Alcohol wordt in veel situaties gedronken: na het werk, in de kroeg, op feesten, thuis of. bij vrienden. De plaats, de situatie en de

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Alcohol wordt in veel situaties gedronken: na het werk, in de kroeg, op feesten, thuis of. bij vrienden. De plaats, de situatie en de"

Transcriptie

1

2 Alcohol wordt in veel situaties gedronken: na het werk, in de kroeg, op feesten, thuis of bij vrienden. De plaats, de situatie en de mensen met wie je drinkt, kunnen bepalend zijn voor het drinkgedrag. Wanneer je omgeving, met name de vriendenkring, bepaald drankgebruik accepteert of afwijst, heeft dat invloed op je eigen drinkgedrag. Soms is er sociale druk om mee te drinken: voor de gezelligheid, om stoer te zijn, of om grenzen ➏ nieuwsgierigheid of om mee te doen met hun vrienden. Deze brochure geeft algemene informatie over alcohol en drinkgedrag. Hoe werkt alcohol nu precies en wat zijn de risico s? Hoeveel mag je drinken in het verkeer en waarom krijg je een kater? Verder worden de risico s van veel drinken beschreven en bevat de brochure een overzicht van de wetten rondom alcoholverstrekking en alcoholgebruik. Op pagina 18 staan folders en websites genoemd die verder ingaan op verschillende onderwerpen rondom alcoholgebruik. te verkennen. Vooral jongeren drinken uit

3 Alcohol is een natuurproduct dat ontstaat door de gisting van bijvoorbeeld gerst (bier) of druiven (wijn). Door gisting kan een alcoholpercentage van ongeveer 1 tot 15% worden bereikt. Drank met een alcoholpercentage tot 15% noemen we zwak-alcoholhoudend. Door het distilleren van zwak-alcoholhoudende drank kunnen dranken met een hoger alcoholpercentage ontstaan; sterk-alcoholhoudende drank. Alcohol komt via de mond en de slokdarm in de maag. Een klein deel wordt daar omgezet. De rest komt onverteerd in het bloed terecht en wordt verdeeld over het lichaamsvocht. Via het bloed bereikt de alcohol na een minuut of 10 de hersenen en vanaf dat moment ben je onder invloed. Alcohol wordt in drie hoofdgroepen ingedeeld: bier, wijn en gedistilleerd. De afgelopen jaren is er een vierde groep op de markt gekomen: mixdrankjes, shooters en alcopops. Drankjes in deze laatste groep smaken als frisdrank. Ze worden geserveerd in verschillende blikjes en flesjes en bevatten alcoholpercentages die uiteenlopen van 5 tot 30%. Alcohol wordt geschonken in standaardglazen. Dit betekent dat de afmeting van het glas is afgestemd op het alcoholpercentage. Hoe sterker de drank, hoe kleiner het glas. Een standaardglas bier (250 cc) bevat ongeveer evenveel alcohol als een standaardglas wijn (100 cc) of sterke drank (35 cc), namelijk 10 gram. drank inhoud % hoeveelheid alcohol pure alcohol bier glas 250 cc 5% 12,5 cc wijn glas 100 cc 12% 12 cc sterke drank glas 35 cc 35% 12,25 cc De effecten van alcohol hangen samen met de hoeveelheid die je drinkt en de snelheid waarmee je drinkt. Ook speelt maagvulling een rol. Als je voedsel in je maag hebt, komt de alcohol gelijkmatiger en langzamer in de bloedbaan terecht. Verder zijn gewicht en sekse van invloed, omdat deze factoren de hoeveelheid lichaamsvocht bepalen. Vrouwen wegen minder en hebben relatief minder lichaamsvocht dan mannen. Bij vrouwen wordt dezelfde hoeveelheid alcohol dus verdeeld over minder lichaamsvocht. Hierdoor zijn vrouwen sneller onder invloed dan mannen. Bij vrouwen leidt een standaardglas alcohol gemiddeld tot een promillage van 0,3 en bij mannen tot een promillage van 0, glazen Alcohol is een verdovende stof, ook al lijkt dat in eerste instantie niet zo. Het drinken van één tot drie glazen alcohol binnen een uur werkt voor de meeste volwassenen opwekkend. Dit komt omdat alcohol je remmingen verdooft, waardoor je vrolijker en spraakzamer wordt. 3 7 glazen Bij 3 tot 7 glazen binnen een uur veranderen je stemming en gedrag duidelijk. Je overschat jezelf en wordt opgewonden, je geheugen wordt minder, je kunt situaties minder goed beoordelen en je reactiesnelheid loopt terug.

