Basaal Arbobeleid. ArboPodium - VPT. Maandag 5 april 2004 Meervaart, Amsterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Basaal Arbobeleid. ArboPodium - VPT. Maandag 5 april 2004 Meervaart, Amsterdam"

Transcriptie

1 Basaal Arbobeleid ArboPodium - VPT Maandag 5 april 2004 Meervaart, Amsterdam

2 2

3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 3 Het Programmaoverzicht 4 Workshops/Lezingen 5 Voorwoord 7 Inleiding Dagvoorzitter 9 Opleiding Arbocoördinator 10 De rol van de Arbeidsinspectie 13 Een zestal workshops 1. Draagvlak creëren Contacten externe partijen Hoe breng je arbo aan de man en vrouw? Arbo Kijken Arboplanning Arbo en dagelijkse uitvoering 43 Nuttige Websites 51 Nawoord 52 3

4 Het Programmaoverzicht Arbocoördinatorendag Basaal Arbobeleid 5 april 2004, Meervaart, Amsterdam Initiatiefnemer: ArboPodium en de Vereniging voor Podiumtechnologie Programma: (onder voorbehoud) uur Ontvangst deelnemers uur Welkomstwoord door Marc Stotijn (bestuur ArboPodium) uur Inleiding dagvoorzitter uur Presentatie ArboPodium, opleiding Arbocoördinator door Aart Kraak (ArboPodium) uur De rol van de arbeidsinspectie door Henk van Dijk (Arbeidsinspectie) uur Presentatie digitale productie RIE door Koen Lindner (Kolibrie) en Olaf Hofmeijer (Arbopodium) uur Een zestal workshops/lezingen 1. Draagvlak creëren door Jan Buursma en Tibor Klüppel (ArboNed) 2. Contacten externe partijen door Marijcke Voorsluijs (TOT - technische organisatie voor theater) 3. Hoe breng je arbo aan de man en vrouw door Maleene de Ridder (coproductie Arboriginals en ErgoConsult) 4. Arbo kijken door Anke van Es (Schermer Trommel & De Jong) 5. Arboplanning door Frans Helvensteijn (ArboUnie) 6. Arbo en dagelijkse uitvoering door Frans Ockeloen en Jeroen de Leeuw (I.A.B.) uur Lunch uur Herhaling zestal workshops/lezingen uur Middagpauze uur Discussieforum uur Dagafsluiting door Koen Koch (bestuur VPT) uur Borrel uur Einde Vereniging voor Podiumtechnologie, Postbus 15172, 1001 MD Amsterdam, tel , fax

5 Workshops/Lezingen 1. Draagvlak creëren door Jan Buursma en Tibor Klüppel (ArboNed) Zij zullen aan de hand van een organisatie typering en van uit de thema' s; belang, weerstand en inzicht proberen handvatten te geven voor het creëren van draagvlak in organisaties. Voor een deel interactief. 2. Contacten externe partijen door Marijcke Voorsluijs (TOT - Technische Organisatie voor Theater) Er zijn nogal wat externe partijen met wie de arbocoördinator te maken heeft. Deze zullen kort worden aangestipt. De concentratie van de workshoplezing richt zich vooral op gezelschappen die theaters bezoeken met hun voorstellingen.. Zowel het gezelschap als het theater moet intern de zaken voor elkaar hebben (RI&E, gebruiksvergunning, huishoudelijk reglement, ontruimingsplan, etc. etc.),. Men moet elkaar informeren over risico's en beleid (huisregels theater beschikbaar voor gezelschap, PRI&E over de voorstelling). Er moet afgesproken worden wie welke verantwoordelijkheid heeft en welke maatregelen treft. De arbo-coördinator is misschien niet degene die de afspraken maakt, maar wel degene die toezicht moet houden op procedures en afspraken en de communicatie hierover. 3. Hoe breng je arbo aan de man en de vrouw door Maleene de Ridder (coproductie Arboriginals en ErgoConsult). Communicatie als basis voor succesvol arbobeleid. Arbocommunicatie is maatwerk. Kent u uw bedrijf?. Kent u uw doelgroep. Is de arboco een manusje van alles?. Praktijkvoorbeelden 4. Arbo kijken door Anke van Es (Schermer Trommel & De Jong) Wil de workshop zoveel mogelijk interactief laten plaatsvinden. Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk staan een aantal vragen centraal. 1 Waar kijk je naar? 2 Wat heb je gezien? 3 Wat heb je niet gezien? 4 Wat kan je niet zien? 5. Arboplanning door Frans Helvensteijn (ArboUnie) Wie is de uitgelezen persoon binnen het theater om arbocoördinator te zijn of moet er een aparte functie gecreëerd worden. Dit alles i.v.m. tijdsinvestering in het aanbrengen van arbostructuur zowel intern als extern(producties). Kortom wat kan structureel geregeld worden en is het proces dusdanig duidelijk dat structuur mogelijk is. 6. Arbo en dagelijkse uitvoering door Frans Ockeloen en Jeroen de Leeuw (I.A.B.). De "grote berg" is niet wat het lijkt. (wat arbobeleid nu precies inhoudt en hoe je dat vorm geeft.). Arboverantwoordelijkheid in de praktijk. Arbostructuur in de organisatie. De "Red Cap" en de arbocoördinator 5

