Gezond en veilig werken in koude weersomstandigheden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gezond en veilig werken in koude weersomstandigheden"

Transcriptie

1 Gezond en veilig werken in koude weersomstandigheden Tot nog toe hadden we, voor de tijd van het jaar, zacht winterweer. Veel later dan normaal in de winter geeft de weersverwachting signalen dat het kwik binnenkort onder de nul graden Celsius daalt. Dat wordt hopelijk genieten van Koning Winter, maar voor iedereen? Er zijn werknemers die buiten actief zijn tijdens koude periodes. Het werken in de kou kan daarbij lastig en bijzonder onaangenaam zijn. En bij extreme kou zelfs risicovol. Van welke risico s moet je je bewust zijn en wat kun je ertegen doen? In dit artikel van mkbasics.nl lees je er alles over. Binnen en buitenkant Met een gemiddelde maandtemperatuur van 6 C in december 2013 en bijna 8 C in januari 2014 is er weinig aan de hand als je je kleedt op de temperatuur en regelmatig in beweging bent. Pas je je kleding niet aan op de buitentemperatuur, dan verlies je meer warmte dan dat je lichaam produceert. En krijg je het koud. Je lichaam reageert op dit warmteverlies met het verminderen van de doorstroming van de bloedvaten aan de buitenkant van het lichaam. De huid voelt dan koud aan, de temperatuur van handen, voeten, neus en oren neemt af. Ook verhoogt je lichaam de productie van warmte via een toename van de stofwisselingsactiviteit. Je gaat rillen van de koude en koude en kom je in beweging dan verhoogt de warmteproductie van het lichaam ook. Bij temperaturen onder de 15 C helpen deze automatisch beschermingsmechanismen niet meer. Dat is het moment dat je grijpt naar kleding, zoals een extra warme jas en handschoenen, om het niet te koud te krijgen op het werk en de lichaamstemperatuur op peil te houden. Gezondheidseffecten Werk je te lang onder te koude omstandigheden en neem je niet op tijd passende maatregelen, dan dreigen onderkoeling en bevriezingen. Onderkoeling begint als de lichaamstemperatuur beneden de 35 C zakt. Dit is ongezond en onveilig, want de processen in je lichaam vertragen. Bij een lichaamstemperatuur onder circa 33 C vernauwt je bewustzijn. Je beseft niet goed meer wat er om je heen gebeurt. Zakt de lichaamstemperatuur nog verder, dan kunnen er beneden de 30 C gevaarlijke hartritmestoornissen optreden. Bij een bevriezing sterft de bevroren huid af door gebrek aan doorbloeding. Bevroren vingers, tenen, neuzen en ogen (hoornvliezen) komen het meest voor. Het risico op bevriezingen speelt vooral bij koude in combinatie met (sterke) wind. Zo heeft een temperatuur van min 3 C bij windkracht 5 (matige wind) een gevoelstemperatuur van min tien graden. Het begrip gevoelstemperatuur lijkt wellicht subjectief, maar is dat niet. De gevoelstemperatuur heeft op ons lichaam precies hetzelfde effect als een echte min tien graden bij windstil weer. Wetten en normen Er bestaat (nog) geen wettelijke grenswaarde voor de temperatuur of weersomstandigheden. De arbowet stelt dat de temperatuur op de werkplek niet schadelijk mag zijn voor de gezondheid van werknemers. Verder eist de arbowet dat, als koude omstandigheden kunnen leiden tot gezondheidsschade, de werkgever geschikte bescherming tegen de kou ter beschikking stelt. Is die bescherming onvoldoende dan moet de werkgever de duur van de arbeid onder koude omstandigheden beperken of afwisselen met pauzes op een plaats met een behaaglijke temperatuur.

2 Werkgevers- en werknemersorganisatie kunnen de voorschriften uit de arbowet verder uitwerken in een arbocatalogus. De afvalbranche, wegtransport en logistiek en buitenwerk van de recreatiesector, zijn voorbeelden van branches waar de arbocatalogus oplossingen voor het werken in de koude biedt. Ook in de CAO kunnen afspraken gemaakt worden over het werken in de kou. Bekend is bijvoorbeeld het vorstverlet in de bouw bij een gevoelstemperatuur van min 6 of lager. Risicogroepen: op wie moet je letten? Werknemers in de buitenlucht, zoals bouwvakkers, stratenmakers, hulpverleners, huisvuilophalers, postbestellers, werknemers in de visserij en agrarische sector, lopen door koude, wind en regen, risico op onderkoeling of bevriezing. Ook werknemers die regelmatig naar buiten moeten, zoals heftruckchauffeurs, en winkelpersoneel en buschauffeurs die blootstaan aan koude en tocht bij het openen van de deur hebben extra aandacht nodig. Bijzondere werknemers Medewerkers met een verhoogd risico op koudeletsel zoals oudere werknemers, negroïde werknemers, zwangeren vrouwen en werknemers met gezondheidsproblemen, behoren tot de extra risicogroep. Oudere werknemers: De bloedvatvernauwing door het lichaam bij blootstelling aan koude omstandigheden werkt minder krachtig, waardoor oudere werknemers sneller warmte verliezen en eerder onderkoeld raken. Het risico op onderkoeling neemt verder toe omdat de reactie op kou vertraagd wordt. Negroïde werknemers: De koudebescherming van het lichaam is minder krachtig en treedt later op. Zwangere vrouwen: De bloeddruk en bloedvoorziening naar de baarmoeder kunnen door koude snel dalen. Het is daarom onverstandig om tijdens de zwangerschap in de kou te werken. Gezondheidsproblemen zoals astma, huidaandoeningen, hart- en vaatziekten, dwarslaesie, ziekte van Raynaud ( dode vingers ) en gebruik van bepaalde medicijnen zoals kalmeermiddelen kunnen het kouderisico verhogen. Voor deze medewerkers is een individuele beoordeling van het risico nodig om aanvullende maatregelen te kunnen treffen. Wanneer neem je actie? Drie factoren bepalen of het werken in de kou veilig en gezond is: dit zijn de gevoelstemperatuur, de kleding en de inspanning die het werk vraag. Gevoelstemperatuur Bij een gevoelstemperatuur lager dan min 10 graden kunnen na enkele uren verschijnselen van onderkoeling optreden. Gevoelstemperaturen onder de min 15 graden kunnen na een uur koudeletsel opleveren en onder de min 20 graden is na een half uur, ook bij goed afdichtende winterkleding, al een kleine kans op bevriezingsverschijnselen. Om de gevoelstemperatuur te bepalen heb je een thermometer en een windsnelheidsmeter nodig of je zoekt deze waarden op op internet en met deze waarden bepaal je de gevoelstemperatuur.