4 7 20 glazen Bij 7 tot 20 glazen per gelegenheid worden alle effecten van alcohol steeds sterker. Je zelfkritiek verdwijnt, je beweging en coördinatie raken ernstig verstoord en je gaat je overdreven emotioneel gedragen. Je gezicht wordt rood en zwelt op, je zintuigen zijn totaal verdoofd. Je raakt in de war, bent afwezig en wat je hoort en ziet dringt nauwelijks tot je door. Er kunnen black-outs voorkomen: tijdelijke geheugenstoornissen, waardoor je je de volgende dag niet meer herinnert wat er is gebeurd. Meer dan 20 glazen Bij meer dan 20 glazen is de situatie levensgevaarlijk. Je ademhaling en je polsslag vertragen zo sterk dat je in een coma kunt raken en zelfs kunt overlijden door een ademhalings- of hartstilstand. Alcohol wordt voornamelijk in de lever afgebroken. De lever werkt hierbij in een vast tempo: het afbreken van 1 standaardglas alcohol (ongeacht de soort drank) duurt 1 à 1,5 uur. Als je 8 glazen hebt gedronken, is de lever dus 8 tot 12 uur bezig om de alcohol af te breken. Dit betekent dat je na een avondje stevig drinken s ochtends nog steeds alcohol in je bloed kunt hebben! Niets helpt om deze afbraak te versnellen. Dus ook niet een koude douche, koffie, eten of frisse lucht. Alcohol werkt vochtafdrijvend. Het zet de nieren aan tot een verhoogde activiteit, waardoor het lichaam extra water verliest. Dit vochtverlies is één van de oorzaken van de kater. Het vochtverlies treedt ook op in de hersenen, waardoor hoofdpijn ontstaat. Een kater is alleen te voorkomen door minder alcohol te drinken en genoeg water of fris tussendoor te nemen. Voor vrouwen en mannen gelden verschillende richtlijnen. Gezonde, volwassen vrouwen kunnen dagelijks 1 à 2 standaardglazen alcohol drinken zonder dat dit schadelijk is voor de gezondheid. Op feestjes of bij andere speciale gelegenheden wordt vrouwen aangeraden maximaal 3 glazen te drinken. Voor gezonde, volwassen mannen geldt dat zij dagelijks 2 à 3 standaardglazen alcohol kunnen drinken zonder gezondheidsrisico s te lopen. Bij bijzondere gelegenheden geldt voor mannen een maximum van 5 glazen. Hierboven wordt gesproken over dagelijkse hoeveelheden. Het is echter verstandig om twee dagen in de week niet te drinken om gewoontevorming te voorkomen. Dit geldt in versterkte mate wanneer je een keer teveel hebt gedronken. Na zo n avond kun je het beste twee aaneengesloten dagen geen alcohol gebruiken. Je lichaam krijgt dan de kans om te herstellen. Dit alles geldt voor volwassenen. Alcohol is voor jonge mensen die nog in de groei zijn extra schadelijk. Een hoeveelheid alcohol die bij volwassenen geen problemen hoeft te geven, kan voor kinderen gevaarlijk zijn. Immers: hoe kleiner het lichaam, hoe hoger de alcoholconcentratie in het bloed na het drinken van alcohol. Bovendien kan regelmatig alcoholgebruik schadelijk zijn voor de hersenen, die in de adolescentie nog volop in ontwikkeling zijn. Daarom kunnen kinderen tot 12 jaar beter helemaal geen alcohol drinken. Voor jongeren tot 16 jaar is het verstandig om slechts mondjesmaat alcohol te gebruiken. Alcohol is onverantwoord in combinatie met werken, studeren, sporten en verkeersdeelname. Bij vermoeidheid of als reactie op spanningen of persoonlijke problemen kun je beter ook niet drinken. Er bestaat dan het gevaar dat je meer gaat drinken.

5 ➏ Matig gebruik van alcohol hoeft de gezondheid niet te schaden. Overmatig gebruik leidt tot lichamelijke en psychische klachten met vaak ernstige gevolgen voor de drinker en zijn/haar omgeving. Alcohol is een giftige stof die door de lever afgebroken wordt. Door overmatig alcoholgebruik raakt de afbraakfunctie van de lever verstoord. Al na enkele dagen flink drinken kan leververvetting optreden: een ophoping van vet in de levercellen. Indien een ernstige vetlever snel ontstaat, bijvoorbeeld na het gebruik van grote hoeveelheden alcohol in korte tijd, kan de lever gaan zwellen. Dit kan gepaard gaan met pijn, slechte eetlust, misselijkheid, braken en soms geelzucht. De lever herstelt zich wanneer gestopt wordt met drinken. Het opgestapelde vet verdwijnt dan weer. Jarenlang veel drinken kan leiden tot levercirrose. Dit is een aandoening waarbij de normale structuur van de lever meer en meer vernietigd wordt en littekenvorming ontstaat. De lever kan zijn werk niet meer doen, omdat de afbraak van alcohol nu voorgaat op de afbraak van andere giftige stoffen uit het lichaam. Levercirrose ontstaat geleidelijk, is niet te genezen en is vaak dodelijk. Drinken heeft invloed op alle hersenfuncties. Na het drinken van 1 à 2 glazen werken de hersenen al minder goed dan normaal. Als je langdurig gemiddeld meer dan 25 glazen alcohol per week drinkt, loop je risico op hersenbeschadiging. Je geheugen gaat achteruit, het denken wordt vertraagd en je kunt je minder goed aanpassen aan nieuwe situaties. De hersenen werken niet alleen minder goed, ook het volume van de hersenen kan bij overmatige drinkers met wel 15% krimpen. Wanneer je bij één gelegenheid heel veel alcohol drinkt, kan er een black-out optreden; een tijdelijke stoornis van de hersenen. De informatie uit het kortetermijngeheugen wordt dan niet doorgegeven aan het langetermijngeheugen. Hoewel op het moment van drinken alles goed lijkt te gaan, herinnert iemand met een black-out zich de volgende ochtend niets van de gebeurtenissen van de vorige avond. Jarenlang teveel drinken kan, zeker in combinatie met een tekort aan vitamine B1, leiden tot onherstelbare hersenschade. De meest ernstige vorm is het Korsakovsyndroom. Korsakovpatiënten lijden aan geheugenverlies, verlies van het vermogen iets nieuws te leren en een gestoord begrip van tijd en plaats. Na langdurig overmatig gebruik bestaat de kans op leverontsteking (alcoholhepatitis).

