UROLOGIE. Prostaatklachten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UROLOGIE. Prostaatklachten"

Transcriptie

1 UROLOGIE Prostaatklachten

2 Prostaatklachten In deze folder vindt u informatie over de prostaat, zoals de functie en ligging van de prostaat, de meest voorkomende aandoeningen en de behandelingen die daarbij horen. De folder is bedoeld als aanvulling op het gesprek met uw arts. Algemeen De prostaat is een kastanjegrote klier die zaadvocht maakt. Hij ligt vlak onder de blaas van de man, om de plasbuis heen. Onder de prostaat ligt de sluitspier van de blaas en plasbuis. Min of meer dwars door de prostaat heen lopen twee zaadleiders. Die zijn afkomstig van de bijballen (testikels). Door de zaadleiders stroomt alleen tijdens een zaadlozing sperma. Een voorraad sperma wordt bewaard in de twee zaadblaasjes die links en rechts tussen de prostaat en de blaas liggen. Tijdens een zaadlozing worden de zaadblaasjes uitgeknepen, zodat een hoeveelheid sperma in de plasbuis wordt gespoten en uiteindelijk via de penis het lichaam verlaat. De bijballen en de prostaat zijn met elkaar verbonden. Vlak naast de prostaat lopen een aantal zenuwbundeltjes naar de penis. Deze zenuwbundeltjes zijn belangrijk voor het maken van erecties. Figuur 1: het mannelijk geslachtsorgaan De prostaat is bij de geboorte al aanwezig, maar heel klein. Door het mannelijk geslachtshormoon testosteron groeit de prostaat in de puberteitsjaren tot volwassen grootte. De gemiddelde grootte is 15 ml, maar afmetingen van 100 ml of meer komen ook voor. De drie meest voorkomende aandoeningen aan de prostaat zijn: ontsteking (infectie), vergroting en kanker. 1

3 Prostaatontsteking Bij een prostaatontsteking is het klierweefsel van de prostaat ontstoken. Vaak wordt dit veroorzaakt door een eerdere blaasontsteking. In de plasbuis en blaas zitten altijd wel bacteriën, meestal de bekende eigen darmbacteriën. Die doen normaal gesproken weinig kwaad, al horen ze er niet thuis. De urine spoelt de bacteriën vaak uit het lichaam voordat het er te veel worden. Soms, bijvoorbeeld bij een lagere weerstand door griep, kan het aantal bacteriën toch te hoog worden. Dat zorgt voor een ontstoken blaas of prostaat. Vaak gaat de blaasontsteking dan weer vanzelf over (die spoelt zichzelf weer schoon), maar bij de prostaat gaat dat moeilijker. Er stroomt namelijk wel urine langs, maar niet erdoorheen, zodat de prostaat niet zo makkelijk wordt doorgespoeld. Ook is de weerstand tegen infecties in de prostaat niet zo hoog; mogelijk vanwege het feit dat de bacteriën die erbij betrokken zijn, geen absolute vreemden zijn voor ons afweersysteem - het zijn immers meestal de eigen darmbacteriën. Zolang de bacteriën maar niet al te agressief zijn, reageert het afweersysteem van het lichaam er nauwelijks op. Als de prostaatontsteking echter door geslachtsziekten wordt veroorzaakt, reageert het lichaam vaak sterk. De patiënt krijgt dan hoge koorts en voelt zich erg beroerd. Klachten Meestal valt het met de klachten bij een prostaatontsteking dus wel mee. Sommige mannen hebben al een hele tijd een ontsteking voordat ze het merken. Een prostaatontsteking kan pijn geven op heel verschillende plekken: in het kruis, de onderbuik, liezen en rug. Het is meestal een zeurende pijn, die soms ook een paar dagen weg kan zijn. Ook kan het plassen vervelend zijn: vaker moeten plassen, niet lang de plas kunnen ophouden, branderigheid bij het plassen. Dat komt doordat de ontstoken prostaat zo dicht bij de blaas ligt. Door de ontsteking kan de prostaat iets opzwellen, zodat het plassen wat moeilijker gaat en de urinestraal slapper wordt. Als de prostaat uiteindelijk weer is genezen (vanzelf of na een antibioticakuur), dan blijven meestal wat littekentjes achter. Deze geven zelf geen klachten, maar vergroten wel de kans op een nieuwe infectie. Een ontstoken prostaat geeft geen hogere kans op prostaatkanker. Hoewel er meestal geen duidelijke oorzaak voor de ontsteking wordt gevonden, kunnen er soms omstandigheden zijn die een en ander in de hand werken: een vergrote prostaat of prostaatcysten. In het geval van prostaatcysten zit er vocht in kleine holtes in de prostaat. Ondanks behandeling met antibiotica, kunnen bacteriën er soms overleven. Daardoor blijft de ontsteking ontstaan. Prostaatpijn Soms kan de prostaat gevoelig zijn. Dat zorgt voor regelmatig terugkerende, vage pijnklachten in de onderbuik, liezen of kruis. Dat heet prostaatpijn. Net zoals een gevoelige maag kan opspelen bij spanningen op het werk of thuis (brandend maagzuur), zo kan ook het prostaatgebied (prostaat, blaas, plasbuis, bijbal) bij stress geïrriteerd raken en pijn doen. Vaak is er dan met de 2

4 blaas of prostaat op zich niets aan de hand, hoewel een en ander wel vaker voorkomt bij mannen die eerder prostaatontstekingen hadden. Prostaatvergroting Bij een aantal mannen kan de prostaat in de loop van de jaren gaan groeien. Waarom dit bij sommige mannen wel gebeurt, en bij andere mannen niet, is niet duidelijk. Het mannelijk geslachtshormoon testosteron is nodig voor een normale ontwikkeling en groei van de prostaat. Maar toch is het niet zo dat een hoog testosterongehalte in het bloed eerder leidt tot een vergrote prostaat. Ook is het niet zo dat een prostaatvergroting altijd tot klachten leidt. Sommige mannen hebben een heel grote prostaat maar plassen prima, terwijl anderen met een slechts licht vergrote prostaat helemaal niet meer kunnen plassen. Verminderde straalkracht Als de vergrote prostaat wèl voor klachten zorgt, dan begint dit meestal met een verminderde straalkracht bij het plassen. Het duurt dan langer tot de blaas leeg is. Dat komt doordat de vergrote prostaat (die immers om de plasbuis heen zit) de plasbuis kan dichtdrukken. Daardoor wordt de doorgang voor de urine kleiner en de straal minder sterk. Deze ontwikkeling verloopt over vele jaren, zodat het vaak niet opvalt. Daarbij denken sommige mannen dat het bij hun leeftijd hoort dat ze zo n slappe straal hebben. Doordat de vergrote prostaat ook de blaas begint te irriteren, moeten sommige mannen ook vaker plassen en moeten ze soms meerdere malen s nachts het bed uit. De blaas levert de spierkracht voor de urinestraal. Gelukkig kan de blaas in de loop van de jaren sterker worden. Bij een kijkonderzoek in de blaas is dat vaak goed te zien aan dikke spierbundels in de blaas. Maar op een gegeven moment kan de blaas niet sterker worden en zal hij de strijd verliezen met de prostaat die steeds meer in de weg zit. Vanaf dat moment zal de blaas na het plassen niet meer helemaal leeg raken. Er blijft dan steeds meer urine in de blaas achter. Ook dit gaat meestal zo langzaam dat de man het niet eens merkt. Totdat het op een dag opeens helemaal niet meer lukt om te plassen. Dit gebeurt vaak nadat hij veel alcohol heeft gedronken. Alcohol vermindert namelijk de spierkracht en dus ook de kracht van de blaas, die ook een spier is. Het hoeft zover niet te komen. Soms houdt de groei van de prostaat opeens op. Vaak kan de prostaat ook jaren niet groeien, om vervolgens wel weer groter te worden. Soms komt de patiënt door de klachten bij de dokter: een slappere straal, moeite met op gang komen, nadruppelen na het plassen, vaak plassen. In andere gevallen zijn de complicaties de reden: niet meer kunnen plassen, blaas- en/of prostaatontstekingen of blaasstenen (doordat er voortdurend urine in de blaas achter blijft). Een vergrote prostaat zorgt in elk geval niet voor prostaatkanker. Tegenwoordig komen meer en meer mannen gelukkig op tijd bij de dokter. Als de man te lang met de behandeling wacht, dan wordt het namelijk een stuk moeilijker om de vergrote prostaat te genezen. Als de blaas te ver is uitgerekt, is het probleem zelfs niet meer te verhelpen. 3