3 De in de bovenstaande tabel vermelde gevoelstemperatuur geldt voor een gezond, volwassen en wandelend persoon van gemiddelde lengte. De gevoelstemperatuur wordt berekend uit een combinatie van de luchttemperatuur en de gemiddelde windsnelheid. Kleding Voor een goede beoordeling of de kleding voldoende beschermd bestaan een internationale norm voor het werken in de kou, ISO en een hieruit afgeleide internationale rekenmethode. De toepassing van beide vereist specifieke kennis; het is te ingewikkeld om zomaar te gebruiken. Een veel eenvoudigere en doeltreffende methode is: wat vertelt je lichaam? Heb je het koud dan geeft je lichaam meer warmte af dan het produceert. Dan is er simpelweg meer kleding nodig om afkoeling te voorkomen. Inspanning Werknemers die zittend of stilstaand werken lopen meer risico als het koud is. Ook hier geldt: heb je het koud, dan geeft je lichaam meer warmte af dan het produceert. Ga dan meer bewegen om de warmteproductie te verhogen. Echter, te hoge inspanning waardoor je gaat zweten is niet goed. Zweet zorgt namelijk voor afkoeling van je lichaam, wat juist in koude omstandigheden niet wenselijk is. Tips voor gezond werken in de kou Zoals voor alle risico s op gebied van veiligheid en gezondheid geldt dat voorkomen beter is dan genezen. Hierna lees je hoe je dat pragmatisch aanpakt. Voor de werkgever 1. Bepaal of het werk ook op andere plaatsen gedaan kan worden. 2. Houd de temperatuur op de werkplek in de gaten. Bewaak de temperatuur minimaal een keer per vier uur bij temperaturen op of lager dan het vriespunt. Verhoog, indien mogelijk de omgevingstemperatuur door verwarming of tegenhouden van de kou.

4 3. In de buitenlucht kan afscherming helpen. Gebruik windschermen of overkappingen die veilig en stevig worden geplaatst. Voorkom afkoeling door koude vloeren met houten of kunststofvlonders en voorkom water op de vloer. 4. Isoleer koude materialen, zoals de handvaten, om warmteverlies van de handen te verminderen en draag handschoenen. Dek gereedschap, werktuigen en machines af om ijsvorming te voorkomen. 5. Verstrek persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals beschermende kleding, om het effect van de kou op het lichaam te verminderen. Zorg voor mogelijkheden om handschoenen en sokken te drogen en te wisselen. 6. Zorg voor extra opwarmpauzes en een goede verwarmde droge ruimte. Zorg voor pauzeruimtes, kleedruimten, wasgelegenheden en toiletten met een temperatuur net boven kamertemperatuur. 7. Pas de werk- en rustschema s aan; zorg voor extra opwarmpauzes en warme dranken. Vermijd piekarbeid, waarbij medewerkers eerst zweten door hoge inspanning gevolgd door een gevaarlijk snelle afkoeling (after-chill). 8. Geef informatie en voorlichting over het werken in de kou zodat medewerkers adequaat om kunnen gaan met koude en kouderisico s. Voor de werknemer: 1. Maak gebruik van de voorzieningen die de werkgever getroffen heeft en vraag er zo nodig om. 2. Bij werken in de kou is goede kleding van groot belang want kleding isoleert. Heb je het (regelmatig) koud op het werk? Pas dan je kleding aan om afkoeling te voorkomen. Draag ondergoed dat vochtabsorberend, vochttransporterend en isolerend is (zogeheten thermo-ondergoed) in combinatie met ventilerende bovenkleding. Hiermee zorg je voor de afvoer van vocht en voorkom je dat de huid nat wordt. Zorg voor meerdere lagen kleding die eenvoudig te openen of uit te trekken zijn. Om (te veel) zweten te voorkomen trek je de kleding in de volgende volgorde uit: o Handschoenen of wanten uittrekken (tenzij je bescherming nodig hebt tegen sneeuw, ijs of koude oppervlakken, zoals (metalen) machineonderdelen) o Muts en sjaal; o Open je jas bij de middel en polsen o Verwijder kledinglagen. Koel je af, volg de omgekeerde volgorde van bovenstaande stappen om kleding aan te trekken en te sluiten. Draag dikke wollen sokken voor een beter isolatie van de voeten. Vervang natte sokken zo snel mogelijk. Een binnenste sok van polypropyleen helpt de voeten droger en warmer te houden omdat dit het zweet van de huid houdt. Draag veiligheidschoenen of laarzen met dikke zolen (betere isolatie). 3. Draag handschoenen bij een omgevingstemperatuur lager dan 15 graden. Dan daalt de vingervaardigheid sterkt en kun je je handen niet meer goed gebruiken. Draag handschoenen, liefst aan een koordje. Leg ze niet even weg. Bij harde wind ben je ze kwijt en je vingers/handen zijn bevroren. Worden je handschoenen regelmatig nat tijdens het werk? Zorg voor een reserve paar zodat je natte handschoenen kunt vervangen voor een paar droge. 4. Werk je in regen of wind, draag dan waterdichte, dampdoorlatende overkleding, aangevuld met capuchon, handschoenen en waterdichte laarzen. 5. Bedek bij blootstelling aan vrieskou en tocht de huid zoveel mogelijk. Vermijd het contact tussen de blote huid met koude oppervlakten (vooral metaal) bij omgevingstemperaturen van min 7 C of lager en vermijd huidcontact bij werkzaamheden met vluchtige vloeistoffen zoals diesel, alcohol, schoonmaakmiddelen bij temperaturen lager dan 4 C.

