Studiehandleiding Financieel Management. Cursus CMTFM-C

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Studiehandleiding Financieel Management. Cursus CMTFM-C"

Transcriptie

1 Studiehandleiding Financieel Management Cursus CMTFM-C Opleiding Management Toerisme 1

2 2

3 Inleiding: Dit blok gaan we ons onder andere met de achtergronden van de prijsvorming bezig houden en natuurlijk met allerlei andere aspecten die voor de bedrijfsvoering en het management van een toeristisch bedrijf van belang zijn. We gaan de branche bekijken via een een economische bril en gaan daarbij verder in op kenmerkende zaken voor onze toeristische branche als het om kosten en opbrengsten gaat. De nadruk ligt daarbij op de toepassing van de elementaire bedrijfseconomie op het werkveld van toerisme en recreatie. We starten een bedrijf op via diverse begrotingen, berekenen de kostprijs van een overnachting en kijken naar de capaciteit van en bedrijf en de invloed van deze capaciteit op de winst- of het verlies. Je leest wel eens onderstaande teksten Turkije; 99,= de reclame schreeuwt het uit. Kan het nog goedkoper?? Akkoord, inmiddels weten we dat deze misleidende reclame exclusief transferkosten, luchthavenbelasting etc. niet meer mag, maar feit is dat je tegenwoordig vaak goedkoper uit bent met een weekje Turkije dan een week een bungalow huren aan de Nederlandse kust. Maar kan dat nu zo maar? Kun je als bedrijf dergelijke stuntprijzen, die soms ver beneden de kostprijs liggen, ongestraft maar blijven aanbieden? Het antwoord is natuurlijk nee. Indien een bedrijf stelselmatig de consument minder laat betalen dan een prijs die de kosten dekt, de kostprijs, zal het verlies gaan lijden en ten onder gaan. Maar wat voor denkwijze zit daar nu achter, hoe kan dat nou de 99,=? Natuurlijk heb je daarover al eens met medestudenten gesproken en doen daar allerlei verhalen de ronde over Doel van de cursus: Het is belangrijk dat je financieel inzicht hebt. Bij onverwachte gebeurtenissen kun je snel aanpassen: door met geld te schuiven maak je zaken wel of niet mogelijk. Je moet alleen goed weten waar je grens ligt. Het doel van deze cursus is dat je kennis en inzicht opbouwt met betrekking tot de financiële aspecten van een project of een onderneming. 1.2 Koppeling in het programma Een goed begrip van de stof die tijdens de cursus wordt aangeboden, is essentieel. De begrippen en hun onderlinge relaties gaan we in blok 2 toepassen op bestaande toeristische bedrijven. We gaan de jaarstukken van toeristische bedrijven analyseren en een mening vormen over de kwaliteit van een toeristisch bedrijf in financiële zin. Dit doen we in het blok toegepast financieel management. In blok 3 gaan we een toeristisch bedrijf dat grote problemen met zijn continuïteit heeft en slechte rendement produceert financieel en economisch gezond proberen te maken. Kortom we passen de kennis en inzicht uit blok een toe in blok twee en drie. Ook zal het veelvuldig voorkomen dat we voor andere 3

4 vakgebieden bedrijven adviseren in hun bedrijfsvoering en dit advies gaat altijd gepaard met een financiële onderbouwing. Blok 1: Financieel Management Blok2: Toegepast Financieel Management Blok 3: Operations 1 Blok 1: Financieel Management: basisbegrippen en toepassingen Blok 2: Toegepast Financieel Management: met behulp van de begrippen uit blok 1 gaan we bestaande bedrijven beoordelen op hun financiële performance. Blok 3:OPE 1: analyse en beoordeling van een bestaand toeristisch bedrijf, tevens conclusies trekken en aanbevelingen doen om een slecht renderend bedrijf op financieel terrein te verbeteren. 1.3 Invulling beroepsrollen Je fungeert in deze cursus als financieel manager van een bedrijf in de toeristische en vrijetijdssector. Vanuit het werkveld bestaat de behoefte aan afgestudeerden met een behoorlijk kennisniveau op financieel gebied. 4

5 1.4 Competenties De competente financieel manager waakt op een planmatige manier over de financiële situatie van zijn onderneming of afdeling. In grotere organisaties heeft hij een beleidsondersteunende rol en informeert, begeleidt en adviseert hij bij financiële vraagstukken. Hij is in staat financiële documenten en rapportages op te stellen en werkt alleen of in teamverband. De competente financieel manager zal zijn taken en activiteiten in principe op projectmatige wijze oppakken. In alle gevallen begint hij met een analyse, waarna hij een plan creëert om vervolgens te komen tot een concreet advies of tot een realisatie of uitvoering van een plan. Hij zal zijn besluiten verantwoorden of verklaren. Het is van groot belang dat hij telkens reflecteert op zijn handelen en vervolgens zijn handelen zo nodig bijstelt. De financieel manager houdt zich van oudsher bezig met financiële controle. Deze taak vindt achteraf plaats, terwijl er steeds meer behoefte is aan sturing vooraf. Een pro actieve houding bij de financieel manager wordt zodoende steeds belangrijker. De financieel manager moet in zijn werk risico s kunnen signaleren en beheersen, waarbij de context van zijn werk steeds meer internationaal en multicultureel wordt. Hij analyseert, creëert, adviseert of realiseert en evalueert op basis van beschikbaar (cijfer) materiaal. Financieel beheer is nooit een doel op zich, maar maakt onderdeel uit van het managementinformatiesysteem dat nodig is voor het nemen van juiste beslissingen voor de onderneming of afdeling. Het managementinformatiesysteem bevat verder informatie over de ondernemingsstrategie, marketing, de interne bedrijfsprocessen en het personeelsbeleid. En ook de externe omgevingsfactoren zijn van invloed op de uiteindelijke beslissingen. Samenvattend kunnen we stellen dat de financieel manager zich op hoofdlijnen bezighoudt met de volgende zaken: - het beheersen van geldstromen en de financiële aspecten op korte en lange termijn. - het beheersen van informatievoorziening hierover. - het verwerken van deze informatie en adviseren ten behoeve van de duurzame besturing van de financiële bedrijfsprocessen. - het beoordelen of de informatie voldoet aan de gestelde normen en het voorzien in de behoefte aan externe informatie. Dit klinkt heel ingewikkeld. We geven daarom enkele voorbeelden van vragen die een financieel manager moet kunnen beantwoorden als hij zijn bedrijf gezond wil houden: * Wat is de verwachte omzet? * Was deze omzet ook wat we vooraf gepland hadden? * Blijven de bedrijfskosten binnen de begroting? * Ontwikkelt de nettowinst zich volgens plan? * Is de kasstroom (cashflow) steeds voldoende? * Is het rendement voldoende? 5

