Als de lijn een sinusvorm heeft spreek je van een harmonische trilling of een zuivere toon.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Als de lijn een sinusvorm heeft spreek je van een harmonische trilling of een zuivere toon."

Transcriptie

1 muziek; trillingen en golven Geluidsbron: alles dat geluid maakt. Een geluidsbron maakt geluid door te trillen. Periodieke beweging: een heen en weer beweging van een geluidsbron. Een zo een heen en weer beweging is een trilling Uitwijking: de afstand van het trillende voorwerp tot de evenwichtsstand. In de uiterste stand is de uitwijking maximaal. Trillingstijd: de tijdsduur van één heen en weer beweging tijdens het trillen. Een periodieke beweging is dus eigenlijk meerdere trillingen. De stand waarin de geluidsbron uiteindelijk tot rust komt heet de evenwichtstand. Een paar begrippen bij de trilling verwerkt in een plaatje: Je kunt een trilling zichtbaar maken met een oscilloscoop( zie ook werkblad oscilloscoop) of computer. Op het scherm zie je dan een oscillogram. Dit kan je vergelijken met een u, t diagram ( )van de beweging van een trillend voorwerp. Als de lijn een sinusvorm heeft spreek je van een harmonische trilling of een zuivere toon. De geluidssterkte en toonhoogte hangen af van de amplitude en de frequentie( aantal trillingen oer seconde. In Hz). Hoe groter de amplitude van de geluidsbron is, hoe groter de amplitude op het oscillogram is en des te groter is de geluidssterkte. Hoe groter de frequentie van de geluidsbron, hoe groter de frequentie van de trilling in het oscillogram, hoe hoger de toonhoogte is. Muziekinstrumenten ( alleen begrijpend lezen) Samengestelde trilling: als er meerdere trillingen tegelijkertijd worden uitgevoerd met een andere amplitude en frequentie kan je spreken van een samengestelde trilling.in een grafiek tel je de trillingen dan op. Fase: het aantal uitgevoerde trillingen gerekend van t = 0. Gereduceerde fase: iedere keer als de slinger weer op hetzelfde punt komt. Dit is hetzelfde als de fase alleen worden hier de hele getallen weggelaten. In fase trillen: als twee verschillende slingers in precies dezelfde fase trillen met dezelfde amplitude etc. In tegenfase: als twee verschillende slingers in precies de tegenovergestelde fase trillen. Een trillend voorwerp beweegt steeds met een bepaalde snelheid door de evenwichtsstand. In de uiterste waarden is de snelheid steeds even 0.De beweging van het voorwerp is dus steeds een herhaling van een vertraagde beweging vanuit de evenwichtsstand naar een uiterste waarde en vanuit de uiterste waarde naar de evenwichtsstand een versnelde beweging. Omdat bij een veer-massa systeem de veerkracht een rol speelt krijg je deze formule erbij: - 1 -

2 Fv = C.u Deze formule zegt iets over de stugheid van een veer. Bij een stugge veer is de veerconstante groot, bij een slappe veer klein. Eigentrillingen: Na het geven van een uitwijking voert een slinger of massaveersysteem een harmonische trilling uit, zonder verdere invloed va buiten het systeem. Daarom heet het een eigentrilling. Transversale golven: (sinussen/ de wave). Loopt met golfbergen en dalen. Samen vormen één golfberg en één golfdal één golf Longitudinale golf: een trilling van het uiteinde van in de lengterichting van de veer. Één trilling van het uiteinde van de veer veroorzaakt in de veer een verdichting en een verdunning.één verdichting en één verdunning vormen samen één golf. Golflengte: de lengte van één golf. Bij een transversale golf; één golfberg en één golfdal samen. Bij een longitudinale golf; één verdichting en één verdunning De snelheid waarmee een golf zich verplaatst is de golfsnelheid. Geluidsgolven: zo noemen we de voortplanting van de trilling ( van een stemvork of een luidsprekerconus) door de lucht. Een geluidsgolf is een longitudinale golf, want in de lucht ontstaan verdichtingen en verdunningen. Geluidssnelheid: zie binas Antigeluid: Als twee geluiden precies in tegenfase lopen hoor je niks.de geluiden heffen elkaar als het ware op. Dopplereffect: Als een geluidsbron op je af beweegt ( vb. bus), is de waargenomen frequentie lager dan de uitgezonden frequentie.als een voorwerp van je af beweegt is de waargenomen frequentie lager dan de uitgezonden frequentie.dan wordt de toon dus eerst steeds hoger en na het voorbij gaan steeds lager Staande transversale golven: Deze bestaan bij snaarmuziek. De snaar zit aan twee kanten vast dus de trilling kaatst terug. Knopen en buiken: Het punt waar de amplitude 0 is noem je een knoop. Waar de amplitude maximaal is noem je een buik. De punten tussen twee opeenvolgende knopen lopen trillen in fase.de punten aan weerskanten van een knoop trillen in tegenfase. De golflengte is gelijk aan tweemaal de afstand tussen twee opeenvolgende knopen

3 Bij een staande golf is het verband tussen de frequentie van de trilling en de golflengte hetzelfde als bij een lopende golf. Hoewel het erop lijkt dat een staande golf stilstaat, is er toch een golfsnelheid, dat is de golfsnelheid van de door terugkaatsing heen en weer lopende golven die samen de staande golf vormen. De golflengte van een staande golf kan maar een beperkt aantal waarden hebben, want in welke vorm het koord ook trilt, de uiteinden hebben altijd knopen. Er moet dan ook altijd een geheel van halve bogen in het koord zitten: Gedwongen trilling: Aan een koord wordt een trilling met een bepaalde frequentie die van buitenaf opgelegd.bij de meeste frequenties voert het koord een onduidelijke zwabberende beweging uit. Als de opgelegde frequentie gelijk is als een eigenfrequentie zal er een staande golf ontstaan: het koord gaat meetrillen. De maximale amplitude waarmee het koord trilt, wordt veel groter dan de amplitude van de opgelegde trilling. Er treed resonantie op De eigenfrequenties van een koord worden daarom ook wel resonantiefrequenties genoemd. Snaarinstrumenten: Een snaar kan je vergelijken met een strakgespannen koord. Op de plaats waar de snaar in beweging wordt gebracht ontstaat er aan twee kanten een lopende golf. Daarna is er sprake van tegen elkaar lopende golven in de snaar. Daardoor kan in de snaar een staande golf ontstaan. Omdat beide kanten van een snaar zijn vastgemaakt, vormt zich daar altijd een knoop. De toonhoogte van een snaarinstrument wordt bepaald door de eigenfrequenties van de snaren. Als een snaar met de grondfrequentie trilt. Laat de snaar de grondtoon horen. Als die snaar met een hogere eigenfrequentie trilt hoor je een boventoon. De frequentie van de grondtoon is de kleinste eigenfrequentie van de snaar. Er zijn drie factoren waar de grondtoon van afhangt: - 3 -

