ontwikkeling Développement professionnel Wie neemt de lead? Qui prend la main? Talent Management in de praktijk De investering 1. HR-afdeling Investeert men in mijn talent? Oog voor talent

Nadere informatie

Telebib2 Edifact Validation - Tool introduction page 2 / 15

Telebib2 Edifact Validation - Tool introduction page 2 / 15 Tool introduction Telebib2 Edifact Validation page 1 / 15 10.01.2012 Er is nu een tool beschikbaar die het mogelijk maakt een tekstbestand met inhoud op basis van de Telebib2 Edifact syntaxis the valideren.

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 28.07.2010 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 28.07.2010 MONITEUR BELGE 48001 N. 2010 2506 VLAAMSE OVERHEID [C 2010/35508] 11 JUNI 2010. Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 19 juli 2007 betreffende de modulaire structuur

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 14.09.2006 Ed. 2 MONITEUR BELGE. Art. 2. Entrent en vigueur le 1 er janvier 2007 :

BELGISCH STAATSBLAD 14.09.2006 Ed. 2 MONITEUR BELGE. Art. 2. Entrent en vigueur le 1 er janvier 2007 : 46851 FEDERALE OVERHEIDSDIENST JUSTITIE N. 2006 3572 [C 2006/09648] 1 SEPTEMBER 2006. Koninklijk besluit tot vaststelling van de vorm, de inhoud, de bijlagen en de nadere regels voor de neerlegging van

Nadere informatie

GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 51132 MONITEUR BELGE 12.08.2015 BELGISCH STAATSBLAD GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN VLAAMSE GEMEENSCHAP COMMUNAUTE FLAMANDE

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 01.06.2012 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 01.06.2012 MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD 01.06.2012 MONITEUR BELGE 31353 Vu pour être annexé àl arrêté ministériel du 23 mai 2012 modifiant l arrêté ministériel du 17 décembre 1998 déterminant les documents comptables à tenir

Nadere informatie

Soutien des équipes algologiques par les centres multidisciplinaires

Soutien des équipes algologiques par les centres multidisciplinaires Soutien des équipes algologiques par les centres multidisciplinaires Initiatives en matière de formation anne.berquin@uclouvain.be Le besoin Rapport interuniversitaire 2011 «Manque sévère de formation

Nadere informatie

ERRATUM ERRATUM PARITAIR COMITE VOOR DE LANDBOUW COMMISSION PARITAIRE DE. CAO nr 61932 van 27.07.2001. CCT 61932 du 27.07.2001

ERRATUM ERRATUM PARITAIR COMITE VOOR DE LANDBOUW COMMISSION PARITAIRE DE. CAO nr 61932 van 27.07.2001. CCT 61932 du 27.07.2001 Ministère fédéral de l'emploi et du Travail ADMINISTRATION DES RELATIONS COLLECTIVES DU TRAVAIL Direction du Greffe Federaal Ministerie van Tewerkstelling en VAN DE Directie van de ERRATUM COMMISSION PARITAIRE

Nadere informatie

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA 1. Où déposer? 1. Déposer un pré-projet? 1. Déposer un pré-portefeuille de projets? 1. Waar indienen? 2. Indiening projectconcept?

Nadere informatie

Vandaag in organisaties Aujourd'hui dans les organisations

Vandaag in organisaties Aujourd'hui dans les organisations Vandaag in organisaties Aujourd'hui dans les organisations STRESS BURN OUTS PESTERIJEN HARCÈLEMENT CONFLICTEN CONFLITS stress DOOR / PAR sociaal - economische veranderingen changements socio-economiques

Nadere informatie

paritaire pour les de travail adapté et les ateliers sociaux (CP 327)

paritaire pour les de travail adapté et les ateliers sociaux (CP 327) (CP 7) paritaire pour les de travail adapté et les ateliers sociaux Convention collective de travail du 9 janvier 999 relative aux conséquences de du revenu minimum mensuel moyen garanti d les entreprises

