De kwestie Brussel-Halle-Vilvoorde

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De kwestie Brussel-Halle-Vilvoorde"

Transcriptie

1 105 De kwestie Brussel-Halle-Vilvoorde I.A. VAN DEN DRIESSCHE* 1. Inleiding Het is bekend: de Belgische federale verkiezingen die op 13 juni 2010 plaatsvonden hebben geleid tot een ongekend lange periode van regeringsvorming. De vervroegde val van de regering-leterme II in 2010 was te wijten aan het ontbreken van een oplossing voor de kwestie Brussel- Halle-Vilvoorde. Brussel-Halle-Vilvoorde domineerde vervolgens de verkiezingscampagnes en lag aan de basis van de lange onderhandelingsperiode voor de huidige regeringsvorming. Eind september 2011 is uiteindelijk een akkoord gesloten over de splitsing van deze kieskring. Dit akkoord wordt historisch genoemd, omdat de Franstalige en Nederlandstalige politieke onderhandelaars het voor het eerst in 48 jaar eens lijken te zijn over de oplossing voor Brussel-Halle-Vilvoorde. Voor buitenstaanders is het soms moeilijk te begrijpen: wat is nu precies de kwestie Brussel-Halle-Vilvoorde (hierna ook: BHV)? De kern van de BHV-kwestie is, kort uitgelegd, dat de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde, anders dan alle andere kieskringen in België, op twee verschillende taalgebieden is gelegen. Hoe dit, nogal ingewikkelde, systeem in elkaar zit, zal ik hieronder in kort bestek proberen uit te leggen (par. 2). Wat zei het Grondwettelijk Hof hierover in 2003 en wat waren de gevolgen van deze uitspraak (par. 3)? De pogingen om de kieskring te splitsen in de voorbije jaren hebben bovendien geleid tot het inroepen van een aantal bijzondere staatsrechtelijke procedures die hier niet onbesproken kunnen blijven (par.4). 2. De kwestie Brussel-Halle-Vilvoorde De 150 kamerleden van de federale Kamer van Volksvertegenwoordigers (hierna Kamer) worden verkozen volgens een stelsel van evenredige vertegenwoordiging in combinatie met een districtenstelsel. In elf districten of kieskringen worden kandidatenlijsten opgesteld. Het aantal zetels dat een bij de buren * Dr. I.A. (Ilse) Van den Driessche is stafmedewerker bij de Eerste Kamer der Staten- Generaal. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel. In 2011 (afl. 4) verscheen in dit tijdschrift ook reeds een andere uiteenzetting over de problematiek rondom de Belgische regeringsformatie: Velaers 2011.

2 106 BIJ DE BUREN JANUARI 2012 TVCR 1 Zie bijv. VRT kieskring oplevert voor de Kamer is in verhouding met het aantal inwoners in die kieskring (art. 63, lid 2 Belgische Grondwet). Zo levert de grootste kieskring, Antwerpen, 24 zetels op en de kleinste, Luxemburg, 4 zetels. Negen van deze elf kieskringen vallen samen met de grenzen van negen provincies: West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Limburg, Luik, Namen, Luxemburg, Henegouwen en Waals-Brabant. De twee andere kieskringen zijn Brussel-Halle-Vilvoorde (22 zetels) en Leuven (7 zetels). De inwoners van de tiende provincie, Vlaams-Brabant, kiezen hun kamervertegenwoordigers door middel van kandidatenlijsten in de kieskringen Leuven en Brussel-Halle-Vilvoorde. Het Brussel Hoofdstedelijk Gewest is provincieloos. De inwoners van de 19 gemeenten in dit Gewest stemmen in de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde. In de provinciale kieskringen in het Vlaamse Gewest: West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Limburg en de kieskring Leuven kan men stemmen op Nederlandstalige kieslijsten. In de provinciale kieskringen Luik, Namen, Luxemburg, Henegouwen en Waals-Brabant (ook Nijvel genaamd) kan men stemmen op Franstalige kieslijsten. De kieskring BHV is een bijzondere kieskring omdat deze, anders dan alle andere kieskringen, in twee taalgebieden ligt: een Nederlandstalig en een tweetalig taalgebied. De kieskring bestaat uit de 19 tweetalige gemeenten die Brussel vormen en 35 Vlaamse gemeenten in de omgeving van Brussel. Deze 35 gemeenten, waarvan Halle en Vilvoorde de twee belangrijkste zijn, liggen in de provincie Vlaams-Brabant. Zij vormen de zogenaamde Vlaamse Rand rond Brussel. In de kieskring BHV staan Nederlandstalige en Franstalige partijen op twee aparte kieslijsten. Kandidaten voor de verkiezing van de Kamer moeten vooraf aangeven tot welke taalgroep zij behoren. Omdat de kieskring deels op Brussels grondgebied ligt, worden de Franstalige lijsten uit het tweetalige Brussel automatisch ook aangeboden in Halle-Vilvoorde. De kiezer mag slechts op één kieslijst zijn stem uitbrengen, maar heeft wel de keuze voor de Vlaamse of Franstalige lijst. Als zij dat willen, kunnen inwoners in de 35 Vlaamse gemeenten dus stemmen op Franstalige politici uit Brussel. En hoewel deze gemeenten in het Vlaamse taalgebied liggen, wonen er overwegend Franstaligen. 80% van de inwoners van Brussel en de Vlaamse Rand zou Franstalig zijn. Dit levert voor de Franstalige politici in Brussel veel stemmen op. De Franstalige politieke invloed reikt daardoor tot op Vlaams grondgebied. Vlaamse politici vrezen bovendien dat dit systeem de verfransing van de Vlaamse Rand verder in de hand werkt. 1 Bovendien merken zij op dat er geen Waalse kieskringen bestaan waarbinnen inwoners op Vlaamse kieslijsten kunnen stemmen.

3 107 Het kiesdistrict BHV levert echter ook electorale voordelen op voor de Vlaamse partijen. Doordat Vlaamse inwoners van Halle-Vilvoorde ook op Vlaamse partijen kunnen stemmen in Brussel, levert de kieskring BHV ook voor hen zetels in de Kamer op. Het beperken van een kieskring tot Brussel zou niet voldoende stemmen opleveren voor Vlaamse politieke partijen om een zetel te bemachtigen vanuit deze kieskring. Politieke partijen zouden dan samen moeten optrekken om voldoende stemmen te kunnen halen voor een zetel. Ondanks deze voordelen willen Vlaamse politici BHV splitsen in een tweetalig deel (Brussel) en een Vlaams deel (Halle-Vilvoorde), om zo de provinciale kieskring Vlaams-Brabant te kunnen vormen. Franstalige politici vrezen dat het splitsen van de kieskring betekent dat de vele Franstaligen in de Vlaamse rand hun culturele rechten verliezen. Daarom pleitten zij tot voor kort voor het behoud van de huidige situatie. Als BHV toch moest worden gesplitst dan eisten zij óf een inschrijvingsrecht voor Franstalige inwoners in de Vlaamse Rand om in Brussel te kunnen stemmen, óf een uitbreiding van de grenzen van het tweetalige Gewest Brussel naar de gemeenten in de Vlaamse Rand. Het splitsen van de kieskring betekent volgens Franstalige politici namelijk het verlies van Franstalige invloed rond Brussel, waardoor Brussel nog meer geïsoleerd komt te liggen in het Vlaamse Gewest Het ontstaan van de anomalie Brussel-Halle-Vilvoorde 3.1 BHV: al 48 jaar een bron van wrevel De discussies over het al dan niet opsplitsen van de kieskring BHV zijn niet van recente datum. Hoewel het lijkt alsof BHV vooral sinds de laatste tien jaar een probleem is geworden, ligt de kwestie al 48 jaar op de onderhandelingstafel. Het arrondissement BHV bestaat al sinds de 19 de eeuw, maar algemeen wordt aangenomen dat de wrevel over BHV met name is begonnen in 1963, toen de wet van 2 augustus 1963 het bestaan van vier taalgebieden in België erkende: het Nederlandse, het Franse, het Duitse en het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad. Elke kieskring valt daardoor in een begrensd taalgebied, behalve de kieskring BHV. Bij de staatshervorming in 1970 werden de taalgebieden in artikel 4 van de Grondwet opgenomen. De oude provincie Brabant werd in 1995 gesplitst in de provincie Vlaams- Brabant, de provincie Waals-Brabant en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De wetten van 13 december voerden vervolgens de huidige provinciale kieskringen in, maar de regering-verhofstadt I slaagde er niet 2 Zie bijv. Parti Socialiste Wet tot wijziging van het kieswetboek evenals zijn bijlage van 13 december 2002, B.S. 10 januari 2003 en Wet houdende verschillende wijzigingen van de kieswetgeving van 13 december 2002, B.S. 10 januari 2003.