6 Het drinken van alcohol kan hart- en vaatziekten tot gevolg hebben, zoals hoge bloeddruk, hartritmestoornissen en hersenbloedingen. Matig gebruik (maximaal 1 à 2 glazen per dag) daarentegen kan heeft een een beschermend effect hebben op hart- op en hart- bloed- en bloedvaten. Dit gunstige Dit gunstige effect effect geldt geldt alleen alleen voor mannen voor mannen boven boven de de en en voor voor vrouwen na na de de overgang. Vanwege het het risico risico van van verslaving kan alcohol niet gezien worden als preventief genees- geneesmiddel. Bewegen, Bewegen, gezond gezond eten en eten niet en roken niet zijn roken veel zijn beter veelom beter hart- en om vaatziekten hart- en vaatziekten te voorkomen. te voorkomen. Het drinken van meer dan 3 glazen alcohol per dag verhoogt de kans op kanker van mond en keelholte, het strottenhoofd en de slokdarm. De kans op deze vormen van kanker is extra groot voor wie zowel drinkt als rookt. Vrouwen die meer dan 2 glazen 2 alcohol glazen per alcohol dag gebruiken, per dag gebruiken, lopen daarbij hebben een daarbij verhoogd een risico op verhoogd borstkanker. risico Zware op borstkanker. drinkers hebben Zware bovendien drinkers kans hebben op kanker bovendien aan de lever kans en op de kanker dikke darm. aan de lever en de dikke darm. Alcohol kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind en kan Alcohol zelfs een kan miskraam schadelijk veroorzaken. zijn voor het Matig ongeboren drinken kind kan leiden en kantot zelfs vertraging leiden in tot de een groei miskraam. en de geestelijke Matig drinken ontwikkeling kan leiden van tot het vertraging kind. Veel in de drinken groei kan en de onherstelbare geestelijke ontwikkeling schade aanrichten, van het zoals kind. Veel een minder drinken goed kan onherstelbare ontwikkeld zenuwstelsel schade aanrichten, geestelijke zoals een achterstand. Dit goed noemen ontwikkeld we een zenuwstelsel Foetaal Alcoholsyndroom en geestelijke achters- (FAS). minder tand. Dit noemen we een Foetaal Alcoholsyndroom (FAS). Ook als je borstvoeding geeft, moet je uitkijken met alcohol. Ook De alcohol als je borstvoeding komt direct in geeft, de moedermelk. moet je uitkijken Drink met daarom alcohol. mini-dmaal 2 uur komt voor namelijk de borstvoeding direct de geen moedermelk. alcohol. Drink daarom alcohol minimaal 2 uur voor de borstvoeding geen alcohol. Het is riskant om alcohol te combineren met drugs of medicijnen. Afhankelijk van het middel waarmee je alcohol combineert, treden extra effecten op die nadelig op de gezondheid kunnen werken. Wees zeer voorzichtig met de combinatie alcohol en medicijnen. De lever breekt sommige medicijnen door de combinatie met alcohol snel af, waardoor ze niet naar behoren werken. Andere medicijnen blijven juist langer in het lichaam omdat de lever eerst de alcohol afbreekt. Dit kan een overdosis medicijnen tot gevolg hebben. Wanneer je medicijnen slikt en alcohol wilt gebruiken, dien je in ieder geval te controleren wat de bijsluiter hierover vermeldt. Ga in geval van twijfel naar je (huis)arts of aphotheek voor advies. Gebruik geen alcohol in combinatie met slaap- en kalmeringsmiddelen. Ze versterken de verdovende werking van alcohol. Daarnaast zijn deze medicijnen zelf ook verslavend. Over het algemeen geldt dat de effecten van alcohol opgeteld worden bij de effecten van drugs. Sommige drugs versterken een dronken gevoel, andere verhogen juist de alcoholinname omdat het dronken gevoel een tijd uitblijft. Verder vergroot combinatiegebruik de kans op psychosen, angst en agressie. Ook lichamelijke gevolgen blijven niet uit: de kans op uitdroging of een overdosis drugs of alcohol neemt toe.

7 Mannen die meer dan 21 glazen per week drinken en vrouwen die er meer dan 14 drinken, drinken overmatig. Een aanzienlijk deel van de bevolking drinkt overmatig. Het is vaak sociaal geaccepteerd, omdat er niet altijd sprake is van direct zichtbare nadelige gevolgen. In Nederland heeft naar schatting 8% van de bevolking in de leeftijd van 18 tot 65 jaar problemen met alcohol. Alcoholmisbruik komt voor bij mensen en alcoholverslaving bij mensen. Het betreft vooral mannen en ongeren. Jonge vrouwen met een hogere opleiding vormen eveneens een risicogroep. Een vorm van overmatig drinken is binge drinken. Dit is het drinken van grote hoeveelheden alcohol bij één gelegenheid (binge is Engels voor braspartij). Dit drinkgedrag komt vooral voor onder uitgaande en vakantievierende jongeren, maar ook onder volwassenen. De acute gevolgen van binge drinken voor het lichaam kunnen zijn: afname van het denkvermogen; grotere kans op black-outs en alcoholvergiftiging; acute schade aan alle organen die rechtstreeks met de alcohol in aanraking komen; in korte tijd een stijging van de bloeddruk; hartaandoeningen en herseninfarct doordat het bloed minder goed stolt; nierfalen door uitdroging van het lichaam. Overmatig drinken wordt probleemdrinken als het drinken van te grote hoeveelheden alcohol gepaard gaat met allerlei lichamelijke, psychische en sociale problemen. Alcohol wordt gebruikt als ontsnapping aan problemen en alledaagse spanningen en als vlucht uit de realiteit. De drinker krijgt last van controleverlies en doet vergeefse pogingen om te stoppen. Dit kan zelfs zover gaan dat drank slechts een middel is om te overleven: er wordt louter gedronken om ontwenningsverschijnselen tegen te gaan. Bij overmatig drinken en probleemdrinken went je lichaam aan het drinken. Je hebt daardoor steeds meer nodig om hetzelfde gevoel te krijgen. De gewenning noemen we tolerantie. Drinkers denken dat ze steeds beter tegen alcohol kunnen, maar dit is een misverstand. Tolerantie treedt niet op voor alle effecten van alcohol. Het reactievermogen gaat bijvoorbeeld nog steeds even snel achteruit. Wanneer alcohol langere tijd overmatig wordt gebruikt, is het risico van lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid groot. De afhankelijkheid ontwikkelt zich doorgaans sluipend. Er is sprake van lichamelijke afhankelijkheid wanneer je lichaam protesteert als je geen alcohol meer drinkt. Je krijgt dan last van ontwenningsverschijnselen, zoals transpireren, misselijkheid, slecht slapen en een angstig en gespannen gevoel. Het risico bestaat dat je steeds meer gaat drinken om de ontwenningsverschijnselen tegen te gaan. Geestelijke afhankelijkheid houdt in dat je je niet meer prettig kunt voelen zonder alcohol. Het verlangen naar alcohol kan zo sterk worden dat je er geen controle meer over hebt.