Nadere informatie

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 64359 FEDERALE OVERHEIDSDIENST WERKGELEGENHEID, ARBEID EN SOCIAAL OVERLEG N. 2004 3391 (2004 2305) [2004/202310] 12 MEI 2004. Koninklijk besluit waarbij algemeen verbindend wordt verklaard de collectieve

Nadere informatie

CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL DU 29 SEPTEMBRE 2003, CONCLUE AU

CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL DU 29 SEPTEMBRE 2003, CONCLUE AU CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL DU 29 SEPTEMBRE 2003, CONCLUE AU SEIN DE LA COMMISSION PARITAIRE DE HÔTELIÈRE. PORTANT DE LA CONVENTION COLLECTIVE DE TRAVAIL N 1 DU 25 JUIN 1997, SUR D'UNE NOUVELLE CLASSIFICATION

Nadere informatie

69668 BELGISCH STAATSBLAD 29.09.2004 MONITEUR BELGE

69668 BELGISCH STAATSBLAD 29.09.2004 MONITEUR BELGE 69668 BELGISCH STAATSBLAD 29.09.2004 MONITEUR BELGE 17 jaar = 85 pct.; 16 jaar = 70 pct.; 15 jaar = 55 pct. van het uurloon van de werklieden en werksters van 18 jaar en ouder van dezelfde categorie. C.

Nadere informatie

Xpertize.be, de eerste Belgische rekruteringssite met petersysteem, breidt zijn activiteiten uit op de iphone.

Xpertize.be, de eerste Belgische rekruteringssite met petersysteem, breidt zijn activiteiten uit op de iphone. Persbericht Brussel, 22 april 2010 Xpertize.be, de eerste Belgische rekruteringssite met petersysteem, breidt zijn activiteiten uit op de iphone. Xpertize ontwikkelde met behulp van de onderneming AppSolution

Nadere informatie

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN DOC 50 2222/002 DOC 50 2222/002 BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS DES REPRÉSENTANTS DE BELGIQUE 19 februari 2003 19 février 2003 WETSONTWERP tot wijziging van het koninklijk besluit n r 78 van

Nadere informatie

Begeleidingscomité FOD WASO

Begeleidingscomité FOD WASO Begeleidingscomité FOD WASO Verslag onderzoek naart interventietypologieën inzake de preventie van musculoskeletale aandoeningen (MSA) en psychosociale risico s (PSR) 21/08/2013 Aanwezig Geexcuseerd Nicole

Nadere informatie

De moderne stad. New York. Curitiba (Braz.) creëert ruimte voor de mens. Bologna. Toronto (Can.)

De moderne stad. New York. Curitiba (Braz.) creëert ruimte voor de mens. Bologna. Toronto (Can.) De stad en duurzame mobiliteit: verandering op til La ville et la mobilité durable: une transition en cours 1. Vaststellingen De moderne stad New York Curitiba (Braz.) creëert ruimte voor de mens Bologna

Nadere informatie

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA

PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINGSPROGRAMMA Logique d intervention Interventielogica Structuration des portefeuilles Structuur van de portefeuille Principes de

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD 08.01.2010 Ed. 2 MONITEUR BELGE 731 MINISTERIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST N. 2010 45 [C 2010/31002] 17 DECEMBER 2009. Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot

Nadere informatie

Wedstrijdreglement Kinepolis 02/11/2015 31/01/2016

Wedstrijdreglement Kinepolis 02/11/2015 31/01/2016 Version française ci- dessous Wedstrijdreglement Kinepolis 02/11/2015 31/01/2016 Deze online wedstrijd wordt georganiseerd door ONLY ENGINEER JOBS SPRL- BVBA, waarvan de bedrijfszetel zich situeert op

Nadere informatie

MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD. Numéro tél. gratuit : 0800-98 809 Gratis tel. nummer : 0800-98 809. 104 pages/bladzijden. www.staatsblad.

MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD. Numéro tél. gratuit : 0800-98 809 Gratis tel. nummer : 0800-98 809. 104 pages/bladzijden. www.staatsblad. MONITEUR BELGE BELGISCH STAATSBLAD Publication conforme aux articles 472 à 478 de la loi-programme du 24 décembre 2002, modifiés par les articles 4 à 8 de la loi portant des dispositions diverses du 20

Nadere informatie

Green Care en Flandre

Green Care en Flandre Green Care en Flandre Willem ROMBAUT 1. Green Care et SGZ 2. Un cadre qualitatif 3. Réunir l offre et la demande 4. Analyse SWOT 1 1. Green Care et SGZ Green Care? L activation, bénévole et assistée, de

Nadere informatie

Formation Bâtiment Durable : Suivi et monitoring des bâtiments durables

Formation Bâtiment Durable : Suivi et monitoring des bâtiments durables Formation Bâtiment Durable : Suivi et monitoring des bâtiments durables Bruxelles Environnement Vivre le passif, retour d expériences Projet Espoir Cleo Swinnen Maison de Quartier Bonnevie Cleo Swinnen

Nadere informatie

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN. relative à la médiation en matière de divorce. betreffende de echtscheidingsbemiddeling DE BELGIQUE

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN. relative à la médiation en matière de divorce. betreffende de echtscheidingsbemiddeling DE BELGIQUE DOC 50 0067/005 DOC 50 0067/005 BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS DES REPRÉSENTANTS DE BELGIQUE 18 februari 2000 18 février 2000 WETSVOORSTEL betreffende de echtscheidingsbemiddeling PROPOSITION

Nadere informatie

Présentation de l étude

Présentation de l étude Studiedag Journée d études Overdracht en overname van KMO s Transmission et reprise de PME Overnames in de Belgische KMO context Reprises dans le contexte belge des PME De heer Karel VAN EETVELT, Gedelegeerd

Nadere informatie

0 ^t -05-200*1 D1-07- 2004 NR. Paritair Comité voor de bewakingsdiensten. Commission paritaire pour les services de garde

0 ^t -05-200*1 D1-07- 2004 NR. Paritair Comité voor de bewakingsdiensten. Commission paritaire pour les services de garde Commission paritaire pour les services de garde Paritair Comité voor de bewakingsdiensten Convention collective de travail du 25 mars 2004 Collectieve arbeidsovereenkomst van 25maart2004 PROCEDURE VALIDATION

Nadere informatie

POC Case Management Vragen/Antwoorden

POC Case Management Vragen/Antwoorden POC Case Management Vragen/Antwoorden FOD Sociale Zekerheid 09/06/2016 ThankYou + 14 firma s and more + 150 vragen Day Menu - Terugkerende vragen - Nieuwe vragen Iedereen krijgt alle vragen en antwoorden

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

53438 MONITEUR BELGE 12.12.2005 BELGISCH STAATSBLAD

53438 MONITEUR BELGE 12.12.2005 BELGISCH STAATSBLAD 53438 MONITEUR BELGE 12.12.2005 BELGISCH STAATSBLAD Vu pour être annexé à Notre arrêté du 6 décembre 2005 modifiant l arrêté royal du 19 avril 1999 fixant les éléments de la déclaration d accident à communiquer

Nadere informatie

07-02-2012. Formation permanente: le point de vue de la zone Luxembourg Voorgezette opleiding: Het standpunt van de zone Luxemburg Cpt/Kpt J.

07-02-2012. Formation permanente: le point de vue de la zone Luxembourg Voorgezette opleiding: Het standpunt van de zone Luxemburg Cpt/Kpt J. 07-02-2012 Formation permanente: le point de vue de la zone Luxembourg Voorgezette opleiding: Het standpunt van de zone Luxemburg Cpt/Kpt J. Louis De moeilijkheden van de permanente opleiding in een grote

Nadere informatie

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk

Welzijn op het werk. Internet en andere informatiebronnen. BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Welzijn op het werk Internet en andere informatiebronnen BESWIC: Belgisch kenniscentrum over welzijn op het werk Provinciaal comité Oost-Vlaanderen voor de bevordering van de arbeid Gent, 27 april 2012

Nadere informatie

Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008

Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008 Barema's op 01/09/2008 Barèmes au 01/09/2008 SPILINDEX 110,51 INDICE-PIVOT 110,51 Tegemoetkomingen aan personen met een handicap Allocations aux personnes handicapées (Jaarbedragen) (Montants annuels)

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Toepassingsgebied. Artikel 1.