6 2. De Inhoud 2.1 Studiemateriaal Literatuur: Lengkeek.J. (2014) De financiële overzichten in recreatie en toerisme, Breda, ISBN Derde editie (2 de druk 2014). / Prijs: 19,50 p/s Lengkeek J. (2013) De investeringsanalyse in recreatie en toerisme, Breda ISBN Vierde editie Prijs 19,50 p/s ( op voorraad bij Kantoor & Zo, Brabantplein 18b, Breda, vlakbij de NHTV, achter Albert Heijn) 2.2. Lesinhoud per week De cursus wordt ingevuld met werkcolleges. De werkcolleges worden per groep of klas gegeven. De docent introduceert de onderwerpen en legt de essentie uit, de studenten reageren op vragen en opdrachten die ze in dit college maken. Je leest als student de tekst uit je studieboeken vooraf aan het werkcollege en noteert voor jezelf vragen, zodat je zinvolle vragen kunt stellen in het daaropvolgende werkcollege. Het bijwonen van deze colleges wordt je dringend aangeraden. Het is de snelste manier om inzicht te krijgen in de zwaartepunten die de docent legt. In de werkcolleges worden de opgaven uitgelegd. De student bereidt de genoemde opgaven thuis voor. Er is ruime gelegenheid voor het stellen van vragen. Week 1 (kalenderweek 37 ) Werkcollege 01: Introductie Onderwerpen: investeringsbegroting en BTW Werkcollege 02: Maken uit boek Financiële Overzichten, de investeringsbegroting pag. 19:opgave 1, 2 en 3 in de klas. Huiswerk: opgaven: 4,5,6 en 8 Lezen uit boek Financiële Overzichten, pag. 26 t/m 34 en pag. 38 t/m 52 voor eerste werkcollege in week 2. Week 2 (kalenderweek 38 ) Werkcollege 03: Onderwerpen: financieringsbegroting, beginbalans en ondernemingsvormen Werkcollege 04: Maken uit De Financiële Overzichten pag 35: In de klas:opg. 1 en 2. Huiswerk: maken opg. 3, 4 en 5 Maken uit De Financiële Overzichten pag 53 : In de klas: opg 1 en 2 Lezen uit boek Financiële Overzichten, pag. 60 t/m 71 voor eerste werkcollege in week 3. 6

7 Week 3 (kalenderweek 39 ) Werkcollege 05: Onderwerpen: kosten en kostensoorten, resultatenrekening, afschrijvingen en eindbalans. Werkcollege 06: Maken uit De financiële Overzichten pag. 80 t/m pag.85 In de klas de opgaven 1, 2 en3. Huiswerk: opgave 4,5 en 6. Lezen uit: de financiële overzichten de pag.86 t/m 93 voor week 4 Lezen uit: De investeringsanalyse pag. 42 t/m 51 voor week 4 Week 4 (kalenderweek 40 ) Werkcollege 07: Onderwerpen: staat van ontvangsten en uitgaven, capaciteiten. Werkcollege 08: Maken uit De financiële overzichten pag 94: In de klas 1 en 2. Huiswerk opg 3 en opg 4.. Maken uit De Investeringsanalyse pag 52: In de klas opg 1 en 2 Huiswerk opg.3, 4 en 5.. Lezen uit: De investeringsanalyse pag. 12 t/m 17 en pag. 23 t/m 31 voor week 5. Week 5 (kalenderweek 41 ) Werkcollege 09: Onderwerpen: vaste en variabele kosten, de integrale kostprijs, de differentiële kostprijs, direct costing. Werkcollege10: Maken uit De Investeringsanalyse pag 32: In de klas: opg 1 opg 7 t/m opg. 11 Lezen uit: De Financiële Overzichten pag. 100 t/m 115 voor week 6. Week 6 (kalenderweek 42 ) Werkcollege 11 en 12 Onderwerp: Tentamenvoorbereiding en analyse van de case Mescher Molen Responsiecollege: Begin- en Eindbalansen opstellen en interpreteren Lezen uit: De investeringsanalyse pag. 106 t/m 127 de case Bestemming Dublin. 7