4 1. snaarlengte: hoe groter de snaarlengte des te kleiner de grondfrequentie, des te lager is de grondtoon 2. massa per meter snaarlengte: hoe groter de massa per meter snaarlengte, hoe kleiner de golfsnelheid, des te kleiner de grondfrequentie 3. spankracht: hoe hoger de spankracht, des te groter de golfsnelheid, des te hoger de grondfrequentie. Je beinvloedt de spankracht door te stemmen. Je laat een ander instrument een toon maken en zorgt ervoor dat je snaar dezelfde toon maakt. Samengestelde trilling: Vaak als een snaar trilt, trilt hij met verschillende eigentrillingen tegelijkertijd Samengestelde toon: een snaar laat bij een samengestelde trilling de grondtoon en een of meer boventonen horen, dit hoor je als één toon Klankkleur: De verschillen in boventonen( hoeveelheid hoogte) die instrumenten kunnen maken Frequentieanalyse: door een computer te laten onderzoeken welke boventonen een snaar maakt samen met de grondtoon. De computer berekent dan de frequentie en de amplitude van de tonen waaruit de samengestelde toon is opgebouwd. Het resultaat zie je in een (r, f) diagram. Zo n diagram heet het frequentiespectrum Staande longitudinale golven: de lucht in de een buis die in beweging wordt gebracht. Buiken en knopen in een gesloten buis: buiken en knopen in een open buis: Blaasinstrumenten: Een blaasinstrument bestaat uit een mondstuk en een buis. Er ontstaat geluid door het trillen van de lucht in de buis. Als de luchtkolom met de grondfrequentie trilt, hoor je de grondtoon.als de kolom met een van de hoger frequenties trilt hoor je een boventoon.de eigenfrequenties hangen af van twee factoren: 1. de lengte van de buis 2. is het een open of gesloten luchtkolom Het gehoor: - 4 -

5 Uitwendig oor: leid de geluidsgolven door de gehoorgang naar het trommelvlies. In de gehoorgang treedt resonantie op. Daardoor werkt de gehoorgang als versterker. Middenoor: verbinding tussen het uitwendige en inwendige oor. Als scheiding tussen het uitwendige oor en het middenoor is er het trommelvlies. Het ovale venster scheidt het midden oor en het binnenoor. De verbinding tussen het trommelvlies en het ovale venster zijn de 3 gehoorbeentjes; hamer, aambeeld, stijgbeugel.het middenoor werkt als versterker van de drukvariaties uit het uitwendige oor. Binnenoor: het slakken huis bestaat is met vloeistof gevuld en is afgesloten aan beide kanten. De gang van het slakkenhuis wordt in tweeën gedeeld door het basilair membraan. Door dit membraan kan je als de vloeistof golft iets horen, want deze geeft de waargenomen trilling door aan het orgaan van Corti. Toonhoogte: het waarnemen van toonhoogte van geluid begint bij het basilair membraan. Dit is te vergelijken met een steeds slapper worden elastisch vlies.elk punt van dit vlies heeft zijn eigen resonantiefrequentie. Bij het ovale venster is het vlies strak gespannen. Hoe slapper het membraan, hoe kleiner de resonantiefrequentie is. Op de plek waar het basilair membraan maximaal trilt wordt het orgaan van Corti maximaal geprikkeld. De hersenen vertalen dit dan een waargenomen toonhoogte. Als je een samengestelde trilling hoort voert het basilair membraan een frequentieanalyse uit en trilt op verschillende plaatsen. Geluidssterkte: hoe groter de geluidssterkte, des te groter is de amplitude van de lucht. Dit betekent een grotere variatie van de luchtdruk in het uitwendige oor. Dus trillen alle onderdelen van het oor met een grotere amplitude. Daardoor worden de zintuigen van het orgaan van Corti extra geprikkeld. De hersenen vertalen de informatie van de amplitude in een geluidssterkte. Bij een te grote geluidssterkte worden de zintuigen van het orgaan van Corti onherstelbaar beschadigt. Formulekaart: Frequentie f = 1/T: Uitwijking u = r.sin(2π. (t/t)) u = r.sin(2π. F.t) Fase φ= t/t Δφ= Δt/T Δφ=Δx/λ Veerkracht Fv= C.u ( hier is u uitrekking) Trillingstijden T = 2π l/g T = 2π m/c Golfsnelheid v = λ/t v = λ. f Dopplereffect fw = v/ v-vb.fb r t f T u φ Δφ C l g m λ Δx fw fb Vb amplitude tijd in seconde Frequentie trillingstijd Uitwijking Fase Gereduceerde fase veerconstante Lengte van de slinger valversnelling Massa golflengte Afstand tussen twee plaatsen in de reeks golven Waargenomen frequentie Frequentie geluidsbon Snelheid geluidsbron - 5 -

Examentraining Natuurkunde havo Subdomein B1. Informatieoverdracht

Examentraining Natuurkunde havo Subdomein B1. Informatieoverdracht Examentraining Natuurkunde havo 2015 Subdomein B1. Informatieoverdracht Een trilling is een periodieke beweging rond een evenwichtsstand Kenmerkende grootheden: trillingstijd T (in s). Uit T is de frequentie

Nadere informatie

Opgave 1 Onder de uitwijking verstaan we de verschuiving ten opzichte van de evenwichtsstand.