4 108 BIJ DE BUREN JANUARI 2012 TVCR in de provincie Vlaams-Brabant als kieskring in te richten. Daardoor bleef BHV bestaan. De regering zag zich bovendien genoodzaakt om een ingewikkeld compromis sluiten om zo de belangen van beide taalgemeenschappen te beschermen. De nieuwe wetten schaften het systeem van apparentering - een ingewikkelde vorm van toewijzen van restzetels door het samenvoegen van kieslijsten over de grenzen van kieskringen heen - deels af en voerden, naast de provinciale kieskringen, onder andere een kiesdrempel van 5% in en de mogelijkheid tot dubbele kandidaatstelling voor Kamer en Senaat. 3.2 Arrest 73/2003 van het Grondwettelijke Hof Verschillende leden van de oppositie waren niet te spreken over het behaalde compromis en stapten als belanghebbenden naar het Grondwettelijke Hof (toen nog Arbitragehof geheten) om een vernietiging van de wetgeving van 13 december 2002 te verkrijgen. De bestreden bepalingen hadden betrekking op de wijze van indeling in kieskringen voor de verkiezingen van de Kamer van volksvertegenwoordigers, op de mogelijkheid tot lijstenverbinding, op het instellen van een kiesdrempel van 5% en op de mogelijkheid tot gelijktijdige kandidaatstelling voor de Kamer en de Senaat. Wat het Hof met betrekking tot de zetelverdeling en de kieskringindeling oordeelde, wordt hieronder behandeld. Het Grondwettelijk Hof oordeelt op 26 mei 2003 in arrest nr. 73/2003 over de behandeling ten gronde en geeft de verzoekers gelijk met betrekking tot een aantal klachten waarin zij de discriminatie opvoeren ten gevolge van de wijze van zetelverdeling voor de verkiezing van de Kamer in de kieskringen BHV en Leuven. De zetelverdeling druist in tegen de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, gelezen in samenhang met artikel 63 Grondwet. De artikelen 10 en 11 zien toe op gelijkheid en non-discriminatie; artikel 63 stelt de wijze van zetelverdeling vast. Dit artikel bepaalt dat aan iedere kieskring een aantal zetels toekomt al naar gelang zijn bevolkingsaantal. De bestreden wetgeving bepaalt echter dat voor Leuven de zetelverdeling niet op grond van het bevolkingscijfer verloopt, maar mede op grond van het stemgedrag van de kiezers in BHV. De wetgever gaat namelijk zelf uit van twee afzonderlijke kieskringen, maar kiest ervoor om voor de zetelverdeling de kieskringen BHV en Leuven samen te tellen, alsof BHV en Leuven voor de zetelverdeling onder de Nederlandstalige kandidaten één kieskring zouden vormen (overweging B.8.3). Hierdoor kan voor de kieskring Leuven niet het grondwettelijke aantal zetels dat het toekomt worden verzekerd en worden de kandidaten en inwoners gediscrimineerd (overweging B.8.4). Het Hof spreekt zich vervolgens uit, op grond van artikel 10 en 11 van de Grondwet, over de discriminatie die zou zijn gelegen in het feit dat de

5 109 provincie Vlaams-Brabant afwijkt van de regel dat voor de verkiezingen van de Kamer de kieskringen samenvallen met de provincies. Het Hof oordeelt dat, omdat de indeling van de kieskringen op grond van de provinciegrenzen is gestoeld en Vlaams-Brabant niet één kieskring uitmaakt, de indeling van de huidige kieskring BHV binnen dit stelsel ongrondwettig is. Het Hof wijst met name op het evenwicht tussen de belangen van de verschillende gemeenschappen en gewesten in België. In een eerder arrest uit 1994 (arrest nr. 90/94) had het Hof geoordeeld dat het in stand houden van de kieskring BHV niet ongrondwettig was, in het kader van een bereikt evenwicht op dat moment. De instandhouding van de kieskring was en is volgens het Hof echter niet vereist (overweging B.9.2). Naar het oordeel van het Hof heeft de wetgever nu zelf besloten de bestaande situatie met betrekking tot de kieskring BHV te verwerpen en heeft hij een nieuw evenwicht gezocht door identieke Nederlandstalige kandidatenlijsten in Leuven en in BHV in te voeren. Het Hof vernietigt in een ander onderdeel van dit arrest echter de bepalingen over de identieke lijsten (overwegingen onder B.8), waardoor het door de wetgever vermeende evenwicht wegvalt en een verschil in behandeling van de kandidaten ontstaat. De keuze voor de provinciale kieskringen met een anomalie voor wat betreft de provincie Vlaams-Brabant wordt door het Hof ongrondwettig verklaard, maar niet vernietigd. Het Hof laat het aan de wetgever over om een evenwicht in de federale staat te vinden (B.9.6). Het Hof sluit niet uit dat de wetgever daarbij kan kiezen om de provinciale kieskringen te handhaven. Het is echter aan de wetgever om vervolgens modaliteiten te vinden om de belangen van Franstaligen en Nederlandstaligen te vrijwaren (overweging B.9.7). Het Hof geeft de wetgever een periode van vier jaar om opnieuw een evenwicht te vinden in de indeling van de kieskringen voor de verkiezingen voor de Kamer (B.9.8). 4. De politieke nasleep van het arrest Wie het arrest van het Grondwettelijk Hof goed leest, ziet dat het Hof niet zegt dat de kieskring BHV moet worden gesplitst, maar wel dat het behoud ervan niet is vereist in het licht van artikel 10 en 11 van de Grondwet. De Vlaamse partijen zien in dit arrest steun voor hun interpretatie dat het bestaan van de kieskring BHV ongrondwettig is en dat het in stand houden van de kieskring geen optie meer is. De Franstaligen benadrukken echter dat het Hof nergens zegt dat de kieskring gesplitst moet worden en dat er andere oplossingen voor handen zijn. 4 De regering-verhofstadt II kan in de vier jaar die volgen op het arrest geen oplossing voor BHV aandragen en schrijft nieuwe verkiezingen uit voor 4 Zie de moties met betrekking tot het inroepen van een belangenconflict hier verderop genoemd.