8 Oefenopgaven: Voor een goed inzicht in de collegestof en om een stuk routine op te bouwen in het oplossen van vraagstukken kun je onderstaande oefensommen individueel thuis maken. De gespecificeerde uitwerkingen worden elke week op Netschool geplaatst. Bladzijde 23 opgave 7 De financiële overzichten Bladzijde 24 opgave 9 De financiële overzichten Bladzijde 58 opgave 6 idem Bladzijde 59 opgave 7 idem Bladzijde 83 opgave 7idem Bladzijde 84 opgaven 8 en 9 idem Bladzijde 98 opgave 5 idem Bladzijde 37 opgave 6 De Investeringsanalyse Bladzijde 38 opgaven 7 en 8 De Investeringsanalyse Bladzijde 39 opgave 9 t/m 11 De Investeringsanalyse 2.3 Studiebelasting: Het aantal studiepunten bedraagt: 3 ECTS.(European Credit Transfer System). Dat wil zeggen dat je in principe 3 * 28 uren = 84 uren nodig hebt om de cursus tot een goed einde te brengen ( dit zijn zogenaamde studiebelastingsuren). Het gedeelte kennisoverdracht bestaat uit 6 weken (exclusief tentamen). De eerste zes weken heb je per week 2 hoor/werkcolleges van elke anderhalf uur. Je hebt dus in totaal ongeveer 18 uren directe contacttijd met een docent. Daarnaast maak je individueel of in bepaalde samenwerkingsverbanden opgaven waarbij we inschatten dat je ongeveer 7 uren per week besteed aan deze opgaven. Tenslotte maak je ongeveer 2 uren per week vrij om literatuur te bestuderen en andere voorbereidingen te treffen voor het komende werk/ en hoorcollege. Voor het voorbereiden van het tentamen nemen we een stelpost van 12 klokuren. Alle tijdscomponenten bij elkaar geteld geeft dat dan 84 uren wat staat voor 3 ECTS. Denk om een goede verdeling van de tijd, zodat niet teveel uren in de laatste week moeten worden weggezet. Hoor/werkcolleges Opgaven maken Voorbereiding Tentamen 18 klokuren 42 klokuren 12 klokuren 12 klokuren 2.4 De toetsing De inhoud van de hoorcolleges en werkcolleges behoort tot de tentamenstof De cursus wordt afgesloten met een schriftelijk tentamen d.m.v. open vragen. De inhoud van de hoorcolleges en de werkcolleges behoort tot de tentamenstof De tentamenstof is uit het boek: De Financiële Overzichten Hoofdstuk 1 t/m 6 De tentamenstof is uit het boek: De Investeringsanalyse Hoofdstuk 2 t/m 4 8

9 Het tentamen is in week 45. De inzage van het tentamen is in kalenderweek 48. Een eventueel hertentamen is in week 4 van Tentamens worden niet verspreid en is verboden opnamen in welke vorm dan ook van het tentamen te maken. 2.5 De uitslag De uitslag wordt vastgesteld en binnen tien werkdagen ingevoerd in het cijfervolgsysteem. Je dient de cursus met een voldoende (5,5) af te sluiten. 2.6 Herkansing Indien je geen voldoende hebt gehaald kan je de studiepunten alsnog behalen door een voldoende te halen voor de herkansing. Het herkansingstentamen vindt plaats in kalenderweek 4 van De inzage van het hertentamen is in kalenderweek 7 van Wat verwachten we van jullie? De colleges financieel management geven je een inzicht in de financiële aspecten van een onderneming. Van de studenten wordt verwacht dat de stof voor de colleges wordt bestudeerd en de bijbehorende opgaven worden gemaakt. Tijdens de werkcolleges en responsiecolleges wordt een actieve bijdrage van de student verwacht. 3 De organisatie 3.1 De Docenten Financieel Management: Joop Lengkeek kamer H Harm IJben kamer N 2.307, Arion van Ingen kamer H 0.014, (coördinator) 4.1 Kennisclips Van verschillende onderwerpen uit dit blok zijn zg. kennisclips gemaakt. Deze onderwerpen vind je gerangschikt onder 4.2. De bedoeling van deze kennisclips is, dat je op elk moment de uitleg over dit onderwerp eindeloos kunt bekijken. Heb je nadat de uitleg over BTW gegeven is nog moeite met dit onderwerp bekijk dan kennisclip 2 en/of 3 waarin het onderwerp BTW nogmaals via een film met toelichting door een docent uitgelegd wordt. Je kunt dus thuis, in de trein of waar dan ook deze extra uitleg bekijken. 9

10 Kennisclips zijn te benaderen via de link: 4.2 Welke kennisclips? 1. Investeringsbegroting 2. BTW 01: technische uitwerking 3. BTW 02: cascadestelsel 4. Financieringsbegroting 5. Beginbalans 6. Exploitatiebegroting 7. Rentekosten 8. Afschrijvingen 9. Liquiditeitsbegroting: staat van ontvangsten en uitgaven 10. Eindbalans 11. N en W en Capaciteiten 12. Kostprijs 13. Combinatie van beginbalans en eindbalans 14. FAQ en oefenvragen tentamen 15. Ratio s 10

11 11

Studiehandleiding Opleiding FBTR. Leerarrangement LA32 2 e jaar Tourmanager BLOK B 2015-2016. Commerciële Calculaties

Studiehandleiding Opleiding FBTR. Leerarrangement LA32 2 e jaar Tourmanager BLOK B 2015-2016. Commerciële Calculaties Studiehandleiding Opleiding FBTR Leerarrangement LA32 2 e jaar Tourmanager BLOK B 2015-2016 Commerciële Calculaties 1 Inleiding 1.1 Doel van het leerarrangement In de toekomst zal vaak van je verwacht

Nadere informatie

Studiehandleiding Opleiding FBTR Leerarrangement 31 De investeringsanalyse CFTR2.LA31TT en CFTR2.LA31TM MTT en TM

Studiehandleiding Opleiding FBTR Leerarrangement 31 De investeringsanalyse CFTR2.LA31TT en CFTR2.LA31TM MTT en TM Studiehandleiding Opleiding FBTR Leerarrangement 31 De investeringsanalyse CFTR2.LA31TT en CFTR2.LA31TM MTT en TM NHTV Breda Opleiding FBTR Mgr. Hopmansstraat 15 Postbus 3917 4800 DX Breda tel. 076-5332203

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1)

MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1) MODULEBESCHRIJVING FFEBAC0111 (BAD1.1) Naam module De boekhouding van de handelsonderneming (basismodule 1) Modulehouder A. Dambrink Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie. Studiepunten 2 ECTS Voorkennis

Nadere informatie

Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012

Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012 Modulebeschrijving FFEGBE0231 2011/2012 Naam module FFEGBE0231 Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie en Externe verslaggeving Studiepunten 3 Voorkennis Bedrijfsadministratie: leerstof uit leerjaren 1 en

Nadere informatie

Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie

Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie Modulebeschriiving Aangemaakt door: Bert Dambrink Eerste versie Laatste revisie Initieel bedoeld voor collegejaar 2010 2011, opleidingsjaar 2, blok 2.2 Gecontroleerd

Nadere informatie

Cursusbeschrijving FFEGBE0232

Cursusbeschrijving FFEGBE0232 Cursusbeschrijving FFEGBE0232 Aangemaakt door: Wim Laman Eerste versie: 25nov2011 Laatste revisie: 28nov2011 Initieel bedoeld voor collegejaar: 2011 2012 opleidingsjaar: 2011 2012 blok: 2.2 Gecontroleerd

Nadere informatie

Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10

Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10 Modulebeschrijving FINBAD0414 COLLEGEJAAR 09/10 Naam module Boekingen die betrekking hebben op het gebruik van duurzame productiemiddelen en voorzieningen. Modulehouder E. van der Waal Vakgebied(en) Bedrijfsadministratie.