6 6

7 Voorwoord Door Marc Stotijn, bestuurslid ArboPodium Dames en heren, Ik heet u namens de Vereniging voor Podiumtechnologie en de Stichting Arbopodium hartelijk welkom. Ik zal me even voorstellen: ik ben Marc Stotijn, bestuurslid van Arbopodium. En vooral ook heet ik de arme arbocoördinatoren welkom, die zo vaak gemangeld worden tussen gezelschap, OR. en directie; speciaal voor jullie is deze dag. Er liggen veel vragen en problemen op jullie bord. Waar moet je beginnen om van arbozaken een routineklus te maken die minder tijd, geld en stress kost? Wie doet de arbo-klus, in hoeveel tijd, en in deze periode van teruglopende subsidies, met welk budget? Hoe ga je om met de artistieke- en zakelijke leiding voor wat betreft beleids- en budgetzaken en met heikele onderwerpen als aansprakelijkheid en letselschadezaken? Waar moet je beginnen als in de opleiding van veel collega s het onderwerp gezondheid en veiligheid niet aan de orde is gekomen? Hoe ga je om met het bezoekende gezelschap, de artiesten? Ze zijn vaak verblind door het succes; doof voor de alarmsignalen van hun eigen lichaam; verslaafd aan het applaus, toch altijd te weinig waardering krijgend; soms onuitstaanbaar ijdel en meestal niet voorbereid op het eventuele verlies van hun beroepsvaardigheden door een ernstige blessure. Hoe bereik je de cultuuromslag bij mensen die onwetend, ongeïnteresseerd, ontkennend en onverantwoordelijk zijn? Kijk voor de antwoorden om te beginnen eerst eens goed om je heen. Probeer inzicht en begrip te krijgen voor elkaars problemen en belastende factoren, zoals stress en beroepsziekten. Help mee aan de opbouw en de verspreiding van kennis door continue communicatie op alle niveaus in onze multidisciplinaire branche. Deel die kennis en ervaring met het kenniscentrum van het Arbopodium. Naast de hulp met de implementatie van de Arbo-wet en het realiseren van het convenant voor de podiumkunsten, maken zij die kennis voor iedereen beschikbaar in de vorm van opleidingen en voorlichting. Het kenniscentrum van Arbopodium is na een roerige opbouwfase nu goed op stoom gekomen. Vandaag zullen nieuwe producten en diensten worden gepresenteerd. Ik ben bevooroordeeld, maar persoonlijk ervaar ik het team van Arbopodium als een actieve en hulpvaardige groep, die oplossingsgericht de handen uit de mouwen steekt. Maak er gebruik van en bezoek ook eens de vernieuwde website. En die van de VPT natuurlijk. Voor het halen van de doelstellingen van het convenant is betrokkenheid/committent van alle partijen noodzakelijk. Wat dat betreft is de samenwerking tussen de VPT en Arbopodium volgens mij toonaangevend. Door het organiseren van deze dag hopen we een antwoord te kunnen geven op een deel van de vragen en problemen van de arbocoördinatoren. Het programma lijkt me leuk en leerzaam en ik hoop dan ook dat deze dag aan ieders verwachting zal voldoen. Ik dank u wel. Mensen die je echt niet moet gaan vertellen hoe zij hun vak moeten uitoefenen en zich verschuilen achter hun lijfspreuk: Het is altijd zo geweest? 7