6 110 BIJ DE BUREN JANUARI 2012 TVCR 5 Zie bijvoorbeeld Storme 2010; zie ook Vuye Wetsvoorstel tot wijziging van de kieswetgeving met het oog op de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde, Parl. St., Kamer, B.Z. 2007, 52-37/1, en wetsvoorstel tot wijziging van de kieswetgeving met het oog op de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde (2), Gedr. St., Kamer, B.Z. 2007, 52-39/1. 7 Zie uitgebreid Depré 1995, p Rimanque spreekt hier van een regel van staatsrechtelijk fatsoen in een federale staat; Rimanque 1995, p Proposition de motion relative à un conflit d intérêts suscité par l adoption par la Commission de l Intérieur de la Chambre des représentants des propositions de loi modifiant les lois électorales, en vue de scinder la circonscription électorale de Bruxelles-Hal- Vilvorde ( /001 et /001, SE 2007), Gedr. St., Parl. Fr. Gem., , 476/1. de kamervertegenwoordigers. De berekening van de periode van vier jaar waarbinnen de wetgever volgens het Hof een oplossing moet vinden blijkt echter voor interpretatie vatbaar (overweging B.9.8), zodat niet geheel duidelijk is wanneer deze termijn afloopt. De regering interpreteert het arrest echter zo dat de vierjarige periode waarover sprake is in het arrest eindigt op 19 juni De nieuwe verkiezingen worden daarom op 10 juni 2007 gehouden, om zo nog op de valreep de grondwettigheid van deze verkiezingen te kunnen verzekeren. De discussies over de grondwettigheid van de verkiezingen blijven bestaan, 5 maar zij belemmeren de verkiezingen uiteindelijk niet. Na de verkiezingen blijft de kieskring BHV wel het grote probleem bij de vorming van de regering. In de periode na de verkiezingen wordt opnieuw geen oplossing gevonden. Maar aangezien de kieskringen zijn omschreven in een gewone kieswet en de Nederlandstalige vertegenwoordigers in het federale parlement in de meerderheid zijn, kan de splitsing eenzijdig door Vlamingen worden doorgedrukt. Die weg wordt ingeslagen wanneer in de Kamercommissie twee splitsingsvoorstellen worden ingediend. 6 De Kamercommissie neemt vervolgens bij (Vlaamse) meerderheid de wetsvoorstellen tot splitsing van BHV aan op 7 november De Franstalige partijen aanvaarden deze eenzijdige actie echter niet en, vooraleer het wetsvoorstel in de plenaire vergadering kan worden behandeld, starten zij een aantal bijzondere procedures in het Belgische staatsrecht die het wetgevingsproces enkele jaren zouden opschorten. De eerste is het aanhangig maken van het zogenaamde belangenconflict. 4.1 Het belangenconflict Het aanhangig maken van een belangenconflict is een procedure die kan worden ingeroepen ingeval de federale overheid, een gemeenschap of gewest meent dat een orgaan van één van de andere overheden een bevoegdheid uitoefent op een wijze die schadelijk is. 7 Artikel 143 van de Grondwet bepaalt immers: Met het oog op het vermijden van de belangenconflicten nemen de federale Staat, de gemeenschappen, de gewesten en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie, in de uitoefening van hun respectieve bevoegdheden, de federale loyauteit in acht. 8 Een belangenconflict met betrekking tot de splitsingsvoorstellen in de federale Kamer wordt op 9 november 2007 ingeroepen door het Parlement van de Franse gemeenschap. 9 In een dergelijk geval wordt de behandeling van de akte vervolgens opgeschort voor mogelijk maanden. Wanneer na overleg tussen de betrokken vergaderingen geen oplossing is gevonden, is het aan een overlegcomité om, na advies van de Senaat, een oplossing te vinden voor het conflict. Dit overlegcomité is samengesteld uit twaalf vertegenwoordigers van de federale regering, gemeenschaps- en

7 111 gewestregeringen. In de maanden daarna bereikt het overlegcomité echter geen akkoord, waardoor de splitsingsvoorstellen opnieuw op de parlementaire agenda zouden komen te staan. Om dat te vermijden werpt de Vergadering van de Franse Gemeenschapscommissie op 9 mei 2008 het tweede belangenconflict op, waardoor de schorsingsprocedure van voren af aan begint. 10 Op 14 januari 2009 maakt het Waals Parlement op zijn beurt een belangenconflict aanhangig. 11 Op 26 oktober 2009 werpt vervolgens het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap een belangenconflict op tegen de wetsvoorstellen. 12 Door het inroepen van deze vier belangenconflicten wordt het stemmen over een splitsingsvoorstel voor BHV twee jaar uitgesteld. Ook daarbuiten kan geen akkoord worden getroffen. Wegens het blijven ontbreken van een oplossing voor BHV trekt een van de regeringspartijen, Open VLD (de Vlaamse liberalen), uiteindelijk zijn steun voor de regering Leterme II terug, waardoor de regering op 26 april 2010 valt. 4.2 De alarmbelprocedure Enkele dagen later komt de plenaire vergadering van de Kamer samen en voor de aanvang van de zitting beroept de Franstalige taalgroep in de Kamer zich op een andere zeer uitzonderlijke procedure: de communautaire alarmbelprocedure. 13 Dit is een procedure die tijdens het wetgevingsproces kan worden ingeroepen. Hij is in het leven geroepen om te vermijden dat in de Kamer een taalgroep eenzijdig een wet doordrukt die de betrekkingen tussen de gemeenschappen ernstig in het gedrang [kan] brengen (artikel 54 Grondwet). In feite is die taalgroep steeds de Nederlandstalige die in de Kamer 88 van de 150 zetels bezet. 14 De wetgevingsprocedure wordt in zo een geval tijdelijk opgeschort en een met redenen omklede motie wordt voorgelegd aan de ministerraad. De ministerraad heeft vervolgens 30 dagen de tijd om een gemotiveerd advies, amendement, of gewijzigd ontwerp of voorstel van wet voor te stellen aan de betrokken kamer en die uit te nodigen zich hierover te buigen. De regering Leterme II is op dat moment al ontslagnemend en niet meer bevoegd om dergelijke controversiële besluiten te nemen. 15 De vervroegde verkiezingen, die op 13 juni 2010 zullen plaatsvinden, zorgen er bovendien voor dat aanhangige wetsvoorstellen, die nog niet in één van de Kamer zijn goedgekeurd, komen te vervallen. Zo ook de splitsingsvoorstellen. 10 Proposition de motion relative au règlement d un conflit d intérêts, Stuk Franse Gemeenschapscommissie, , 129/2. 11 Proposition de motion en conflit d intérêts, Stuk Waals Parlement, , nr. 907/1 en Stuk Waals Parlement, CRA, 14 januari 2009, nr. 9/ Parlement Duitstalige Gemeenschap, , stukken nrs. 24/ Zie Integraal verslag van de Kamer op 29 april 2010, , CRIV 52 PLEN 151, p. 2. Deze procedure was nog maar één keer eerder ingeroepen: op 4 juli 1985 met betrekking tot het wetsontwerp houdende de integratie van de Economische Hogeschool Limburg in het Universitair Centrum Limburg. 14 Zie ook Rimanque 1995, p Velaers 2010, p. 443, voetnoot 36.

8 112 BIJ DE BUREN JANUARI 2012 TVCR 5. Een historisch deelakkoord, onderdeel van een regeringsakkoord De rest is bekend België verzeilt na de verkiezingen van juni 2010 in een ongekend lange periode van regeringsvorming. Pas in september 2011 lijken de onderhandelingen onder leiding van formateur Di Rupo uiteindelijk uit te draaien op resultaten. In de nacht van 14 op 15 september 2011 wordt er een politiek akkoord over, onder andere, de splitsing van BHV door de acht onderhandelende partijen bereikt. 16 De kieskring BHV zal worden gesplitst in een tweetalige kieskring en een Vlaamse kieskring. De 19 tweetalige Brusselse gemeenten zullen de kieskring Brussel- Hoofdstad vormen. De 35 gemeenten uit Halle-Vilvoorde zullen nu, samen met de oude kieskring Leuven, de kieskring Vlaams-Brabant vormen. De kieskring en de provincie vallen daardoor samen. Zes gemeenten gelegen in Vlaams-Brabant, zogenaamde faciliteitengemeenten, worden samengebracht in een kieskanton. Deze faciliteitengemeenten zijn gelegen in het eentalig Vlaams gebied, maar grondwettelijk is vastgesteld dat de inwoners kunnen vragen dat de gemeentelijke diensten in het Frans worden aangeboden. De inwoners van dit kieskanton zullen, volgens het akkoord, door middel van dubbele kiesbrieven kunnen kiezen of ze op de lijst in de kieskring Vlaams Brabant of op de lijst in de Brusselse kieskring willen stemmen. 17 De splitsing van BHV maakt deel uit van een groter institutioneel akkoord voor een nieuwe staatshervorming in België. Hoe alle bereikte akkoorden zich tot elkaar verhouden is ten tijde van dit schrijven nog niet te overzien. Het is nu aan de onderhandelaars om zich verder in te zetten voor een algeheel regeringsakkoord en op korte termijn een regering te vormen die opnieuw rust en stabiliteit in het land kan brengen. 16 De acht onderhandelingspartijen waren CD&V, Open VLD, SP.A, Groen!, CDH, Ecolo, MR en PS. 17 Di Rupo 2011, p Literatuur Depré 1995 S. Depré, Les conflits d intérêts: une solution à lumière de la loyauté fédérale?, Revue Belge de droit constitutionnel 1995, p Di Rupo 2011 E. Di Rupo, Een efficiëntere federale staat en een grotere autonomie voor de deelstaten. Institutioneel akkoord voor de zesde staatshervorming, 11 oktober 2011, NLdirupo.pdf (geraadpleegd oktober 2011) Rimanque 1995 K. Rimanque, De grondwet, toegelicht, gewikt en gewogen, Antwerpen: Intersentia 1995