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111

MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111 MODULEBESCHRIJVING FFEBLR0111 Naam module FFEBLR0111 Modulehouder W.F. Laman Vakgebied(en) Belastingrecht inkomstenbelasting niet-winst Studiepunten 4 ECTS Voorkennis -- Omschrijving De belangrijkste begrippen

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code ISOGDY Module-beheerder: Claudine van Boxtel Studiejaar: 2014-2015 Kwartaal: 1 Opleiding:

Nadere informatie

De resultatenrekening

De resultatenrekening De resultatenrekening format resultatenrekening kosten/uitgaven en opbrengsten/ontvangsten afschrijvingen rente eindbalans Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl www.jooplengkeek.nl 1 De

Nadere informatie

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties

MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties MODULEHANDLEIDING BM- Succesvolle Organisaties Opleiding Bedrijfskunde MER Hoofdfase Osiriscode: Collegejaar: 2015-2016 Blok: 2 jaar 3 business management 1 Samenvatting Naam onderwijseenheid BM-Succesvolle

Nadere informatie

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2011-2012

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2011-2012 Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2011-2012 I De premasteropleiding duurt maximaal één jaar en is bestemd voor

Nadere informatie

Bij een resultatenbegroting (ook wel exploitatiebegroting genoemd) wordt een overzicht gemaakt van de opbrengsten en van de kosten.

Bij een resultatenbegroting (ook wel exploitatiebegroting genoemd) wordt een overzicht gemaakt van de opbrengsten en van de kosten. De liquiditeits - en resultatenbegroting Een bedrijf wil graag weten of hij aan zijn betaalverplichtingen kan voldoen. Daarom wordt een planning gemaakt in de ontvangsten en de uitgaven (vaak binnen een

Nadere informatie

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap

Marketing NIMA-B. studiejaar 2015-2016. Media, Informatie en Communicatie. Modulehandleiding. Specialisatie Mediaondernemerschap Opleiding: Media, Informatie en Communicatie Marketing NIMA-B Modulehandleiding Specialisatie Mediaondernemerschap studiejaar 2015-2016 Blok 1 + 2 Docenten:, Eric de, Willem Buffing, Marcel van der Lugt

Nadere informatie

De kostprijs en capaciteiten. De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten

De kostprijs en capaciteiten. De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten De kostprijs en capaciteiten De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten 1 De kostprijs Kostprijs Constante of vaste kosten: Kosten die in een bepaalde periode

Nadere informatie

Financieel management voor anesthesiologen

Financieel management voor anesthesiologen Financieel management voor anesthesiologen 08 & 22 September 2012 Novotel Rotterdam Brainpark 12 NVA CME credits Registration via our website: http://medina.net/?page_id=179 Doelgroep Deze training is

Nadere informatie

mevrouw drs. D. van der Wagen Rechtsvinding van straf- en procesrecht Beschrijving en doel van dit beroepsproduct

mevrouw drs. D. van der Wagen Rechtsvinding van straf- en procesrecht Beschrijving en doel van dit beroepsproduct Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Juridisch argumenteren JDD 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL mevrouw drs. D. van der Wagen E-learning Cluster C-, D-

Nadere informatie

Het programma van vandaag

Het programma van vandaag kostprijs Het programma van vandaag De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten De differentiële kostprijs De opslagmethode 1 De kostprijs Kostprijs Constante of vaste

Nadere informatie

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2010-2011

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2010-2011 Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2010-2011 I De premasteropleiding duurt maximaal één jaar en is bestemd voor

Nadere informatie

Studiehandleiding. Praktijkdiploma boekhouden (PDB) compleet

Studiehandleiding. Praktijkdiploma boekhouden (PDB) compleet Studiehandleiding Praktijkdiploma boekhouden (PDB) compleet Lay-out en opmaak: NTI DTP Studio, Leiden 1 e druk september 2010 2 e druk december 2012 001204620 2010, NTI bv, Leiden Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT (Innovatieve) projecten Financiële haalbaarheid Welke kennis is essentieel Bedrijfsplan Investeringsselectie Inkoopmarkt Bedrijf Verkoopmarkt Productiemiddelen Gelduitgaven

Nadere informatie

Junior company 2. Ondernemingsplan

Junior company 2. Ondernemingsplan Voortgezet onderwijs Junior company 2. Ondernemingsplan Stichting Stichting Jong Jong Ondernemen: Ondernemen: Postbus Postbus 93002 93002 2509 2509 AA AA Den Den Haag Haag Bezuidenhoutseweg Bezuidenhoutseweg1212

Nadere informatie

Lineaire Algebra voor E (VKO)

Lineaire Algebra voor E (VKO) Lineaire Algebra voor E (VKO) dr. G.R. Pellikaan Studiewijzer voor het studiejaar 2006/2007 College 2DE01 Faculteit Wiskunde en Informatica, Capaciteitsgroep Wiskunde, Leerstoelgebied Coderingstheorie

Nadere informatie

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R.