5 6. Pauzeer op een verwarmde, droge plaats, zoals keet of auto, om weer even op te warmen. Trek daarbij de beschermende overkleding uit, zodat het je na je pauze weer goed tegen de kou beschermt. 7. Eet goed en regelmatig. Werken in de koude vraagt meer energie dan werken in de warmte, omdat het lichaam hard werkt om het lichaam op de juiste temperatuur te houden. 8. Drink regelmatig een warme drank of eet soep. Beperk koffie en andere cafeïnehoudende dranken, omdat het de urineproductie verhoogt en vocht vasthoudt en zo bijdraagt aan uitdroging. Bovendien verhoogt cafeïne de doorbloeding van de huid wat weer kan leiden tot verlies van lichaamswarmte. 9. Alcohol is uit den boze. Niet in de laatste plaats omdat alcohol zorgt voor verwijding van de bloedvaten in de huid en zo het beschermmechanisme van de huid tegen kou ontregelt. Hierdoor verliest het lichaam warmte en neemt het risico op onderkoeling toe. 10. Blijf in beweging; vermijd langdurig stilzitten en langdurig stil staan. Auteur: Wendel Post (Arbeidshygiënist) mkbasics.nl 2014 Meer weten over het onderwerp neem contact op met Esther of Claudia op

16. Klimaat: temperatuur, tocht en luchtvochtigheid

16. Klimaat: temperatuur, tocht en luchtvochtigheid Het arbothemablad Klimaat is onderdeel van de Arbocatalogus Tuincentra. Dit arbothemablad is bedoeld voor werkgevers en medewerkers om te voldoen aan de verplichtingen uit de Arbo-wet. Het arbothemablad

Nadere informatie

Dit document geeft advies over handelen bij extreme kou waardoor de Marathonschaatssport verantwoord beoefend kan worden.

Dit document geeft advies over handelen bij extreme kou waardoor de Marathonschaatssport verantwoord beoefend kan worden. 2010. Dit document geeft advies over handelen bij extreme kou waardoor de Marathonschaatssport verantwoord beoefend kan worden. Een samenwerking tussen: Woord van dank Ik wil de heren Geert Groen en Rob

Nadere informatie

TOOLBOX Werken bij vriezend weer

TOOLBOX Werken bij vriezend weer TOOLBOX Werken bij vriezend weer 6 januari 2012 Niek Groenendijk Kort overzicht van risico s en maatregelen Aan werken in winterse omstandigheden zijn risico s aan verbonden. Risico s: - Onderkoeling (lichaamstemperatuur

Nadere informatie

Te Koud om te werken?

Te Koud om te werken? Te Koud om te werken? Daar zijn oplossingen voor Vraag het aan je vakbondsafgevaardigde van de Algemene Centrale van het ABVV. Te Koud om te werken... BBrrr, de winter. Het gure weer, de koude temperaturen,

Nadere informatie

Checklist: werken in koel- en vrieshuizen

Checklist: werken in koel- en vrieshuizen Checklist: werken in koel- en vrieshuizen Intro Terwijl in de zomermaanden veel mensen klagen over de hitte, buiten of op kantoor, zijn er in Nederland ook werknemers voor wie het bijna altijd koud is.

Nadere informatie

Hitte bestrijdings beleid

Hitte bestrijdings beleid Hitte bestrijdings beleid 1 Het probleem Hitte veroorzaakt ongevallen Slechtere grip door zweet handen Slechter zicht door beslagen glazen van brillen Mensen worden minder alert Hitte bedreigt de gezondheid

Nadere informatie

R i c h t l i j n e n. Risicovol weer bij evenementen

R i c h t l i j n e n. Risicovol weer bij evenementen R i c h t l i j n e n Risicovol weer bij evenementen Versie 1.0 - augustus 2016 Evenementen tijdens risicovolle weersomstandigheden kunnen verschillende gezondheidsrisico s opleveren. Hitte kan bijvoorbeeld

Nadere informatie

CHECKLIST: WERKEN IN KOEL- EN VRIESHUIZEN

CHECKLIST: WERKEN IN KOEL- EN VRIESHUIZEN CHECKLIST: WERKEN IN KOEL- EN VRIESHUIZEN GEZOND WERK GOED GEREGELD CHECKLIST: WERKEN IN KOEL- EN VRIESHUIZEN Terwijl in de zomermaanden veel mensen klagen over de hitte, buiten of op kantoor, zijn er

Nadere informatie

Inleiding. De zomer is weer in volle gang. Daarbij hopen we op mooi weer. Maar dit kan tijdens ons werk een risico vormen.

Inleiding. De zomer is weer in volle gang. Daarbij hopen we op mooi weer. Maar dit kan tijdens ons werk een risico vormen. WERKEN IN DE ZOMER Inleiding De zomer is weer in volle gang. Daarbij hopen we op mooi weer. Maar dit kan tijdens ons werk een risico vormen. Hoe reageert de mens op warmte? Normaal bedraagt de lichaamstemperatuur

Nadere informatie

Als we het hebben over onderkoeling worden twee typen onderscheiden

Als we het hebben over onderkoeling worden twee typen onderscheiden Onderkoeling Inleiding De normale lichaamstemperatuur van de mens is 36,9º Celsius Om zeker te zijn van lichamelijke en geestelijke fitheid moet de temperatuur op dit peil worden gehandhaafd, met een marge

Nadere informatie

Gevoelstemperatuur, voetballen bij extreme kou.

Gevoelstemperatuur, voetballen bij extreme kou. Gevoelstemperatuur, voetballen bij extreme kou. Geert Groen (KNMI) February 22, 2011 Abstract In de pers werd in februari 2011 ingegaan op het wel of niet spelen van de wedstrijd van FC Twente tegen Rubin

Nadere informatie

Koelboxmeeting. Als het koeler kan doe het dan

Koelboxmeeting. Als het koeler kan doe het dan Koelboxmeeting Als het koeler kan doe het dan 2012 Werken in de hitte (logo) bedrijf Datum, locatie Koelbox Uitvoering dakwerkzaamheden bij zeer warm weer. Werken in de buitenlucht is meestal prettig,

Nadere informatie

Werken bij hitte? Wat kan je doen!