9 113 Parti Socialiste 2008 Parti Socialiste, BHV, pourquoi ce n est pas si facile, 8 mei 2008, texte_explicatif 8_mai_2008_.pdf (geraadpleegd september 2011) Storme 2010 M. Storme, Wie gelooft de Von Münchhausens nog over BHV?, 3 maart 2010, php?lan=n&file=opiniestuk&id=63 (geraadpleegd september 2011) Velaers 2011 J. Velaers, België een land in crisis, een regering in lopende zaken, Tijdschrift voor Constitutioneel Recht 2011, afl. 4, p. 436 e.v. VRT 2010 VRT, Hoe verfranst is de Vlaamse Rand?, reportage van 22 april 2010: koppen/ / / (geraadpleegd september 2011) Vuye 2010 Henrik Vuye, Verkiezing met plakband en elastiekjes, De Morgen 28 april detail/ /2010/04/28/verkiezingen-met-plakband-enelastiekjes.dhtml (geraadpleegd september 2011)

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Inleiding Een zuivere splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde De splitsing van de kieskring BHV is ruim 50 jaar de eis van de

Nadere informatie

Aan Zijne Majesteit Koning Albert, Koning der Belgen.

Aan Zijne Majesteit Koning Albert, Koning der Belgen. Vrijdag 6 juni 2003. Aan Zijne Majesteit Koning Albert, Koning der Belgen. Sire, Ondergetekenden, burgemeesters uit het arrondissement Halle-Vilvoorde, en de voorzitter en een gedeputeerde van de provincie

Nadere informatie

Splitsing van BHV zonder toegevingen

Splitsing van BHV zonder toegevingen Motie ter voorlegging aan de gemeenteraden van Vlaams-Brabant Splitsing van BHV zonder toegevingen Bevestiging van de engagementen van de Vlaamse partijen in de federale en Vlaamse regering: december 2009

Nadere informatie

Eindelijk... de regering!

Eindelijk... de regering! Hugo Vanderstraeten Wereldrecord! Eindelijk! Na 1 jaar en 176 dagen heeft ons land een nieuwe federale regering met Elio Di Rupo als eerste minister. Hij wordt de eerste Franstalige premier sinds 1970.

Nadere informatie

Het Vlaams Regeerakkoord is duidelijk over de splitsing

Het Vlaams Regeerakkoord is duidelijk over de splitsing DOSSIER CD&V (overgenomen van webstek CD&V op 5-2-2005) SPLITSING BRUSSEL-HALLE-VILVOORDE De splitsing van het kiesarrondissement én het gerechtelijke arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde staat gezien

Nadere informatie

De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 zetels minder voor Vlaamse partijen...

De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 zetels minder voor Vlaamse partijen... DRAFT 1 De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 minder voor Vlaamse partijen... Er is al veel gezegd en geschreven over de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde maar weinig gerekend over

Nadere informatie

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven).

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven). Akkoord BHV Wat staat er in het akkoord? In grote lijnen: 1) BHV wordt zuiver gesplitst De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde

Nadere informatie

Gewesten en gemeenschappen

Gewesten en gemeenschappen Staten en kiesstelsels België België is, anders dan Nederland, een federatie. Juist ook omdat België een land is met verschillende taalgebieden, is de structuur van deze staat veel ingewikkelder dan die

Nadere informatie

Verkiezingen 2014 Kieskring Brussel- Hoofdstad

Verkiezingen 2014 Kieskring Brussel- Hoofdstad Verkiezingen 2014 Kieskring Brussel- Hoofdstad Inleiding Op 25 mei 2014 kon het Brusselse kiezerskorps mee de nieuwe samenstelling bepalen van het Brusselse, het federale en het Europese parlement en desgewenst

Nadere informatie

De federale kieskring in een constitutioneel perspectief.

De federale kieskring in een constitutioneel perspectief. De federale kieskring in een constitutioneel perspectief. Prof. Dr. J. Velaers Gewoon Hoogleraar Universiteit Antwerpen In de eerst plaats wil ik de Commissie danken voor de gelegenheid die ze mij biedt

Nadere informatie

De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers

De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers De federale wetgevende verkiezingen van 13 juni 2010 in cijfers A. Kiezers 1. Aantal kiezers (die in België verblijven) op de kiezerslijsten op 7 mei 2010 Belgische kiezers die in België verblijven: 7.726.632

Nadere informatie

DE POLITIEKE VERTEGENWOORDIGING VAN VROUWEN NA DE

DE POLITIEKE VERTEGENWOORDIGING VAN VROUWEN NA DE DE POLITIEKE VERTEGENWOORDIGING VAN VROUWEN NA DE VERKIEZINGEN VAN 25 MEI 2014 1 INHOUDSTAFEL INLEIDING ---------------------------------------------------------------------------------------------- 4

Nadere informatie

WOORDEN BINNENLANDSE POLITIEK. LC_BW_500_woorden_P2.indd 10 4/09/13 10:50

WOORDEN BINNENLANDSE POLITIEK. LC_BW_500_woorden_P2.indd 10 4/09/13 10:50 500 WOORDEN BINNENLANDSE POLITIEK LC_BW_500_woorden_P2.indd 10 4/09/13 10:50 Olijfboomcoalitie De MR dreigt bijkomende zetels te verliezen bij een eventueel B-HV-compromis, en is doodsbang om bij de volgende

Nadere informatie

Het probleem Brussel-Halle-Vilvoorde Analyse van een staatsrechtelijke doos van Pandora

Het probleem Brussel-Halle-Vilvoorde Analyse van een staatsrechtelijke doos van Pandora Het probleem Brussel-Halle-Vilvoorde Analyse van een staatsrechtelijke doos van Pandora Servaas Lindemans Onder wetenschappelijke begeleiding van Prof. Dr. A. Alen 1. PROBLEEMSTELLING EN HISTORIEK Wanneer

Nadere informatie

(licht aangepaste versie, september 2003)

(licht aangepaste versie, september 2003) Simulatie zetelverdeling voor het Vlaams Parlement op basis van de uitslagen van 18 mei 2003 en Een korte analyse van het effect van de kiesdrempel voor de Kamer (licht aangepaste versie, september 2003)

Nadere informatie

Deelakkoord splitsing kiesring Brussel Halle Vilvoorde.