8 De grens tussen wel of niet verslaafd is voor elke persoon anders. Maar wanneer gaat het met een drinker de verkeerde kant op? Veelzeggende signalen zijn: drinken om van stemming te veranderen, niet genoeg hebben aan 1 of 2 drankjes, beloftes of pogingen te stoppen, lichamelijke problemen, onthoudingsverschijnselen, verzuim op het werk en ruzie met gezinsleden over drank. Tegenover hun omgeving proberen drinkers hun drankgebruik vaak lange tijd te ontkennen en te verhullen. Mensen die verslaafd zijn drinken gemiddeld vaker onder omstandigheden waarin zij met het drinken anderen in gevaar brengen, zoals in het verkeer, of hun verantwoordelijkheden verwaarlozen, zoals op het werk. Binnen de gezondheidszorg is er een aparte sector die hulp verleent aan mensen met verslavingsproblemen. Deze zorg wordt verleend door regionale instellingen voor verslavingszorg. In de meeste grote plaatsen is een vestiging van deze instellingen waar je een afspraak kunt maken voor een gesprek met een hulpverlener. De hulp is geheel vrijwillig en kosteloos. Behalve de professionele hulpverlening is er ook steun te vinden bij zelfhulpgroepen. Er zijn zelfhulpgroepen voor mensen die willen stoppen of gestopt zijn. Ook zijn er groepen voor de omgeving van een drinker; voor familieleden, partners en kinderen. Adressen van hulpinstanties en zelfhulpgroepen kunt u vinden op internet (www.alcoholinfo.nl) of opvragen bij de Alcohol Infolijn: (10 ct p/m). Op kan iedereen snel en anoniem zijn eigen alcoholgebruik testen. Na het invullen van een vragenlijst krijg je direct een persoonlijk advies.

9 Overmatig alcoholgebruik heeft enorme sociale en maatschappelijke gevolgen. Ongeveer 13% van de werknemers in de ziektewet drinkt overmatig. Overmatig alcoholgebruik en alcoholmisbruik kost de samenleving, waaronder de gezondheidszorg, justitie, verslavingszorg en werkgevers, ongeveer 2,6 miljard euro per jaar. Dit cijfer is een onderschatting, omdat het gebaseerd is op oficiële registratiecijfers. De werkelijke alcoholproblematiek is groter dan de officieel geregistreerde alcoholproblematiek. Alcohol heeft invloed op de waarneming, het reactievermogen en de concentratie. Ook beperkt alcohol het zicht (tunnelvisie). Veel mensen denken dat ze nog best kunnen autorijden met een paar glaasjes op. Maar 4 à 5 glazen verdubbelen de kans op een ongeval en bij 8 à 9 glazen is de kans op een ongeval al 17 keer zo groot. Jaarlijks worden mensen betrapt op het rijden onder invloed. Alcohol in het verkeer heeft ongeveer 250 doden en 3500 ernstig gewonden per jaar tot gevolg. Alcohol is op veel plaatsen verkrijgbaar, bijvoorbeeld in supermarkten, cafés en slijterijen. De drankverkoop is in Nederland aan regels gebonden door de Drank- en Horecawet. Deze wet geldt voor de alcoholverstrekker. Er mogen geen zwak-alcoholhoudende dranken verkocht worden aan jongeren onder de 16 jaar. Sterke drank mag niet verkocht worden aan jongeren onder de 18 jaar. Aan ouderen mag geen alcohol worden verkocht als die bestemd is voor jongeren die zelf geen alcohol mogen kopen. Winkeliers en barkeepers zijn verplicht om naar een leeftijdsdocument te vragen en zijn strafbaar als ze geen rekening houden met de leeftijdsgrenzen. Zij blijven verantwoordelijk voor de verkoop van drank aan jongeren, ook al zijn ouders aanwezig die het alcoholgebruik van hun kinderen toestaan. Deelname aan het verkeer, ook op de fiets, is verboden bij een bloedalcoholgehalte van 0,5 promille en hoger (dit is een Adem Alcohol Gehalte van 235 microgram). Dit percentage bereik je na het drinken van ongeveer 2 glazen alcohol binnen een uur. Sommige mensen gaan zich onder invloed van alcohol agressief gedragen. Veel uitgaande jongeren krijgen te maken met agressie als gevolg van alcohol. Het overgrote deel van agressie tijdens het uitgaan is alcoholgerelateerd. Degenen die agressie vertonen doen dit vrijwel nooit onder invloed van alleen drugs, maar wel onder invloed van alcohol (86%) of alcohol in combinatie met drugs (14%). Bij 16% van al het huiselijk geweld speelt alcohol een rol. De strafmaat is afhankelijk van het promillage en de vraag of iemand al eerder is aangehouden of een ernstig ongeluk heeft veroorzaakt. De straffen lopen uiteen van geldboetes en rijontzegging van een aantal maanden tot gevangenisstraf. Bij een promillage boven 1,3 promille moet de bestuurder de Educatieve Maatregel Alcohol en Verkeer (EMA) volgen. Dit is een verplichte driedaagse cursus die gedragsverandering ten aanzien van rijden onder invloed nastreeft. Als een bestuurder al eerder aangehouden is voor het rijden onder invloed moet de EMA bij een promillage vanaf 0,8 promille gevolgd worden. Een negatieve uitkomst van de EMA kan leiden tot het ongeldig verklaren van het rijbewijs.