5 Prostaatkanker Veruit de meeste mannen van negentig jaar en ouder hebben prostaatkanker. Gelukkig groeit prostaatkanker op die leeftijd vrij langzaam, zodat de meeste mannen er nooit last van zullen krijgen. Maar op jongere leeftijd (rond de 70 jaar) groeien de cellen wat sneller. Een behandeling is dan nodig om te voorkomen dat de cellen zich verspreiden naar andere delen van het lichaam. Overigens is het niet zo dat prostaatkanker altijd uitgroeit en/of uitzaait; in een aantal gevallen zal de prostaatkanker slapend aanwezig blijven en nooit problemen veroorzaken. Als er bij iemand kankercellen worden gevonden, is het helaas nooit te voorspellen of de kanker later actief zal worden of slapend blijft. Oorzaak Het is niet bekend wat prostaatkanker veroorzaakt, ook al weten we wel dat het te maken heeft met testosteron. Het wordt niet veroorzaakt door een ontstoken prostaat of door een goedaardige vergroting van de prostaat. Vaak zitten kankercellen zelfs op een andere plaats in de prostaat dan bij een goedaardige vergroting; een vergrote prostaat ontstaat in het deel direct rondom de plasbuis, terwijl prostaatkanker juist aan de buitenrand van de prostaat ontstaat. Prostaatkanker is dan ook over het algemeen vanuit de endeldarm door de dokter goed te voelen als een knobbel aan het oppervlak van de prostaat. Iemand kan wel een vergrote prostaat èn prostaatkanker hebben. Dat komt vrij veel voor. Klachten Vaak merkt de patiënt in het begin niet dat hij prostaatkanker heeft. Doordat de kanker meestal aan de buitenkant van de prostaat begint, zorgt de zwelling (tumor) pas laat in de ziekte voor een verminderde straalkracht bij het plassen. Ook hebben mannen met prostaatkanker bijna nooit pijn. De pijn ontstaat vaak pas nadat de kanker is uitgezaaid. De uitzaaiing van kankercellen verloopt meestal via de lymfeklieren of via de bloedvaten. Van daaruit zaait het uit naar de botten: meestal het bekken en de ruggenwervels. Het kankerweefsel drukt het gezonde botweefsel opzij, wat bij de patiënt veel pijn kan doen. Onderzoek Er zijn verschillende manieren om de prostaat te onderzoeken. Niet alle onderzoeken zijn altijd nodig. Over het algemeen zal de uroloog hierin een keuze maken. Hieronder volgen de onderzoeken die het vaakst worden verricht. Rectaal toucher Bij dit onderzoek tast de arts met de vinger via de anus de prostaat af. Hij kan zo inschatten of de prostaat vergroot is of dat er sprake kan zijn van kanker. Het onderzoek is wat oncomfortabel, maar niet pijnlijk. Een pijnlijke prostaat kan wijzen op een prostaatontsteking. Bloedonderzoek Soms kan er een infectie in het lichaam zitten. Dat kan worden aangetoond door bij een bloedonderzoek de bloedbezinking te meten en het aantal witte bloedlichaampjes 4

6 te tellen. Als die zijn toegenomen, is er iets in het lichaam ontstoken. Een belangrijke graadmeter voor de gezondheid van de prostaat is de hoeveelheid PSA in het bloed. PSA betekent Prostaat Specifiek Antigeen. Dat is een stof die de prostaat aan het bloed afgeeft. Normaal gesproken is de waarde lager dan 4. Op latere leeftijd (ouder dan 70 jaar) kan een hogere waarde van 7 en meer ook normaal zijn. Als de PSA-waarde verhoogd is, dan betekent dat dat er iets aan de hand is met de prostaat. Hij kan dan vergroot of ontstoken zijn of er kan kanker in zitten. Verder onderzoek is dan nodig om uit te zoeken wat er precies aan de hand is. Urineonderzoek Vaak is aan de urine niet te zien waar in de urinewegen (nieren, blaas, prostaat) een mogelijke infectie precies zit. Meestal is het aantal witte bloedcellen bij een prostaatontsteking niet sterk verhoogd, maar bij een gelijktijdig optredende blaasontsteking kan dat wel het geval zijn. Bloed in de urine kan voorkomen bij infecties, maar ook bij nier-, blaas- of prostaatkanker. Spermaonderzoek Soms kan het nodig zijn om het sperma, de witte bloedcellen of bacteriën te onderzoeken om een mogelijk ontstoken prostaat aan te tonen. Echo van de prostaat Met een echografie kan de arts de prostaat met ultrageluidsgolven aftasten. Daar hoort en voelt de patiënt niets van. Omdat de prostaat achter het schaambeen en vrij ver naar achteren ligt, is het lastig om hem van voren goed zichtbaar te maken. Daarom wordt de echografie via een speciaal staafje vanuit de endeldarm verricht. Het staafje is iets dikker dan de vinger van de dokter, dus het onderzoek is niet pijnlijk. Eventuele verkalkingen in de prostaat (bijvoorbeeld als teken van een oude prostaatontsteking) vallen goed op en de arts kan de grootte van de prostaat heel nauwkeurig opmeten. Een gezonde prostaat is donkergrijs op het beeldscherm; lichtere plekken kunnen wijzen op een ontsteking, donkere op kanker. Ook kan de arts de grootte en uitbreiding van eventuele prostaatkanker inschatten. CT-scan Met een CT-scan (Computer-Tomografiescan) wordt het lichaam als het ware in dunne plakjes röntgenafbeeldingen gesneden. Vaak spuit de arts ook nog contraststof in een ader van de patiënt om de prostaat en het gebied eromheen beter te kunnen zien. Dit onderzoek is vooral belangrijk om te weten of er uitzaaiingen zijn in geval van prostaatkanker. Hoewel het een heel nauwkeurig onderzoek is, kan het toch zijn dat de arts liever opereert. Met een kleine operatie om de lymfeklieren rondom de prostaat, kan hij ze nog nauwkeuriger onderzoeken. Kijkonderzoek in de blaas (cystoscopie) Bij een cystoscopie kijkt de arts via de plasbuis met een kijker in de plasbuis en de blaas. Hij kan zo de grootte van de prostaat inschatten en beoordelen in hoeverre een vergrote prostaat in de weg zit. Niet elke vergrote prostaat geeft namelijk problemen bij het plassen. Ook kan de arts zien of er stenen of tumoren in de blaas zitten. 5