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. Algemene informatie Titel OWE Code OWE Onderdelen Eigenaar OWE Inleiding Ondernemingsrecht IORE IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens

Nadere informatie

Cursus financieel management

Cursus financieel management Cursus financieel management Toelichting op de cursus De Investeringsbegroting BTW Santana Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl www.jooplengkeek.nl Cursus Financieel Management Even voorstellen:

Nadere informatie

Marketing met Interactieve Media

Marketing met Interactieve Media HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Marketing met Interactieve Media CDMMIM01-1 Aantal studiepunten:2 Modulebeheerder: Ayman van Bregt Goedgekeurd door: (namens curriculumcommissie) Datum: MARKETING MET INTERACTIEVE

Nadere informatie

Evaluatierapport Module Ontwerpen van een Werktuig (201500165)

Evaluatierapport Module Ontwerpen van een Werktuig (201500165) 2015 2016 Evaluatierapport Module Ontwerpen van een Werktuig (201500165) 201500165 ir. W.de Kogel-Polak De evaluatiecommissie heeft verschillende moduleonderdelen van Module Ontwerpen van een Werktuig

Nadere informatie

Financieel Management

Financieel Management Financieel Management De docent Ben Knoop b.knoop@hr.nl Vragen bij voorkeur tijdens college In noodgevallen per e-mail 2 1 Studiemiddelen Modulewijzer Studieboek + Opgavenboek Colleges Studietaken Tentamen

Nadere informatie

Aurington. Administratie en Advies

Aurington. Administratie en Advies Aurington Administratie en Advies Let op de houdbaarheidsdatum! Mei 5 Pincode 6 7 8 Boetes Dit jaar Deze maand De balans Tandorine B.V. Debet Activa Bezittingen Wat heb ik? Credit Passiva Vermogen Hoe

Nadere informatie

Les 1: Vaktijdschriften: een eerste oriëntatie

Les 1: Vaktijdschriften: een eerste oriëntatie Les 1: Vaktijdschriften: een eerste oriëntatie Aanvulling Competent in leesbevordering Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent Auteur: Annemiek Hermans Bouwstenen voor leesbevordering

Nadere informatie

fun house fun house fun house Pink

fun house fun house fun house Pink fun house fun house fun house Pink financieringsbegroting bezit en vermogen vaste activa - vlottende activa eigen vermogen - vreemd vermogen voorbeelden Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl

Nadere informatie

Bedrijfseconomie 3 Finance

Bedrijfseconomie 3 Finance Bedrijfseconomie 3 Finance Versie 1.1, 2009-2010 DECBE3 Stenden Hogeschool Rengerslaan 8 Postbus 1298 8900 CG Leeuwarden tel: 058 2441443 www.stenden.com Stenden Hogeschool BE 3 Finance Versie 1.1: 12-10-2009

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Financieel Management & Leadership De Post HBO opleiding Financieel Management & Leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in

Nadere informatie

Bedrijfseconomie samenvatting H1 Les 1

Bedrijfseconomie samenvatting H1 Les 1 Bedrijfseconomie samenvatting H1 Les 1 Onderwerp Integrale kostprijsmethode variabele kostencalculatie BEP Literatuur Bestuderen 6.1 t/m 6.5 BEP bij 1 product Maken opg. 6.8 en 6.11 theorie verkooplenanalyse

Nadere informatie

Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia

Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia Module Wereldgodsdiensten, Sekten & stromingen en bewegingen basisprogramma leerjaar 2 drs. J.J. Grandia ORIËNTATIE 1. Onderdeel van de module Islam 2. Introductie In deze module gaat het om een kennismaking

Nadere informatie

Ondernemersplan. Bedrijfsnaam

Ondernemersplan. Bedrijfsnaam Ondernemersplan Bedrijfsnaam 1. De ondernemer 1.1 Persoonlijke gegevens Naam : Adres : Postcode : Woonplaats : Telefoonnummer : E-mailadres : Geboortedatum : Geboorteplaats : Nationaliteit : Burgerservicenummer

Nadere informatie

2 Constante en variabele kosten

2 Constante en variabele kosten 2 Constante en variabele kosten 2.1 Inleiding Bij het starten van een nieuw bedrijf zal de ondernemer zich onder andere de vraag stellen welke capaciteit zijn bedrijf moet hebben. Zal hij een productie/omzet

Nadere informatie

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016 TOELATINGSTOETS M&O VUL IN: Datum 14-1-2016 Naam en voorletters. Adres. Postcode. Woonplaats. Geboortedatum / / Plaats Land. Telefoonnummer. E-mail. Gekozen opleiding. OPMERKINGEN: Tijdsduur: 90 minuten

Nadere informatie

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 I Inhoudsopgave Vak: Filosofische

Nadere informatie

Blok P1 Kennismaken. Algemene Economie (micro) Model/Theorie

Blok P1 Kennismaken. Algemene Economie (micro) Model/Theorie Blok P1 Kennismaken Algemene Economie (micro) Schöndorff, R., Pleus, J. F. B., Kam, F.., & Bilsen, T.. (1998). Onderneming en omgeving: Algemene economie voor het hoger onderwijs. Leiden: Spruyt. De omgevingsfactoren

Nadere informatie

Actuele Ontwikkelingen MKB

Actuele Ontwikkelingen MKB MODULEHANDLEIDING Actuele Ontwikkelingen MKB Opleiding Bedrijfskunde MER Let op: op basis van ervaring en terugkoppeling vanuit studenten kan deze studiewijzer tijdens de collegereeks worden aangepast

Nadere informatie

Financieel management

Financieel management Financieel management Tweede herziene druk Kees van Alphen Inhoud 1 inleiding 1 2 het verhaal achter de cijfers 3 2.1 Het besturen van een organisatie: ondernemingsmodel 3 Checklist 6 3 sturen op winst,

Nadere informatie

Investeringsbegroting

Investeringsbegroting Investeringsbegroting Machines (3 machines formaatzaag, vandiktebank en vlakbank) : 13.000.- Klein Gereedschap : 2.000.- Kantoorinrichting : 2.000.- Voorraad hout : 4.000.- Voorraad klein materiaal : 3.000.-

Nadere informatie

4. Inhoud minor. Diplomasupplement

4. Inhoud minor. Diplomasupplement Minorregeling 2010-2011 Start september 2010 1. Naam minor: Recht 2. Engelse benaming: Law 3. Catalogusnummer: 7 4. Inhoud minor Het doel van de minor is dat je: 1. rekening houdt met juridische aspecten