Opgave 1 Onder de uitwijking verstaan we de verschuiving ten opzichte van de evenwichtsstand. Uitwerkingen 1 Opgave 1 Onder de uitwijking verstaan we de verschuiving ten opzichte van de evenwichtsstand. Opgave 2 Periode Opgave 3 1 f T Opgave 4 Dan is het geluid een zuivere toon. Opgave 5 Een harmonische

Nadere informatie

Golven. 4.1 Lopende golven

Golven. 4.1 Lopende golven Golven 4.1 Lopende golven Samenvatting bladzijde 158: Lopende golf Transversale golf http://www.pontes.nl/~natuurkunde/vwogolf164/transversale_golfsimulation.html Longitudinale golf http://www.pontes.nl/~natuurkunde/vwogolf164/longitudinale_golfsimulation.html

Nadere informatie

Trillingen en Golven. Samenvatting natuurkunde Hoofdstuk 3 & 4 Joris van Rijn

Trillingen en Golven. Samenvatting natuurkunde Hoofdstuk 3 & 4 Joris van Rijn Trillingen en Golven Samenvatting natuurkunde Hoofdstuk 3 & 4 Joris van Rijn NOTE: DE HOOFDSTUKKEN IN DEZE SAMENVATTING KOMEN OVEREEN MET DE PARAGRAFEN UIT HET BOEK. BIJ EEN AANTAL PARAGRAFEN VAN DEZE

Nadere informatie

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s.

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s. Inhoud... 2 Opgave: Golf in koord... 3 Interferentie... 4 Antigeluid... 5 Staande golven... 5 Snaarinstrumenten... 6 Blaasinstrumenten... 7 Opgaven... 8 Opgave: Gitaar... 8 Opgave: Kerkorgel... 9 1/10

Nadere informatie

Een snaar vertoont de bovenstaande staande trilling. Met welke toon hebben we hier te maken? 1. De grondtoon; 2. De vijfde boventoon; 3. De zesde bove

Een snaar vertoont de bovenstaande staande trilling. Met welke toon hebben we hier te maken? 1. De grondtoon; 2. De vijfde boventoon; 3. De zesde bove Een snaar vertoont de bovenstaande staande trilling. Met welke toon hebben we hier te maken? 1. De grondtoon; 2. De vijfde boventoon; 3. De zesde boventoon; 4. De zevende boventoon. Een snaar vertoont

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie Golven VWO (versie A) Opgave 2 Leg uit wat het verschil is tussen een transversale golf en een longitudinale golf.

Naam: Klas: Repetitie Golven VWO (versie A) Opgave 2 Leg uit wat het verschil is tussen een transversale golf en een longitudinale golf. Naam: Klas: Repetitie Golven VWO (versie A) Opgave 1 Een stemvork trilt met een trillingstijd van 2,27 ms. Bereken de bijbehorende frequentie. Opgave 2 Leg uit wat het verschil is tussen een transversale

Nadere informatie

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s.

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s. Inhoud... 2 Fase... 3 Opgave: Golf in koord... 4 Interferentie... 4 Antigeluid... 5 Opgave: Interferentie van twee puntbronnen... 5 Opgave: Antigeluid... 7 Staande golven... 7 Snaarinstrumenten... 8 Blaasinstrumenten...

Nadere informatie

13 Golven. e Transversale lopende golven. Onderwerpen:

13 Golven. e Transversale lopende golven. Onderwerpen: 3 Golven Onderwerpen: - Transversale lopende golven - Staande transversale golven - Longitudinale lopende golven - Longitudinale staande golven - Toepassingen 3. Transversale lopende golven In de onderstaande

Nadere informatie

2.1 Kenmerken van een trilling

2.1 Kenmerken van een trilling Uitwerkingen opgaven hoofdstuk. Kenmerken van een trilling Opgave Er is sprake van een periodieke beweging als een beweging zich regelmatig herhaalt. Als het voorwerp bovendien elke keer een evenwichtsstand

Nadere informatie

1 Harmonische trilling

1 Harmonische trilling Golven 1 Harmonische trilling 2 Transversale en longitudinale golven 3 Golflengte 4 Lopende en staande golven 5 Trillende snaar 6 Trillende luchtkolom Bijlage: een trillende luchtkolom modelleren met blokjes

Nadere informatie

Opgave 2 Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand.

Opgave 2 Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand. Uitwerkingen 1 Als dit heen en weer beweegt om de evenwichtsstand. Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand. Een trilling = de beweging van een voorwerp tussen twee opeenvolgende

Nadere informatie

TRILLINGEN & GOLVEN HAVO

TRILLINGEN & GOLVEN HAVO TRILLINGEN & GOLVEN HAVO Foton is een opgavenverzameling voor het nieuwe eindexamenprogramma natuurkunde. Foton is gratis te downloaden via natuurkundeuitgelegd.nl/foton Uitwerkingen van alle opgaven staan

Nadere informatie

Suggesties voor demo s golven

Suggesties voor demo s golven Suggesties voor demo s golven Paragraaf 1 Demo s verschillende trillingsvormen Denk aan een massa-veer-systeem, een slinger, een liniaal die aan een kant op de tafel is geklemd. Projectie van cirkelbeweging

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Complete reader periode 1 leerjaar 2. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Complete reader periode 1 leerjaar 2. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Complete reader periode 1 leerjaar J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Algemeen Voortgezet Onderwijs,

Nadere informatie

1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35

1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35 1.2 Het oor, opvangen van geluiden HB p.32-35 1.2.1 Wat is geluid? Geluid: trillingen veroorzaakt door een geluidsbron Middenstof: stof die de trillingen geleidt. Resonantie: het overdragen van een trilling

Nadere informatie

Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2)

Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2) Theorie: Eigenschappen van geluid (Herhaling klas 2) Geluidsbron, tussenstof en ontvanger Een geluidsbron is een voorwerp dat trilt. Dat kan in principe ieder voorwerp zijn. Of je een geluid kan horen

Nadere informatie

m C Trillingen Harmonische trilling Wiskundig intermezzo

m C Trillingen Harmonische trilling Wiskundig intermezzo rillingen http://nl.wikipedia.org/wiki/bestand:simple_harmonic_oscillator.gif http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/74/simple_harmonic_motion_animation.gif Samenvatting bladzijde 110: rilling