7 Tot slot geeft het onderzoek de arts een indruk van de conditie (de kracht) van de blaas. Weghalen van klein stukje weefsel (biopsie) Soms kan het nodig zijn om biopten (kleine stukjes weefsel) uit de prostaat weg te halen voor verder onderzoek. Bijvoorbeeld wanneer de arts na een rectaal toucher, bij een verhoogd PSA-gehalte of bij afwijkingen bij de echografie, denkt aan prostaatkanker. De biopsie gebeurt meestal via de anus. Met een zeer dunne naald haalt de arts enkele kleine stukjes prostaatweefsel weg. Dat doet hij tegenwoordig vaak met een soort pistool, waardoor het onderzoek vliegensvlug verloopt en meestal pijnloos is. Wel kan de patiënt na het onderzoek nog even bloeden (bloed in de ontlasting, in de urine en bij een zaadlozing), maar dat houdt meestal snel weer op (bij zaadlozing duurt het wat langer). Vaak krijgt de patiënt een korte antibioticakuur om infecties te voorkomen. Botscan Ook met een botscan kan de arts bekijken in hoeverre prostaatkanker is uitgezaaid naar de botten. Hij spuit daarvoor een licht radioactieve stof in een ader. Deze stof hecht zich aan de uitzaaiingen in de botten, als die er zijn. Met een speciale camera worden de botten gefilmd, zodat verdachte plekken direct zichtbaar worden. Behandelingen Hieronder vindt u een aantal veel voorkomende ziektebeelden aan de prostaat met de behandelingen die daarbij horen. Behandeling prostaatontsteking Het is soms moeilijk om een ontstoken prostaat te genezen. Meestal is het noodzakelijk om langdurig met antibiotica te behandelen. Ook moet de patiënt veel drinken zodat hij door de grote hoeveelheid urine de blaas en urinewegen vaak schoonspoelt. Omdat het wel enige maanden kan duren voordat de prostaat weer helemaal is hersteld, is het noodzakelijk het vele drinken lang vol te houden. Bij onvoldoende drinken raakt de prostaat namelijk weer snel ontstoken; helaas komt dit toch vaak voor. Soms is de prostaat zo ernstig en/of langdurig ontstoken geweest, dat deze nooit meer helemaal de oude wordt. Dat betekent dat de prostaat kwetsbaar blijft voor nieuwe infecties en dat sommige mannen de rest van hun leven af en toe klachten zullen hebben. In sommige gevallen kunnen dieetmaatregels zin hebben (vermijden van scherp voedsel, koolzuurhoudende dranken, teveel alcohol). Vaak biedt een warm bad direct verlichting. Veel drinken blijft belangrijk. Uiteraard is het nodig om de oorzaak van de ontsteking in de prostaat aan te pakken. Maar vaak is er niet veel aan de hand. 6

8 Behandeling prostaatvergroting Terwijl vroeger alleen een operatie mogelijk was, zijn er tegenwoordig meerdere manieren om een vergrote prostaat te behandelen. Medicijnen Met speciaal voor de prostaat ontworpen medicijnen is het mogelijk de prostaat meer ruimte te geven of de prostaat te laten slinken. Meer ruimte voor de prostaat Doordat in de wand van de prostaat spiervezeltjes zitten, is het mogelijk om met bepaalde medicijnen (alfa-blokkers) deze spiervezels te ontspannen. Daardoor kan de grote prostaat wat naar buiten uitzetten. De plasbuis, die midden in de prostaat zit, komt dan minder onder druk te staan en het plassen gaat weer makkelijker. Groeit de prostaat echter door, dan zal de ruimte snel weer door nieuw prostaatweefsel worden ingenomen en keren de plasproblemen weer terug. De prostaat laten krimpen De prostaat groeit door testosteron. Bepaalde medicijnen (5-alfa-reductaseremmers) voorkomen dat het testosteron in de prostaat actief wordt, waardoor de prostaat niet meer groeit of zelfs krimpt. Het krimpen van de prostaat gaat echter niet snel en vaak moet de patiënt deze medicijnen een aantal jaren gebruiken voordat de prostaat klein genoeg is geworden. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld als het plassen helemaal niet meer mogelijk is, duurt dit te lang. Bij sommige patiënten reageert de prostaat helemaal niet op het middel. Het is overigens nog onduidelijk wat er gebeurt als de patiënt (na goede resultaten) met het middel stopt: begint de prostaat dan weer langzaam te groeien of treedt in korte tijd een inhaalgroei op? Combinatie Soms kan de patiënt beide middelen tegelijk gebruiken. Het ene middel zorgt dan dat hij snel beter kan plassen, terwijl het andere middel op de langere termijn de prostaat verkleint. Prostaatoperaties via de plasbuis De TURP Een standaardbehandeling is de TURP (Trans Urethrale Resectie Prostaat). Bij deze operatie wordt de prostaat gedeeltelijk verwijderd. Dat gebeurt via de plasbuis. Hierbij wordt via een buisje de prostaat als het ware weggeschraapt. Dit kun je vergelijken met het uithollen van een appel vanuit het klokhuis, waarbij uiteindelijk alleen de schil overblijft. De wand van de prostaat blijft dus achter, zodat de prostaat wel kan aangroeien. De prostaat wordt echter nooit meer zo groot dat hij voor problemen kan zorgen. Bij deze ingreep kan de patiënt veel bloed verliezen, dat meteen uit de prostaat of blaas wordt weggespoeld. Na de ingreep krijgt de patiënt een kunststof slangetje (katheter genoemd) dat via de plasbuis in zijn blaas zit. Door dit slangetje kunnen bloed- en weefselresten uit de blaas en prostaat worden gespoeld. Complicaties 7

9 zijn er zelden; wel kan het enige tijd duren voordat de patiënt zijn plas weer goed kan ophouden. De sluitspier van de blaas moet namelijk weer wennen aan de toegenomen kracht van de urine die weer langsstroomt. Ook zal bij een zaadlozing het zaad de verkeerde kant uitgaan, namelijk naar de blaas. Dat komt doordat het kleine afsluitspiertje dat dit normaal gesproken tegengaat, bij de ingreep altijd sneuvelt. Maar de patiënt is na de ingreep slechts tijdelijk impotent. De ingreep gaat dus niet ten koste van zijn seksuele beleving. Laser-TURP Een variatie op de TURP is een operatie met behulp van het laser-apparaat. De ingreep is bijna hetzelfde, maar nu wordt het weefsel niet weggeschraapt, maar verdampt met het zeer hete laserlicht. Het voordeel is dat de patiënt bij deze ingreep minder bloed verliest dan bij de TURP. Ook kan deze ingreep bij patiënten met een minder goede conditie worden uitgevoerd. Het nadeel is dat de laserbehandeling bij sommige patiënten niet goed werkt en sommige prostaten zijn er gewoonweg niet geschikt voor. Ook hebben sommige patiënten na de ingreep met de laser erg veel aandrang en dit gevoel kan lang blijven. De laserbehandeling is om al deze redenen nog altijd experimenteel totdat artsen er voldoende ervaring mee hebben opgedaan. Open-prostaatoperatie Dit is de ingreep waarmee de meeste ervaring is opgedaan. Tegenwoordig wordt de open-prostaatoperatie vooral uitgevoerd bij zeer grote prostaten, waarbij een TURP te lang zou duren. Bij de open ingreep bereikt de arts de prostaat via een snee in de onderbuik. Vervolgens maakt hij de wand van de prostaat open en haalt hij het teveel aan prostaatweefsel weg. Ook hierbij wordt dus niet de gehele prostaat verwijderd en blijft de prostaatwand achter. Het is een veilige ingreep, waarbij de patiënt wel vrij veel bloed verliest. Soms moet de patiënt weer wat bloed krijgen toegediend om het bloedverlies te compenseren. Omdat het prostaatkapsel van buitenaf is geopend, moet er een paar dagen via de plasbuis een katheter in de blaas blijven, zodat de dichtgehechte opening waterdicht kan groeien. Ook na deze operatie stroomt het zaad tijdens een zaadlozing naar de blaas in plaats van naar de penis. Niets doen In sommige gevallen is de prostaat weliswaar te groot, maar ontstaan er weinig klachten. Als de patiënt er vrij weinig last van heeft, dan kan de arts besluiten niet te behandelen. Een heleboel mannen gaan in de loop van de tijd wat langzamer plassen, terwijl dat nooit tot ernstige medische problemen leidt. In die gevallen kan ook worden besloten niets te doen. Wel moet de patiënt zijn prostaat dan regelmatig laten controleren. Prostaatkanker Bij uitzaaiingen van prostaatkanker zijn de kankercellen buiten de prostaat gaan groeien. In die gevallen is een behandeling van alleen de prostaat niet zinvol, omdat daarbij het tumorweefsel op de andere plaatsen in het lichaam niet wordt meebehandeld. Daarnaast is een eenmaal uitgezaaide pros- 8