Hoofdstuk 1 - Toepassingsgebied. Artikel 1. Neerlegging-Dépôt: 14/04/2010 Regist.-Enregistr.: 04/05/2010 N : 99171/CO/324 to Collectieve arbeidsovereenkomst van 25 maart 2010 betreffende de korte modules in diamantopleidingen voor de werknemers

Nadere informatie

Open trainingsprogramma s Programmes inter-entreprises

Open trainingsprogramma s Programmes inter-entreprises Interactieve brochure/brochure interactive Open trainingsprogramma s Programmes inter-entreprises België/Belgique, 2014-2015 Raadpleeg voor meer informatie over de locaties, trainingsdata en honoraria

Nadere informatie

CATALOGUS / CATALOGUE

CATALOGUS / CATALOGUE CATALOGUS / CATALOGUE LA SOCIÉTÉ EUROPOCHETTE HET BEDRIJF [ NL ] Wat 10 jaar geleden aarzelend begon, groeide voor Europochette uit tot een succesverhaal. Met het uitvinden van het bestekzakje gaf Europochette

Nadere informatie

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN. relative à l enregistrement abusif des noms de domaine

CHAMBRE DES REPRÉSENTANTS BELGISCHE KAMER VAN. relative à l enregistrement abusif des noms de domaine DOC 50 1069/002 DOC 50 1069/002 BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS DES REPRÉSENTANTS DE BELGIQUE 17 oktober 2002 17 octobre 2002 WETSONTWERP betreffende het wederrechtelijk registreren van domeinnamen

Nadere informatie

2 2-04- 2010 ERRATUM ERRATUM. tijdelijk, hetzij na ontslag om andere. Commission paritaire de la transformation du papier et du carton n 136

2 2-04- 2010 ERRATUM ERRATUM. tijdelijk, hetzij na ontslag om andere. Commission paritaire de la transformation du papier et du carton n 136 Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale ADMINISTRATION DES RELATIONS COLLECTIVES DU TRAVAIL Direction du Greffe i vz/v Federale overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal

Nadere informatie

Deulys presenteert nieuwe website zaterdag 26 november 2011, 03u00

Deulys presenteert nieuwe website zaterdag 26 november 2011, 03u00 Blog Damien Menu Deulys presenteert nieuwe website zaterdag 26 november 2011, 03u00 KOMEN - In Komen werd de nieuwe website van het project Deulys met als thema 'herdenking 14-18' voorgesteld. Na een

Nadere informatie

Colloquium. Colloquium. Quel avenir pour la recherche scientifique en Belgique? Welke toekomst voor het wetenschappelijk onderzoek in België?

Colloquium. Colloquium. Quel avenir pour la recherche scientifique en Belgique? Welke toekomst voor het wetenschappelijk onderzoek in België? Halfrond van de Senaat Colloquium Welke toekomst voor het wetenschappelijk onderzoek in België? Hémicycle du Sénat Colloquium Quel avenir pour la recherche scientifique en Belgique? Dinsdag 3 maart 2015

Nadere informatie

40816 MONITEUR BELGE 29.10.1999 BELGISCH STAATSBLAD

40816 MONITEUR BELGE 29.10.1999 BELGISCH STAATSBLAD 40816 MONITEUR BELGE 29.10.1999 BELGISCH STAATSBLAD MINISTERE DES AFFAIRES ECONOMIQUES F. 99 3542 [99/11342] 30 SEPTEMBRE 1999. Arrêté ministériel modifiant l arrêté royal du 30 décembre 1993 prescrivant

Nadere informatie

Bondgenotenstraat 68 Rue des Alliés Brussel 1190 Bruxelles. TEL: 02 346 11 50 FAX: 02 344 20 52 e-mail: bebop@bebop.be www.bebop.