Nadere informatie

Suggesties voor demo s golven

Suggesties voor demo s golven Suggesties voor demo s golven Paragraaf 1 Demo s verschillende trillingsvormen Denk aan een massa-veer-systeem, een slinger, een liniaal die aan een kant op de tafel is geklemd. Projectie van cirkelbeweging

Nadere informatie

Harmonische trillingen

Harmonische trillingen Periodieke verschijnselen hoofdstuk 8 Harmonische trillingen Fysica 6 (2u) Deze slides voor de lesbegeleiding worden ter beschikking gesteld, maar ze zijn te beperkt om als samenvatting van de cursus te

Nadere informatie

Vrije ongedempte trilling

Vrije ongedempte trilling Periodieke verschijnselen hoofdstuk 8 Harmonische trillingen Fysica 6 (2u) Deze slides voor de lesbegeleiding worden ter beschikking gesteld, maar ze zijn te beperkt om als samenvatting van de cursus te

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Golven. 25 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Golven. 25 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fsica: Golven 25 juli 2015 dr. Brenda Castelen Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fsica/wiskunde/wiskunde.htm), Leen

Nadere informatie

Natuurkunde. theorie. vwo. INKIJKEXEMPlAAR. WisMon examentrainer

Natuurkunde. theorie. vwo. INKIJKEXEMPlAAR. WisMon examentrainer Natuurkunde vwo theorie INKIJKEXEMPlAAR WisMon examentrainer NATUURKUNDE VWO Examentrainer theorie 1 Eerste Druk, Utrecht, 2017 ISBN 978-90-826941-4-7 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Golven. 4 november Brenda Casteleyn, PhD

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Golven. 4 november Brenda Casteleyn, PhD Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Golven 4 november 2017 Brenda Casteleyn, PhD Met dank aan: Atheneum van Veurne, Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) 1. Inleiding Dit oefeningenoverzicht

Nadere informatie

4 Geluid 81213-4. Noordhoff Uitgevers bv

4 Geluid 81213-4. Noordhoff Uitgevers bv 4 Geluid 76 81213-4 In een stadion kan het soms heel stil zijn. Je kunt dan even praten met je buurman. Maar vaak is er een zee van geluid. Het publiek moedigt met zingen en spreekkoren de spelers aan.

Nadere informatie

NATUURKUNDE. Bepaal de frequentie van deze toon. (En laat heel duidelijk in je berekening zien hoe je dat gedaan hebt, uiteraard!)

NATUURKUNDE. Bepaal de frequentie van deze toon. (En laat heel duidelijk in je berekening zien hoe je dat gedaan hebt, uiteraard!) NATUURKUNDE KLAS 5 PROEFWERK HOOFDSTUK 15: TRILLINGEN OOFDSTUK 15: TRILLINGEN 22/01/2010 Deze toets bestaat uit 4 opgaven (29 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Denk er

Nadere informatie

4VMBO H5 LES.notebook January 27, Geluid. BINAStabellen: 6, 7, 8, 27, 28, 29 en 30. Luidspreker. Drukverschillen

4VMBO H5 LES.notebook January 27, Geluid. BINAStabellen: 6, 7, 8, 27, 28, 29 en 30. Luidspreker. Drukverschillen Geluid BINAStabellen: 6, 7, 8, 27, 28, 29 en 30 Luidspreker Drukverschillen Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Snaar Oor Trommelvlies met daarachter hamer aambeeld, stijgbeugel trilhaartjes met

Nadere informatie

Toets Communicatie (eindtoets) 1

Toets Communicatie (eindtoets) 1 Toets Communicatie (eindtoets) 1 De toets bij het hoofdstuk communicatie. Maak in elk geval de toets passend bij de route die je hebt gedaan. Maak ook nog een toets voor een andere route. Probeer zo goed

Nadere informatie

Proef van Melde. m l In deze proef gaan we na of dit in de praktijk klopt.

Proef van Melde. m l In deze proef gaan we na of dit in de praktijk klopt. Proef van Melde Doel De voortplantingssnelheid (v) van golven in een gespannen koord hangt van de spankracht (F S ) en de massa per lengte-eenheid van het koord (m/l) af. De theoretisch af te leiden formule

Nadere informatie

Thema: Multimedia/IT. Audio

Thema: Multimedia/IT. Audio Audio OPDRACHTKAART MM-02-07-01 Wat is geluid? Voorkennis: Je hebt Multimedia-opdrachten 1 tot en met 4 (MM-02-03 t/m MM-02-06) afgerond. Intro: Een multimediaproductie zonder geluid is bijna niet voor

Nadere informatie

C.V.I. 9.5 Geluid in de vleeswarenindustrie

C.V.I. 9.5 Geluid in de vleeswarenindustrie 9 ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN 9.5 GELUID IN DE VLEESWARENINDUSTRIE Auteur : Ir. S.P. van Duin februari 1998 blad 1 van 7 INHOUDSOPGAVE 1 WAT IS GELUID................................................... 3 2 HOE

Nadere informatie

Trillingen en tonen. 5.1 Inleiding. 5.2 Trillingsgrootheden

Trillingen en tonen. 5.1 Inleiding. 5.2 Trillingsgrootheden 5 Trillingen en tonen 5.1 Inleiding A 1 a Hartslag (polsslag), enstruatiecyclus, adehaling b De snaren van een gitaar en de lucht in blaasinstruenten trillen. De toeschouwers aken heen en weer gaande bewegingen

Nadere informatie

Quiz. Golven en trillingen. Staande golven, dopplereffect, interferentie, frequentie, golflengte,

Quiz. Golven en trillingen. Staande golven, dopplereffect, interferentie, frequentie, golflengte, Quiz Golven en trillingen Staande golven, dopplereffect, interferentie, frequentie, golflengte, Golven en Trillingen SOORTEN GOLVEN EN HUN EIGENSCHAPPEN Wat is het verband tussen trillingen en golven?

Nadere informatie

Herhalingsopgaven 6e jaar

Herhalingsopgaven 6e jaar Herhalingsopgaven 6e jaar 1. Schijf A is door middel van een onuitrekbare rubber band verbonden met schijf B. Op schijf B is een grotere schijf C gemonteerd, zo dat ze draaien rond dezelfde as (zie figuur).

Nadere informatie

Deze toets bestaat uit 3 opgaven (30 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes!