Nadere informatie

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Inleiding Ontwerpen CMTONT01-1 Aantal studiepunten: 2 Modulebeheerder: Rob Zoeteweij Modulebeschrijving 3 1. Algemene omschrijving 4 1.1. Inleiding 4 1.2. Relatie met andere

Nadere informatie

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM Studiehandleiding Domein Cognitie Naam docent en/of vakcoördinator: Stephen Brown Aantal EC: Deel 1: 6 Deel 2: 3 Vakcode: 5022COGN9Y Studiejaar: 2014-2015 Periode: 5-6 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM 1 Introductie

Nadere informatie

Module onderdelen: Inkoop en opstellen offertes 1 (kwartiel 2.1) Inkoop en opstellen offertes 2 (Privaatrecht)/(Kostencalculaties) (kwartiel 2.

Module onderdelen: Inkoop en opstellen offertes 1 (kwartiel 2.1) Inkoop en opstellen offertes 2 (Privaatrecht)/(Kostencalculaties) (kwartiel 2. Inkoop en opstellen offertes Vakcode: 63903 Mevr. E.M.M. Scholten ECTS: 5 Kwartiel: 2.1 en 2.2 Module onderdelen: Inkoop en opstellen offertes 1 (kwartiel 2.1) Inkoop en opstellen offertes 2 (Privaatrecht)/(Kostencalculaties)

Nadere informatie

Examen PC 2 vak Cash Management

Examen PC 2 vak Cash Management Examen PC 2 vak Cash Management Instructieblad Betreft: examen: PC 2 leergang 6 onderdeel: CAS datum: 19 december 2013 tijd: 16.00 17.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start Aanwijzingen:

Nadere informatie

Sport & Economie. Bedrijfseconomie. Voltijd

Sport & Economie. Bedrijfseconomie. Voltijd Sport & Economie Bedrijfseconomie Voltijd Auteurs : Tom Falk Versie : 3.0 Opleiding : SGM / ALO / SBE / externe opleidingen Studiejaar : Hoofdfase 3 Blok : Blok 1 /2 Onderwijseenheid : Bedrijfseconomie

Nadere informatie

Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties

Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties Oefenvragen Ondernemerskunde B - Financieel management & bedrijfscalculaties 1. Waarom bent u als ondernemer verplicht om van elke financiële handeling een bewijsstuk te hebben? A. Op deze wijze kunt u

Nadere informatie

Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke productie/afzet.

Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke productie/afzet. www.jooplengkeek.nl Nacalculatie bij homogene productie Berekening van het bedrijfsresultaat Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke

Nadere informatie

Managementupdate Financieel Management

Managementupdate Financieel Management Managementupdate Financieel Management Financieel management is een vakgebied in beweging. De wetgeving is in ontwikkeling. Maatschappelijke discussies over de macht van de aandeelhouders en het Angelsaksische

Nadere informatie

Blok P2 Managen. Overeenkomstenrecht en ondernemingsrecht

Blok P2 Managen. Overeenkomstenrecht en ondernemingsrecht Blok P2 Managen Overeenkomstenrecht en ondernemingsrecht - Nederlands recht begrepen, 3 e druk, mr Lydia Janssen - Recht voor organisaties, 1e druk, mr R. Westra (gepubliceerd op blackboard) - Wettenbundel

Nadere informatie

UITTREKSEL COURSE MANUAL

UITTREKSEL COURSE MANUAL BKBBTH Research Training & Bachelor Scriptie diverse docenten 12 ECTS Dit trimester begint het Research Training & Bachelor Scriptie traject met keuze uit 22 thema s. De inschrijving is geweest (17 t/m

Nadere informatie

VOA STARTERSBORREL 10 MEI 2012

VOA STARTERSBORREL 10 MEI 2012 VOA STARTERSBORREL 10 MEI 2012 Begrotingen en bedrijfsprognoses Begroting Wat is een begroting? Een overzicht van de te verwachten inkomsten en uitgaven over een bepaalde periode. Zeker als starter maakt

Nadere informatie

Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak

Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak Beschikbaar per 1 september 2015 NIEUW TOA Profielkeuzetoets vmbo en havo Biologie, economie, natuurkunde en wiskunde Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen

Nadere informatie

Financiën voor Starters

Financiën voor Starters Financiën voor Starters 22 mei 2013 René Overtoom, Teamleider YourBusiness Banking Marcel de Ruiter, Specialist YourBusiness Banking starters 2 Ondernemingsplan De Ondernemer (ervaring, branchekennis,

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Ondernemingsplan. Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan

Hoofdstuk 31. Ondernemingsplan. Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan www.jooplengkeek.nl Ondernemingsplan Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan Persoonlijk plan Persoonsgegevens Motivatie om ondernemer te worden Sterke punten & zwakke punten 1 Ondernemingsplan

Nadere informatie

Module 1 Maak een plan

Module 1 Maak een plan Geleerd in vorige presentatie Module 1 Maak een plan Les 2. Creëer rust en vertrouwen met een goed financieel plan Falen a.g.v. slechte financiële planning Business Plan op 1 A4 van visie naar actie O.G.S.M.