10 taatkanker niet meer volledig te genezen. In sommige gevallen groeit de prostaatkanker echter zo langzaam dat, vooral bij oudere mannen (ouder dan 75 jaar), geen problemen (meer) te verwachten zijn. De patiënt hoeft dan niet te worden behandeld. Als er wel problemen zijn, zoals pijn door uitzaaiingen in de botten, of de uitzaaiingen nemen snel toe, dan kan de arts besluiten over te gaan tot een antihormonale behandeling. Dat is een behandeling die ervoor zorgt dat de hoeveelheid testosteron in het lichaam afneemt. Niet alleen het gezonde prostaatweefsel groeit door testosteron, maar ook het kankerweefsel. Als het testosterongehalte daalt, dan remt dus ook de groei van het prostaatkankerweefsel, waar het ook zit. Testosteron wordt gemaakt in de testikels. Het laten afnemen van testosteron kan door de testikels te verwijderen (castratie) of met medicijnen die het testikelweefsel remmen (de zogenaamde chemische castratie); beide mogelijkheden geven hetzelfde resultaat. Een onvermijdelijke bijwerking vormt het verdwijnen van potentie en libido. Helaas zullen de kankercellen na verloop van tijd (maar vaak pas na jaren) ongevoelig worden voor deze behandeling en toch weer gaan groeien; dan zijn extra medicijnen nodig. Operatie Als de kanker niet is uitgezaaid en zich dus nog alleen in de prostaat bevindt, dan kan de kanker worden genezen. Door een operatie kan de gehele prostaat worden verwijderd, zodat met de prostaat ook al het kankerweefsel wordt weggehaald. Dit is een vrij grote ingreep waar niet iedereen fit genoeg voor is. Omdat prostaatkanker vooral een ziekte is van de oudere man, die misschien ook andere kwalen onder de leden heeft, gebeurt het vaak dat de patiënt deze ingreep niet aankan. Ook kan deze prostaatoperatie leiden tot impotentie of tot urineverlies (incontinentie). Bestraling Een alternatief is het bestralen van de prostaat en de directe omgeving ervan. Dit geeft bijna hetzelfde resultaat als de operatie. Ook bestraling geeft bijwerkingen, hoewel ook bestralingstechnieken in de loop van de jaren sterk zijn verbeterd. Zo wordt ook het gezonde blaasweefsel deels meebestraald. Dat kan later leiden tot littekens en het krimpen van de blaas. Ook kan bestraling leiden tot impotentie als de zenuwen worden beschadigd die vlak naast de prostaat liggen. Bovendien kan de endeldarm chronisch ontstoken raken, doordat deze zo dicht bij de prostaat ligt. Hoewel ook bestraling dus nadelen kent, is het een goede behandeling bij prostaatkanker en verdragen patiënten deze vaak goed. Bestraling met naaldjes Een speciale vorm van bestraling is die waarbij de arts dunne naaldjes in de prostaat inbrengt rondom het kankerweefsel. De patiënt is dan onder narcose. In de naaldjes zitten kleine hoeveelheden van een radioactieve stof. Hiermee is het mogelijk het kankerweefsel zeer intensief en zeer plaatselijk te bestralen. Daardoor krijgt de patiënt geen last van de meeste bijwerkingen die gewone bestraling wel geeft. Deze techniek is vrij nieuw en de effecten op langere termijn zijn nog niet helemaal bekend. 9

11 De behandeling wordt doorgaans alleen bij onderzoek toegepast en is nog niet helemaal geaccepteerd. Niets doen Ook bij prostaatkanker kan niets doen een goede vorm van behandelen zijn. In sommige gevallen kan het middel (de behandeling) namelijk erger zijn dan de kwaal. Zeker als het gaat om een oude patiënt bij wie de prostaatkanker bij toeval is gevonden, is het onwaarschijnlijk dat de prostaatkanker nog problemen zal geven in de relatief korte tijd dat de patiënt nog te leven heeft. Een behandeling zou in dat geval meer ongemak geven dan goed doen. Bron: Nederlandse Vereniging voor Urologie 10

12 St. Antonius Ziekenhuis T E Spoedeisende Hulp Urologie Locaties en bezoekadressen Ziekenhuizen St. Antonius Ziekenhuis Utrecht Soestwetering 1, Utrecht (Leidsche Rijn) Poliklinieken St. Antonius Polikliniek Utrecht Overvecht Neckardreef 6, Utrecht St. Antonius Ziekenhuis Nieuwegein Koekoekslaan 1, Nieuwegein St. Antonius Polikliniek Houten Hofspoor 2, Houten St. Antonius Spatadercentrum Utrecht-De Meern Van Lawick van Pabstlaan 12, De Meern 11

13 Meer weten? Ga naar Dit is een uitgave van St. Antonius Ziekenhuis 1621/02-08

UROLOGIE. TURP-behandeling BEHANDELING

UROLOGIE. TURP-behandeling BEHANDELING UROLOGIE TURP-behandeling BEHANDELING TURP-behandeling U bent onlangs bij de uroloog geweest omdat u last hebt van een vergrote prostaat. Na onderzoek stelde de uroloog voor u voor deze klachten te behandelen

Nadere informatie

Urologie. Prostaatklachten

Urologie. Prostaatklachten Urologie Prostaatklachten Urologie Inleiding In deze folder vindt u informatie over prostaatklachten. Deze informatie is bedoeld om u inzicht te geven in de oorzaak van de klachten en de mogelijkheden

Nadere informatie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie

Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Verwijderen van de prostaat TUR prostaat Urologie Beter voor elkaar Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat =TUR Prostaat Inleiding Tijdens

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Afdeling: Urologie Onderwerp: Verwijderen van de prostaat / Millin Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via open operatie Inleiding Tijdens uw bezoek aan de polikliniek Urologie, heeft uw uroloog

Nadere informatie

Prostaatoperatie. Bijnier. Nierbekken. Nier. Zaadleider. Urineleider Endeldarm Blaas Zaadblaasje Prostaat. Zaadbal

Prostaatoperatie. Bijnier. Nierbekken. Nier. Zaadleider. Urineleider Endeldarm Blaas Zaadblaasje Prostaat. Zaadbal Prostaatoperatie Inleiding Een aantal mannen krijgt op latere leeftijd klachten van de prostaat. De prostaat is een klier die zich onder de blaas bevindt, rondom het begin van de plasbuis. Deze klier heeft

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker. onderdeel ZIEKTEBEELD. PROSTAATKANKER Ziektebeeld

Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker. onderdeel ZIEKTEBEELD. PROSTAATKANKER Ziektebeeld Patiënteninformatiedossier (PID) Prostaatkanker onderdeel ZIEKTEBEELD PROSTAATKANKER 2 Inhoud Prostaatkanker... 4 De prostaat... 4 Hoe werkt de prostaat?... 5 Wat is kanker?... 7 Onderzoeken... 7 Bloedonderzoek...