8 8

9 Inleiding Dagvoorzitter Arboriginals We helpen u onvergetelijk te communiceren Arboriginals is een communicatieadviesbureau gespecialiseerd in gezond, prettig en veilig werken. Kenmerkend voor onze aanpak is dat we weten wat mensen in en op hun werk beweegt. Met die kennis leveren we strategische en creatieve communicatieconcepten en - producten waarmee bedrijven hun doelen kunnen bereiken. We geloven dat je mensen bereikt wanneer je ze raakt. Daarom is onze communicatieaanpak altijd gericht op hoofd én hart. Hoe Op theatrale, interactieve en deskundige wijze brengen we uw boodschap over. Op podium en in bedrijf. Met cabaret en performances. En met campagnes, workshops, symposia, interen intranet, instructievideo s, cartoons, brochures en affiches. Onze stijl is helder en bondig, onconventioneel en prikkelend, luchtig en humoristisch. We maken taaie onderwerpen toegankelijk voor een breed publiek. Campagnes Arboriginals verzorgen arbocommunicatiecampagnes op maat. Op uw maat. Bijvoorbeeld over preventie van RSI, voorkomen van blootstelling aan lawaai en gevaarlijke stoffen, reductie van incidenten, werkdruk, fysieke belasting, enz. We produceren elk gewenst communicatiemiddel, mits het uw doel dient. We adviseren u graag over keuze en uitvoering van een effectieve middelenmix. Partners Arboriginals werkt op deelterreinen samen met gespecialiseerde adviseurs, bijvoorbeeld met ErgoConsult. ErgoConsult is als advies- en onderzoeksbureau actief op het gebied van ergonomie, preventie van arbeidsgebonden klachten van het bewegingsapparaat, in het bijzonder RSI en de daarmee samenhangende terreinen van arbobeleid, werkplekontwerp en veranderingsvraagstukken. Naast een goed (en het liefst wetenschappelijk) onderbouwd advies, staat bij de projecten het samen met alle betrokkenen zoeken naar én realiseren van praktische oplossingen centraal. Meer weten? 9

10 Opleiding Arbocoördinator door Aart Kraak, Hoofd Kenniscentrum ArboPodium Presentatie Aart Kraak Opleiding Arbocoördinator Opleiding Arbocoördinator binnen de Podiumsector Insteek vanuit convenant:... een gecertificeerde basisopleiding arbocoördinator die nadrukkelijk wordt toegesneden op de specifieke omstandigheden binnen de branche... gecertificeerd conform het beroepsprofiel arbocoördinator (nuttig en/of noodzakelijk?) (toelichting beroepsprofiel: Opleiding Arbocoördinator...toegesneden op de branche... noodzakelijk / nuttig?...je hebt meer aan 10% kennis en 90% kennissen dan andersom... Opleiding Arbocoördinator Binnen de Podiumsector structureel arbobeleid op lager niveau dan in veel andere sectoren behoefte aan structuur en coördinatie arbo moet meer op de agenda komen en worden geïntegreerd in het bedrijfsbeleid iemand moet dat trekken arbocoördinator Positie arbocoördinator Positie arbocoördinator Verantwoordelijkheden? Coördinator is niet (eind)verantwoordelijk Binnen onze sector ook behoefte aan structureel arbobeleid vanuit de bedrijfsleiding Als arbo niet gedragen wordt door de directie dan zal de arbocoördinator niet slagen in zijn missie arbobeleid moet in onze sector op een hoger niveau; o.a. via studiebijeenkomst(en) voor directies 10