Deelakkoord splitsing kiesring Brussel Halle Vilvoorde. Deelakkoord splitsing kiesring Brussel Halle Vilvoorde. Basis: CD&V formuleerde duidelijke voorwaarden en hield vol. Nu boeken we resultaat. We hebben altijd gezegd: eerst een oplossing voor BHV. Die eerste,

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

Een oplossing voor de Splitsing van de Kieskring Brussel-Halle- Vilvoorde 14 sept. 2011

Een oplossing voor de Splitsing van de Kieskring Brussel-Halle- Vilvoorde 14 sept. 2011 Een oplossing voor de Splitsing van de Kieskring Brussel-Halle- Vilvoorde 14 sept. 2011 Basis: CD&V formuleerde duidelijke voorwaarden en hield vol. Nu boeken we resultaat. We hebben altijd gezegd: eerst

Nadere informatie

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN.

GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN. GEAUTOMATISEERDE STEMMING VOORSTELLING VAN DE SCHERMEN. 1. Algemene procedure. a. Inleiding. De stemprocedure wordt op gedetailleerde wijze beschreven in artikel 7 van de wet van 11 april 1994 houdende

Nadere informatie

betreffende een belangenconflict

betreffende een belangenconflict stuk ingediend op 1704 (2011-2012) Nr. 1 5 juli 2012 (2011-2012) Motie van de heren Joris Van Hauthem en Wim Van Dijck betreffende een belangenconflict verzendcode: IED 2 Stuk 1704 (2011-2012) Nr. 1 TOELICHTING

Nadere informatie

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter A. Alen en de rechters-verslaggevers E. Derycke en P. Nihoul, bijgestaan door de griffier F.

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter A. Alen en de rechters-verslaggevers E. Derycke en P. Nihoul, bijgestaan door de griffier F. Rolnummer 5970 Arrest nr. 157/2014 van 23 oktober 2014 A R R E S T In zake : het beroep tot gedeeltelijke vernietiging van de bijzondere wet van 6 januari 2014 met betrekking tot de Zesde Staatshervorming,

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel.

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel. Auteur: Hugo Vanderstraeten Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010 Op maandag 26 april 2010 bood premier Yves Leterme het ontslag van de federale regering aan aan Koning Albert II. De regering viel over

Nadere informatie

RAAD VAN STATE. Gecoördineerde wetten van 12 januari 1973 op de Raad van State (artikelen 2, 3, 3bis, 4, 6bis, 84, 85, 85bis)

RAAD VAN STATE. Gecoördineerde wetten van 12 januari 1973 op de Raad van State (artikelen 2, 3, 3bis, 4, 6bis, 84, 85, 85bis) RAAD VAN STATE Gecoördineerde wetten van 12 januari 1973 op de Raad van State (artikelen 2, 3, 3bis, 4, 6bis, 84, 85, 85bis) TITEL II. BEVOEGDHEID VAN DE AFDELING WETGEVING Art. 2 1. De afdeling wetgeving

Nadere informatie

Het probleem Brussel-Halle-Vilvoorde

Het probleem Brussel-Halle-Vilvoorde Het probleem Brussel-Halle-Vilvoorde Analyse van een staatsrechtelijke doos van Pandora Servaas Lindemans Onder wetenschappelijke begeleiding van Prof. Dr. A. Alen 1. PROBLEEMSTELLING EN HISTORIEK Wanneer

Nadere informatie

de nieuwe 2 0 1 5 SENAAT

de nieuwe 2 0 1 5 SENAAT 2015 de nieuwe SENAAT 2 De Senaat is hervormd. De zesde staatshervorming is een nieuwe stap in de federalisering van België. De gevolgen voor de Senaat zijn ingrijpend. Ontdek in deze folder de nieuwe

Nadere informatie

Een oplossing voor de Splitsing van het Gerechtelijk Arrondissement Brussel 4 oktober 2011

Een oplossing voor de Splitsing van het Gerechtelijk Arrondissement Brussel 4 oktober 2011 Een oplossing voor de Splitsing van het Gerechtelijk Arrondissement Brussel 4 oktober 2011 1. Hebben de Franstaligen uit Halle-Vilvoorde het automatisch recht op een Franstalige rechter? Uitgangspunt De

Nadere informatie

complexiteit: rechtbanken ondoorzichtig kluwen, weinig transparante taalregeling

complexiteit: rechtbanken ondoorzichtig kluwen, weinig transparante taalregeling Wetsvoorstel tot oprichting van een gerechtelijk arrondissement Halle-Vilvoorde van Nederlandstalige en Franstalige rechtbanken in het arrondissement Brussel en van het Hof van Beroep van Leuven Persconferentie,

Nadere informatie

Lexicon ABC Verkiezingen - Versie 22/02/2010

Lexicon ABC Verkiezingen - Versie 22/02/2010 Lexicon ABC Verkiezingen - Versie 22/02/2010 A - Apparentering Systeem van zetelverdeling bij een verkiezing volgens hetwelk de kandidatenlijsten de stemmen die zij in de verschillende kieskringen van

Nadere informatie

VAAK GESTELDE VRAGEN

VAAK GESTELDE VRAGEN VAAK GESTELDE VRAGEN OVER DE DOELSTELLINGEN 1. Hebben andere federale staten ook een federale kieskring? 2. Beoogt het voorstel de restauratie van het unitaire België? 3. Kan met dit voorstel België gered

Nadere informatie

TerZake Magazine 1, 2014,

TerZake Magazine 1, 2014, Een federale kieskring voor een betere federale politiek Kris Deschouwer & Philippe Van Parijs TerZake Magazine 1, 2014, 23-27. Een voorstel voor Valentijn Toen wij op 14 februari 2007 in naam van de Paviagroep

Nadere informatie

Inhoud Inhoud I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten II. Federale instellingen III. Gemeenschappen en Gewesten 167

Inhoud Inhoud I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten II. Federale instellingen III. Gemeenschappen en Gewesten 167 Inhoud InhoudhoudPagina I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten 13 1. Gecoördineerde grondwet 17 februari 1994 met concordantietabel 15 2. Besl. Voorlopig Bewind 16 oktober 1830 vrijheid van drukpers,

Nadere informatie

Het gebruik van de voorkeurstem bij de federale parlementsverkiezingen van 13 juni 2010

Het gebruik van de voorkeurstem bij de federale parlementsverkiezingen van 13 juni 2010 Onderzoeksnota Het gebruik van de voorkeurstem bij de federale parlementsverkiezingen van 13 juni 2010 Bram Wauters Hogeschool Gent Bram.wauters@hogent.be 0484 / 403 338 Belangrijkste conclusies: - De

Nadere informatie

Evaluatie van het gerealiseerde Communautair akkoord

Evaluatie van het gerealiseerde Communautair akkoord Pagina 14 Ledenblad STERREBEEK 2000 vzw Nummer 4, december 2011 Evaluatie van het gerealiseerde Communautair akkoord Op 11 oktober bereikten de 8 onderhandelende partijen (toen dus nog mét de groenen)

Nadere informatie

RAAD VAN STATE TITEL II. - BEVOEGDHEID VAN DE AFDELING WETGEVING

RAAD VAN STATE TITEL II. - BEVOEGDHEID VAN DE AFDELING WETGEVING RAAD VAN STATE Art. 2 TITEL II. - BEVOEGDHEID VAN DE AFDELING WETGEVING 1. De afdeling wetgeving dient van beredeneerd advies over de tekst van alle ontwerpen of voorstellen van wet, van decreet en van

Nadere informatie

HERZIENING VAN DE GRONDWET. Herziening van de Grondwet, teneinde de Senaat af te schaffen. (Voorstel van de heer Bart Laeremans c.s.

HERZIENING VAN DE GRONDWET. Herziening van de Grondwet, teneinde de Senaat af te schaffen. (Voorstel van de heer Bart Laeremans c.s. HERZIENING VAN DE GRONDWET Herziening van de Grondwet, teneinde de Senaat af te schaffen (Voorstel van de heer Bart Laeremans c.s.) TOELICHTING Dit voorstel moet worden samen gelezen met ons voorstel nr.