Nadere informatie

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4

Inleiding... 1. De operatie... 1. Voorbereiding... 1. De operatie... 2. Na de operatie... 3. Bloedverdunners... 4 TURP Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Voorbereiding... 1 De operatie... 2 Na de operatie... 3 Bloedverdunners... 4 Mogelijke bijwerkingen van de operatie... 4 Ontslag... 5 Tot slot... 6 Inleiding

Nadere informatie

Als plassen moeilijk gaat

Als plassen moeilijk gaat UROLOGIE Als plassen moeilijk gaat BEHANDELING Als plassen moeilijk gaat Deze folder informeert u over problemen met plassen bij de wat oudere man, veroorzaakt door een goedaardige prostaatvergroting.

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek UROLOGIE Urodynamisch onderzoek ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Wij verzoeken u om 10 minuten

Nadere informatie

Cryotherapie bij prostaatkanker

Cryotherapie bij prostaatkanker UROLOGIE Cryotherapie bij prostaatkanker BEHANDELING Cryotherapie bij prostaatkanker Uw uroloog heeft verteld dat hij uw prostaattumor met cryotherapie zal behandelen. Dit is een behandeling waarbij de

Nadere informatie

Laparoscopische verwijdering van de prostaat

Laparoscopische verwijdering van de prostaat UROLOGIE Laparoscopische verwijdering van de prostaat BEHANDELING Laparoscopische verwijdering van de prostaat Uw uroloog heeft u verteld dat u prostaatkanker hebt en dat daardoor uw prostaat moet worden

Nadere informatie

Sterilisatie van de man

Sterilisatie van de man UROLOGIE Sterilisatie van de man BEHANDELING U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Sterilisatie van de man

Nadere informatie

Steenverwijdering uit de urineleider

Steenverwijdering uit de urineleider UROLOGIE Steenverwijdering uit de urineleider Via een ureteroscopie BEHANDELING Steenverwijdering uit de urineleider Onderzoek heeft aangetoond dat er een steen zit in uw urineleider (ureter). Door middel

Nadere informatie

Prostaatoperatie-TURP

Prostaatoperatie-TURP Prostaatoperatie-TURP (TURP=Transurethrale Resectie van de Prostaat) Algemeen Onderzoek heeft aangetoond dat u een vergrote prostaat heeft. In overleg met uw uroloog heeft u besloten dat u een operatie

Nadere informatie

Verwijdering blaastumor via de plasbuis

Verwijdering blaastumor via de plasbuis UROLOGIE Verwijdering blaastumor via de plasbuis TURT BEHANDELING Verwijdering blaastumor via de plasbuis Binnenkort komt u naar het St. Antonius Ziekenhuis. Daar wordt uw blaastumor verwijderd via de

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. De overactieve bekkenbodem

FYSIOTHERAPIE. De overactieve bekkenbodem FYSIOTHERAPIE De overactieve bekkenbodem De overactieve bekkenbodem De bekkenbodem is een groep spieren die samen de bodem van uw buik vormen. Bekkenbodemspieren kunnen te zwak maar ook te gespannen zijn

Nadere informatie

Als plassen moeilijk gaat

Als plassen moeilijk gaat Urologie Als plassen moeilijk gaat Deze folder gaat over problemen met plassen bij de wat oudere man, veroorzaakt door goedaardige prostaatvergroting. Heeft u tegenwoordig problemen bij het plassen of

Nadere informatie

CHIRURGIE. Kloofje in de anus BEHANDELING

CHIRURGIE. Kloofje in de anus BEHANDELING CHIRURGIE Kloofje in de anus BEHANDELING Kloofje in de anus U hebt een kloofje in de anus: een vervelende maar onschuldige klacht die op elke leeftijd kan voorkomen. In deze folder leggen we uit hoe een

Nadere informatie

Laserbehandeling. bij vergrote prostaat. Poli Urologie

Laserbehandeling. bij vergrote prostaat. Poli Urologie 00 Laserbehandeling bij vergrote prostaat Poli Urologie Wat is de prostaat? De prostaat is een klein orgaantje met de vorm en afmeting van een tamme kastanje, die vlak onder de blaas ligt en waar de plasbuis

Nadere informatie

Herstel na uw operatie

Herstel na uw operatie GYNAECOLOGIE Herstel na uw operatie ADVIES Herstel na uw operatie U hebt een gynaecologische operatie gehad en gaat binnenkort weer naar huis. In deze folder leest u wat u de eerste weken thuis kunt verwachten

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek

Urodynamisch onderzoek GYNAECOLOGIE Urodynamisch onderzoek ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Wij verzoeken u om 10

Nadere informatie

Urineweginfecties en antibiotica

Urineweginfecties en antibiotica Urologie Urineweginfecties en antibiotica www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemene oorzaken urineweginfecties... 3 Blaasontsteking... 4 Verschijnselen kunnen zijn:... 4 Diagnose... 4 Behandeling... 5

Nadere informatie

Kijkoperatie van de dikke darm

Kijkoperatie van de dikke darm CHIRURGIE Kijkoperatie van de dikke darm BEHANDELING Kijkoperatie van de dikke darm U komt binnenkort naar het ziekenhuis voor een operatie aan de dikke darm. Bij deze operatie verwijdert de chirurg het

Nadere informatie

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis CHIRURGIE Blindedarmontsteking Appendicitis Blindedarmontsteking In deze folder kunt u lezen wat een blindedarmontsteking is, wat de klachten zijn en hoe de behandeling verloopt. Het is goed u te realiseren

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Toiletadviezen ADVIES

FYSIOTHERAPIE. Toiletadviezen ADVIES FYSIOTHERAPIE Toiletadviezen ADVIES Toiletadviezen Ons lichaam heeft dagelijks voedingsstoffen en vocht nodig. Ook moet ons lichaam dagelijks afvalstoffen kwijt via de ontlasting en de urine. We gaan daarom

Nadere informatie

Informatie. Plasproblemen bij mannen WWW.ELKERLIEK.NL

Informatie. Plasproblemen bij mannen WWW.ELKERLIEK.NL Informatie Plasproblemen bij mannen Inleiding Plasklachten bij mannen ontstaan vaak op wat oudere leeftijd. Meestal rond het 50e jaar treden de eerste verschijnselen van vaker plassen, wat minder krachtige

Nadere informatie

Laserbehandeling van de prostaat (Laserturp)

Laserbehandeling van de prostaat (Laserturp) Laserbehandeling van de prostaat (Laserturp) Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. De prostaat 1 Symptomen 1 De laserbehandeling (laserprostatectomie) 2 De opname 3 De operatiedag 3 Leefregels

Nadere informatie

Prostaatoperatie via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat (TURP)

Prostaatoperatie via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat (TURP) Urologie Prostaatoperatie via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat (TURP) Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep De uroloog heeft u geadviseerd

Nadere informatie

Endoscopische operaties aan de neusbijholten

Endoscopische operaties aan de neusbijholten KNO Endoscopische operaties aan de neusbijholten BEHANDELING Endoscopische operaties aan de neusbijholten U hebt al een tijdje last van regelmatig terugkerende ontstekingen in uw neusbijholten (sinusitis).