Bondgenotenstraat 68 Rue des Alliés Brussel 1190 Bruxelles. TEL: 02 346 11 50 FAX: 02 344 20 52 e-mail: bebop@bebop.be www.bebop. Bondgenotenstraat 68 Rue des Alliés Brussel 1190 Bruxelles TEL: 02 346 11 50 FAX: 02 344 20 52 e-mail: bebop@bebop.be www.bebop.be Bestaat sedert - existe depuis 19-9-1990 Als direct marketing adviesbureau

Nadere informatie

PARLEMENT DE LA RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK PARLEMENT PROPOSITION D'ORDONNANCE VOORSTEL VAN ORDONNANTIE

PARLEMENT DE LA RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK PARLEMENT PROPOSITION D'ORDONNANCE VOORSTEL VAN ORDONNANTIE A-187/3 2014/2015 A-187/3 2014/2015 BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK PARLEMENT GEWONE ZITTING 2014-2015 3 JULI 2015 PARLEMENT DE LA RÉGION DE BRUXELLES-CAPITALE SESSION ORDINAIRE 2014-2015 3 JUILLET 2015 VOORSTEL

Nadere informatie

WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS

WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS 53478 BELGISCH STAATSBLAD 18.08.2010 MONITEUR BELGE WETTEN, DECRETEN, ORDONNANTIES EN VERORDENINGEN LOIS, DECRETS, ORDONNANCES ET REGLEMENTS GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE

Nadere informatie

Grande enquête IPCF - Grote enquête BIBF

Grande enquête IPCF - Grote enquête BIBF 1 Grande enquête IPCF - Grote enquête BIBF Pression fiscale, médias sociaux ou encore législation anti-blanchiment : les comptables-fiscalistes nous disent tout! Fiscale druk, sociale media en witwaswetgeving

Nadere informatie

Conférence-débat BRUGEL Debat conferentie BRUGEL 04.06.2008

Conférence-débat BRUGEL Debat conferentie BRUGEL 04.06.2008 Conférence-débat BRUGEL Debat conferentie BRUGEL 04.06.2008 Position des fournisseurs Standpunt van de leveranciers Objectifs de la libéralisation des marchés d énergie (1) Objectifs des Directives européennes

Nadere informatie

16002 MONITEUR BELGE 21.03.2007 BELGISCH STAATSBLAD

16002 MONITEUR BELGE 21.03.2007 BELGISCH STAATSBLAD 16002 MONITEUR BELGE 21.03.2007 BELGISCH STAATSBLAD Art. 2. Ces 342,5 agents sont répartis de la manière suivante : Personnel de niveau A : 112,5. Personnel de niveau B : 32,5. Personnel de niveau C :

Nadere informatie

46434 MONITEUR BELGE 17.07.2015 BELGISCH STAATSBLAD

46434 MONITEUR BELGE 17.07.2015 BELGISCH STAATSBLAD 46434 MONITEUR BELGE 17.07.2015 BELGISCH STAATSBLAD SERVICE PUBLIC FEDERAL SECURITE SOCIALE [C 2015/22259] 9 JUILLET 2015. Arrêté ministériel modifiant la liste jointe à l arrêté royal du 21 décembre 2001

Nadere informatie

Wat is burnout? Omschrijving, oorzaken, gevolgen en oplossingen. Inhoud presentatie. 1.1. Wat is burnout? ( opgebrand, uitgeblust ) Verschil met...

Wat is burnout? Omschrijving, oorzaken, gevolgen en oplossingen. Inhoud presentatie. 1.1. Wat is burnout? ( opgebrand, uitgeblust ) Verschil met... Wat is burnout? Omschrijving, oorzaken, gevolgen en oplossingen Prof. Dr. Hans De Witte WOPP O2L Fac. Psychologie & Ped. Wet. - KU Leuven Vervolmakingscyclus Verzekeringsgeneeskunde 18 Februari 2015 Gasthuisberg,

Nadere informatie

Hoe legacy en mainframe naar eigen ritme en mogelijkheden ontsluiten, rentabiliseren en klaar maken voor de toekomst?