10 Een drinker in huis (informatie voor de omgeving van de drinker) Wat ben ik voor drinker? Alcohol en de wet Alcohol en opvoeding (voor jongeren en ouders) Wat drinkt u? Feiten over alcohol en alcoholgebruik in Nederland (voor anderstaligen woonachtig in Nederland; verkrijgbaar in het Arabisch, Turks, Engels, Frans en Nederlands) Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland (voor vluchtelingen; verkrijgbaar in het Engels, Frans, Servo-Kroatisch, Albanees, Farsi, Chinees, Arabisch, Russisch en Nederlands) Alle brochures zijn verkrijgbaar via de klantenservice van het NIGZ: (0348) of via internet: Algemene informatie en alcoholvraagbaak voor het publiek. Via de site kun je anoniem al je vragen stellen over alcohol. Site voor volwassenen om (anoniem) hun drinkgedrag te testen. Interactieve site voor jongeren en studenten. Informatie over de alcoholcampagnes, nieuws en materialen voor professionals. Algemene informatie over drugs voor publiek en professionals. Alcohol Infolijn: (10 ct p/m) Bij de Alcohol Infolijn kan iedereen (anoniem) terecht die meer wil weten over alcohol, of een persoonlijk gesprek wil voeren. Op dit nummer is ook 24 uur per dag informatie over alcohol te beluisteren. Drugs Infolijn: (10 ct p/m) Bij de Drugs Infolijn kun je terecht voor een persoonlijk gesprek en gerichte antwoorden over drugs of drugsgebruik.

11 Uitgave NIGZ, Woerden met medewerking van het Trimbos-instituut, Utrecht NIGZ Alcohol Voorlichting Postbus AM Woerden t (0348) f (0348) e alcoholvoorlichting.nl i Tekst en redactie Saskia van Bergen, Trudy van Boxtel, Chris Canter Ontwerp springvorm, s-hertogenbosch Eerste druk januari 2004 U kunt deze brochure bestellen via internet (www.alcoholinfo.nl) of via de klantenservice van het NIGZ: (0348) De in deze brochure afgebeelde personen hebben niets van doen met alcoholproblematiek, maar hebben zich ten bate van de alcoholvoorlichting beschikbaar gesteld.

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Alcohol Informatie voor patiënten F0931-3415 september 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44 MCH

Nadere informatie

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik I.V.A. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger Horeca Tijdens het verstrekken van alcohol dient er altijd een leidinggevende aanwezig te zijn. Deze persoon

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Hoe zit dat met alcohol? Ieder glas alcohol is vergif!

Hoe zit dat met alcohol? Ieder glas alcohol is vergif! 1 Hoe zit dat met alcohol? Ieder glas alcohol is vergif! Het alcoholpercentage in: - Bier 5% - Wijn 12% - Sterke drank 35% Voor het alcoholpercentage in je bloed maakt het niets uit of je bier, wijn of

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR?

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? Gezond genieten Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? 1. Op oudere leeftijd kun je lichamelijk beter tegen alcohol. 2. Vanaf het vijfenveertigste jaar heeft alcohol een gunstig effect op

Nadere informatie

Alcohol in de opvoeding

Alcohol in de opvoeding Alcohol in de opvoeding >> In deze brochure leest u meer over alcohol in de opvoeding. Over het effect van alcoholgebruik op uw kind. Over regels die u kunt stellen en adviezen die u uw kind kunt geven.

Nadere informatie

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik

Lichamelijke klachten door alcoholgebruik Maag-, Darm- en Leverziekten Lichamelijke klachten door alcoholgebruik www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL013 / Lichamelijke klachten door

Nadere informatie

Gevolgen van alcoholgebruik

Gevolgen van alcoholgebruik Gevolgen van alcoholgebruik Katwijk 7 februari 2008 Programma Trends in alcohol gebruik Effecten en risico s Gevolgen (bij jongeren) Mogelijke oplossingen Conclusies 1 Algemene trends bij jongeren Steeds

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDEN Tips en advies voor ouders

ALCOHOL EN OPVOEDEN Tips en advies voor ouders ALCOHOL EN OPVOEDEN Tips en advies voor ouders Herkent u één van deze vragen? Hoeveel mag mijn kind eigenlijk drinken? Kunnen jongeren tegen alcohol en wat zijn de risico s? Is het verstandig mijn kind

Nadere informatie

ALCOHOL. Zonder flauwekul

ALCOHOL. Zonder flauwekul ALCOHOL Zonder flauwekul Op een feestje of in een café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken eigenlijk wel gezellig? Het is belangrijk dat je weet wat alcohol met

Nadere informatie

Alcohol nuchter bekeken

Alcohol nuchter bekeken Alcohol nuchter bekeken Alcohol en kanker Vandaag zal kanker je misschien niet echt bezighouden. Het is wel een feit dat overdadig alcoholgebruik op termijn het risico op bepaalde soorten kanker verhoogt.

Nadere informatie

Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Instructie Verantwoord Alcoholgebruik 1a Programma Eerste lesuur De barvrijwilliger en de Drank- en Horecawet introductie m.b.v. video Alcohol en de wet (6 min.) informatie m.b.v. sheets (25 min.) Informatie

Nadere informatie

lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met alcohol 3 Wat is alcohol? 4 Hoeveel alcohol per glas? 4 Alcohol: gevolgen korte

Nadere informatie

Hoeveel drink ik eigenlijk?