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Blaastraining. Uw blaas de baas ADVIES

FYSIOTHERAPIE. Blaastraining. Uw blaas de baas ADVIES FYSIOTHERAPIE Blaastraining Uw blaas de baas ADVIES Blaastraining Bij urge-incontinentie (aandrangincontinentie) voelt u bijna voortdurend of vaak aandrang om te plassen. Daarom bouwt u onbewust de gewoonte

Nadere informatie

UROLOGIE. Blaasspoelingen BEHANDELING

UROLOGIE. Blaasspoelingen BEHANDELING UROLOGIE Blaasspoelingen BEHANDELING U wordt verwacht op de poli/afdeling. Wij verzoeken u om 10 minuten voor het onderzoek aanwezig te zijn in verband met de administratieve afhandeling. Bent u verhinderd

Nadere informatie

Laparoscopische verwijdering van de nier (kijkoperatie)

Laparoscopische verwijdering van de nier (kijkoperatie) UROLOGIE Laparoscopische verwijdering van de nier (kijkoperatie) BEHANDELING Laparoscopische verwijdering van de nier (kijkoperatie) Tijdens uw bezoek aan de poli Urologie heeft uw arts u verteld dat uw

Nadere informatie

prostaatoperatie volgens Turp of Millin patiënteninformatie

prostaatoperatie volgens Turp of Millin patiënteninformatie patiënteninformatie prostaatoperatie volgens Turp of Millin U krijgt binnenkort een operatie aan uw prostaat, ook wel een prostatectomie genoemd. Deze operatie kan op 2 manieren gebeuren: volgens Turp

Nadere informatie

De behandeling van een prostaatvergroting

De behandeling van een prostaatvergroting De behandeling van een prostaatvergroting De behandeling van een prostaatvergroting (kijkoperatie) De uroloog heeft bij u een prostaatvergroting vastgesteld. Om uw klachten te verminderen, heeft hij u

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie

FYSIOTHERAPIE. Urine-incontinentie FYSIOTHERAPIE Urine-incontinentie Urine-incontinentie Urine-incontinentie is het ongewild verlies van urine. De hoeveelheid urineverlies kan verschillen: een druppeltje, een scheut, een straal of zelfs

Nadere informatie

Green Light Laserbehandeling voor prostaatklachten

Green Light Laserbehandeling voor prostaatklachten Green Light Laserbehandeling voor prostaatklachten U hebt samen met uw behandelend uroloog besloten tot een operatieve ingreep van de prostaat met behulp van de Green Light Laser techniek, hierna te noemen

Nadere informatie

Neuspoliepen. Wat zijn neuspoliepen? Kunnen neuspoliepen kwaadaardig zijn?

Neuspoliepen. Wat zijn neuspoliepen? Kunnen neuspoliepen kwaadaardig zijn? KNO Neuspoliepen Neuspoliepen U hebt last van poliepen. In deze folder leest u meer over de oorzaken van poliepen, de klachten die erbij horen en welke behandelingen er mogelijk zijn. Wat zijn neuspoliepen?

Nadere informatie

Echografie van de prostaat en prostaatbiopsie

Echografie van de prostaat en prostaatbiopsie Echografie van de prostaat en prostaatbiopsie Inleiding In overleg met uw uroloog heeft u een echografie van de prostaat of een prostaatbiopsie afgesproken. Deze folder geeft u informatie hierover. De

Nadere informatie

CHIRURGIE. Vertebroplastiek BEHANDELING

CHIRURGIE. Vertebroplastiek BEHANDELING CHIRURGIE Vertebroplastiek BEHANDELING Vertebroplastiek Binnenkort wordt u voor uw rugklachten behandeld in het St. Antonius Ziekenhuis. Uw behandelend arts zal een zogenaamde vertebroplastiek bij u uitvoeren.

Nadere informatie

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP)

Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) Robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RALP) U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VUmc is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid.

Nadere informatie

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser

Laserbehandeling bij prostaatklachten Green Light Laser In overleg met uw uroloog heeft u besloten tot een prostaatoperatie: de zogenaamde Green Light Laser verdamping (vaporisatie) van de prostaat. Het doel van deze operatie is het verwijderen van weefsel

Nadere informatie

Speekselklieroperatie

Speekselklieroperatie CHIRURGIE Speekselklieroperatie BEHANDELING Speekselklieroperatie Binnenkort komt u naar het St. Antonius Ziekenhuis voor een speekselklieroperatie. In deze folder kunt u lezen hoe deze operatie in grote

Nadere informatie

GreenLight-laserbehandeling

GreenLight-laserbehandeling GreenLight-laserbehandeling Vanwege prostaatklachten heeft u, samen met uw behandelend uroloog, besloten tot een prostaatoperatie met behulp van de GreenLight-lasertechniek. Binnenkort wordt u voor deze

Nadere informatie

Keel- en neusamandelen verwijderen bij uw kind

Keel- en neusamandelen verwijderen bij uw kind KNO Keel- en neusamandelen verwijderen bij uw kind KINDEREN Keel- en neusamandelen verwijderen bij uw kind Binnenkort wordt uw kind een dag(deel) opgenomen in het St. Antonius Ziekenhuis voor het verwijderen

Nadere informatie

KNO. Stemproblemen bij volwassenen

KNO. Stemproblemen bij volwassenen KNO Stemproblemen bij volwassenen Stemproblemen bij volwassenen In deze folder vindt u informatie over stemproblemen bij volwassenen. U kunt lezen hoe een stem functioneert en welke stoornissen er zijn.

Nadere informatie

REUMATOLOGIE. Neoral BEHANDELING

REUMATOLOGIE. Neoral BEHANDELING REUMATOLOGIE Neoral BEHANDELING Neoral Uw specialist heeft voor de behandeling van uw reumatoïde artritis (chronisch gewrichtsreuma) gekozen voor Neoral. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Prostaatklachten Radboud universitair medisch centrum

Prostaatklachten Radboud universitair medisch centrum Prostaatklachten In deze folder vindt u informatie over prostaatklachten. Deze informatie is bedoeld om u inzicht te geven in de oorzaak van de klachten en de mogelijke behandelingen. De afdeling Urologie

Nadere informatie

Standscorrectie artrotische knie

Standscorrectie artrotische knie ORTHOPEDIE Standscorrectie artrotische knie BEHANDELING Standscorrectie artrotische knie U hebt pijnklachten omdat de stand van uw knie niet goed is. Uw orthopedisch chirurg heeft voorgesteld de stand

Nadere informatie

Operaties aan de neus

Operaties aan de neus KNO Operaties aan de neus BEHANDELING Operaties aan de neus U komt binnenkort naar het St. Antonius Ziekenhuis voor een operatie aan uw neus. In deze folder leest u meer over de reden voor deze ingreep,

Nadere informatie

Adviezen en oefeningen voor zwangeren met bedrust

Adviezen en oefeningen voor zwangeren met bedrust FYSIOTHERAPIE Adviezen en oefeningen voor zwangeren met bedrust ADVIES Adviezen en oefeningen voor zwangeren met bedrust U bent opgenomen in het ziekenhuis vanwege complicaties in de zwangerschap. De gynaecoloog

Nadere informatie

I N F O R M A T I E. o v e r echo prostaat

I N F O R M A T I E. o v e r echo prostaat I N F O R M A T I E o v e r echo prostaat Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig (via de anus) onderzoek kan de prostaat en de omgeving

Nadere informatie

Operatie aan de voorhuid bij uw kind

Operatie aan de voorhuid bij uw kind KINDERGENEESKUNDE Operatie aan de voorhuid bij uw kind KINDEREN Operatie aan de voorhuid bij uw kind Binnenkort wordt uw zoontje een dag(deel) opgenomen in het St. Antonius Ziekenhuis voor een operatie

Nadere informatie

Het dotteren van een vernauwde beenof bekkenslagader

Het dotteren van een vernauwde beenof bekkenslagader VAATCHIRURGIE Het dotteren van een vernauwde beenof bekkenslagader BEHANDELING Het dotteren van een vernauwde been- of bekkenslagader Uw arts heeft een vernauwde slagader in uw benen en/of bekken ontdekt.