11 Presentatie Aart Kraak Netwerk arbocoördinatoren Nu nog onvoldoende duidelijk wie er binnen elk podiumbedrijf de rol van arbocoördinator vervult. S.v.p. via doorgeven!! Intentie (o.a.): specifieke informatievoorziening vanuit ArboPodium periodiek (regionale) themabijeenkomsten Inhoud opleiding Momenteel laatste fase van besluitvorming Medio april 2004 (fysieke) organisatie van start Inhoud opleiding Arbowet- en regelgeving arbeidstijden (ook sectorspecifiek) verantwoordelijkheden, aansprakelijkheid Risico-inventarisatie algemeen en t.a.v. producties Plan van Aanpak Arbeidsgebonden risico s: fysieke belasting schadelijk geluid werken op hoogte Inhoud opleiding Beleid: arbobeleid verzuimbeleid Positie arbocoördinator: taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden draagvlak creëren Etc., etc. Inschrijven (Voorlopige) aanmelding kan via: Wij sturen dan z.s.m. gedetailleerde informatie t.a.v. prijs, datum, locatie, etc. Beschikbaar stellen van locaties kan ook via: 11

12 Verslag door Eric de Ruiter, Zichtlijnen Aart Kraak opent het serieuze deel van de bijeenkomst voor ongeveer 160 deelnemers met de mededeling dat de opleiding tot arbocoördinator eraan komt. Het zal een gecertificeerde basisopleiding worden, toegesneden op de omstandigheden in de podiumkunstsector. (is dat wel zo?) Het certificaat heeft nog niet geheel de status van certificaat. (toelichting?)zie hiervoor De cursus AC wordt vanaf. georganiseerd. De globale inhoud is: Arbo wet- en regelgeving, RIE en PVE, Arbeidsgebonden risico s, fysieke belasting, geluid, werken op hoogte, Arbobeleid en de positie van de AC. Aart Kraak vervolgt zijn inleiding tot de AC-dag: Enkele problemen in onze sector zijn dat structureel Arbobeleid geen hoog niveau heeft en dat de arbocoördinator (AC) veelal verantwoordelijk wordt gemaakt en dat feitelijk niet is. Er moet meer integratie van Arbobeleid komen in het bedrijfsbeleid. De AC is niet verantwoordelijk, de directie of het bestuur zijn dat wel. ArboPodium wil het kennisniveau van directies hoger krijgen door studiebijeenkomsten te organiseren voor die directies, waarschijnlijk te beginnen in september. ArboPodium roept organisaties ook op om door te geven wie er de AC is. Daarna kan er een netwerk georganiseerd worden. 12