Deze toets bestaat uit 3 opgaven (30 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! NAUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSUK 15: RILLINGEN 9/1/010 Deze toets bestaat uit 3 opgaven (30 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! Opgave 1 (3p+ 5p) Een

Nadere informatie

OntdekZelf - geluid. Met bijgaande materialen kunt u (een deel van) onderstaande experimenten uitvoeren, afhankelijk van wat u heeft aangeschaft.

OntdekZelf - geluid. Met bijgaande materialen kunt u (een deel van) onderstaande experimenten uitvoeren, afhankelijk van wat u heeft aangeschaft. Werkwijze Alle OntdekZelf experimenten zijn bedoeld voor de leerling om zelf te ontdekken. Laat de leerling vanaf het begin werken met zijn materialen en ontdekken hoe hij tot een antwoord of een werkende

Nadere informatie

NAAM: SaLVO! KLAS: Lesbrief Geluid. trillingen en sinusfuncties NATUURKUNDE KLAS 5 VWO

NAAM: SaLVO! KLAS: Lesbrief Geluid. trillingen en sinusfuncties NATUURKUNDE KLAS 5 VWO NAAM: KLAS: SaLVO! Lesbrief Geluid trillingen en sinusfuncties NATUURKUNDE KLAS 5 VWO SaLVO! Dit lesmateriaal is een onderdeel van het samenwerkingsproject SaLVO! dat als doel heeft om meer samenhangend

Nadere informatie

Trillingen... 2 Harmonische trilling... 3 Opgave: Bol aan veer II... 5

Trillingen... 2 Harmonische trilling... 3 Opgave: Bol aan veer II... 5 Inhoud... 2 Harmonische trilling... 3 Opgave: Bol aan veer I... 5 Opgave: Bol aan veer II... 5 Resonantie... 6 Biosensoren... 7 Opgave: Biosensor... 8 Energiebehoud... 9 Energiebehoud in een massaveersysteem...

Nadere informatie

Het thermisch stemmen van een gitaar

Het thermisch stemmen van een gitaar Het thermisch stemmen van een gitaar In dit experiment wordt bestudeerd hoe snaarinstrumenten beïnvloed kunnen worden door warmte. Door gebruik te maken van elektriciteit is het mogelijk om instrumenten

Nadere informatie

Domein C: Beeld en geluid. Subdomein: Beeld en geluid waarnemen

Domein C: Beeld en geluid. Subdomein: Beeld en geluid waarnemen Domein C: Beeld en geluid Subdomein: Beeld en geluid waarnemen 1 Twee vlakke spiegels S1 en S2 staan loodrecht op elkaar. Voor deze twee spiegels staat een pijl PQ. In de figuur zijn de pijlen P'Q' en

Nadere informatie

Midden tussen P en Q ligt het punt C. Dit punt trilt harmonisch met een amplitude van 2,0 cm.

Midden tussen P en Q ligt het punt C. Dit punt trilt harmonisch met een amplitude van 2,0 cm. Oefenopgaven et3: havo5 h1 Signaalverwerking en h2 Trillingen en golven oktober 2010 (Natuurkunde Havo 1997-I Opgave 7 Luidspreker De luidspreker, die nog steeds een toon voortbrengt met een frequentie

Nadere informatie

NaSk overal en extra opgaven

NaSk overal en extra opgaven NaSk overal en extra opgaven Opg. 1. Extra opgaven Deel 1: Opgave 1: In de les heeft je docent een experiment uitgevoerd, waarbij een metalen liniaal in trilling gebracht werd. Bij het eerste experiment

Nadere informatie

Functioneren van het oor / buisjes

Functioneren van het oor / buisjes Afdeling: Onderwerp: KNO 1 Buisjes Functioneren van het oor Aan het oor onderscheidt men drie delen: uitwendig oor, middenoor en binnenoor. Het uitwendig oor bestaat uit de oorschelp en de uitwendige gehoorgang,

Nadere informatie

Samenvatting natuurkunde SE3

Samenvatting natuurkunde SE3 Samenvatting natuurkunde SE3 Hoofdstuk 3 3.1 Er bestaan positieve en negatieve elektrische lading, gelijke lading stoten elkaar af en tegenovergestelde ladingen trekken elkaar aan. Een atoom bestaat uit

Nadere informatie

124 7 Trillingen en golven In deze paragraaf bestuderen we bewegingen die zich steeds herhalen. Een bol aan een veer Trek een bol aan een veer omlaag

124 7 Trillingen en golven In deze paragraaf bestuderen we bewegingen die zich steeds herhalen. Een bol aan een veer Trek een bol aan een veer omlaag 7 Trillingen en golven Deze leerling heeft een kaarsvlam voor een luidspreker gezet en stelt een toon van 15 Hz in. Hoe zal de vlam reageren? 124 7 Trillingen en golven In deze paragraaf bestuderen we

Nadere informatie

4 Geluid. 4.1 Een knikker als lawaaimaker 4.3 Zelf een muziekinstrument maken

4 Geluid. 4.1 Een knikker als lawaaimaker 4.3 Zelf een muziekinstrument maken 4 Geluid DO-IT Datum 4. Een knikker als lawaaimaker 4.3 Zelf een muziekinstrument maken PARAGRAFEN Datum 4. Opdrachten -9 4.2 Opdrachten -24 4.3 Opdrachten -27 4.4 Opdrachten -8 Test jezelf 4 PRACTICUM

Nadere informatie

Project: Samenhang in de Tweede Fase

Project: Samenhang in de Tweede Fase Project: Samenhang in de Tweede Fase toegespitst op het profiel Natuur&Techniek. In het profiel Natuur en Techniek zijn we op zoek gegaan naar samenhang tussen de twee profielvakken wiskunde en natuurkunde

Nadere informatie

Plaats van de frets op een gitaar

Plaats van de frets op een gitaar Plaats van de frets op een gitaar Praktische Opdracht Wiskunde Door: Martijn de Bruijn en Ramon Handulle Klas: 4HN5 Bronnen. Encyclopie van muziekinstrumenten, uitgeverij Helmond B.V. Helmond 977. Bladzijde

Nadere informatie

Proef van Melde. m l In deze proef gaan we na of dit in de praktijk klopt.