Hoeveel drink ik eigenlijk? Hoeveel drink ik eigenlijk? 2 >> Inhoud In deze brochure 3 Hoeveel is teveel? 4 Stap 1 Meet en weet hoeveel u drinkt 8 Stap 2 Bekijk uw score 11 Stap 3 Beslis of u wilt minderen 16 Stap 4 Maak een plan

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER ALCOHOL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER ALCOHOL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER ALCOHOL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over alcohol INHOUD pagina Inleiding 2 Welke soorten drank zijn er? 2 De werking

Nadere informatie

LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING

LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING V.S.O. WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief: V.S.O. alcohol en alcoholverslaving INHOUDSOPGAVE pagina

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN Voo Click icon to add picture Praktijk Veiligheids Instructie ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN ASSET INTEGRITY PARTNER PAGE 1 Inhoud voorwoord Voorlichting alcoholgebruik Voorlichting drugsgebruik Voorlichting

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDEN Tips en advies voor ouders

ALCOHOL EN OPVOEDEN Tips en advies voor ouders 2 e druk, mei 2008 ALCOHOL EN OPVOEDEN Tips en advies voor ouders Herkent u één van deze vragen? Hoeveel mag mijn kind eigenlijk drinken? Wat zijn de risico s van alcoholgebruik door jongeren? Is het verstandig

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders

Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2014 pavo 1077 Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging opgenomen in het ziekenhuis. Dit kan voor u en uw

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie bij jongeren

Alcoholintoxicatie bij jongeren Alcoholintoxicatie bij jongeren Beter voor elkaar Informatie voor ouders na opname van hun kind vanwege alcoholintoxicatie ( comazuiper ) Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging in

Nadere informatie

Wat je moet weten over alcohol

Wat je moet weten over alcohol Wat je moet weten over alcohol 1 2 Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met

Nadere informatie

lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met alcohol 3 Wat is alcohol? 4 Hoeveel alcohol per glas? 4 Alcohol: gevolgen korte

Nadere informatie

Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging

Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging in het ziekenhuis geweest. Dit kan voor zowel u als voor uw kind een schokkende ervaring zijn.

Nadere informatie

LESBRIEF OVER ALCOHOL

LESBRIEF OVER ALCOHOL LESBRIEF OVER ALCOHOL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over alcohol INHOUDSOPGAVE pagina Inleiding 2 Vriend of vijand 2 Wat is alcohol en hoe wordt het

Nadere informatie

LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING

LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief: alcohol en alcoholverslaving Colofon: INHOUDSOPGAVE pagina Inleiding 2 Vriend

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

Bestuursreglement - protocol alcohol z.v.v. Blauw Wit 66

Bestuursreglement - protocol alcohol z.v.v. Blauw Wit 66 Bestuursreglement - protocol alcohol z.v.v. Blauw Wit 66 Inhoud Bestuursreglement - protocol alcohol in de sportkantine z.v.v. Blauw Wit '66 pag. 3 Instructie Verantwoord Alcohol schenken pag. 6 Bestuursreglement

Nadere informatie

...en wie ben jij? TIPS VOOR MENTOREN

...en wie ben jij? TIPS VOOR MENTOREN ...en wie ben jij? TIPS VOOR MENTOREN Als mentor ben jij er verantwoordelijk voor dat jouw groepje eerstejaars studenten tijdens hun introductieperiode een onvergetelijke inleiding krijgt op hun studietijd.

Nadere informatie

Alcohol. Hoeveel is te veel?

Alcohol. Hoeveel is te veel? Alcohol. Hoeveel is te veel? V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2015 (herziene druk) - D/2015/6030/ 30 DeDe DrugLijn

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk 16 september 2014 Pel van Hattum Programma 1. Middelen 2. Cijfers 3. Puberteit 4. Opvoeding 1. Middelen: Tabak Héél ongezond: de dodelijkste

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Pubergedrag en hersenontwikkeling Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Opvoedtips

Nadere informatie

Alcoholpoli voor jongeren

Alcoholpoli voor jongeren Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Alcoholpoli voor jongeren z 1 Het WZA heeft een speciale polikliniek voor jongeren tot achttien jaar die op de Spoedeisende Hulp

Nadere informatie

Alcohol en jongeren. Ziekenhuis Bernhoven 8 juli 12 juli Allert Vos. Gordon Slabbers. Internist. Kinderarts

Alcohol en jongeren. Ziekenhuis Bernhoven 8 juli 12 juli Allert Vos. Gordon Slabbers. Internist. Kinderarts Alcohol en jongeren Ziekenhuis Bernhoven 8 juli 12 juli Allert Vos Internist Gordon Slabbers Kinderarts 16-7-2010 1 De Jeugd deugt, maar met alcohol??? 2 Opbouw informatie-avond Een gewoon weekend in 2008

Nadere informatie

Waarom sociale hygiëne?

Waarom sociale hygiëne? Waarom sociale hygiëne? Met ingang van 2000 geldt voor verenigingen, buurt- en clubhuizen de volgende regeling: Twee leidinggevende personen per vereniging dienen over een SVH Verklaring Sociale Hygiëne

Nadere informatie

matige alcohol consumptie gezondheid

matige alcohol consumptie gezondheid matige alcohol consumptie positief voor gezondheid R e s u l t a t e n v a n 3 j a a r w e t e n s c h a p p e l i j k o n d e r z o e k Matige en regelmatige alcoholconsumptie heeft overall een positief

Nadere informatie

Diabetes and. alcohol. alcohol

Diabetes and. alcohol. alcohol Diabetes and alcohol en alcohol De risico s kennen Een alcoholisch drankje nuttigen met vrienden kan een leuk sociaal gebeuren zijn. Maar alcohol dient met mate te worden gebruikt om de gezondheidsrisico

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: ROKEN EN BLOWEN 3 GEWOONTEN 3 CONTRACT 4 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Wat zijn genotmiddelen? Stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken en om die reden worden gebruikt. Verdovend

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Jawel, je staat model!

Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Jawel, je staat model! Als ouder, grootouder, heb je een voorbeeldfunctie voor de jongere generaties. Zeker voor hun puberteit is het gezin voor kinderen een belangrijk referentiekader.

Nadere informatie

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut Nee tegen alcohol (en drugs) schade Bert Vinken Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg Programma 19.30 uur 20.30 uur 20.45 uur 21.30 uur Presentatie Pauze vraag en antwoord Einde Drugs Definities

Nadere informatie

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011 Programma vandaag 19:00 19:45 u Tactus Verslavingszorg Cijfers Middelen/gewoontes 19:45 20:00 u Pauze Pubers & Verslavingen Liska Vulperhorst Preventiewerker 21 maart 2013 20:00 20:45 u Stellingen 20:45

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch Jongeren en alcohol Gemeente s-hertogenbosch Onderzoek & Statistiek Oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Achtergrond... 5 1.2 Jongerenpanel alcohol... 5 1.3 Leeswijzer... 5 2. Alcoholgebruik

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

lesbrief alcohol WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL

lesbrief alcohol WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL inhoud LES ENNISMAKING MET ALCOHOL WAT IS ALCOHOL? HOEVEEL ALCOHOL PER DRANKJE? ALCOHOL: GEVOLGEN KORTE TERMIJN COMAZUIPEN ALCOHOL: GEVOLGEN LANGE TERMIJN RIJDEN ONDER INVLOED

Nadere informatie

In deze folder vind je:

In deze folder vind je: Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met je doet; welke risico s er zijn; dat

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

ONTNUCHTERENDE BLIK OP JEUGD EN ALCOHOL

ONTNUCHTERENDE BLIK OP JEUGD EN ALCOHOL ONTNUCHTERENDE BLIK OP JEUGD EN ALCOHOL Regionale bijeenkomsten Bestrijding overlast en verloedering Bert Bieleman, Annelies Kruize, Cindy Zimmerman ONDERWERPEN Drinkgedrag Effecten Maatregelen DRINKGEDRAG

Nadere informatie

Jeugd en alcohol. Oefeningen

Jeugd en alcohol. Oefeningen 2009-16 tekst 1 Delft, 16 april 2009 Jongeren drinken steeds meer alcohol. En ze drinken vaker. Ook zijn ze jonger als ze beginnen. Het is een groeiend probleem. Cijfers van 2008 337 jongeren kwamen in

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Alcohol en drugs Waar denken we aan? Nadine Mouchart, MSc Medewerker Verslavingspreventie Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? En wat missen

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik.

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik. Samenvatting In Nederland gebruikt ongeveer 80% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank. Veel vrouwen staken het alcoholgebruik zodra ze zwanger zijn of eerder al, als ze zwanger

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Polikliniek voor. Jeugd en Alcohol

PATIËNTEN INFORMATIE. Polikliniek voor. Jeugd en Alcohol PATIËNTEN INFORMATIE Polikliniek voor Jeugd en Alcohol 2 PATIËNTENINFORMATIE Opname in het ziekenhuis Door middel van deze folder informeert het Maasstad Ziekenhuis over de polikliniek Jeugd en Alcohol.

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Jan Widdershoven Annemieke van der Weij Marianne van Steenbergen Kinderartsen JBZ. Dokters op dinsdag 22 januari 2013

Jongeren en alcohol. Jan Widdershoven Annemieke van der Weij Marianne van Steenbergen Kinderartsen JBZ. Dokters op dinsdag 22 januari 2013 Jongeren en alcohol Jan Widdershoven Annemieke van der Weij Marianne van Steenbergen Kinderartsen JBZ Dokters op dinsdag 22 januari 2013 U voelt u onrustig en krijgt het volgende voorgeschreven: Suspensie

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Hokken en keten - 02. Hoe herken je een hok of keet? Er worden drie varianten onderscheiden:

Hokken en keten - 02. Hoe herken je een hok of keet? Er worden drie varianten onderscheiden: Hokken en keten Een (drank)keet of hok is een Nederlandse term om een plek aan te duiden waar vrienden of bekenden, als groep of als individuen bij elkaar komen voor gezelligheid, om dingen met elkaar

Nadere informatie

Hokken en keten. Hokken en keten - 02

Hokken en keten. Hokken en keten - 02 Hokken en keten In Zuidoost-Brabant bevinden zich veel hokken en keten waar jongeren bij elkaar komen. Het is belangrijk dat jongeren een plek hebben om samen te komen en lekker een beetje te hangen. Vaak

Nadere informatie

Dossier: rijden onder invloed van alcohol

Dossier: rijden onder invloed van alcohol Dossier: rijden onder invloed van alcohol 1 1. Rijden onder invloed van alcohol bij de jongeren Bij nachtelijke weekendongevallen wordt alcoholgebruik vaak met de vinger gewezen. Er doen heel wat clichés

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Aloysius de Roosten school 2 februari 2015 Rolf Pelleboer, kinderarts Catharina Ziekenhuis Eindhoven

Aloysius de Roosten school 2 februari 2015 Rolf Pelleboer, kinderarts Catharina Ziekenhuis Eindhoven Aloysius de Roosten school 2 februari 2015 Rolf Pelleboer, kinderarts Catharina Ziekenhuis Eindhoven 1. Inleiding 2. Kennisquiz 3. Werking alcohol 4. Conclusies 5. Opvoedingstips Niet crack of heroïne,

Nadere informatie

Nederlands. Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland. opvattingen, feiten en risico's