13 De rol van de Arbeidsinspectie door Henk van Dijk, Arbeidsinspectie Vandaag mag ik in uw midden zijn. Allemaal Arbo-professionals uit de wereld van de Podiumkunsten bijeen rond het Thema: Basaal Arbobeleid Wat heb ik aan de man te brengen? De rol van de Arbeidsinspectie, maar ook: Wat kunnen jullie bijdragen aan goed, zo mogelijk beter, arbobeleid? Vragen zijn: Welk beeld hebben jullie van Arbobeleid en de Arbeidsinspectie? Is dat het goede of (door mij) gewenste beeld? Maar ook: Welk beeld heeft de AI van de Podiumkunsten? Wat verwacht de AI van jullie als Arbo-professionals uit de sector? Jullie kennen de AI van verschillende inspectieprojecten die sinds 1996 zijn uitgevoerd, naast onderzoek na klachten en ongevallen. Projectresultaten o.a.: RI&E- vooral Plan van Aanpak: spanningsveld tussen artistiek product en zorg voor veiligheid en gezondheid; Extreme werk- en rusttijden fysieke belasting bij laden en lossen en trekkenwanden Schadelijk geluid in orkesten Werken op hoogte: geluid- en lichttechnici, ernstig valgevaar trappen en ladders; RI&E in meer dan 50% niet in orde of ontbrekend; Verkeerd gebruik van hoogwerkers De AI is een toezichthoudende en handhavende dienst -dus geen adviseur meer, daar zijn de arbodiensten voor- die zich richt op aperte misstanden: situaties waar mensen ziek van worden of de WAO door ingaan, of die direct gevaar voor de veiligheid of gezondheid van medewerkers opleveren. Ook fungeert de AI als oog en oor voor beleidsdirecties en bewindslieden van SZW om de genoemde misstanden voor het voetlicht te brengen en te adviseren over beleid, wet- en regelgeving terzake. SZW participeert direct in het Arboconvenant, de AI is op afstand betrokken. 13

14 Beeld wat ik hoor en zie in uw sector inzake arbo : Tijdrovende administratieve rompslomp spanning tussen artistiek product en zorg voor veiligheid en gezondheid Ik hoor zeggen: inderdaad, er is: valgevaar hijsen en heffen trekkenwanden: mechanisatie of niet van huis-inladen-transporteren-uitladen-opzetten-pauze-afbreken-inladen-transporterenuitladen-naaar huis Maar JA, The show must go on Wat is, volgens mij goed arbobeleid? Een cyclisch process Geen papieren tijger, maar de risico s tussen de oren en Risicobeheersing als integraal onderdeel van het dagelijkse werk Wie zijn verantwoordelijk? Voor het gebouw de eigen werkgever. Voor producties veelal meerdere, samenwerkende werkgevers. Dat betekent naast de gewone risico s ook, door de afhankelijke samenwerking extra risico s, productiespecifieke. In een PRI&E leg je dan ook de door de samenwerking bepaalde genomen maatregelen vast. Wat verwacht de AI van jullie? Een select gezelschap in welke functies veelal ARBO is opgenomen. Jullie werkgever blijft natuurlijk eindverantwoordelijk, maar kan niet zonder jullie. Arbozorg kan in samenhang met goed artistiek product. Vandaag horen, zien en beleven jullie veel. Een interessant programma. Ik hoop dat jullie nieuwe, ook heel praktische inspiratie opdoen voor jullie dagelijkse werk. Dat is Basaal Arbobeleid. De AI houdt in de Podiumkunsten de vinger aan de pols. De handhavingstrategie is nog in ontwikkeling. Suggesties zijn welkom. Dank voor uw aandacht. 14

15 Verslag door Eric de Ruiter, Zichtlijnen Henk van Dijk van de Arbeidsinspectie (AI) met een korte inleiding: de rol van de AI Een onderzoek in 1996 toonde aan dat bij meer dan 50% van de onderzochte bedrijven in de podiumkunsten de RI&E niet in orde was. Er was sprake van extreme werktijden, fysieke belasting, schadelijk geluid, valgevaar en bijv. verkeerd gebruik van hoogwerkers... De AI geeft nadrukkelijk geen advies meer, maar handhaaft. Het beeld van de AI over onze sector wordt bepaald door een spanningsveld tussen product en gezondheid en het draaien van veel uren. Goed arbobeleid is een cyclisch proces en zeker geen papieren tijger. Wat verwacht de AI: arbozorg kan met een goed product. Een handhavingsstrategie voor de sector is nog in ontwikkeling. 15