Hoe legacy en mainframe naar eigen ritme en mogelijkheden ontsluiten, rentabiliseren en klaar maken voor de toekomst? mainframe academy Hoe legacy en mainframe naar eigen ritme en mogelijkheden ontsluiten, rentabiliseren en klaar maken voor de toekomst? Comment gérer et planifier l avenir de vos systèmes legacy et mainframe,

Nadere informatie

Caractéristiques de la voiture / Eigenschappen van de wagen :

Caractéristiques de la voiture / Eigenschappen van de wagen : BGDC 2016 7 courses / 7 wedstrijden 6 courses au choix / 6 wedstrijden naar keuze INSCRIPTION / INSCHRIJFDOCUMENT Cochez vos choix / Maak uw keuze : Francorchamps 2J/D 02 &03/04 103Db 1*125 ou/of 100+45

Nadere informatie

La Semaine européenne de la Démocratie locale à Bruxelles

La Semaine européenne de la Démocratie locale à Bruxelles La Semaine européenne de la Démocratie locale à Bruxelles Présentation de l édition 2013 Du 14 au 21 octobre 2013 La Semaine de la Démocratie locale Association de la Ville et des Communes de la Région

Nadere informatie

33662 BELGISCH STAATSBLAD 02.07.2008 MONITEUR BELGE

33662 BELGISCH STAATSBLAD 02.07.2008 MONITEUR BELGE 33662 BELGISCH STAATSBLAD 02.07.2008 MONITEUR BELGE MINISTERIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST N. 2008 2191 [C 2008/31345] 19 JUNI 2008. Besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot vaststelling

Nadere informatie

Formation Bâtiment Durable : Suivi et monitoring des bâtiments durables

Formation Bâtiment Durable : Suivi et monitoring des bâtiments durables Formation Bâtiment Durable : Suivi et monitoring des bâtiments durables Bruxelles Environnement Vivre le passif, retour d expériences Projet Espoir Donatienne Hermesse Maison de Quartier Bonnevie Donatienne

Nadere informatie

Analyse d Impact de la Réglementation (AIR) Regelgevingsimpactanalyse (RIA)

Analyse d Impact de la Réglementation (AIR) Regelgevingsimpactanalyse (RIA) Analyse d Impact de la Réglementation (AIR) Regelgevingsimpactanalyse (RIA) Cédric van de Walle IFDD Cellules DD/Cellen DD - 11/09/2014 Cedric.vandewalle@ifdd.fed.be 02.504.01.69 RIA - AIR Inhoud Wet DO

Nadere informatie

Sa l o n d e l e m p l o i en l i g n e - On l i n e j o b b e u r s

Sa l o n d e l e m p l o i en l i g n e - On l i n e j o b b e u r s e x p o s a n t s e x p o s a n t e n 2012 Sa l o n d e l e m p l o i en l i g n e - On l i n e j o b b e u r s pour ingénieurs voor ingenieurs w w w.i b j o b f a i r.b e accès à la base de données des

Nadere informatie

Seminarie: de nieuwe mededinging- en prijzenwetgeving Boek V en de werkgeversfederaties

Seminarie: de nieuwe mededinging- en prijzenwetgeving Boek V en de werkgeversfederaties Seminarie: de nieuwe mededinging- en prijzenwetgeving Boek V en de werkgeversfederaties Pieter Weyn Adviseur economie FEVIA 17/09/2013 2 Boek V: welke rol hebben de federaties te spelen? Members Third

Nadere informatie

MINISTERE DES FINANCES MINISTERIE VAN FINANCIEN

MINISTERE DES FINANCES MINISTERIE VAN FINANCIEN MINISTERIE VAN FINANCIEN N. 2002 1081 [C 2002/03145] 14 MAART 2002. Koninklijk besluit tot vastlegging van het model van deel 2 van het aangifteformulier inzake personenbelasting voor het aanslagjaar 2002