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Een federale kieskring: alweer een stap vooruit

Een federale kieskring: alweer een stap vooruit OPINIE Een federale kieskring: alweer een stap vooruit In een ingezonden bijdrage tonen Kris Deschouwer en Philippe Van Parijs, woordvoerders van de Paviagroep, zich verheugd over het voornemen de federale

Nadere informatie

Hoeveel mogen de partijen in totaal uitgeven voor de komende verkiezingscampagne?

Hoeveel mogen de partijen in totaal uitgeven voor de komende verkiezingscampagne? Hoeveel mogen de partijen in totaal uitgeven voor de komende verkiezingscampagne? Bart Maddens & Jef Smulders KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70

Nadere informatie

Secessie GEKOCHTE LOYALITEIT. Kwartaalblad voor de Studie van Separatisme en Directe Democratie. Bedenkingen bij de kieswethervorming...

Secessie GEKOCHTE LOYALITEIT. Kwartaalblad voor de Studie van Separatisme en Directe Democratie. Bedenkingen bij de kieswethervorming... Afgiftekantoor ANTWERPEN X Erkenningsnummer: P106307 Secessie Kwartaalblad voor de Studie van Separatisme en Directe Democratie GEKOCHTE LOYALITEIT Bedenkingen bij de kieswethervorming...3 Nr. 9 Driemaandelijks:

Nadere informatie

Als het maar gratis is

Als het maar gratis is Als het maar gratis is Ann Peuteman beschrijft in Knack de lijdensweg van het splitsingsdossier van Brussel-Halle-Vilvoorde Publicatie: 13 januari 2005 Niemand durft nog een deadline op de splitsing van

Nadere informatie

Impact van de zesde staatshervorming op de Vlaamse administratie

Impact van de zesde staatshervorming op de Vlaamse administratie Impact van de zesde staatshervorming op de Vlaamse administratie Studiedag Instituut voor de Overheid - 15 maart 2012 Dr. Martin Ruebens, Secretaris-generaal Departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid

Nadere informatie

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat Jef Smulders & Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70 Parkstraat

Nadere informatie

Rolnummer : 26 Arrest nr. 20 van 25 juni 1986

Rolnummer : 26 Arrest nr. 20 van 25 juni 1986 Rolnummer : 26 Arrest nr. 20 van 25 juni 1986 In zake : de prejudiciële vraag gesteld door het Arbeidshof te Antwerpen bij arrest van 26 september 1985 in de zaak van de N.V. TRENAL tegen DE BUSSCHERE

Nadere informatie

De bevoegdheidsverdeling inzake sociale zekerheid en sociale bijstand

De bevoegdheidsverdeling inzake sociale zekerheid en sociale bijstand De bevoegdheidsverdeling inzake sociale zekerheid en sociale bijstand Jan Velaers Materiële bevoegdheidsverdeling Federale overheid: residuaire bevoegdheden Gemeenschappen: toegewezen bevoegdheden o.m.

Nadere informatie

Consultatieversie. Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding

Consultatieversie. Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding Wijziging van de wet houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het opnemen van een constitutionele basis voor de openbare

Nadere informatie

VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI 2014

VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI 2014 1/6 FORMULIER D/1 Kieskring... Kieskringhoofdbureau B VERKIEZING VAN HET VLAAMS PARLEMENT VAN 25 MEI 2014 B E R I C H T 2/6 De voorzitter van het kieskringhoofdbureau B........ brengt ter kennis van de

Nadere informatie

Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel

Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel Jo Noppe, Bram Wauters en Bart Maddens Afdeling Politologie K.U.Leuven http://www.kuleuven.ac.be/politologie/

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 191 Wijziging van de Kieswet houdende verhoging van de voorkeurdrempel, beperking van de mogelijkheid tot het aangaan van lijstencombinaties

Nadere informatie

Toekomstverwachtingen van jongvolwassenen

Toekomstverwachtingen van jongvolwassenen Toekomstverwachtingen van jongvolwassenen Onderzoek in samenwerking met de Stichting P&V Rapport 5 Hoeveel Belgen willen splitsen en welke toekomst zien ze voor België? MARK ELCHARDUS & PETRUS TE BRAAK

Nadere informatie

WETSONTWERP WETSONTWERPEN EN WETSVOORSTELLEN

WETSONTWERP WETSONTWERPEN EN WETSVOORSTELLEN Plenaire vergadering WOENSDAG 18 MEI NAMIDDAG (033) WETSONTWERP 1. Wetsontwerp houdende de middelenbegroting voor het begrotingsjaar 2011 (1347/1-9) - Ontwerp van de algemene uitgavenbegroting voor het

Nadere informatie

De verkiezing van de Belgische Europarlementsleden

De verkiezing van de Belgische Europarlementsleden De verkiezing van de Belgische Europarlementsleden Wouter Wolfs en Steven Van Hecke www.kuleuven.be/verkiezingen2014 KU Leuven Instituut voor de Overheid 18 juli 2014 Op 25 mei trokken de Belgen naar de

Nadere informatie

VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal. Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen

VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal. Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen Nederlands kiescollege FORMULIER B/17 Collegehoofdbureau VERKIEZING VAN DE SENAAT VAN... Proces-verbaal Algemene optelling van de stemmen - Zetelverdeling Aanwijzing van de gekozenen Heden, op..., om...

Nadere informatie

WET-WIJZER WET- De weg van een wet. Natieplein. Federaal Parlement. Kamer van volksvertegenwoordigers. Senaat STRAAT

WET-WIJZER WET- De weg van een wet. Natieplein. Federaal Parlement. Kamer van volksvertegenwoordigers. Senaat STRAAT WET-WIJZER Natieplein De weg van een wet WET- STRAAT Senaat Federaal Parlement Kamer van volksvertegenwoordigers 2 Een parlement maakt wetten en controleert de regering in naam van de bevolking Welkom!

Nadere informatie

LEO BELGICUS, WERKGROEP VOOR DE HERENIGING DER NEDERLANDEN

LEO BELGICUS, WERKGROEP VOOR DE HERENIGING DER NEDERLANDEN LEO BELGICUS, WERKGROEP VOOR DE HERENIGING DER NEDERLANDEN Onze uitgangspunten Democratie, dwz het besturen van de staat door zijn burgers, behoort tot het wezen van de Nederlandse identiteit. Het is de

Nadere informatie

VERKIEZINGEN VAN 25 MEI 2014 VOOR HET EUROPEES PARLEMENT, DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS EN DE GEMEENSCHAPS- EN GEWESTPARLEMENTEN

VERKIEZINGEN VAN 25 MEI 2014 VOOR HET EUROPEES PARLEMENT, DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS EN DE GEMEENSCHAPS- EN GEWESTPARLEMENTEN BIJLAGE 2 VERKIEZINGEN VAN 25 MEI 2014 VOOR HET EUROPEES PARLEMENT, DE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS EN DE GEMEENSCHAPS- EN GEWESTPARLEMENTEN GLOBAAL AANGIFTEFORMULIER VOOR DE GELIJKTIJDIGE VERKIEZINGEN

Nadere informatie

1. Wat is «Parlement»?...2

1. Wat is «Parlement»?...2 1. Wat is «Parlement»?...2 1.1. Definitie...2 1.2. Stand van de databank...2 2. Hoe opzoeken?...3 3. Beschrijving van de rubrieken...5 4. Hoe navigeren?...7 4.1. Hoe navigeren naar andere databanken van

Nadere informatie

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter G. De Baets en de rechters-verslaggevers H. Coremans en E. Cerexhe, bijgestaan door de griffier L.