Werken bij hitte? Wat kan je doen! Werken bij hitte? Wat kan je doen! Heerlijk zo n zonnetje toch? In de bouw werk je vaak buiten. Lekker, vooral in de zomer, de zon schijnt en de temperatuur loopt op. Maar gevaar ligt op de loer. Werken

Nadere informatie

Onderkleding Soms is het prettig om dunne kleding onder het neopreen te dragen, dit om huid irritatie te voorkomen.

Onderkleding Soms is het prettig om dunne kleding onder het neopreen te dragen, dit om huid irritatie te voorkomen. KANO KLEDING De beginnende kajakkers staat voor een doolhof van mogelijkheden wanneer het de keuze van kleding en boot betreft. Hier vindt u enige informatie en punten van overwegen voor aankoop van kleding.

Nadere informatie

Koorts & pijn. Zo zijn ze snel weer helemaal zichzelf. Verantwoord kiezen bij koorts of pijn.

Koorts & pijn. Zo zijn ze snel weer helemaal zichzelf. Verantwoord kiezen bij koorts of pijn. Johnson & Johnson Consumer biedt een uitgebreid gamma aan voor de behandeling van koorts en pijn van je kind: Koorts & pijn op basis van paracetamol op basis van ibuprofen Verantwoord kiezen bij koorts

Nadere informatie

en wat je kan doen. Koorts & pijn Wat je moet weten Krijgt je kind een aangepaste behandeling? Kinderziekten

en wat je kan doen. Koorts & pijn Wat je moet weten Krijgt je kind een aangepaste behandeling? Kinderziekten Wat je moet weten en wat je kan doen. Koorts & pijn Kinderziekten Krijgt je kind een aangepaste behandeling? Koorts & pijn Inhoud De meest gebruikte middelen tegen koorts en pijn voor kinderen bevatten

Nadere informatie

De een heeft het warm, de ander te warm en de ander heeft het veel te warm, en dat in dezelfde werkruimte.

De een heeft het warm, de ander te warm en de ander heeft het veel te warm, en dat in dezelfde werkruimte. Hittestress: werken en warm weer Inleiding De een heeft het warm, de ander te warm en de ander heeft het veel te warm, en dat in dezelfde werkruimte. De gevoelstemperatuur wordt, behalve door de luchttemperatuur

Nadere informatie

Waterrecreatie? je kan hooguit nat worden

Waterrecreatie? je kan hooguit nat worden Waterrecreatie? je kan hooguit nat worden Nou en??? Richtlijnen van de vereniging, preventie, zie de website Eerste Hulp, onderkoeling en oververhitting, in deze presentatie. Presentatie door: Jeannette

Nadere informatie

Koelboxmeeting. Als het koeler kan doe het dan

Koelboxmeeting. Als het koeler kan doe het dan Koelboxmeeting Als het koeler kan doe het dan 2013-2015 Werken in de hitte In het kader van het project: Duurzaam inzetbaar dakwerk Veilig en gezond op het dak Werken in de hitte (logo) bedrijf Datum,

Nadere informatie

Handreiking hoe te handelen bij bijzondere weersomstandigheden binnen Productie BV

Handreiking hoe te handelen bij bijzondere weersomstandigheden binnen Productie BV Handreiking hoe te handelen bij bijzondere weersomstandigheden binnen Productie BV Naam: Witte van Tuil coördinator Arbeid & Gezondheid HR advies Mail NL Datum: november 2013 (Versie 3.0) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Een beginners handleiding om koel te blijven.

Een beginners handleiding om koel te blijven. Een beginners handleiding om koel te blijven. Alles wat je moet weten om koel te blijven: - Omdat het goed is voor je gezondheid. - Omdat je er geld meer kunt besparen. INHOUD 1. Introductie 2.1. Zelf

Nadere informatie

Prof. Dr. H.A.M. (Hein) Daanen. Warm Aanbevolen. Defensie en Veiligheid. Faculteit Bewegingswetenschappen, VU Amsterdam

Prof. Dr. H.A.M. (Hein) Daanen. Warm Aanbevolen. Defensie en Veiligheid. Faculteit Bewegingswetenschappen, VU Amsterdam Prof. Dr. H.A.M. (Hein) Daanen Warm Aanbevolen Defensie en Veiligheid Faculteit Bewegingswetenschappen, VU Amsterdam Overzicht TNO Thermoregulatie Warmtebalans Problemen met kou en hitte Normen 2 TNO is

Nadere informatie

2.31 Werken bij extreme weersomstandigheden

2.31 Werken bij extreme weersomstandigheden 2.31 Werken bij extreme weersomstandigheden Werknemers in de bouw staan het hele jaar bloot aan weersinvloeden. Acute risico s bij het werken onder koude en natte weersomstandigheden zijn onderkoeling

Nadere informatie

Het begin van de winter

Het begin van de winter WINTER 21 december WINTER 2 Het begin van de winter Vanaf 21 juni worden de dagen weer langzaam korter. De zomer duurt tot 22 of 23 september. Dan zijn de dag en de nacht overal even lang. Met andere woorden:

Nadere informatie

Straatmaker. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig straten. Informatie voor de werknemer

Straatmaker. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig straten. Informatie voor de werknemer Straatmaker Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf Alles wat je moet weten over gezond en veilig straten Informatie voor de werknemer Zwaar werk Als straatmaker werk je vaak geknield, gebukt of zittend.