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 19.03.2003 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 19.03.2003 BELGISCH STAATSBLAD MONITEUR BELGE 19.03.2003 BELGISCH STAATSBLAD 13137 SERVICE PUBLIC FEDERAL MOBILITE ET TRANSPORTS F. 2003 1044 [C 2003/14035] 23 JANVIER 2003. Arrêté ministériel pris en exécution de l arrêté royal du

Nadere informatie

MONITEUR BELGE 23.07.2015 Ed. 2 BELGISCH STAATSBLAD

MONITEUR BELGE 23.07.2015 Ed. 2 BELGISCH STAATSBLAD 47225 SERVICE PUBLIC FEDERAL FINANCES [C 2015/03212] 15 JUILLET 2015. Arrêté ministériel portant exécution des articles 7, 4, et 53, 1 er,3, c) et d), del arrêté royal du 28 juin 2015, concernant la taxation

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER SERVICE PUBLIC FEDERAL MOBILITE ET TRANSPORTS

FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER SERVICE PUBLIC FEDERAL MOBILITE ET TRANSPORTS ROYAUME DE BELGIQUE SERVICE PUBLIC FEDERAL MOBILITE ET TRANSPORTS Arrêté ministériel déterminant les marchandises dangereuses visées par l article 48 bis 2 de l arrêté royal du 1 er décembre 1975 portant

Nadere informatie

P ARKING. Salle de démonstration Cisco Boulevard du Régent, 43-44 - 1000 Bruxelles. Cisco demonstratieruimte Regentlaan, 43-44 - 1000 Brussel

P ARKING. Salle de démonstration Cisco Boulevard du Régent, 43-44 - 1000 Bruxelles. Cisco demonstratieruimte Regentlaan, 43-44 - 1000 Brussel Salle de démonstration Cisco Boulevard du Régent, 43-44 - 1000 Bruxelles Veuillez garder votre ticket de parking, nous y apposerons un cachet afin que vous puissiez sortir du parking sans frais Gelieve

Nadere informatie

Wedstrijdreglement Hug the Trooper

Wedstrijdreglement Hug the Trooper Wedstrijdreglement Hug the Trooper 1. De wedstrijd op hugthetrooper.brightfish.be wordt georganiseerd door Brightfish NV, Eeuwfeestlaan 20, 1020 Brussel. 2. De wedstrijd staat open voor alle personen die

Nadere informatie

BELGISCH STAATSBLAD 15.07.2014 MONITEUR BELGE

BELGISCH STAATSBLAD 15.07.2014 MONITEUR BELGE 53805 BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST [C 2014/31492] 10 JUNI 2014. Ministerieel besluit tot vaststelling van de typeinhoud en de algemene uitvoeringsmodaliteiten van de energieaudit opgelegd door het Besluit

Nadere informatie

CABLE SUPPORT SYSTEMS BRANDWEREND RÉSISTANT AU FEU

CABLE SUPPORT SYSTEMS BRANDWEREND RÉSISTANT AU FEU BRANDWEREND RÉSISTANT AU FEU SYSTÈMES RÉSISTANTS AU FEU (RGIE 104) Lorsqu un incendie se déclare dans un bâtiment, l objectif essentiel est le sauvetage de vies humaines. C est pourquoi nous attachons

Nadere informatie

CHECKLIST BETREFFENDE DE INVLOED VAN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN OP ARBEIDSONGEVALLEN. Ondersteuning bij het invullen van het omstandig verslag

CHECKLIST BETREFFENDE DE INVLOED VAN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN OP ARBEIDSONGEVALLEN. Ondersteuning bij het invullen van het omstandig verslag CHECKLIST BETREFFENDE DE INVLOED VAN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN OP ARBEIDSONGEVALLEN Ondersteuning bij het invullen van het omstandig verslag Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg

Nadere informatie