Maag-, Darm- en Leverziekten. Corticosteroïden.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maag-, Darm- en Leverziekten. Corticosteroïden. www.catharinaziekenhuis.nl"

Transcriptie

1 Maag-, Darm- en Leverziekten Corticosteroïden

2 Patiëntenvoorlichting: MDL025 / Corticosteroïden /

3 Corticosteroïden In overleg met uw Maag-Darm-Leverarts (MDL-arts) heeft u besloten corticosteroïden te gaan gebruiken voor de behandeling van uw chronische darmontstekingen ook wel inflammatoire darmziekte genoemd. De ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa zijn inflammatoire darmziekten. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat u er een aantal dingen over weet. Lees daarom behalve deze folder ook de bijsluiter van de apotheek. Het effect van corticosteroïden De oorzaak van inflammatoire aandoeningen is niet met medicijnen weg te nemen. Wel zijn er medicijnen die deze aandoeningen rustiger maken. Daardoor neemt na enige tijd het ontstekingsproces af. Prednison, beclomethason en budesonide behoren tot de corticosteroïden. Corticosteroïden zijn sterke ontstekingsremmende medicijnen. Ze worden veel toegepast als inductiebehandeling bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Inductie wil zeggen: behandeling met medicijnen om de ziekte tot rust te brengen. Omdat bij de ziekte van Crohn meestal (ook) de dunne darm en het eerste deel van de dikke darm zijn aangetast, worden vaak corticosteroïden in tabletvorm gebruikt. De startdosering van de tabletten wordt geleidelijk afgebouwd, waarbij wordt gestreefd om na 8 tot 20 weken te stoppen. Stoppen lukt vaak alleen als er andere geneesmiddelen bijgegeven worden als onderhoudsbehandeling. Zodoende komt het regelmatig voor dat corticosteroïden langer worden gebruikt. Als de ontsteking van de ziekte zich aan het einde van de darmen bevindt (endeldarm en/of dikke darm), dan kan het middel als zetpil of klysma worden toegediend. Dit is bij colitis ulcerosa meestal het geval. 3

4 Bijwerkingen Of corticosteroïden bijwerkingen geven, hangt af van de dosis en de duur van het gebruik. Bij kortdurend gebruik kunnen wel vervelende bijwerkingen optreden, maar deze zijn meestal niet ernstig. Een voorbeeld van een kortdurend gebruik is een stootkuur, waarbij enkele weken een hoge dosering wordt gebruikt. Bij langdurig gebruik treden ook bijwerkingen op, maar deze verdwijnen na een paar weken, als uw lichaam gewend is. Wel kunnen op langere termijn andere, soms ernstige bijwerkingen optreden. Dit gebeurt ook bij geregeld herhaald kortdurend gebruik. Om deze redenen wordt onderscheid gemaakt tussen bijwerkingen die direct, na een paar weken en na een paar maanden kunnen optreden. Vanaf het begin van de behandeling Soms komen maag- of darmklachten voor. Neem de medicijnen daarom vlak voor of tijdens de maaltijd in. Omdat de maag- en darmwand gevoeliger kan zijn, is de kans op maag- en darmzweren groter, zeker als u al eerder een dergelijke zweer hebt gehad. De arts kan een middel voorschrijven dat de maagwand beschermt tegen het maagzuur. U kunt tijdelijke veranderingen merken in uw gevoel en stemming. Deze verschillen nogal. U kunt zich energieker, prikkelbaar, rusteloos, angstig of agressief voelen, maar ook neerslachtig, futloos of vermoeid. Ook slapeloosheid komt voor. Overleg voor het gebruik van deze medicijnen met uw arts als u (manisch) depressief bent. Mensen met suikerziekte (diabetes mellitus) kunnen weer diabetesklachten krijgen, zoals veel dorst en veel moeten plassen. Dit is vooral van toepassing bij oudere mensen. Overleg met uw arts over het aanpassen van uw diabetesmedicijnen. Wonden genezen slechter. U heeft meer kans op infecties met bacteriën, virussen of schimmels. Neem contact op met uw arts bij een slecht genezende wond of tekenen van een infectie. Corticosteroïden verzwakken de werking van vaccins. Overleg met uw arts als u een vaccin nodig hebt. Als u daar gevoelig voor bent, kan hoge bloeddruk ontstaan. Overleg met de arts als u al voor hoge bloeddruk wordt behandeld. 4