Nadere informatie

Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER)

Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Fractie VUUR, Universiteitsraad www.verenigingvuur.nl info@verenigingvuur.nl - 2 - Voorwoord

Nadere informatie

Financieel Management voor dummies Praktijkworkshop over financieel management voor alle medewerkers in technologiebedrijven

Financieel Management voor dummies Praktijkworkshop over financieel management voor alle medewerkers in technologiebedrijven Inleiding Programma Aanmelden Route Financieel Management voor dummies Praktijkworkshop over financieel management voor alle medewerkers in technologiebedrijven Ondernemingen in de technologiebranches

Nadere informatie

Financieel Management

Financieel Management Financieel Management Liquide en Solvabel Voldoende werkkapitaal Voldoende eigen vermogen 2 1 Kasstromen Operationele cashflow Investeringscashflow Financieringscashflow 3 Liquiditeit Mate waarin schulden

Nadere informatie

Semester 1 Studietijd (uren) Lestijden (60')

Semester 1 Studietijd (uren) Lestijden (60') Master in de IW: Kunststofverwerking College & TB Semester 1 Studietijd (uren) Lestijden (60') Contacturen Stpt Coll. TB ZW Totaal ECTS Fiche per. 1 per. 2 (6 wkn) (6 wkn) Reologie* 3 24 6 50 80 ELM 7402

Nadere informatie

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER)

OER. Uitleg over de. Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Uitleg over de OER Alles wat iedere student moet weten over zijn of haar Onderwijs- en Examenregeling (OER) Fractie VUUR, Universiteitsraad www.verenigingvuur.nl info@verenigingvuur.nl Voorwoord De Onderwijs-

Nadere informatie

Studiehandleiding. Differentiëren en Integreren 3. voor. Wiskunde, Natuurkunde en Medische Natuurwetenschappen

Studiehandleiding. Differentiëren en Integreren 3. voor. Wiskunde, Natuurkunde en Medische Natuurwetenschappen Studiehandleiding Differentiëren en Integreren 3 voor Wiskunde, Natuurkunde en Medische Natuurwetenschappen februari en maart 2013 Docent: F. Pasquotto kamer: R 5.46 f.pasquotto@vu.nl tel: 020 598 7689

Nadere informatie

Liquiditeitsbegroting

Liquiditeitsbegroting 1 Liquiditeitsbegroting Voorspellen inkomsten en uitgaven Periode X, dag, week, maand, jaar Dynamische liquiditeit Staat van herkomst en bestedingen Kasstroomoverzicht Zie het als je eigen bankrekening

Nadere informatie

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 Cursuscode(s) Opleiding Cursusnaam : PABPRO14X : Pabo : Cij 4, Procenten Cursusnaam Engels : [vertaling via BB] Studiepunten : 1 Categorie Cursusbeheerder Opleidingsvorm Leerroute

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

Interactief college: voorbeelden uit de praktijk. Erwin van Vliet. Universiteit van Amsterdam Center for Neuroscience

Interactief college: voorbeelden uit de praktijk. Erwin van Vliet. Universiteit van Amsterdam Center for Neuroscience Interactief college: voorbeelden uit de praktijk Erwin van Vliet Universiteit van Amsterdam Center for Neuroscience Aanleiding Wat gaan we doen? Demonstratie Praktijkervaringen Vragen 2 e jaar bachelor

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten

Datawarehousing BIM. Modulecode: BIMDTB06 Modulehouder: H.D.A. de Wit Publicatiedatum: mei 2014 Studiejaar:2013-2014 Studielast: 2 punten Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch,

Nadere informatie

De voordelen en mogelijkheden van een goede planning 1

De voordelen en mogelijkheden van een goede planning 1 Instituut voor Onderwijs en Opleiden De voordelen en mogelijkheden van een goede planning 1 Studieadviseurs geneeskunde VUmc In het algemeen geldt: hoe beter je conditie, des te beter je concentratie,

Nadere informatie

Sociologie Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Sociologie - 2012-2013

Sociologie Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Sociologie - 2012-2013 Sociologie Vrije Universiteit Amsterdam - - P Sociologie - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Sociologie - 2012-2013 I Inhoudsopgave Premasterprogramma Sociologie 1 Vak: Beschrijvende en inferentiële

Nadere informatie

Financieel Management voor Dummies Praktijkworkshop over financieel management voor alle medewerkers in technologiebedrijven

Financieel Management voor Dummies Praktijkworkshop over financieel management voor alle medewerkers in technologiebedrijven Inleiding Programma Aanmelden Route Financieel Management voor Dummies Praktijkworkshop over financieel management voor alle medewerkers in technologiebedrijven Ondernemingen in de technologiebranches

Nadere informatie

LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016

LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016 LANDSEXAMEN HAVO 2015-2016 Eamenprogramma MANAGEMENT EN ORGANISATIE H.A.V.O. 1 Het eindeamen Het eindeamen bestaat uit het centraal eamen en het commissie-eamen. Het centraal eamen wordt afgenomen in één

Nadere informatie

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product.

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product. www.jooplengkeek.nl Heterogene productie (meerdere producten) Primitieve opslagmethode We splitsen de kosten in: Directe kosten Indirecte kosten belangrijk De directe kosten hebben een rechtstreeks verband

Nadere informatie

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media

SQL & Relationele datamodellen in interactieve media SQL & Relationele datamodellen in interactieve media HVA-IAM-V1-TDI-SQL Algemene handleiding bij het vak 2010-2011 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Leerdoelen:... 3 Competenties:... 3 Plaats in het leerplan:...

Nadere informatie

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING

GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING GROEPSDYNAMICA STUDIEHANDLEIDING Opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening Instituut ISO/Hogeschool Rotterdam Code SPHGDY03RV Module-beheerder: Claudine van Boxtel & Gerard Aerts Studiejaar: 2014-2015

Nadere informatie

Matrix- en vectorrekening

Matrix- en vectorrekening Hogeschool Rotterdam / CMI Matrix- en vectorrekening (matrices, vergelijkingen, determinanten, vectoren en transformaties) TIRLIN01 Aantal studiepunten: 2 ects Modulebeheerder: P.J. den Brok (tijdelijk)

Nadere informatie

management & organisatie

management & organisatie Voorlichting management & organisatie vernieuwde tweede fase HAVO/VWO Een nieuw vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas HAVO /VWO opgenomen.