16 Een zestal workshops en lezingen 1.> Draagvlak creëren door Jan Buursma en Tibor Klüppel, ArboNed ArboNed is een landelijk opererende Arbo-dienst die als adviseur op het gebied van arbeid en gezondheid haar klanten toegevoegde waarde levert in het voorkomen en terugdringen van ziekteverzuim. Dankzij de landelijke dekking - het netwerk omvat zo'n 80 vestigingen en spreekuurlocaties - staan de ruim medewerkers van ArboNed dicht bij de opdrachtgevers en hun werknemers. Als de op één na grootste aanbieder van Arbo-diensten in Nederland heeft ArboNed circa klanten met samen meer dan 1,1 miljoen werknemers- goed voor een marktaandeel van 17%. Missie ArboNed loopt voorop bij de verhoging van de productiviteit van organisaties door met gerichte preventieve maatregelen en effectieve reïntegratie de gezondheid en motivatie van de werkende mens te bevorderen en daarmee het ziekteverzuim te verminderen Begin dit jaar is er een overeenkomst gesloten met ArboPodium met betrekking tot de dienstverlening in de sector. Als voortvloeien hieruit zijn er binnen ArboNed een aantal sectoradviseurs benoemd te weten, Loes Helwegen, William Verhoeven en Tibor Klüppel. Laatst genoemd kunt u bereiken op (0251) CV Jan Buursma Werkzaam bij ArboNed als Locatiemanager. Heeft veiligheidskunde en arbeidshygiëne als achtergrond. Affiniteit met de branche: Speelt in theatergroep "Impuls" waarmee hij met kleine producties op locatie speelt. Initiatiefnemer van het "Reizend theater" in Noord Holland. CV Tibor Klüppel Werkzaam bij ArboNed als veiligheidskundige met bedrijfskundige achtergrond. Binnen ArboNed branche adviseur voor de podiumsector. Affiniteit met de branche: Vroeger in bandjes gespeeld als bassist en later als zanger. Liefhebber van muziek en frequent concert en festival bezoeker. 16

17 Vragen voor aanvang workshop; 1. Is er structureel overleg tussen de arbocoördinator en het management met betrekking tot arbozaken? 2. Zijn de overige medewerkers op de hoogte van het doel en de werkzaamheden van de arbocoördinator? 3. Hebt u voldoende kennis van arbozaken? 4. Zijn er afspraken over budget m.b.t. arbozaken? 5. Wordt u betrokken bij de planning van uw organisatie? 6. Zijn er binnen uw organisatie afspraken gemaakt met betrekking tot veiligheid, gezondheid en welzijn? 7. Is er binnen uw organisatie een beleid met betrekking tot veiligheid, gezondheid en welzijn? 8. Wordt u betrokken bij ontwerp, opbouw en inrichting van een productie? Creëren van draagvlak Definitie: Vlak waarop een last draagt Vleugel van het vliegtuig Groep die iets ondersteunt Aanpalende begrippen consensus, erkenning. 17

18 Thema's bij draagvlak: Helderheid over gezamenlijke doelen Wat willen we Welke prioriteit heeft het Worden doelen tijdig gesteld. Er is een hoge relatie tussen de betrokkenheid van de medewerker en de mate van veranderingsbereidheid 1. Helderheid over rollen, taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden Vastgelegd? Consistent beleid? Belangen en bedreigingen De OR kan sturend zijn. 2. Helderheid over belangen en weerstanden Worden tegenstrijdige belangen. tijdig gesignaleerd? Met wie werk je en welke belangen hebben ze? De snelheid en het succes van veranderingen kan worden vergroot als de tegenwerkende factoren kunnen worden geïdentificeerd en weggenomen. 3. Zicht hebben op beïnvloedingsmogelijkheden Denken in oplossingen i.p.v. beperkingen Kwaliteit = kennis * acceptatie? 4. Zorgen voor inzicht in problematiek Wat kan er misgaan? Welke richtlijnen zijn er? 5. Helderheid over ad hoc situaties Wie beslist? Wat accepteren we? 18