Nadere informatie

Protocollen bij te verwachten letsels bij Elfstedentochten

Protocollen bij te verwachten letsels bij Elfstedentochten Protocollen bij te verwachten letsels bij Elfstedentochten Met adviezen van R. Buimer Oogarts MCL en Dr. J.S. de Graaf Traumachirurg MCL door Bob Velthuis Instructeur Eerste Hulp Bevroren ogen Inleiding

Nadere informatie

PROTOCOL TEMPERATUUR, VOCHTBEHEERSING EN HITTE

PROTOCOL TEMPERATUUR, VOCHTBEHEERSING EN HITTE PROTOCOL TEMPERATUUR, VOCHTBEHEERSING EN HITTE 1 Temperatuur en vochtbeheersing T.a.v. de omgevingstemperatuur en vochtbeheersing hanteert Sisa Kinderopvang het volgende beleid: Stel de temperatuur in

Nadere informatie

Kitverwerker (kitter/purder)

Kitverwerker (kitter/purder) Kitverwerker (kitter/purder) Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf Alles wat je moet weten over gezond en veilig kitten Informatie voor de werknemer Zwaar werk Als kitter werk je veelal in eenzelfde houding,

Nadere informatie

Kozijnenmonteur. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen. Informatie voor de werknemer

Kozijnenmonteur. Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf. Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen. Informatie voor de werknemer Kozijnenmonteur Het belangrijkste bouwwerk ben je zelf Alles wat je moet weten over gezond en veilig kozijnen stellen Informatie voor de werknemer Zwaar werk Bij het handmatig stellen van kozijnen moet

Nadere informatie

Werken in de Zon / UV-straling

Werken in de Zon / UV-straling Werken in de Zon Werken in de Zon / UV-straling Inleiding Gezondheidsrisico's Verschillende huidtypes Plan van aanpak UV-index / Zonkrachtwaarden 0 1-2 3-4 5-6 7-8 9-10 geen zonkracht vrijwel geen zonkracht

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

VEILIGHEIDSCAMPAGNE HYDRATATIE

VEILIGHEIDSCAMPAGNE HYDRATATIE Meer water, minder bellen Hydration Promotie van het belang van hydratatie bij het duiken VEILIGHEIDSCAMPAGNE HYDRATATIE Wat is uitdroging en hoe is het van invloed op de duikveiligheid Uitdroging doet

Nadere informatie

RISICOSIGNALERING Extreme kou

RISICOSIGNALERING Extreme kou RISICOSIGNALERING Extreme kou Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut INLEIDING Extreme kou De temperatuur volgt een jaarlijkse cyclus die samenhangt met de zonnestand. Deze jaarlijkse cyclus is

Nadere informatie

Voetzorg bij diabetespatiënten

Voetzorg bij diabetespatiënten Voetzorg bij diabetespatiënten Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Podotherapie december 2008 pavo 0436 Inleiding Mensen met diabetes hebben een verhoogde kans op voetproblemen. Dat komt door een verminderd

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

Onderkoeling en bevriezing

Onderkoeling en bevriezing Onderkoeling en bevriezing Auteur: Heleen J. Meijer, lid Medische Commissie NKBV Datum: 23 oktober 2012 Onderkoeling en bevriezing zijn niet exclusief voor klimmers die extreme omstandigheden opzoeken.

Nadere informatie

Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later

Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later Brandwonden en dan? Eerst water, de rest komt later Eerst water, de rest komt later! Voorkom brandwonden Er is maar één juist antwoord op de vraag hoe brandwonden kunnen worden voorkomen: wees alert en

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe laat ik iets sneller afkoelen?

Kernvraag: Hoe laat ik iets sneller afkoelen? Kernvraag: Hoe laat ik iets sneller afkoelen? Naam leerling: Klas: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Hoe stroomt warmte? 1. Wat gebeurt er met de temperatuur in een verwarmde kamer wanneer je het

Nadere informatie

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning

Warmte & ventilatie. Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Warmte & ventilatie Richtlijnen voor een warme en geventileerde woning Om prettig te wonen, moet uw woning niet alleen goed onderhouden zijn, maar ook comfortabel. Een warm huis in de winter, maar ook

Nadere informatie

Werken bij hoge temperaturen (heat stress) Balen/Overpelt

Werken bij hoge temperaturen (heat stress) Balen/Overpelt 1 DOEL... 2 2 TOEPASSINGSGEBIED... 2 3 DEFINITIES... 2 4 VOORSCHRIFT... 2 1 DOEL... 2 2 TOEPASSINGSGEBIED... 2 3 DEFINITIES... 2 4 VOORSCHRIFT... 2 4.1 Temperatuur beneden 35 C: geen restricties... 2 4.2

Nadere informatie

UW LICHAAM IS UW BELANGRIJKSTE WERKTUIG.

UW LICHAAM IS UW BELANGRIJKSTE WERKTUIG. UW LICHAAM IS UW BELANGRIJKSTE WERKTUIG. 9 OVER COMFORT ONZE FOCUS TIJDENS HET ONTWERP PROCES LIGT OP U EN UW LICHAAM. Maar ook de omgeving waarin u werkt is van belang. We ontwikkelen functionele werkkleding

Nadere informatie

GHOR. Checklist maatregelen en adviezen bij hitte

GHOR. Checklist maatregelen en adviezen bij hitte Checklist maatregelen en adviezen bij hitte GHOR Nu de warme dagen van de zomer er weer gaan aankomen, is het verstandig om als organisator voorbereid te zijn op de mogelijke gevolgen van hitte op medewerkers,

Nadere informatie

In de huidige sauna s wordt de omgevingstemperatuur verhoogd opdat het lichaam gaat zweten.

In de huidige sauna s wordt de omgevingstemperatuur verhoogd opdat het lichaam gaat zweten. Wat is een sauna Wij adviseren je dit artikel te lezen. De oorsprong van de sauna ligt in Finland, de eerste sauna s waren waarschijnlijk kuilen in de helling van een heuvel en deze ruimtes werden gebruikt

Nadere informatie

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten Chirurgie Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten i Patiënteninformatie Tips en leefregels Slingeland Ziekenhuis Algemeen Vaatziekten ontstaan door het dichtslibben van slagaders als

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

Het Fenomeen van Raynaud

Het Fenomeen van Raynaud Het Fenomeen van Raynaud Wat is het Fenomeen van Raynaud? Wij spreken van het Fenomeen van Raynaud bij het plotseling optreden van verkleuringen van vingers en/of tenen bij blootstelling aan kou of bij

Nadere informatie

PROF OF NIET, WE DELEN DEZELFDE PASSIE! Calamiteitenplan Voorbeelddocument

PROF OF NIET, WE DELEN DEZELFDE PASSIE! Calamiteitenplan Voorbeelddocument PROF OF NIET, WE DELEN DEZELFDE PASSIE! Calamiteitenplan Voorbeelddocument Inhoud Algemene gegevens... 3 Gegevens evenement... 3 Gegevens aanwezigen... 4 Telefoonlijsten... 4 Overige belangrijke nummers...