5 Sommige vrouwen houden tijdens de behandeling op met menstrueren. Sommige mensen krijgen last van spierzwakte en vermoeidheid. Uw enkels kunnen vocht vasthouden (oedeem). Mensen met hartfalen zijn hier extra gevoelig voor: overleg met uw arts als u hartfalen heeft. Na het gebruik van meer dan drie weken Meer dan de helft van de mensen wordt zwaarder tijdens het gebruik van corticosteroïden. Dat heeft verschillende redenen, onder meer het vasthouden van vocht en een toegenomen eetlust. Vraag eventueel advies hoe u hiermee om kunt gaan. Veel mensen krijgen een opgezwollen gezicht. Dat is opzich een onschuldige bijwerking, maar veel mensen ervaren dit als vervelend. De huid wordt vaak dunner. U kunt eerder dan anders last krijgen van blauwe plekken en streepvormige littekens (striae). Na het stoppen van de behandeling krijgt de huid geleidelijk de normale dikte terug, maar de littekens blijven. Ook andere huidproblemen komen voor: slecht genezende wondjes, acné en overmatige haargroei, vooral in het gezicht. Het lichaam heeft na het stoppen van de behandeling ongeveer een half jaar nodig om de normale productie van bijnierschorshormoon weer op peil te brengen. Meld om die reden dat u corticosteroïden heeft gebruikt als u een medische ingreep moet ondergaan. Na gebruik van enkele maanden of na meerdere kuren in korte tijd Deze bijwerkingen treden doorgaans alleen op bij hogere doseringen. De bijwerkingen hoeven pas maanden na het begin op te treden en soms ontstaan ze pas nadat u met de behandeling bent gestopt. Corticosteroïden remmen de botopbouw. Uw botten worden daarom brozer. Op den duur kan dit tot botontkalking (osteoporose) leiden. Om die reden is het van belang dat u extra calcium gebruikt in de vorm van zuivel en eventueel calciumtabletten. Het is ook belangrijk dat u veel beweegt, omdat beweging de botopbouw stimuleert. Overleg met uw arts als u onder behandeling bent voor osteoporose! 5

6 Chronische darmziekten kunnen zelf ook botontkalking geven, zonder behandeling met corticosteroïden. De ooglens kan vertroebelen, vooral bij ouderen en mensen met diabetes. Dit wordt cataract of ouderdomsstaar genoemd. Neem contact op met de arts als u merkt dat uw gezichtsvermogen verandert. Stop nooit abrupt met het gebruik van de corticosteroïden als u last heeft van bijwerkingen, maar neem contact op met uw MDL-arts. Als u corticosteroïden gebruikt, gaan de bijnieren minder corticosteroïden aanmaken. Zolang u deze medicijnen gebruikt, is dat geen probleem. Als u plotseling stopt met het gebruik hiervan, ontstaat er een tekort aan corticosteroïden omdat de bijnieren niet zo snel weer kunnen starten met de eigen productie. Dit kan tot levensgevaarlijke situaties leiden. Dit is dan ook de reden dat de dosis met corticosteroïden op een gegeven moment geleidelijk wordt afgebouwd. Als uw MDL-arts deze medicijnen afbouwt, gaan de bijnieren geleidelijk weer normaal functioneren. Wanneer neemt u direct contact op? zwarte ontlasting; het braken van bloed; koorts; ernstige stemmingsveranderingen. Tijdens kantooruren neemt u contact op met de polikliniek Maag-, Darm- en Leverziekten. Buiten kantoortijden neemt u contact op met de Spoedeisende Hulp. Controles Om bijwerkingen in een vroeg stadium op te sporen, meet uw MDL-arts regelmatig uw bloeddruk en laat uw bloed of urine onderzoeken. De uitslag van de onderzoeken is na enkele dagen bij uw MDL-arts bekend. U hoeft niet te bellen of langs te komen voor de uitslag. Uw MDL-arts neemt contact met u op als de uitslag van de onderzoeken afwijkend is. 6