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter G. De Baets en de rechters-verslaggevers H. Coremans en E. Cerexhe, bijgestaan door de griffier L. Rolnummer 1815 Arrest nr. 9/2000 van 19 januari 2000 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging en de vordering tot schorsing van artikel 14 van het decreet van de Vlaamse Gemeenschap van 30 maart

Nadere informatie

Splitsing = onze eigenheid bewaren

Splitsing = onze eigenheid bewaren HALLE VILVOORDE Splitsing = onze eigenheid bewaren Geachte Mevrouw, Mijnheer, Misschien ligt u niet wakker van het politieke debat over Brussel-Halle-Vilvoorde. En toch heeft het louter bestaan van dit

Nadere informatie

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter M. Melchior en de rechters-verslaggevers J.-P. Moerman en E. De Groot, bijgestaan door de griffier L.

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter M. Melchior en de rechters-verslaggevers J.-P. Moerman en E. De Groot, bijgestaan door de griffier L. Rolnummer 2235 Arrest nr. 158/2001 van 11 december 2001 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging van artikel 41 van de bijzondere wet van 13 juli 2001 houdende overdracht van diverse bevoegdheden

Nadere informatie

Het Grondwettelijk Hof van België

Het Grondwettelijk Hof van België Het Grondwettelijk Hof van België Juni 2016 2 Tekst : Grondwettelijk Hof Druk : Centrale drukkerij van de Kamer van volksvertegenwoordigers Wettelijk depot : D/2016/4686/02 3 VOORWOORD Deze brochure maakt

Nadere informatie

DE BELGISCHE GRONDWET

DE BELGISCHE GRONDWET DE BELGISCHE GRONDWET MEI 2014 KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 2 Juridische Dienst van de Kamer van volksvertegenwoordigers D / 2014 / 4686 / 01 Deze brochure bevat de tekst van de gecoördineerde Grondwet

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1 VLAAMS PARLEMENT DECREET houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat en instelling van het ambt van Kinderrechtencommissaris Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschaps- en gewestaangelegenheid.

Nadere informatie

PAV [VERKIEZINGEN 2014]

PAV [VERKIEZINGEN 2014] PAV [VERKIEZINGEN 2014] INLEIDING Als je 18 jaar bent, moet je in ons land voor het eerst gaan stemmen. Dat brengt vaak vragen met zich mee. Op wie moet ik stemmen? Hoe zit ons land precies in elkaar?

Nadere informatie

III. CHRONOLOGISCHE SCHEMA S VANAF DE 40 STE DAG VOOR DE STEMMING.

III. CHRONOLOGISCHE SCHEMA S VANAF DE 40 STE DAG VOOR DE STEMMING. 51 III. CHRONOLOGISCHE SCHEMA S VANAF DE 40 STE DAG VOOR DE STEMMING. dinsdag, 40 ste dag : vervroegde stemmingsdag via besluit tot ontbinding federaal Parlement en oproeping kiezers Opstellen officiële

Nadere informatie

Het VLAAMS PARLEMENT heeft aangenomen en. Wij, REGERING, bekrachtigen hetgeen volgt :

Het VLAAMS PARLEMENT heeft aangenomen en. Wij, REGERING, bekrachtigen hetgeen volgt : Het VLAAMS PARLEMENT heeft aangenomen en Wij, REGERING, bekrachtigen hetgeen volgt : DECREET houdende de controle op de communicatie van de Vlaamse overheid Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschaps-

Nadere informatie

DE HEDENDAAGSE BELGISCHE STAATSSTRUCTUUR

DE HEDENDAAGSE BELGISCHE STAATSSTRUCTUUR DE HEDENDAAGSE BELGISCHE STAATSSTRUCTUUR INHOUDSTAFEL 1. Inleiding...3 2. Wetgevende macht...3 3. Uitvoerende macht...4 4. Rechterlijke macht...4 5. Wetgevende en uitvoerende macht (gemeenschappen en gewesten)...5

Nadere informatie

Rolnummer 786. Arrest nr. 14/95 van 7 februari 1995 A R R E S T

Rolnummer 786. Arrest nr. 14/95 van 7 februari 1995 A R R E S T Rolnummer 786 Arrest nr. 14/95 van 7 februari 1995 A R R E S T In zake : het beroep tot gedeeltelijke vernietiging van artikel 10 van het decreet van de Franse Gemeenschap van 5 september 1994 tot regeling

Nadere informatie

Vlamingen en Walen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Vlamingen en Walen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/82637 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

DE WIJZIGINGEN. WETGEVENDE WIJZIGINGEN VOOR DE VERKIEZINGEN VAN DE KAMER EN VAN DE SENAAT VAN 10 JUNI 2007

DE WIJZIGINGEN. WETGEVENDE WIJZIGINGEN VOOR DE VERKIEZINGEN VAN DE KAMER EN VAN DE SENAAT VAN 10 JUNI 2007 DE VERKIEZINGEN VAN 10 JUNI 2007 DE WIJZIGINGEN DE AGENDA DE WIJZIGINGEN. WETGEVENDE WIJZIGINGEN VOOR DE VERKIEZINGEN VAN DE KAMER EN VAN DE SENAAT VAN 10 JUNI 2007 1. De aanpassing van de verkiezingskalender

Nadere informatie

Rolnummer Arrest nr. 50/99 van 29 april 1999 A R R E S T

Rolnummer Arrest nr. 50/99 van 29 april 1999 A R R E S T Rolnummer 1378 Arrest nr. 50/99 van 29 april 1999 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging van de organisatieafdeling 31, programma 1, basisallocatie 33.05, en van de artikelen 1 en 2, in zoverre

Nadere informatie

Wij moeten dus overgaan tot de toelating en de eedaflegging van die opvolgers.

Wij moeten dus overgaan tot de toelating en de eedaflegging van die opvolgers. Eedaflegging van elf opvolgende leden die zitting zullen hebben ter vervanging van de leden die door de Koning tot minister of tot staatssecretaris werden benoemd Artikel 50 van de Grondwet bepaalt het

Nadere informatie

Wetsvoorstel betreffende de samenvoeging van randgemeenten. Toelichting

Wetsvoorstel betreffende de samenvoeging van randgemeenten. Toelichting Dames en heren, Wetsvoorstel betreffende de samenvoeging van randgemeenten 1. De bestuurskracht van de gemeenten Toelichting De bestuurskracht van de lokale besturen is de afgelopen jaren een relevant

Nadere informatie

Rolnummer 258. Arrest nr. 39/92 van 13 mei 1992 A R R E S T

Rolnummer 258. Arrest nr. 39/92 van 13 mei 1992 A R R E S T Rolnummer 258 Arrest nr. 39/92 van 13 mei 1992 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging van artikel 15 van de wet van 26 juni 1990 betreffende sommige openbare instellingen of instellingen van

Nadere informatie

De Directie Verkiezingen

De Directie Verkiezingen G De Directie Verkiezingen G.1. Inleiding 54 2004 ACTIVITEITENRAPPORT De Directie Verkiezingen waakt over de uitvoering van de wetgeving en de reglementering betreffende de Europese, de nationale en de

Nadere informatie

De Zesde Staatshervorming

De Zesde Staatshervorming De Zesde Staatshervorming Grondwetsherzieningen en het provinciale bestuursniveau VVP Colloquium 19/10/2013 Jürgen Vanpraet Kabinet van de Staatssecretaris voor Staatshervorming en voor de Regie der Gebouwen

Nadere informatie

Rolnummer Arrest nr. 86/2004 van 12 mei 2004 A R R E S T

Rolnummer Arrest nr. 86/2004 van 12 mei 2004 A R R E S T Rolnummer 2881 Arrest nr. 86/2004 van 12 mei 2004 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 1, eerste lid, a), van de wet van 6 februari 1970 betreffende de verjaring van schuldvorderingen

Nadere informatie

KIESRAAD. El El El De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Postbus EA Den Haag Datum l3juni 2016

KIESRAAD. El El El De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Postbus EA Den Haag Datum l3juni 2016 groot KIESRAAD E De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties KIESRAAD Postbus 20011 2500 EA Den Haag Datum Ons kenmerk Inlichtingen ml. R.N.A. Al T 070 426 62 66 Onderwerp Uw kenmerk Advies

Nadere informatie

Organisatie van de rechtspraak - België

Organisatie van de rechtspraak - België Organisatie van de rechtspraak - België c) Nadere bijzonderheden over de rechterlijke instanties 1. Vredegerecht De vrederechter is de rechter die het dichtst bij de burgers staat. Hij wordt overeenkomstig

Nadere informatie

Polen. Staten en kiesstelsels

Polen. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Polen Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Polen in staatkundig opzicht grootschalige hervormingen doorgevoerd. Ook het kiesstelsel heeft verschillende wijzigingen ondergaan.