Nederlands. Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland. opvattingen, feiten en risico's Nederlands Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland 1 opvattingen, feiten en risico's Bijna overal ter wereld... Bijna overal ter wereld gebruiken mensen alcohol, tabak en drugs. Voor de smaak

Nadere informatie

Hokken en keten - 02. Alcohol is ongezond voor jongeren

Hokken en keten - 02. Alcohol is ongezond voor jongeren Hokken en keten Jongeren groeien nog, wegen minder en zijn kleiner dan volwassenen. Bij jongeren leidt het gebruik van alcohol daarom sneller tot risico s dan bij volwassenen. Dat komt mede omdat het bij

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

basisschool WWW.VOORKOM.NL

basisschool WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Inleiding 3 Les 1: Roken en Blowen 4 Roken: de werking 4 Lichamelijke en geestelijke verslaving 5 Blowen

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 16 oktober 2012 marion.kooij@brijder.nl 023 5307400 www.twitter.com/brijderjeugd Hoeveel alcoholspelletjes kent u? Kingsen Boeren Zap een

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies Achtergronden We beschouwen verslaving vandaag als een ziekte. Door veranderingen in de hersenen zijn verslaafden niet goed in staat om hun innamegedrag onder controle te houden. Een verslaafde drinker

Nadere informatie

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met roken 3 Meer of minder rook? 3 Roken en jouw gezondheid 4 Roken en verslaving 5

Nadere informatie

Schadelijke effecten van alcohol

Schadelijke effecten van alcohol Schadelijke effecten van alcohol Jong geleerd? Saskia Wolt kinderarts Gerda de Boer GZ-psycholoog K&J Flevoziekenhuis DeKinderkliniek/DeKinderGGZ 2-11-2015 Club Cell, Almere Inhoud Alcohol en uw puber:

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

Rijden onder invloed - Deel 2: Stellingenspel over invloed van alcohol op het menselijk lichaam en het verkeer

Rijden onder invloed - Deel 2: Stellingenspel over invloed van alcohol op het menselijk lichaam en het verkeer Vraag/Stellg 1 Als Als we we bier bier drken, drken, consumeren consumeren we we.. Wat Wat is is de de scheikundige scheikundige naam naam van van dit dit type type van van?? a) a) Methanol Methanol b)

Nadere informatie

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen Eelco de Gries & Nienke de Waard Afd. Voorlichting en Preventie Friesland Programma Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen 1 Onderzoek Iedereen gebruikt drugs!

Nadere informatie

Geef ze geen alcohol onder de 16 Folder vóór en dóór ouders over alcohol en jongeren

Geef ze geen alcohol onder de 16 Folder vóór en dóór ouders over alcohol en jongeren Geef ze geen alcohol onder de 16 Folder vóór en dóór ouders over alcohol en jongeren Stadmeteenhart Stadsberichten extra Werkzaamheden Van Tuyllstraat Waarom deze folder? Heeft u ook een kind in de puberteit

Nadere informatie

Aan de ouder(s)/verzorger(s) van de leerlingen van klas 3 locatie Boermarkeweg,

Aan de ouder(s)/verzorger(s) van de leerlingen van klas 3 locatie Boermarkeweg, Emmen, 4 oktober 2013 Aan de ouder(s)/verzorger(s) van de leerlingen van klas 3 locatie Boermarkeweg, Middels deze brief willen wij u informeren over de clinics veilig uitgaan = veilig thuiskomen die op

Nadere informatie

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER Gemeente Breda Claudius Prinsenlaan 10 4811 DJ Breda Postbus 90156, 4800 RH Breda N: Kenneth Wilson T: 06 30735070 E: k.wilson@breda.nl W: www.breda.nl ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN,

Nadere informatie

XTC, cocaïne en speed

XTC, cocaïne en speed XTC, cocaïne en speed Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van XTC, cocaïne en speed gehoord. XTC, cocaïne en speed zijn drugs. Het is belangrijk om te weten wat XTC, cocaïne en speed met je doen. Dat

Nadere informatie

Ouder worden en alcohol

Ouder worden en alcohol Ouder worden en alcohol V.U.: Paul Van Deun, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - september 2015 - D/2015/6030/41 De De DrugLijn is een initiatief

Nadere informatie

Welkom. Middelen & Opvoeden Youz

Welkom. Middelen & Opvoeden Youz Welkom Middelen & Opvoeden Youz Wat is Youz? Jongerenmerk van Bouman GGZ Advies en behandeling voor jongeren met problemen op het gebied van alcohol, drugs, gokken of gamen. Youz is er ook voor ouders

Nadere informatie

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt.

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt. IJsselland GENOTMIDDELEN Jongerenmonitor 1 4% ooit alcohol gedronken.163 jongeren School Klas 13-14 jaar Klas 4 1-16 jaar 4% weleens gerookt % ooit wiet gebruikt Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Nieuwsbrief Apotheek Rijnoever

Nieuwsbrief Apotheek Rijnoever W I N T E R 2 0 1 3 Nieuwsbrief Apotheek Rijnoever In dit nummer Apotheek nieuws Alcohol en medicijnen Winterdepressie Anke geeft advies Beste lezer, dit is weer de laatste nieuwsbrief van het jaar 2013.

Nadere informatie

Tips voor Ouders van drinkende pubers

Tips voor Ouders van drinkende pubers Tips voor Ouders van drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: - Kies als ouders samen regels voor het gezin. - Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

Een stille date met alcohol

Een stille date met alcohol Een stille date met alcohol Verslaafd Je bent 19 jaar en je drinkt anderhalve fles wijn op een avond. Het verhaal van een meisje dat hulp zoekt. EEN NEGENTIENJARIGE ALCOHOLIST Er liggen zes opgerookte

Nadere informatie