7 Aanvullende informatie Het is belangrijk dat u niet plotseling stopt met het gebruik van corticosteroïden. Dit kan tot levensgevaarlijke situaties leiden. Bij koorts, ziekte of operatieve ingrepen heeft uw lichaam meer corticosteroïden nodig. Informeer daarom altijd uw MDL-arts of huisarts als deze situatie zich bij u voordoet. Door zelf te letten op voldoende kalk (zuivel) en vitamine D (vis) in uw dieet kunt u veel van de eerder genoemde problemen voorkomen. Neem nog een keer de tabletten in als u moet braken binnen twee uur nadat u de tabletten innam. Het gebruik van alcohol in de periode dat u corticosteroïden gebruikt heeft geen invloed op de werking van het medicijn. Bewaar geneesmiddelen altijd zó, dat kinderen er niet bij kunnen. Als u medicijnen overhoudt, lever deze dan in bij de apotheek. De apotheek vernietigt de medicijnen op een verantwoorde manier. Het effect op vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding Voor zover bekend, heeft het gebruik van corticosteroïden in de gebruikelijke dosering geen invloed op de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen. Het gebruik van corticosteroïden tijdens de zwangerschap is redelijk veilig gebleken. Het medicijn wordt uitgescheiden in de moedermelk, maar het geven van borstvoeding is mogelijk tijdens het gebruik van corticosteroïden. Verder is het tijdens de zwangerschap belangrijk dat u dagelijks extra foliumzuur inneemt. Dit verkleint de kans op een zogenaamd open ruggetje bij de baby. Overleg een zwangerschapswens, een bestaande zwangerschap of een wens tot het geven van borstvoeding altijd met uw MDL-arts. Vragen Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, neem dan gerust contact op met uw MDL-arts of de MDL-verpleegkundige. U kunt hiervoor het beste een (telefonische) afspraak maken via de secretaresse van de Polikliniek Maag-, Darm- en Leverziekten. 7

8 De MDL-verpleegkundige heeft op maandag t/m vrijdag telefonisch spreekuur van tot uur. Heeft u vragen over het samengaan van uw andere geneesmiddelen met corticosteroïden, neem dan contact op met uw apotheker. Contactgegevens Polikliniek Maag-, Darm- en Leverziekten, route Telefonisch spreekuur MDL- verpleegkundige (ma t/m vrij van tot uur) Spoedeisende Hulp (SEH)

9 9

10 10

11 11

12 Michelangelolaan EJ Eindhoven Postbus ZA Eindhoven

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Methotrexaat.

Maag-, Darm- en Leverziekten. Methotrexaat. Maag-, Darm- en Leverziekten Methotrexaat www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het effect van methotrexaat... 3 Gebruik... 3 Bijwerkingen... 4 Wanneer neemt u direct contact op?... 5 Controles... 6 Aanvullende

Nadere informatie

prednison bij darmziekten

prednison bij darmziekten patiënteninformatie prednison bij darmziekten Uw maag-darm-leverarts heeft u prednison voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa of auto-immuun hepatitis. Om dit medicijn

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Gebruik 5 Bijwerkingen 5 Stoppen met Predni(so)lon 7 Interactie met andere geneesmiddelen 8 Vaccinaties

Nadere informatie

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Azathioprine/ Mercaptopurine

Azathioprine/ Mercaptopurine Maag-, Darm- en Leverziekten Azathioprine/ Mercaptopurine www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemeen... 3 Werking... 3 Voorzorgsmaatregelen... 3 Gebruik... 4 Bijwerkingen... 4 Interacties met andere geneesmiddelen...

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen In overleg met de behandelend arts is besloten dat uw kind het medicijn Prednison gaat gebruiken. De

Nadere informatie

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van prednison. In deze folder lees je de belangrijkste

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Azathioprine of 6-Mercaptopurine

Azathioprine of 6-Mercaptopurine Azathioprine of 6-Mercaptopurine Azathioprine/6-Mercaptopurine Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het Azathioprine (Imuran) of 6-Mercaptopurine (Puri-Nethol).

Nadere informatie

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

5-ASA preparaten. Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl 5-ASA preparaten Medicatie bij de Ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 3 2.

Nadere informatie

Prednison bij huidziekten

Prednison bij huidziekten Prednison bij huidziekten In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten of overweegt u het geneesmiddel prednison te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na

Nadere informatie

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-,darm- en leverziekten Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa MTX (Methotrexaat) bij IBD (ziekte van Crohn) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Behandeling met dexamethason bij een hersentumor

Behandeling met dexamethason bij een hersentumor Behandeling met dexamethason bij een hersentumor Informatie voor patiënten F0722-3111 december 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Zwangerschap bij een chronische darmziekte

Zwangerschap bij een chronische darmziekte Maag-, Darm- en Leverziekten Zwangerschap bij een chronische darmziekte www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Vruchtbaarheid... 3 Erfelijkheid... 4 Medicijnen... 4 Invloed chronische darmziekte op de zwangerschap...