19 Profiel Arbo-coördinator Leidinggevende (organisatorische) capaciteiten - Delegeren en coördineren van de Arbowerkgroep Praktisch inzicht - O.a. het inspelen op veranderende situaties in de omgeving Stressbestendig - De rust kunnen bewaren in drukke / hectische situaties - Vertrouwen opwekkend - Kunnen optreden als vertrouwenspersoon Analytisch denkvermogen - Zich aandienende problemen kunnen analyseren en van daaruit praktische oplossingen zoeken Goede communicatieve vaardigheden - O.a. voorzitten van de werkgroep vergaderingen Arbo-georiënteerd - Op de hoogte zijn en blijven van de Arbo-regelgeving Ervaring met zorgsystemen / strategisch denkkader Representativiteit 19

20 Organisatie typeringen GENERATIEF Veiligheid is een integraal onderdeel van onze bedrijfsvoering Toename Communicatie PROACTIEF Veiligheid is continue verbeterproces CALCULATIEF We hebben (Arbo)management systemen voor alle risico s REACTIEF Veiligheid is belangrijk, we nemen meteen actie na ieder ongeval Toename Vertrouwen Pathologisch Als we maar niet gepakt worden 20

21 Verslag door Aart Kraak, Hoofd Kenniscentrum ArboPodium Jan en Tibor begonnen hun workshop met het poneren van acht stellingen die direct helder maakten dat de arbocoördinator zich beweegt in een breed speelveld, maar ook in een spanningsveld: 1. Is er structureel overleg tussen de arbocoördinator en de directie? 2. Zijn de overige medewerkers bekend met de arbocoördinator en diens werkzaamheden? 3. Beschikt de arbocoördinator over voldoende kennis? 4. Zijn er afspraken over budget? 5. Wordt de arbocoördinator betrokken bij de planning van de organisatie? 6. Zijn er binnen het bedrijf afspraken over arbo? 7. Is er binnen de organisatie sprake van Arbobeleid? 8. Wordt de arbocoördinator betrokken bij ontwerp, opbouw en inrichting van een productie? Er ontstond een levendige discussie met de zaal, maar ook tussen deelnemers in de zaal onderling. Door te turven werd al snel duidelijk dat ondanks het feit dat er een gemêleerd gezelschap in de zaal zat, men in de praktijk vaak met dezelfde knelpunten wordt geconfronteerd. Het eerste onderwerp dat om die reden onder de loep werd genomen was: draagvlak. Men beaamde dat het financiële aspect minder nadrukkelijk als belemmering wordt ervaren als men er in slaagt het denkproces te veranderen, bewustwording te creëren. Het was bemoedigend om te constateren dat er al bij een flink aantal podiumbedrijven sprake is van draagvlak, hoewel we er nog lang niet zijn. Het financiële aspect blijft vaak een knelpunt; ook het vrijmaken van de arbocoördinator voor arbotaken is geen vanzelfsprekendheid. Een duidelijk knelpunt wordt ervaren bij het laatste punt van de stellingen: bij opbouw en inrichting is de arbocoördinator vaak betrokken, maar niet bij het ontwerp. Terwijl juist dan de risico s worden gecreëerd en voorkomen kunnen worden. Als je er in dat stadium als arbocoördinator niet bij bent, loop je vaak achter de feiten aan en ontstaat in veel gevallen een vervelende dialoog. Daar valt dus nog veel te verbeteren. Ook hier geldt overigens dat er gelukkig al diverse bedrijven zijn waar er wel vanaf het begin een arbocoördinator bij betrokken is. Een interessante discussie ontstond ook toen de positie van de arbocoördinator in de organisatie aan bod kwam: welke pet heeft hij op? Sommige aanwezigen gaven om die reden aan dat de functie van arbocoördinator niet bij een managementfunctie ondergebracht zou mogen worden. Enkele aanwezige arbocoördinatoren verkeren of verkeerden in die positie en hebben dat niet per definitie als nadelig ervaren. Integendeel: vanuit die positie kunnen ook bepaalde beslissingen makkelijker worden genomen. Los van het feit of het wenselijk is om deze structuur te kiezen was men het er wel over eens dat het vooral van belang is dat Arbobeleid en de rol van de arbocoördinator onderdeel moet zijn van de bedrijfsvoering. De plaats in de organisatie vond men dan minder relevant. Ten aanzien van het speelveld/spanningsveld waarin de arbocoördinator zich bevindt werd door Jan en Tibor helder geschetst met welke partijen/processen rekening gehouden dient te worden: o o o o o o Management: blijft eindverantwoordelijk, en dat wordt door de arbocoördinator wel eens vergeten Ontwerp: door mee te denken wordt voorkomen dat later in het proces ingegrepen moet worden Techniek: technici zijn uitstekend in staat (soms noodgedwongen) om te improviseren. Soms worden daardoor risico s genomen. Uitvoering: hun arbeidsomstandigheden hebben ze vaak niet zelf in de hand Omgeving: soms is het noodzakelijk met derden goede (soms contractuele) afspraken te maken Publiek: ondanks het feit dat zij er zelf voor kiezen om naar een voorstelling te gaan dient ook hun veiligheid in acht te worden genomen 21