Nadere informatie

Gezonde Leefstijl: Stress

Gezonde Leefstijl: Stress Gezonde Leefstijl: Stress 1 Onderwerpen Cijfers en feiten Wat is stress? Stressoren Gevolgen van teveel stress Tips bij stress Vragen 2 Cijfers en feiten 1) Jaarlijks worden 30.000 mensen afgekeurd wegens

Nadere informatie

Orthostatische hypotensie en Postprandiale hypotensie bij ouderen

Orthostatische hypotensie en Postprandiale hypotensie bij ouderen Patiënteninformatie Orthostatische hypotensie en Postprandiale hypotensie bij ouderen rkz.nl 1. Orthostatische hypotensie bij ouderen Inleiding Veel ouderen hebben last van duizeligheid. Dit uit zich door

Nadere informatie

Richting de winter en in de winter worden veel vragen gesteld over het gebruik van kunstgrasvelden onder winterse omstandigheden.

Richting de winter en in de winter worden veel vragen gesteld over het gebruik van kunstgrasvelden onder winterse omstandigheden. Kunstgrasvelden in de winter Richting de winter en in de winter worden veel vragen gesteld over het gebruik van kunstgrasvelden onder winterse omstandigheden. Kunstgras en vorst Het bespelen van (semi)-zandkunstgrasvelden

Nadere informatie

Dermatologie. Constitutioneel eczeem en jeuk

Dermatologie. Constitutioneel eczeem en jeuk Dermatologie Constitutioneel eczeem en jeuk Dermatologie Inleiding Deze brochure geeft informatie over jeuk als gevolg van constitutioneel eczeem en over krabben als reactie daarop. Daarnaast geeft de

Nadere informatie

Woordenschat - memory Taal Actief groep 4 Thema 3 Les 1

Woordenschat - memory Taal Actief groep 4 Thema 3 Les 1 Woordenschat - memory Taal Actief groep 4 Thema 3 Les 1 de berg Is een hoog stuk land. Soms ligt er sneeuw bovenop. de top Het hoogste stukje van de berg. Hoger kun je niet klimmen. de beek Dit is een

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Infofolder: Veiligheid op het ijs

Infofolder: Veiligheid op het ijs Infofolder: Veiligheid op het ijs Veiligheid op het ijs Inleiding Zodra sloten en vijvers dichtgevroren zijn, wil men spelen en schaatsen op het ijs, vaak zonder zich hierbij af te vragen of het ijs al

Nadere informatie

Stookinstructie voor het gebruik van de verwarmingsinstallatie voor 322 woningen aan de Berliozhof, Edvard Grieghof en Diepenbrockstraat

Stookinstructie voor het gebruik van de verwarmingsinstallatie voor 322 woningen aan de Berliozhof, Edvard Grieghof en Diepenbrockstraat Stookinstructie voor het gebruik van de verwarmingsinstallatie voor 322 woningen aan de Berliozhof, Edvard Grieghof en Diepenbrockstraat Comfort en behaaglijkheid Comfort en behaaglijkheid zijn niet alleen

Nadere informatie

1. Temperatuurregeling

1. Temperatuurregeling 1. Temperatuurregeling Afb. 1 Als je het warm hebt, wordt je gezicht rood. Dit komt doordat de bloedvaatjes net onder je huid wijder worden doordat bepaalde spieren zich samentrekken. Zo staat je lichaam

Nadere informatie

Hoofdhuidkoeling bij chemotherapie. Oncologie

Hoofdhuidkoeling bij chemotherapie. Oncologie Hoofdhuidkoeling bij chemotherapie Oncologie . Hoofdhuidkoeling bij chemotherapie Inleiding Kanker is een ziekte met ingrijpende gevolgen. Naast lichamelijk en emotionele problemen die de ziekte met zich

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------- 17 maart 2014 Efficiënt verwarmen zonder thermische isolatie De thermische isolatie van een gebouw wordt fundamenteel geacht voor een efficiënt verwarmingssysteem. Dat is echter alleen maar zo als een

Nadere informatie

Studio Ulivo8: Wandeltips

Studio Ulivo8: Wandeltips Op deze pagina vind u diverse wandeltips voor beginnende en gevorderde wandelaars. Overigens met dank aan de Nederlandse Wandelsport Bond, van wie deze informatie is overgenomen. 1 WAAR MOET IK OP LETTEN

Nadere informatie

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland

Dé VCA-specialist van Zuid-Nederland Toolbox: Fysieke belasting Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat verstaan we onder fysieke belasting? De door

Nadere informatie

Bewustsporten.nl. Goed voorbereid aan de start met een sportmedisch onderzoek

Bewustsporten.nl. Goed voorbereid aan de start met een sportmedisch onderzoek Goed voorbereid aan de start met een sportmedisch onderzoek Hardlopen is heerlijk en gezond, maar het is ook belangrijk verantwoord en veilig te sporten. Een goede voorbereiding en training zijn essentieel

Nadere informatie

Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen

Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen Water 1 Onderwerpen Hoe werkt ons lichaam? Waarom water drinken? Vocht vasthouden Puur water Tips bij water drinken Vragen 2 Hoe werkt ons lichaam? Belangrijkste functie van de nieren/bijnieren: - filteren

Nadere informatie

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na.

Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Veiligheidsinstructies Belangrijk: Lees deze instructies zorgvuldig voor u de heater in elkaar zet en gebruik neemt, en volg ze na. Het niet opvolgen van de veiligheidsinstructies kan leiden tot ernstig

Nadere informatie

Diabetes, sport en voeding

Diabetes, sport en voeding Diabetes, sport en voeding Als u diabetes mellitus heeft, dan kan er veel verbeteren door u lichamelijk in te spannen. Hierdoor verbeteren bijvoorbeeld: uw insulinegevoeligheid en daardoor uw glucosewaarden;

Nadere informatie

Snelle daling van de bloeddruk bij het gaan staan

Snelle daling van de bloeddruk bij het gaan staan Snelle daling van de bloeddruk bij het gaan staan Orthostatische hypotensie Klinische Geriatrie IJsselland Ziekenhuis Inleiding Een snelle daling van de bloeddruk bij het gaan staan, of bij een houdingsverandering

Nadere informatie

Leren voor de biologietoets. Groep 8 Hoofdstuk 5

Leren voor de biologietoets. Groep 8 Hoofdstuk 5 Leren voor de biologietoets Groep 8 Hoofdstuk 5 Weer of geen weer 1 Het weerbericht Het weer kan in Nederland elke dag anders zijn. Daarom luisteren en kijken wij vaak naar weerberichten op de radio en

Nadere informatie

Stoombad... ook goed voor u

Stoombad... ook goed voor u Stoombad... ook goed voor u Het stoombad is een badmethode waarbij men gedurende perioden van 8-12 minuten het onbedekte lichaam afwisselend en herhaald blootstelt aan een opwarming. Tijdens zo'n stoombad

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

DieselMotorEmissie. Kijk op www.arbomobiel.nl voor meer informatie

DieselMotorEmissie. Kijk op www.arbomobiel.nl voor meer informatie DieselMotorEmissie DieselMotorEmissie (DME of dieselrook) is een sluipend gevaar. De kleine roetdeeltjes zijn kankerverwekkend en je hebt niet meteen in de gaten dat ze zo schadelijk zijn. Het is belangrijk

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN

NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN NASK1 SAMENVATTING VERBRANDEN EN VERWARMEN Een verbranding is de reactie tussen zuurstof en een andere stof, waarbij vuurverschijnselen waarneembaar zijn. Bij een verbrandingsreactie komt warmte vrij.

Nadere informatie

BIJSLUITER. ERGOCOFFEÏNE 1 mg/100 mg zetpil

BIJSLUITER. ERGOCOFFEÏNE 1 mg/100 mg zetpil BIJSLUITER ERGOCOFFEÏNE 1 mg/100 mg zetpil Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

Richtlijn Lichaamstemperatuur bij pasgeborenen

Richtlijn Lichaamstemperatuur bij pasgeborenen Richtlijn Lichaamstemperatuur bij pasgeborenen Herzien door: Simone Pauëlsen Nicole van de Molengraft Eindhoven, augustus 2012 1 Kraamverzorgenden en verloskundigen hanteren dezelfde werkwijze en begrippen

Nadere informatie

Veilig aan boord en op Zee

Veilig aan boord en op Zee Veilig aan boord en op Zee Bas den Braven KNRM station Dordrecht Programma. K. N. R. M.. Aan boord van het schip. Risico verhogend. Reddingsmiddelen. Man Over Boord ( MOB ). Onderkoeling. Schip verlaten.

Nadere informatie

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering DATUM: 20.03.2009 Wettelijk verplichte gevaarsetikettering In bepaalde gevallen verplicht de wet fabrikanten om gevaarsinformatie te verstrekken (gevaarssymbolen en de bijbehorende risico- en veiligheidszinnen)

Nadere informatie

Daling van de bloeddruk na het gaan staan

Daling van de bloeddruk na het gaan staan Daling van de bloeddruk na het gaan staan Inleiding Veel ouderen hebben last van duizeligheid. Dit kan verschillende klachten veroorzaken zoals zich licht in het hoofd voelen, onzekerheid bij het gaan

Nadere informatie

Kaart 10 Sneeuw en ijs

Kaart 10 Sneeuw en ijs Kaart 10 Sneeuw en ijs Informatiekaart Werkblad Proefjes: o Warme sneeuw? o Gesmolten sneeuw o Een koud kunstje Quiz: o http://natuur.ariena.com Voor de leerkracht: De kinderen leren de volgende begrippen:

Nadere informatie

Lesbrief Kikker in de kou

Lesbrief Kikker in de kou Lesbrief Kikker in de kou Groep 1 t/m 4 basisonderwijs Deze lesbrief is gemaakt ter gelegenheid van Warme Truiendag 2009 door De Groene Poolster te Den- Helder en geactualiseerd en bijgewerkt door MEC

Nadere informatie

Uw behandelend arts heeft Rosacea bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden.

Uw behandelend arts heeft Rosacea bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden. Rosacea Uw behandelend arts heeft Rosacea bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden. Wat is Rosacea? Rosacea is een veelvoorkomende huidziekte

Nadere informatie

Geriatrie. Patiënteninformatie. Flauwvallen (syncope) Slingeland Ziekenhuis

Geriatrie. Patiënteninformatie. Flauwvallen (syncope) Slingeland Ziekenhuis Geriatrie Flauwvallen (syncope) i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Syncope (uitgesproken: sin-co-péé) is de medische term voor flauwvallen: een aanval waarbij u kort het bewustzijn verliest.

Nadere informatie

1. Temperatuurregeling

1. Temperatuurregeling 1. Temperatuurregeling Afb. 1 Als je het warm hebt, wordt je gezicht rood. Dit komt doordat de bloedvaatjes net onder je huid wijder worden doordat bepaalde spieren zich samentrekken. Zo staat je lichaam

Nadere informatie

OP GROND VAN ISOLATIE

OP GROND VAN ISOLATIE OP GROND VAN ISOLATIE natuurkunde onderzoek: Naam:... 1 inleiding Inleiding: Je kent het verschijnsel vast wel: je loopt met blote voeten op een tegelvloer en het voelt koud aan, loop je op een houten

Nadere informatie

Leefregels en adviezen voor de kraamvrouw

Leefregels en adviezen voor de kraamvrouw Leefregels en adviezen voor de kraamvrouw 2 Van harte gefeliciteerd met de geboorte van uw dochter of zoon. Voor het optimaal genieten van uw kraamperiode en voor een goed herstel van uw lichaam na de

Nadere informatie

Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen.

Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen. Hoe je woning te verwarmen. Een beginners handleiding om je comfortabel te voelen. Alles wat je moet weten over: - Hoe je je comfortabel kunt voelen in je woning - Welke maatregelen je kunt nemen om daarmee

Nadere informatie

Doorwerth, 30-11-2015. Aan de pl's en apl's van de verkenners OPV-Schoonoord. Beste mensen, Hierbij de belangrijkste gegevens over het KWWO 2015.

Doorwerth, 30-11-2015. Aan de pl's en apl's van de verkenners OPV-Schoonoord. Beste mensen, Hierbij de belangrijkste gegevens over het KWWO 2015. Doorwerth, 30-11-2015 Aan de pl's en apl's van de verkenners OPV-Schoonoord Beste mensen, Hierbij de belangrijkste gegevens over het KWWO 2015. Het wordt een bijzonder KaderWinterWeekend dit jaar, we gaan

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Brochure isolatie. oktober 2014. Oktober 2014 Woonstichting VechtHorst

Brochure isolatie. oktober 2014. Oktober 2014 Woonstichting VechtHorst oktober 2014 Inleiding Misschien staat u er niet bij stil, maar het is heel goed mogelijk om in uw bestaande woning uw muren, dak en vloeren te isoleren. Welk comfort deze isolatie met zich meebrengt vertellen

Nadere informatie

Syncope. Uitleg en adviezen

Syncope. Uitleg en adviezen Syncope Uitleg en adviezen Syncope Syncope is het moeilijke woord voor aanvallen van kortdurend bewustzijnsverlies dat veroorzaakt wordt doordat de bloeddruk even weg valt. De meest voorkomende oorzaak

Nadere informatie

Lage bloeddruk bij het gaan staan of na het eten

Lage bloeddruk bij het gaan staan of na het eten Geriatrie Lage bloeddruk bij het gaan staan of na het eten www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GER003 / Lage bloeddruk bij het gaan staan of

Nadere informatie

EEN BRANDWOND FRANCISCUS VLIETLAND

EEN BRANDWOND FRANCISCUS VLIETLAND EEN BRANDWOND FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw huid kan redelijk goed tegen warmte, zoals van een warm bad. Maar bij echte hitte, bijvoorbeeld in een te heet bad, kan de huid verbranden. De huid doet

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Ross-syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Ross-syndroom Ross-syndroom Wat is het Ross-syndroom? Het Ross syndroom is een aandoening waarbij kinderen aan een oog een kleinere pupil hebben in combinatie met een rode verkleuring en verminderd zweten van dezelfde

Nadere informatie

Vermijd vallen in de thuissituatie

Vermijd vallen in de thuissituatie Vermijd vallen in de thuissituatie Wat kunt u er zelf aan doen? Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11 f 014 24 61 26 www.azherentals.be Inleiding Bij het ouder worden of bij ziekte verandert de lichamelijke

Nadere informatie

DE HUID. 1 Bouw en functie

DE HUID. 1 Bouw en functie DE HUID 1 Bouw en functie De huid is het grootste orgaan van je lichaam.het is ook een soort "visitekaartje". Vandaar dat je je huid goed moet verzorgen. Je huid beschermt je tegen beschadiging, infecties,

Nadere informatie

Toolbox-meeting Voet- en been bescherming

Toolbox-meeting Voet- en been bescherming Toolbox-meeting Voet- en been bescherming Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding Onder been- en voetbeschermingsmiddelen worden verstaan:

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe ziet een afkoelingsgrafiek eruit?

Kernvraag: Hoe ziet een afkoelingsgrafiek eruit? Kernvraag: Hoe ziet een afkoelingsgrafiek eruit? Naam leerling: Klas: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Een kopje thee Je hebt een kopje warme thee, maar je bent druk bezig een computerspel te spelen.

Nadere informatie

Winterboek. Met filmpjes, werkblad en puzzels. Groep 3/4. uitgave januari 2013

Winterboek. Met filmpjes, werkblad en puzzels. Groep 3/4. uitgave januari 2013 Winterboek uitgave januari 2013 Met filmpjes, werkblad en puzzels Groep 3/4 inhoud blz. Winter 3 1. Slaap 4 2. Glad 5 3. Geheime plekjes 6 4. Dikke jas 7 5. Dikke vacht 8 6. Vogels voeren 9 7. Broeden

Nadere informatie

Het hebben van een goede rugzak is van groot belang, mocht je zelf geen rugzak hebben dan kan je er 1 van ons lenen.

Het hebben van een goede rugzak is van groot belang, mocht je zelf geen rugzak hebben dan kan je er 1 van ons lenen. Materiaal Rugzak Rugzak Omschrijving Het hebben van een goede rugzak is van groot belang, mocht je zelf geen rugzak hebben dan kan je er 1 van ons lenen. Rugzakhoes Een rugzakhoes is een nylon of polyester

Nadere informatie

LES VOOR G-KRACHT. Drinkwater Dit water is gebotteld leidingwater waar koolzuurgas al dan niet wordt aan toegevoegd en chloor wordt uitgefilterd.

LES VOOR G-KRACHT. Drinkwater Dit water is gebotteld leidingwater waar koolzuurgas al dan niet wordt aan toegevoegd en chloor wordt uitgefilterd. LES VOOR G-KRACHT DRINKWATERS Ons lichaam bestaat voor 70% uit water. Dagelijks scheiden we 2,5 liter uit langs de gekende wegen. We zouden ongeveer 1,5 l water moeten drinken per dag en daarbij nemen

Nadere informatie

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS)

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1159 Wat zijn rusteloze benen? Het rusteloze benen syndroom (ofwel restless legs syndrome, afgekort RLS) is een

Nadere informatie