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden) Voorgeschreven door de reumatoloog

Prednison (corticosteroïden) Voorgeschreven door de reumatoloog Prednison (corticosteroïden) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0907 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u prednison gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa. 5-ASA Preparaten MDL

Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa. 5-ASA Preparaten MDL Medicatie bij ziekte van Crohn/ Colitis Ulcerosa 5-ASA Preparaten MDL Inhoudsopgave Inleiding...4 1. Behandeling bij Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa...4 2. De werking van 5-ASA preparaten...5 3.

Nadere informatie

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam prednis(ol)on adviezen gebruik na een bij hernia-operatie astma/copd ZorgSaam 1 2 PREDNIS(OL)ON GEBRUIK BIJ ASTMA/COPD Inleiding Wat doet Prednis(ol)on (glucocorticosteroïden) en hoe wordt het gebruikt?

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Azathioprine (Imuran ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder AZA uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL

Nadere informatie

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek.

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek. 6Thioguanine of 6TG 6THIOGUANINE OF 6TG Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het middel 6 Thioguanine of 6TG. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte

Nadere informatie

Thiopurines Azathioprine (Imuran ) Mercaptopurine( puri-nethol ) Tioguanine (Lanvis )

Thiopurines Azathioprine (Imuran ) Mercaptopurine( puri-nethol ) Tioguanine (Lanvis ) Thiopurines Azathioprine (Imuran ) Mercaptopurine( puri-nethol ) Tioguanine (Lanvis ) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met een

Nadere informatie

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel prednison te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Methotrexaat bij reumatische aandoeningen. Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Methotrexaat bij reumatische aandoeningen Maatschap Interne Geneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding U heeft van uw behandelend arts het medicijn methotrexaat voorgeschreven gekregen. Om dit medicijn

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol )

6-Mercaptopurine (Purinethol ) Patiënteninformatie 6-Mercaptopurine (Purinethol ) Informatie over de behandeling met het medicijn 6-mercaptopurine (Purinethol ) bij de ziekte van Crohn en colitus ulcerosa 6-Mercaptopurine (Purinethol

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa )

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa ) 6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa ) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Patiënteninformatie Azathioprine (Imuran ) Informatie over de behandeling met het medicijn azathioprine bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 1234567890-terTER_ Azathioprine (Imuran ) Informatie

Nadere informatie

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen:

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen: Methotrexaat Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met Methotrexaat in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darmen (ziekte

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran)

Azathioprine (Imuran) Azathioprine Azathioprine (Imuran) Uw reumatoloog heeft u Azathioprine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol )

6-Mercaptopurine (Purinethol ) 6-Mercaptopurine (Purinethol ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder 6MP uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Methotrexaat (MTX) (ledertrexate )

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Methotrexaat (MTX) (ledertrexate ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Methotrexaat (MTX) (ledertrexate ) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm-, leverarts) heeft u Methotrexaat (MTX)

Nadere informatie

Prednisolon-drank Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt?

Prednisolon-drank Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in Prednisolon-drank FNA is prednisolon. Prednisolon is een bijnierschorshormonen, ook wel corticosteroïd genoemd.

Nadere informatie

Patiënteninformatie MDL

Patiënteninformatie MDL Patiënteninformatie MDL Ziekte van Crohn De ziekte van Crohn is een chronische darmontsteking. Bij de ziekte van Crohn is een deel van de darm ontstoken en die veroorzaakt langdurige en vaak levenslange

Nadere informatie

Azathioprine bij IBD. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Azathioprine bij IBD. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Azathioprine bij IBD Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met azathioprine. In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

6-Mercaptopurine (Purinethol ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 6-Mercaptopurine (Purinethol ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van 6-Mercaptopurine (Purinethol ).

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa)

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) 6-Mercaptopurine (Purinethol) bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van 6-mercaptopurine (Puri-Nethol). In deze

Nadere informatie

Dexamethasondrank 1 mg/ml LNA

Dexamethasondrank 1 mg/ml LNA Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in Dexamethasondrank 1 mg/ml LNA is dexamethason. Dexamethason behoort tot de groep geneesmiddelen die bijnierschorshormoon,

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Azathioprine (Imuran). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa formatiefolder Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten 2 Uw behandelend arts en/of IBD verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik

Nadere informatie

Inleiding. Wat is infliximab

Inleiding. Wat is infliximab Infliximab-infuus Inleiding In overleg met uw maag-, darm-, leverarts (MDL-arts) gaat u starten met de behandeling infliximab. In deze folder vindt u informatie over infliximab, over de werking en de behandeling,