Nadere informatie

Rolnummer 5794. Arrest nr. 50/2014 van 20 maart 2014 A R R E S T

Rolnummer 5794. Arrest nr. 50/2014 van 20 maart 2014 A R R E S T Rolnummer 5794 Arrest nr. 50/2014 van 20 maart 2014 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging van artikel 11 van het decreet van het Vlaamse Gewest van 28 juni 2013 houdende diverse bepalingen

Nadere informatie

Vlaamse Regering. --

Vlaamse Regering. -- .J - Vlaamse Regering. -- Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 47, 1, van de Vlaamse Wooncode betreffende de beslissing van de sociale huisvestingsmaatschappij met betrekking

Nadere informatie

Rolnummer 2338. Arrest nr. 8/2003 van 22 januari 2003 A R R E S T

Rolnummer 2338. Arrest nr. 8/2003 van 22 januari 2003 A R R E S T Rolnummer 2338 Arrest nr. 8/2003 van 22 januari 2003 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging van het decreet van de Vlaamse Gemeenschap van 18 mei 2001 tot wijziging van het decreet van 30 maart

Nadere informatie

Mijlpalen in de Belgische politieke geschiedenis en vorming van de Belgische staatsstructuur.

Mijlpalen in de Belgische politieke geschiedenis en vorming van de Belgische staatsstructuur. De RoSa-factsheets maken u wegwijs in het gelijke kansenlandschap in Vlaanderen. Telkens wordt er op een bepaald terrein nagegaan wat de situatie is. Zowel bredere thema s als meer specifieke krijgen aandacht,

Nadere informatie

Inleiding DEEL I Theoretisch en juridisch kader... 9

Inleiding DEEL I Theoretisch en juridisch kader... 9 Samenvatting In deze masterscriptie zullen de verschillende kiessystemen die voorhanden zijn bij de verkiezingen in België worden onderzocht. Dit onderzoek wordt in twee grote delen verdeeld. Ten eerste

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT INTEGRAAL VERSLAG

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT INTEGRAAL VERSLAG VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT Zitting 2007-2008 Extra nummer INTEGRAAL VERSLAG Vergadering van woensdag 20 februari 2008 OCHTENDVERGADERING VGC 2 - De vergadering wordt geopend om 10u15

Nadere informatie

Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 47, 1, van de Vlaamse Wooncode betreffende de beslissing van de sociale

Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 47, 1, van de Vlaamse Wooncode betreffende de beslissing van de sociale n Vlaamse Regering ~- Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 47, 1, van de Vlaamse Wooncode betreffende de beslissing van de sociale huisvestingsmaatschappij met betrekking

Nadere informatie

Rolnummer 4560. Arrest nr. 21/2009 van 12 februari 2009 A R R E S T

Rolnummer 4560. Arrest nr. 21/2009 van 12 februari 2009 A R R E S T Rolnummer 4560 Arrest nr. 21/2009 van 12 februari 2009 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 13 van de wet van 21 april 2007 betreffende de verhaalbaarheid van de erelonen en de kosten

Nadere informatie

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter R. Henneuse en de rechters-verslaggevers F. Daoût en A. Alen, bijgestaan door de griffier F.

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter R. Henneuse en de rechters-verslaggevers F. Daoût en A. Alen, bijgestaan door de griffier F. Rolnummer 5489 Arrest nr. 155/2012 van 20 december 2012 A R R E S T In zake : het beroep tot vernietiging van artikel 15 van de wet van 19 juli 2012 betreffende de hervorming van het gerechtelijk arrondissement

Nadere informatie

De Kiesraad. Organisatie en taken

De Kiesraad. Organisatie en taken De Kiesraad Organisatie en taken Taken Kiesraad De Kiesraad is centraal stembureau voor de verkiezingen van Tweede Kamer, Eerste Kamer en Europees Parlement, en: stelt de officiële verkiezingsuitslagen

Nadere informatie

Aan de Dames en Heren Voorzitters van de kieskring- en

Aan de Dames en Heren Voorzitters van de kieskring- en AP Algemene Directie Instellingen en Bevolking Behandelende ambtenaren : Ingrid BENS Tel. : 02/210.21.85 Stéphan De Mul Tel. : 02/500.22.11 E-mail : stefan.demul@ibz.fgov.be Etienne Van Verdegem Tel. :

Nadere informatie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie

Werkkatern 6 Welkom in onze provincie 1 Les 1 en 2 Mijn provincie 1 Mijn provincie op kaart Voer eerst volgende opdrachten uit op de kaart van je provincie - Kleur de gemeente waarin je school staat rood - Kleur je provinciehoofdstad geel,

Nadere informatie

Definitieve resultaten Bob-eindejaarscontroles

Definitieve resultaten Bob-eindejaarscontroles PERSBERICHT 07 februari 2013 Definitieve resultaten Bob-eindejaarscontroles Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg, maakt het Kenniscentrum voor de Verkeersveiligheid van het BIVV de

Nadere informatie

Rolnummers 646-647-648-650-651. Arrest nr. 90/94 van 22 december 1994 A R R E S T

Rolnummers 646-647-648-650-651. Arrest nr. 90/94 van 22 december 1994 A R R E S T Rolnummers 646-647-648-650-651 Arrest nr. 90/94 van 22 december 1994 A R R E S T In zake : - de beroepen tot gedeeltelijke vernietiging van de bijzondere wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de

Nadere informatie

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14

2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 2014-2015 Cursus geschiedenis 6TSO Pagina 14 Partijen ontstaan uit conflicten Historici onderscheiden in de Belgische naoorlogse geschiedenis drie breuklijnen of conflictzones

Nadere informatie

van een unitaire staat naar een federaal belgië 6 staatshervormingen op een rij

van een unitaire staat naar een federaal belgië 6 staatshervormingen op een rij collectie van een unitaire staat naar een federaal belgië 6 staatshervormingen op een rij Alleen wie in de voorbije maanden op Mars heeft geleefd zal niet weten dat er nog maar eens aan de structuren van

Nadere informatie

Uitspraak nr. WB DE VLAAMSE MINISTER VAN ENERGIE, WONEN, STEDEN EN SOCIALE ECONOMIE,

Uitspraak nr. WB DE VLAAMSE MINISTER VAN ENERGIE, WONEN, STEDEN EN SOCIALE ECONOMIE, Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 47, 1, van de Vlaamse Wooncode betreffende de beslissing van de sociale huisvestingsmaatschappij met betrekking tot de verhuring

Nadere informatie

VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 13 JUNI B E R I C H T

VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 13 JUNI B E R I C H T FORMULIER C/6 Nederlandse Kiescollege Collegehoofdbureau VERKIEZING VAN HET EUROPESE PARLEMENT VAN 13 JUNI 2004. B E R I C H T --------------- De voorzitter van het collegehoofdbureau te Mechelen brengt

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2009-821- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 33 van 7

Nadere informatie

Het gebruik van de voorkeurstem bij de parlementsverkiezingen van 25 mei 2014

Het gebruik van de voorkeurstem bij de parlementsverkiezingen van 25 mei 2014 Onderzoeksnota Het gebruik van de voorkeurstem bij de parlementsverkiezingen van 25 mei 2014 Bram Wauters Bram.wauters@ugent.be Johannes Rodenbach Johannes.rodenbach@ugent.be www.gaspar.ugent.be Belangrijkste

Nadere informatie