Nadere informatie

Prostaatoperatie (TURP)

Prostaatoperatie (TURP) Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Prostaatoperatie (TURP) z Binnenkort komt u naar het ziekenhuis voor een operatie aan uw prostaat. In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

ANESTHESIOLOGIE. Bloedpatch. Na een ruggenprik BEHANDELING

ANESTHESIOLOGIE. Bloedpatch. Na een ruggenprik BEHANDELING ANESTHESIOLOGIE Bloedpatch Na een ruggenprik BEHANDELING Bloedpatch In deze folder vindt u informatie over de bloedpatch. U krijgt deze behandeling, omdat u aanhoudende hoofdpijn hebt nadat u een ruggenprik

Nadere informatie

Prostaat: goedaardige prostaatvergroting: operaties

Prostaat: goedaardige prostaatvergroting: operaties Prostaat: goedaardige prostaatvergroting: operaties Bij een goedaardige vergroting van de prostaat kunnen er verschillende klachten bij het plassen optreden. Er zijn ook verschillende behandelingen mogelijk,

Nadere informatie

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC)

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Het blaaspijnsyndroom of interstitiële cystitis (IC) is een zeldzame en pijnlijke vorm van chronische blaasontsteking (cystitis) die vooral bij vrouwen voorkomt

Nadere informatie

Perifere stamcelferese

Perifere stamcelferese INTERNE GENEESKUNDE Perifere stamcelferese BEHANDELING Perifere stamcelferese Uw arts heeft voorgesteld u te behandelen met een hoge dosering cytostatica (chemotherapie). Deze behandeling is alleen mogelijk

Nadere informatie

Prostaatoperatie (TURP)

Prostaatoperatie (TURP) Prostaatoperatie (TURP) Er is een afspraak voor u gemaakt om een prostaatoperatie via de plasbuis te verrichten. De uroloog heeft u daar over ingelicht. TURP is de afkorting van de woorden Trans Urethrale

Nadere informatie

NUCLEAIRE GENEESKUNDE. Renografie ONDERZOEK

NUCLEAIRE GENEESKUNDE. Renografie ONDERZOEK NUCLEAIRE GENEESKUNDE Renografie ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Het totale onderzoek duurt

Nadere informatie

Prostaatoperatie partieel - Open prostatectomie

Prostaatoperatie partieel - Open prostatectomie Prostaatoperatie partieel - Open prostatectomie (volgens de Hryntschack of Millin methode) Algemeen Onderzoek heeft aangetoond dat u een vergrote prostaat heeft. In overleg met uw uroloog heeft u besloten

Nadere informatie

Nierfunctievervangende behandeling

Nierfunctievervangende behandeling INTENSIVE CARE Nierfunctievervangende behandeling dialyse op de Intensive Care Unit Nierfunctievervangende behandeling Deze folder is bestemd voor patiënten op de Intensive Care (IC) die een kunstnierbehandeling

Nadere informatie

NUCLEAIRE GENEESKUNDE. Botscan ONDERZOEK

NUCLEAIRE GENEESKUNDE. Botscan ONDERZOEK NUCLEAIRE GENEESKUNDE Botscan ONDERZOEK U wordt op dag om uur en om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Wij verzoeken u om

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Afdeling: Urologie Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Het blaaspijnsyndroom Uw behandelend arts vermoedt dat het blaaspijnsyndroom (interstitiële cystitis) de oorzaak is van uw klachten. Deze aandoening is niet

Nadere informatie

Echografie en biopsie van de prostaat

Echografie en biopsie van de prostaat Echografie en biopsie van de prostaat Inleiding Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig onderzoek dat via de anus gaat, kunnen de prostaat

Nadere informatie

Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis

Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis Urologie Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis i Patiënteninformatie Transurethrale Resectie van de Prostaat (TURP) Slingeland Ziekenhuis Algemeen U krijgt binnenkort een prostaatoperatie.

Nadere informatie

CHIRURGIE/PLASTISCHE CHIRURGIE. Ganglion aan de pols

CHIRURGIE/PLASTISCHE CHIRURGIE. Ganglion aan de pols CHIRURGIE/PLASTISCHE CHIRURGIE Ganglion aan de pols Ganglion aan de pols In deze folder leest u wat een ganglion is en hoe de behandeling hiervan verloopt. We beschrijven de algemene gang van zaken: het

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Dubbel-J katheter

PATIËNTEN INFORMATIE. Dubbel-J katheter PATIËNTEN INFORMATIE Dubbel-J katheter 2 PATIËNTENINFORMATIE Uw behandelend arts heeft met u afgesproken bij u een dubbel-j katheter te plaatsen. In deze folder vindt u algemene aanvullende informatie

Nadere informatie

Urodynamisch onderzoek urologie

Urodynamisch onderzoek urologie Urodynamisch onderzoek urologie 2 Binnenkort krijgt u een urodynamisch onderzoek (blaasdruk meting) op de polikliniek urologie. Met dit onderzoek wil de arts inzicht krijgen in uw plasklachten. Urodynamisch

Nadere informatie

Scopische Neerplastiek

Scopische Neerplastiek ORTHOPEDIE Scopische Neerplastiek Operatie aan het schoudergewricht via een kijkoperatie BEHANDELING Scopische Neerplastiek Binnenkort wordt u geopereerd aan de schouder. Bij deze operatie zal de arts

Nadere informatie

CHIRURGIE. Navelbreuk BEHANDELING

CHIRURGIE. Navelbreuk BEHANDELING CHIRURGIE Navelbreuk BEHANDELING Navelbreuk Deze folder geeft u algemene informatie over een navelbreuk: de oorzaak, de klachten en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Omdat geen twee mensen

Nadere informatie

Brachytherapie bij prostaatkanker

Brachytherapie bij prostaatkanker Urologie Brachytherapie bij prostaatkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Behandeling... 3 Na de behandeling... 4 Mogelijke risico s, complicaties en bijwerkingen... 5 Algemene richtlijnen na uw opname...