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Werkboek. Grondslagen Psychologische Diagnostiek en Testtheorie. Cursusjaar 2005-2006

Werkboek. Grondslagen Psychologische Diagnostiek en Testtheorie. Cursusjaar 2005-2006 Werkboek Grondslagen Psychologische Diagnostiek en Testtheorie Cursusjaar 2005-2006 Coördinator: Anne van Hoof Capaciteitsgroep Kinder- en Jeugdpsychologie Mail: via Studion, op het discussionboard van

Nadere informatie

Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media

Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Studiehandleiding Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Titel: Ba-scriptie Kunsten, Cultuur en Media Vakcode: LWX999B10 Opleiding: Kunsten, Cultuur en Media Studiefase: Bachelor 3 e jaar/ KCM Major Periode:

Nadere informatie

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Opleiding: Vastgoed en Makelaardij Cluster : IMO Studiejaar: 4 Periode: jaar 4, kwartaal 2 EC s: 2 Auteur: M. R. de Voogd Datum: november 2011 Inhoudsopgave

Nadere informatie

STUDIEHANDLEIDING MODULE Methodiek: Plancyclus

STUDIEHANDLEIDING MODULE Methodiek: Plancyclus STUDIEHANDLEIDING MODULE Methodiek: Plancyclus ing: MWD Hogeschool Rotterdam Instituut Sociale Opleidingen Opleiding Modulecode Studiebelasting : 2 ECTS : Pedagogiek : PEDM1P01RV Bestemd voor Versie :

Nadere informatie

Inleiding Ondernemingsrecht. IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. van Onzen

Inleiding Ondernemingsrecht. IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. van Onzen Titel Onderwijseenheid (OWE) Code OWE Eigenaar OWE Inleiding Ondernemingsrecht IORE 1 Opleiding HBO-Rechten 2 Doelgroep: variant(en) VT / DT / DU / EL IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer

Nadere informatie

Opleiding Code + officiële benaming van de module Academiejaar 2015-2016 Semester Studieomvang Totale studietijd Aantal lestijden

Opleiding Code + officiële benaming van de module Academiejaar 2015-2016 Semester Studieomvang Totale studietijd Aantal lestijden Opleiding Marketing Code + officiële benaming van de module C4 Financieel Management Academiejaar 2015-2016 Semester: 2 Studieomvang 4 studiepunten Totale studietijd 90 Aantal lestijden 60 Aandeel lestijden

Nadere informatie

Cursussen en workshops voor ondernemers in de toeristisch recreatieve branche

Cursussen en workshops voor ondernemers in de toeristisch recreatieve branche Cursussen en workshops voor ondernemers in de toeristisch recreatieve branche Academie voor toerisme NHTV Postbus 3917 4800 DX Breda T (076) 533 22 03 F (076) 533 22 05 www.nhtv.nl Maatwerk > > Hospitality

Nadere informatie

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo

Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Examenprogramma management en organisatie havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

Marketing Basics 1e semester Propedeuse CE

Marketing Basics 1e semester Propedeuse CE Marketing Basics 1e semester Propedeuse CE Studiehandleiding 2015-2016 Quick reader Opleiding Commerciële Economie (CE) Deeltijd Auteur Lex van Hoogstraten Opleidingsmanager Hans Seubring-Vierveyzer Semesterverantwoordelijke

Nadere informatie

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Studentnummer: Naam aanmelder: Stap 1. Welkom heten en uitleggen wat het onderzoek inhoudt (Tijd: 5 minuten) Landelijk en bij de FEM is er sprake van een hoge

Nadere informatie

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19

Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 I nhoud Voorwoord 5 Inleiding 15 Thema 1: Het leren (bevorderen) 19 1 Het leerproces van studenten 21 1.1 Waarom het leerproces van studenten? 21 1.2 Het leerproces volgens Biggs 22 1.3 Leeractiviteiten

Nadere informatie

Studiehandleiding. Basiskennis calculatie (BKC)

Studiehandleiding. Basiskennis calculatie (BKC) Studiehandleiding Basiskennis calculatie (BKC) Lay-out en opmaak: NTI DTP Studio, Leiden 1 e druk februari 2008 2 e druk mei 2009 3 e druk september 2010 4 e druk december 2012 001204617 2008, NTI bv,

Nadere informatie

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Minor Goede doelen, filantropie en non-profits I Inhoudsopgave Vak: Geschiedenis van de filantropie 1 Vak: Inleiding Filantropie 1 Vak: Non-Profit and Charity Marketing 2 Vak: Verklaringen voor prosociaal

Nadere informatie

Appendix Bedrijfseconomie

Appendix Bedrijfseconomie Appendix Bedrijfseconomie De Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens ( de Associatie ) organiseert twee keer per jaar examens voor het in ons land erkende Praktijkdiploma Boekhouden (PDB). Voor het

Nadere informatie

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten Opgave 1 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Firma Balans produceert uitsluitend twee typen weegschalen,

Nadere informatie

Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.1. Collegejaar 2012-2013 AC/adBE/BE/FSM Periode 1

Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.1. Collegejaar 2012-2013 AC/adBE/BE/FSM Periode 1 Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.1 Collegejaar 2012-2013 AC/adBE/BE/FSM Periode 1 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 1. Algemene Informatie... 3 1.1. Doelgroep... 3 1.2. Instroomeisen... 3 1.3. Plaats

Nadere informatie

Proefexamen BOEKHOUDEN

Proefexamen BOEKHOUDEN Proefexamen BOEKHOUDEN Beschikbare tijd: 9 minuten 15623 1 Proefexamen HET EXAMEN BESTAAT UIT 12 GENUMMERDE PAGINA'S, waarin opgenomen: 2 OPDRACHTEN, gericht op toetsing van de vaardigheid om de basisregels

Nadere informatie

Suzanne Willems Verloop evaluatie Zijn er nog zaken die de evaluatie hebben beïnvloed en die meegenomen moeten worden in dit gesprek?

Suzanne Willems Verloop evaluatie Zijn er nog zaken die de evaluatie hebben beïnvloed en die meegenomen moeten worden in dit gesprek? PDCA+ Curriculumonderdeel: Blok 1.2 Stofwisselingsstoornissen Jaargang: 2013-2014 Deel I: Nabespreking Datum: 3 februari 2014 Coördinator(en): Dr. D. Speijer, Prof. dr. F.A. Wijburg Docenten: I.M. Drost,

Nadere informatie