Proef van Melde. m l In deze proef gaan we na of dit in de praktijk klopt. Proef van Melde Doel De voortplantingssnelheid (v) van golven in een gespannen koord hangt van de spankracht (F S ) en de massa per lengte-eenheid van het koord (m/l) af. De theoretisch af te leiden formule

Nadere informatie

1. 1 Wat is een trilling?

1. 1 Wat is een trilling? 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

Y rijdag 14 mei, uur

Y rijdag 14 mei, uur 1 H- II EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1976 Y rijdag 14 mei, 14. 00-17. 00 uur NATUURKUNDE Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit eindexamens

Nadere informatie

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen

Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen NATUURKUNDE Havo. Lees dit voorblad goed! Trek op alle blaadjes kantlijnen Schoolexamen Havo-5: SE4: Na code:h5na4 datum : 11 maart 2009 tijdsduur: 120 minuten. weging: 30%. Onderwerpen: Systematische

Nadere informatie

Tabellenboek. Gitaar

Tabellenboek. Gitaar 4T versie 1 Natuur- en scheikunde 1, Geluid Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Slj en Zan Tabellenboek 1. Neem de volgende tabel netjes over

Nadere informatie

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6)

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Vraag 1 Een luidspreker en een microfoon zijn in principe op dezelfde manier opgebouwd. Alleen werken ze in omgekeerde richting. Wat bij een luidspreker

Nadere informatie

VoIP is een oorzaak. Deel 1: geluid en het menselijk gehoor

VoIP is een oorzaak. Deel 1: geluid en het menselijk gehoor VoIP is een oorzaak Deel 1: geluid en het menselijk gehoor Er is en wordt binnen de IT-wereld veel geschreven over VoIP, want de potentie van deze technologie voor het bedrijfsleven is enorm. Migratiestrategieën,

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Student leraar secundair onderwijs groep 1

Lesvoorbereiding. Student leraar secundair onderwijs groep 1 Lesvoorbereiding Student leraar secundair onderwijs groep 1 Naam Eeckhout Andreas Cluster Bi-Fy-Aa-Ch Groep 2 OSO 2 Academiejaar 2005-2006 Campus Kattenberg Kattenberg 9, B-9000 Gent Tel. (09) 269 98 06

Nadere informatie

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz).

1 f T De eenheid van trillingstijd is (s). De eenheid van frequentie is (Hz). 1. 1 Wat is een trilling? Een trilling is een beweging die steeds wordt herhaald. Bijvoorbeeld een massa m dat aan een veer hangt. In rust bevindt m zich in de evenwichtsstand. Als m beweegt noemen we

Nadere informatie

Als l groter wordt zal T. Als A groter wordt zal T

Als l groter wordt zal T. Als A groter wordt zal T Naam: Klas: Practicum: slingertijd Opstelling en benodigdheden: De opstelling waarmee gewerkt wordt staat hiernaast (schematisch) afgebeeld. Voor de opstelling zijn nodig: statief met dwarsstaaf, dun touw

Nadere informatie

Trommelvliesbuisjes bij kinderen

Trommelvliesbuisjes bij kinderen Trommelvliesbuisjes bij kinderen Inhoudsopgave Het oor en hoe het werkt... 1 Wat zijn de klachten... 2 Behandeling... 2 Operatie... 2 De voorbereiding... 3 Advies... 3 Tot slot... 4 Het oor en hoe het

Nadere informatie

2de bach HIR. Optica. Smvt - Peremans. uickprinter Koningstraat Antwerpen EUR

2de bach HIR. Optica. Smvt - Peremans. uickprinter Koningstraat Antwerpen EUR 2de bach HIR Optica Smvt - Peremans Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 231 3.00 EUR Trillingen 1. Eenparige harmonische beweging Trilling =een ladingsdeeltje beweegt herhaaldelijk

Nadere informatie

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum

Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Hoe werkt het gehoor? Bert van Zanten Klinisch-Fysicus/Audioloog Hoofd KNO-Audiologisch Centrum Horen, zo gewoon, wat is het precies? onder andere: Detectie van geluid Discriminatie tussen verschillende

Nadere informatie

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes)

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes) Samenvatting Thema 7: Zintuiglijke waarneming Basisstof 1 Prikkel: invloed van buitenaf (milieu) op een organisme Adequate prikkel: de prikkel die geschikt is voor een bepaald zintuig: - Lichtprikkels

Nadere informatie

Basisexperimenten Fysica. 6 de jaar S.O. deel 2 Trillingen en golven. M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht. Vliebergh-Senciecentrum

Basisexperimenten Fysica. 6 de jaar S.O. deel 2 Trillingen en golven. M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht. Vliebergh-Senciecentrum Vliebergh-Senciecentrum Basisexperimenten Fysica 6 de jaar S.O. deel 2 Trillingen en golven M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht woensdag 5 november 2008 INHOUD Harmonische trilling als projectie van

Nadere informatie

-0,20,0 0,5 1,0 1,5 0,4 0,2. v in m/s -0,4-0,6

-0,20,0 0,5 1,0 1,5 0,4 0,2. v in m/s -0,4-0,6 Dit oefen et 2 en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl 5vwo oefen-et 2 Et-2 stof vwo5: Vwo5 kernboek: Hoofdstuk 3: Trillingen Hoofdstuk 4: Golven Hoofdstuk 5: Numerieke natuurkunde Hoofdstuk 6: Elektromagnetisme

Nadere informatie

9 De ruimtevaarders maken gebruik van straalzenders. Daarvoor is geen tussenstof nodig.

9 De ruimtevaarders maken gebruik van straalzenders. Daarvoor is geen tussenstof nodig. 3 Geluid 3.1 Geluid maken en horen 1 C Het geluid moet samen met de lucht je neus kunnen verlaten. 2 De trillende conus van de luidspreker in de tv is de geluidsron. Als de conus iets naar uiten gaat ontstaat

Nadere informatie

d. Bereken bij welke hoek α René stil op de helling blijft staan (hij heeft aanvankelijk geen snelheid). NB: René gebruikt zijn remmen niet.