Nadere informatie

CARDIOLOGIE. HOCM-ablatie BEHANDELING

CARDIOLOGIE. HOCM-ablatie BEHANDELING CARDIOLOGIE HOCM-ablatie BEHANDELING HOCM-ablatie Deze folder geeft u informatie over HOCM-ablatie. Dit is een behandeling bij hypertrofische obstructieve cardiomyopathie: een verdikking in het tussenschot

Nadere informatie

CHAPTER 10. Nederlandse samenvatting

CHAPTER 10. Nederlandse samenvatting CHAPTER 10 Nederlandse samenvatting 161 CHAPTER 10 Deze samenvatting beoogt het geven van een beknopt overzicht van de inhoud van dit proefschrift in een voor niet-medici begrijpelijk Nederlands. Het blijkt

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Urologie. Urologisch onderzoek

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Urologie. Urologisch onderzoek Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Urologie Urologisch 1 Algemene informatie Urologisch Binnenkort wordt u in het ziekenhuis verwacht voor een of meer urologische

Nadere informatie

Persoonlijk Informatie Dossier. Prostaatkanker: behandelingen

Persoonlijk Informatie Dossier. Prostaatkanker: behandelingen Persoonlijk Informatie Dossier Prostaatkanker: behandelingen 17358 (2 januari 2016 5. Uw behandeling Actief volgen bij prostaatkanker Operatief verwijderen van de prostaat met behulp van Da Vincirobot

Nadere informatie

Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis. Transurethrale Resectie van de Prostaat (TURP)

Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis. Transurethrale Resectie van de Prostaat (TURP) Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via de plasbuis Transurethrale Resectie van de Prostaat (TURP) Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie heeft uw uroloog met u gesproken over de wenselijkheid

Nadere informatie

Inschatting van het risico op uitzaaiingen van prostaatkanker

Inschatting van het risico op uitzaaiingen van prostaatkanker Inschatting van het risico op uitzaaiingen van prostaatkanker 2 Uw uroloog heeft met u besproken dat de resultaten van de onderzoeken helaas bevestigen dat u prostaatkanker heeft. Ook is besproken of er

Nadere informatie

Laserbehandeling van het oog

Laserbehandeling van het oog OOGHEELKUNDE Laserbehandeling van het oog BEHANDELING Laserbehandeling van het oog Binnenkort komt u naar het St. Antonius Ziekenhuis voor een laserbehandeling. Deze behandeling wordt uitgevoerd met behulp

Nadere informatie

Cardiologie. Pericardpunctie

Cardiologie. Pericardpunctie Cardiologie Pericardpunctie BEHANDELING Pericardpunctie In deze folder leest u meer over de pericardpunctie. Pericard is een andere naam voor hartzakje. Uit een echo is gebleken dat u overtollig vocht

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Transurethrale resectie van de prostaat (TURP) Informatie over een TURP-operatie

Patiënteninformatie. Transurethrale resectie van de prostaat (TURP) Informatie over een TURP-operatie Patiënteninformatie Transurethrale resectie van de prostaat (TURP) Informatie over een TURP-operatie Inhoudsopgave Bladzijde Wat is een prostaat? 5 Prostaatvergroting 5 Afspraak 5 Voorbereiding 6 De operatie

Nadere informatie

Bekkenfysiotherapie bij verwijdering van de prostaat

Bekkenfysiotherapie bij verwijdering van de prostaat FYSIOTHERAPIE Bekkenfysiotherapie bij verwijdering van de prostaat via een kijkoperatie ADVIES Bekkenfysiotherapie bij verwijdering van de prostaat U krijgt binnenkort een kijkoperatie aan uw prostaat

Nadere informatie

Operatie bij goedaardige prostaatvergroting TURP: open adenomectomie prostatectomie

Operatie bij goedaardige prostaatvergroting TURP: open adenomectomie prostatectomie Operatie bij goedaardige prostaatvergroting TURP: open adenomectomie prostatectomie Afdeling Urologie Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor een operatie aan de prostaat. TURP staat voor Transurethrale

Nadere informatie

INTERNE GENEESKUNDE. Dorstproef ONDERZOEK

INTERNE GENEESKUNDE. Dorstproef ONDERZOEK INTERNE GENEESKUNDE Dorstproef ONDERZOEK Dorstproef U wordt binnenkort opgenomen voor een dorstproef. U krijgt dit onderzoek om erachter te komen waarom u elke dag zoveel plast. In deze folder vertellen

Nadere informatie

Richtlijnen na een halsslagaderoperatie

Richtlijnen na een halsslagaderoperatie VAATCHIRURGIE Richtlijnen na een halsslagaderoperatie ADVIES Richtlijnen na een halsslagaderoperatie Onlangs hebt u een vaatoperatie ondergaan. Na de operatie kunt u de dagelijkse activiteiten langzaam

Nadere informatie

NUCLEAIRE GENEESKUNDE. Scan van het lichaam. R/L shuntbepaling ONDERZOEK

NUCLEAIRE GENEESKUNDE. Scan van het lichaam. R/L shuntbepaling ONDERZOEK NUCLEAIRE GENEESKUNDE Scan van het lichaam R/L shuntbepaling ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken?

Nadere informatie

Radicale prostatectomie. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis

Radicale prostatectomie. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Radicale prostatectomie Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Inleiding Na onderzoek door de uroloog is er bij u prostaatkanker geconstateerd. In deze folder geven wij informatie over de prostaat,

Nadere informatie

GIPSKAMER. Gebroken pols bij volwassenen

GIPSKAMER. Gebroken pols bij volwassenen GIPSKAMER Gebroken pols bij volwassenen Gebroken pols bij volwassenen Deze folder geeft u informatie over de behandeling van de polsbreuk. Een polsbreuk is een van de meest voorkomende botbreuken. Het

Nadere informatie

RADIOLOGIE. Dunne-darmfoto ONDERZOEK

RADIOLOGIE. Dunne-darmfoto ONDERZOEK RADIOLOGIE Dunne-darmfoto ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Wij verzoeken u om 10 minuten voor

Nadere informatie

Ingegroeide teennagel

Ingegroeide teennagel CHIRURGIE/SPOEDEISENDE HULP Ingegroeide teennagel BEHANDELING Ingegroeide teennagel U hebt een ingegroeide teennagel. In deze folder leggen wij uit hoe deze klacht ontstaat en welke behandelingen er mogelijk

Nadere informatie

GYNAECOLOGIE. Zwangerschapsmisselijkheid

GYNAECOLOGIE. Zwangerschapsmisselijkheid GYNAECOLOGIE Zwangerschapsmisselijkheid Zwangerschapsmisselijkheid Helaas is het voor de meeste zwangere vrouwen moeilijk om er aan te ontkomen; misselijkheid. Voor sommige vrouwen is het zelfs het eerste

Nadere informatie

Neurostimulatie bij blaasproblemen (PTNS)

Neurostimulatie bij blaasproblemen (PTNS) UROLOGIE Neurostimulatie bij blaasproblemen (PTNS) BEHANDELING U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Neurostimulatie

Nadere informatie

Urologie Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via open operatie

Urologie Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via open operatie Urologie Verwijderen van een gedeelte van de prostaat via open operatie polikliniek urologie = route 12 polikliniek anesthesie = route 07 klinisch Inleiding Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie,

Nadere informatie

Oefeningen voor de bekkenbodem

Oefeningen voor de bekkenbodem FYSIOTHERAPIE Oefeningen voor de bekkenbodem ADVIES Oefeningen voor de bekkenbodem De bekkenbodem is een groep spieren die als een hangmatje onder in het bekken ligt, tussen het schaambeen, het heiligbeen

Nadere informatie

Goedaardige prostaatvergroting

Goedaardige prostaatvergroting Goedaardige prostaatvergroting 1 Inleiding Een goedaardige vergroting van de prostaat of BPH (= benigne prostaathypertrofie) komt voor bij ongeveer 85% van de mannen op hogere leeftijd. Bij de helft van

Nadere informatie

LONGGENEESKUNDE. Longontsteking BEHANDELING

LONGGENEESKUNDE. Longontsteking BEHANDELING LONGGENEESKUNDE Longontsteking BEHANDELING Longontsteking U bent in het ziekenhuis opgenomen vanwege een longontsteking. Maar wat is dat precies en wat kunnen we ertegen doen? In deze folder vindt u de

Nadere informatie

LONGGENEESKUNDE. Sarcoïdose. (ziekte van Besnier-Boeck)

LONGGENEESKUNDE. Sarcoïdose. (ziekte van Besnier-Boeck) LONGGENEESKUNDE Sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck) Sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck) In deze folder vindt u informatie over sarcoïdose. Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de uitleg die

Nadere informatie