Nadere informatie

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling maag-darm-leverziekten Inleiding Uw arts heeft een behandeling met infliximab voorgesteld. Infliximab is

Nadere informatie

Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten. Azathioprine bij IBD

Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten. Azathioprine bij IBD Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten bij IBD Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met azathioprine. In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden Prednison, Prednisolon corticosteroïden Inhoudsopgave Werking 3 Gebruik 3 Bijverschijnselen 4 Aanvullende informatie 5 Methylprednison injecties 6 Vaccinaties 6 Sint Maartenskliniek 7 Colofon 8 2 U heeft

Nadere informatie

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) heeft u azathioprine (merknaam Imuran ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of

Nadere informatie

Puri- Nethol / Imuran bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Puri- Nethol / Imuran bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Puri- Nethol / Imuran bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw maag-, darm-, en leverarts heeft u Puri- nethol voorgeschreven. Dit is een geneesmiddel dat het immuunsysteem beïnvloedt.

Nadere informatie

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX?

Welke patiënten zijn geschikt voor MTX? Methotrexaat (MTX) Wat is methotrexaat (MTX) MTX is een geneesmiddel dat wordt gebruikt voor de behandeling bij ernstige psoriasis. Aanvankelijk werd het gebruikt bij de behandeling van kanker. Bij toeval

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis Maag-, Darm- en Leverziekten Azathioprine / 6-mercaptopurine i Patiënteninformatie Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Slingeland Ziekenhuis Algemeen Azathioprine (merknaam Imuran ) en 6-mercaptopurine

Nadere informatie

LefLunomide Het effect van Leflunomide Het gebruik samen met andere geneesmiddelen Wijze van innemen

LefLunomide Het effect van Leflunomide Het gebruik samen met andere geneesmiddelen Wijze van innemen Leflunomide Leflunomide (Arava) Uw reumatoloog heeft u Leflunomide voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat u er

Nadere informatie

REUMATOLOGIE. Leflunomide. (Arava ) BEHANDELING

REUMATOLOGIE. Leflunomide. (Arava ) BEHANDELING REUMATOLOGIE Leflunomide (Arava ) BEHANDELING Leflunomide (Arava ) Uw reumatoloog heeft u leflunomide voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken,

Nadere informatie

BIJSLUITER. BECLOMETASON 3 mg MESALAZINE 500 mg zetpil

BIJSLUITER. BECLOMETASON 3 mg MESALAZINE 500 mg zetpil BIJSLUITER BECLOMETASON 3 mg MESALAZINE 500 mg zetpil Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien

Nadere informatie

Mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Mercaptopurine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw MDL-arts heeft u 6-Mercaptopurine (merknaam Purinethol) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Om

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Maag-, darm- en leverziekten. Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten

Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten Maag-, Darm- en Leverziekten Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Gang van zaken... 3 De polikliniek Maag-Darm- en Leverziekten... 3 De zorgverleners...

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Azathioprine (Imuran ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van azathioprine (Imuran ). In deze folder

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Immuno-suppressiva bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Immuno-suppressiva bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Immuno-suppressiva bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Immuno-suppresiva: medicijnen die het immuunsysteem beïnvloeden Uw maag- darm-lever arts heeft u medicijnen voorgeschreven die het immuunsysteem

Nadere informatie

Schuim Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u de schuim inbrengt. Ga vooraf naar het toilet.

Schuim Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u de schuim inbrengt. Ga vooraf naar het toilet. Mesalazine Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met mesalazine in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darm. In deze

Nadere informatie

Behandeling met methylprednisolon bij multiple sclerose

Behandeling met methylprednisolon bij multiple sclerose Behandeling met methylprednisolon bij multiple sclerose Informatie voor patiënten F0674-3415 juli 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: MDL-centrum (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van (Humira). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Behandeling met Methotrexaat (MTX)

Behandeling met Methotrexaat (MTX) Behandeling met Methotrexaat (MTX) Behandeling met methotrexaat Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Methotrexaat. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van infliximab In deze folder leest u over de werking

Nadere informatie

Dermovatezalf 0,05% met 20% hypromellos Versie 1.0

Dermovatezalf 0,05% met 20% hypromellos Versie 1.0 Dermovatezalf 0,05% met 20% hypromellose Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in dermovatezalf 0,05% met 20% hypromellose is clobetasol-17- proprionaat.

Nadere informatie

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa)

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa) Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van ciclosporine (Sandimmune, Neoral). In deze folder krijgt

Nadere informatie

Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van tioguanine (Lanvis). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).