d. Bereken bij welke hoek α René stil op de helling blijft staan (hij heeft aanvankelijk geen snelheid). NB: René gebruikt zijn remmen niet. Opgave 1 René zit op zijn fiets en heeft als hij het begin van een helling bereikt een snelheid van 2,0 m/s. De helling is 15 m lang en heeft een hoek van 10º. Onderaan de helling gekomen, heeft de fiets

Nadere informatie

Oren om te horen. 1. Leesopdracht

Oren om te horen. 1. Leesopdracht 1. Leesopdracht Lees de onderstaande tekst goed door. De tekst gaat over de werking van het gehoor en is erg handig voor maken van de overige opdrachten in dit boekje. Oren om te horen Je oren zijn er

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid. 4 november Brenda Casteleyn, PhD

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid. 4 november Brenda Casteleyn, PhD Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Geluid 4 november 2017 Brenda Casteleyn, PhD Met dank aan: Atheneum van Veurne, Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) 1. Inleiding Dit oefeningenoverzicht

Nadere informatie

Uitwijking-tijddiagram

Uitwijking-tijddiagram Trillingen en geluid 1 Amplitude, trillingstijd en frequentie 2 Vrije en gedwongen trillingen; resonantie 3 Geluid van bron naar ontvanger 4 Toonhoogte en frequentie 5 Luidheid en geluidsniveau 6 Geluidssnelheid

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid 10/6/2014. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Geluid 10/6/2014. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Geluid 10/6/2014 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm), Leen

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark. Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten. Informatie voor familie en naasten

Libra R&A locatie Leijpark. Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten. Informatie voor familie en naasten Libra R&A locatie Leijpark Gehoor en gehooronderzoek bij VIN-revalidanten Informatie voor familie en naasten Uw kind/partner/naaste volgt het programma Vroege Intensieve Neurorevalidatie (VIN) van Libra

Nadere informatie

4 Geluid. 4.1 Geluid horen en maken

4 Geluid. 4.1 Geluid horen en maken 4 Geluid 4.1 Geluid horen en maken 2 De luidspreker van de buren trilt, het is een geluidsbron. Daardoor wordt de lucht afwisselend ingedrukt en uitgerekt. Zo onstaat trillende lucht: gebiedjes van hoge

Nadere informatie

Geluid : hoe en wat? 1. Wat is Geluid

Geluid : hoe en wat? 1. Wat is Geluid Geluid : hoe en wat? Het moet zowat eind jaren 70 geweest zijn dat ik mij, mede door de opkomst van de Tascam en Fostex portastudio s en multitrackers, begon bezig te houden met het opnemen van instrumenten

Nadere informatie

4 Leerstofdomeinen. 4.2 Domeinspecifieke leerstofopbouw Trillingen en golven Jan van Riswick & Kars Verbeek

4 Leerstofdomeinen. 4.2 Domeinspecifieke leerstofopbouw Trillingen en golven Jan van Riswick & Kars Verbeek 4 Leerstofdomeinen 4.2 Domeinspecifieke leerstofopbouw 4.2.3 Trillingen en golven Jan van Riswick & Kars Verbeek Inleiding De inhoud van de examenprogramma s havo/vwo is in dit leerstofdomein op een aantal

Nadere informatie

m C Trillingen FREQUENTIE De periode is 0,73 s. Bereken de frequentie.

m C Trillingen FREQUENTIE De periode is 0,73 s. Bereken de frequentie. Trillingen FREQUENTIE De periode is 0,73 s. Bereken de frequentie. PERIODIEKE BEWEGING Een schijf met één stip wordt snel rondgedraaid. Het toerental van de schijf is 0 Hz. Je belicht de schijf met een

Nadere informatie

INSTITUUT VOOR DEELTIJD HTO

INSTITUUT VOOR DEELTIJD HTO INSTITUUT VOOR DEELTIJD HTO Hogeschool van Amsterdam Studentenhandleiding Eigenschappen van klanken OPLEIDING ELEKTROTECHNIEK Project: Behorend bij blok I-3 Opgesteld door: Pieter Beerthuizen Datum: Oktober

Nadere informatie

Trillingen. Welke gegevens heb je nodig om dit diagram exact te kunnen tekenen?

Trillingen. Welke gegevens heb je nodig om dit diagram exact te kunnen tekenen? Inhoud... 2 Fase... 3 Voorbeeld: Fase en uitwijking van een trillende massa... 3 Faseverschil... 5 Gereduceerde fase... 5 In fase en in tegenfase... 5 Opgave: Uitwijking, fase en gereduceerde fase... 5

Nadere informatie

NIEUW een extra stukje MeNS, speciaal voor gebruik in de klas!

NIEUW een extra stukje MeNS, speciaal voor gebruik in de klas! NIEUW een extra stukje MeNS, speciaal voor gebruik in de klas! Over gehoor valt natuurlijk nog veel meer te vertellen. En dat doen we dan ook. Abonnees van Me NS kunnen op volgende website www.acco.be/mens86

Nadere informatie

GELUIDSLEER 1. TRILLINGEN

GELUIDSLEER 1. TRILLINGEN GELUIDSLEER 1. TRILLINGEN Geluiden zijn trillingen in de lucht, uiterst kleine en snelle schommelingen van de luchtdruk. Deze trillingen worden opgewekt door geluidsbronnen, en planten zich voort zoals

Nadere informatie

Opgave 1 Nieuw element Vwo Natuurkunde 1, I. Opgave 3

Opgave 1 Nieuw element Vwo Natuurkunde 1, I. Opgave 3 Telkens is aangegeven als de examenopgaven zijn aangepast of uitgebreid. et 2 training vwo 5 2011 Opgave 1 Nieuw element Vwo Natuurkunde 1,2 2005-I. Opgave 3 Lees het artikel. Kernfysici zien nieuw element

Nadere informatie

: Tekstboek. Hoofdstuk 5

: Tekstboek. Hoofdstuk 5 : Tekstboek Hoofdstuk 5 5.1A 1. Popmuziek, klassiek, jazz.. Als het geluid hard is en niet prettig klinkt. 3. Overvliegende straaljager. 4. Stembanden. 5. Telefoon, radio, tv, mobilofoon. 6. Toongenerator

Nadere informatie

Geluidsnelheid. 1 Inleiding. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding

Geluidsnelheid. 1 Inleiding. VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding Geluidsnelheid 1 Inleiding De voortplantingsnelheid v van geluidgolven (of: de geluidsnelheid) in lucht is zo n 340 m/s. Deze geluidsnelheid is echter

Nadere informatie

Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Eindexamenbesluit dagscholen v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.

Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Eindexamenbesluit dagscholen v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o. HAVO 11 EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1981 Maandag 15 juni, 9.00-12.00 uur NATUURKUNDE Dit examen bestaat uit 4 opgaven Bijlage : 1 antwoordpapier. Deze opgaven zijn vastgesteld door de

Nadere informatie

m 2. De berekening terug uitvoeren met die P en r = 100 m i.p.v. 224 m levert L = 57 db.

m 2. De berekening terug uitvoeren met die P en r = 100 m i.p.v. 224 m levert L = 57 db. Doppler A B PASSERENDE FLUIT Het vriest licht; de maan schijnt door de bomen. Ik sta op 100 m van de kruising van twee wegen. Op de kruisende weg rijdt een open auto. Een inzittende blaast op een fluitje

Nadere informatie

Stevin havo deel 2 Uitwerkingen hoofdstuk 4 Golven Pagina 1 van 8

Stevin havo deel 2 Uitwerkingen hoofdstuk 4 Golven Pagina 1 van 8 Stevin havo deel 2 Uitwerkingen hoodstuk 4 Golven Pagina 1 van 8 Opgaven 4.1 Lopende golven 1 a Het geluid legt de astand twee keer a: 2l = 4 0,25 l = 42,9 m De astand lijt hetzelde. Volgens tael 15A van

Nadere informatie

Les 22 Zintuig 2. Zintuig, sensor. Prikkel. Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor

Les 22 Zintuig 2. Zintuig, sensor. Prikkel. Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor Les 22 Zintuig 2 Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor ANZN 1e leerjaar - Les 22 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Zintuig, sensor Zintuig is een orgaan

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 19 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het tabellenboekje.

Examen VWO. natuurkunde. tijdvak 2 woensdag 19 juni uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het tabellenboekje. Examen VWO 2013 tijdvak 2 woensdag 19 juni 13.30-16.30 uur natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het tabellenboekje. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Hoorcollege geluidsoverlast: Hoe hou je herrie uit de tuin?

Hoorcollege geluidsoverlast: Hoe hou je herrie uit de tuin? Hoorcollege geluidsoverlast: Hoe hou je herrie uit de tuin? Tuinprofessionaldagen 2017 Inhoudsopgave Inleiding Introductie Wat is geluid Basisbegrippen: frequentie en golflengte Verandering geluidsspectrum

Nadere informatie

Trillingen en geluid wiskundig

Trillingen en geluid wiskundig Trillingen en geluid wiskundig 1 De sinus van een hoek 2 Radialen 3 Uitwijking van een harmonische trilling 4 Macht en logaritme 5 Geluidsniveau en amplitude 1 De sinus van een hoek Sinus van een hoek

Nadere informatie

Plaatsen van trommelvliesbuisjes bij volwassenen

Plaatsen van trommelvliesbuisjes bij volwassenen Plaatsen van trommelvliesbuisjes bij volwassenen U komt binnenkort in ons ziekenhuis voor het plaatsen van trommelvliesbuisjes. De KNO-arts heeft u mondeling geïnformeerd over de behandeling. In deze folder

Nadere informatie

Juli blauw Fysica Vraag 1

Juli blauw Fysica Vraag 1 Fysica Vraag 1 Een rode en een zwarte sportwagen bevinden zich op een rechte weg. Om de posities van de wagens te beschrijven, wordt een x-as gebruikt die parallel aan de weg georiënteerd is. Op het ogenblik

Nadere informatie

Elektro-akoestiek voor technici. GSM uit of in trilstand a.u.b.

Elektro-akoestiek voor technici. GSM uit of in trilstand a.u.b. Elektro-akoestiek voor technici GSM uit of in trilstand a.u.b. 1 1.1. Geluid - geluidsgolven Geluid is de verstoring van de evenwichtsituatie van luchtmoleculen die waarneembaar is voor het menselijk gehoor

Nadere informatie

DE JUISTE TOON. Seminar Hout- en Meubileringscollege. afdeling Pianotechniek. 17 december Jan van de Craats

DE JUISTE TOON. Seminar Hout- en Meubileringscollege. afdeling Pianotechniek. 17 december Jan van de Craats DE JUISTE TOON Seminar Hout- en Meubileringscollege afdeling Pianotechniek 17 december 2007 Jan van de Craats Universiteit van Amsterdam, Open Universiteit Deel 1: Tonen en boventonen Wat is een (muzikale)

Nadere informatie

2.1 Twee gekoppelde oscillatoren zonder aandrijving

2.1 Twee gekoppelde oscillatoren zonder aandrijving Hoofdstuk Twee gekoppelde oscillatoren.1 Twee gekoppelde oscillatoren zonder aandrijving We beschouwen als voorbeeld van een systeem van puntmassa s die gekoppeld zijn aan elkaar en aan twee vaste wanden

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde pilot havo II

Eindexamen natuurkunde pilot havo II Eindexamen natuurkunde pilot havo 0 - II Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Opgave Vooruitgang maximumscore 4 uitkomst: (met een marge van 5 m) s = 8 (m) voorbeeld van een bepaling: De afstand s die

Nadere informatie

Opgave 1 Splijtstof in een kerncentrale

Opgave 1 Splijtstof in een kerncentrale Opgave 1 Splijtstof in een kerncentrale Als splijtstof in een kernreactor wordt uranium-235 gebruikt. De kern hiervan splijt als er een neutron wordt ingevangen. Hierbij ontstaan twee nieuwe kernen en

Nadere informatie

NATUURKUNDE PROEFWERK

NATUURKUNDE PROEFWERK ATUURKUNDE 1 KLAS 5 10/05/06 NATUURKUNDE PROEFWERK N1V2 2.6-2.8 EN EN HOOFDSTUK 3 Proefwerk bestaat uit 2 opgaven. Geef duidelijke uitleg en berekeningen. Totaal: 33 punten. Opgave 1: een tl-buis Een tl-buis

Nadere informatie