Nadere informatie

Hydroxychloroquine (Plaquenil)

Hydroxychloroquine (Plaquenil) Hydroxychloroquine Hydroxychloroquine (Plaquenil) Uw reumatoloog heeft Hydroxychloroquine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE NSAID S. Niet Steroïde Anti-inflammatoire Drug

PATIËNTEN INFORMATIE NSAID S. Niet Steroïde Anti-inflammatoire Drug PATIËNTEN INFORMATIE NSAID S Niet Steroïde Anti-inflammatoire Drug 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw reumatoloog heeft u NSAID (Niet Steroïde Anti-inflammatoire Drug) oftewel een ontstekingsremmende pijnstiller

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Hydroxychloroquine. (Plaquenil)

PATIËNTEN INFORMATIE. Hydroxychloroquine. (Plaquenil) PATIËNTEN INFORMATIE Hydroxychloroquine (Plaquenil) 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw reumatoloog heeft u hydroxychloroquine voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol )

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol ) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Behandeling bij

Nadere informatie

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL)

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Noteer hier uw vragen Uw behandelend arts en/of maag, darm, lever (MDL) verpleegkundig specialist

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) bij huidziekten

Methotrexaat (MTX) bij huidziekten Methotrexaat (MTX) bij huidziekten In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel Methotrexaat of MTX te gaan gebruiken. In deze folder zal worden uitgelegd wat MTX is en wat de

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Methotrexaat. (ledertrexate)/ MTX

PATIËNTEN INFORMATIE. Methotrexaat. (ledertrexate)/ MTX PATIËNTEN INFORMATIE Methotrexaat (ledertrexate)/ MTX 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw reumatoloog heeft u methotrexaat voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te

Nadere informatie

Urineweginfecties en antibiotica

Urineweginfecties en antibiotica Urologie Urineweginfecties en antibiotica www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemene oorzaken urineweginfecties... 3 Blaasontsteking... 4 Verschijnselen kunnen zijn:... 4 Diagnose... 4 Behandeling... 5

Nadere informatie

Behandeling met Methotrexaat

Behandeling met Methotrexaat Behandeling met Methotrexaat Informatie voor patiënten F0865-3129 juli 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral )

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral ) Ciclosporine (Sandimmune, Neoral ) bij colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder CICL uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen

Nadere informatie

Neurologie en Neurochirurgie. Een solumedrolkuur. www.catharinaziekenhuis.nl

Neurologie en Neurochirurgie. Een solumedrolkuur. www.catharinaziekenhuis.nl Neurologie en Neurochirurgie Een solumedrolkuur www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl NEU015 / Een solumedrolkuur / 24-06-2014 2 Een solumedrolkuur

Nadere informatie

Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten?

Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten? Maag-, Darm- en Leverziekten Wie helpen u op de polikliniek Maag-, Darmen Leverziekten? www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL020 / Wie helpen

Nadere informatie

Behandeling met methotrexaat. Polikliniek Dermatologie

Behandeling met methotrexaat. Polikliniek Dermatologie Behandeling met methotrexaat Polikliniek Dermatologie Methotrexaat wordt gebruikt om psoriasis te behandelen. In deze folder vindt u informatie over de werking en de bijwerkingen van methotrexaat. Het

Nadere informatie

Mycofenolzuur ( Myfortic ) bij constitutioneel eczeem (CE). Afdeling Dermatologie/allergologie, locatie AZU

Mycofenolzuur ( Myfortic ) bij constitutioneel eczeem (CE). Afdeling Dermatologie/allergologie, locatie AZU Mycofenolzuur ( Myfortic ) bij constitutioneel eczeem (CE). Afdeling Dermatologie/allergologie, locatie AZU Mycofenolzuur ( Myfortic ) bij constitutioneel eczeem (CE). Afdeling Dermatologie/allergologie,

Nadere informatie

Bijsluiter Triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis 10% lotion 100 g Versie 1.0

Bijsluiter Triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis 10% lotion 100 g Versie 1.0 Triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis 10% lotion Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in triamcinolonacetonide 0,1% in paraffine capitis

Nadere informatie

6-Thioguanine (ACES-TG )

6-Thioguanine (ACES-TG ) 6-Thioguanine (ACES-TG ) Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van 6-Thioguanine (ACES-TG ).

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) (ledertrexate )

Methotrexaat (MTX) (ledertrexate ) Methotrexaat (MTX) (ledertrexate ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Behandeling bij de ziekte van Crohn en Colitis

Nadere informatie