22 Allemaal zaken waar de arbocoördinator een rol in heeft. Deze workshop maakte duidelijk dat het beleid van een organisatie in belangrijke mate bepaalt in hoeverre de arbocoördinator uit de verf komt. Een goede arbocoördinator is in staat dat beleid mede vorm te geven en te sturen. 22

23 2.> Contacten externe partijen door Marijcke Voorsluijs, TOT Technische Organisatie voor Theater CV Marijcke Voorsluijs Opleiding: Werkervaring: Drijfveer: TOT werkt momenteel voor: Organisatiepsychologie 10 jaar inspiciënt Liefde voor theater & theatermakers Stadsschouwburg Utrecht (planning, communicatie) Van Baasbank & Baggerman (tourneevoorbereiding) Paradise Regained (technische coördinatie) Interne technische organisatie Opdrachtgever: Voorbeelden van werkzaamheden: Stadsschouwburg Utrecht. - Opzet afdeling technische organisatie (kantoor voor de techniek, logistiek en planning rond voorstellingen, interne communicatie, standaard draaiboeken) - Model productie risico-inventarisatie, aanpassing RI&E Schouwburg - Verheldering arbeidsvoorwaarden (opstellen urenreglement) - Contractmodellen en algemene voorwaarden - Implementatie en applicatiebeheer van 3 planningspakketten - Computercursussen en softwaretrainingen - Managementinformatie, -adviezen en ondersteuning. Tourneevoorbereiding Opdrachtgever: Van Baasbank & Baggerman. Technische voorbereiding voor Nederlands/Belgische tournees van niet-nederlandse gezelschappen, waaronder: - La La La Human Steps (Canada) - STOMP (Engeland) - Joe (Canada) - Guang Dong Modern Dance Company (China) - Sémola Teatro (Spanje) - Batsheva Dance Company (Israel) - Les Deux Mondes (Canada) Technische coördinatie - Festival Paradise Regained, festival van 11 Oost-Europese theatervoorstellingen in 7 Nederlandse schouwburgen in november Showcase van drie Nederlandse choreografieën in één programma, onderdeel van Festival RomaEuropa in Rome in november

24 Geschiedenis Opleidingen: Sociale en organisatiepsychologie, Rijksuniversiteit Utrecht Theaterwetenschap, Rijksuniversiteit Utrecht Diverse cursussen op theatertechnisch gebied Trainingen in management en ondernemerschap, zoals timemanagement, projectmatig werken en onderhandelingsvaardigheden Specialistische cursussen op computergebied, zoals Advanced Excel, Access, Databases, SQL, HTML en Visual Basic. Werkervaring: Techniek / inspiciënt (licht- en hijstechniek) Voor tientallen opdrachtgevers, waaronder Dansgroep Krisztina de Châtel, Djazzex, Wadaiko Ichiro (Japan), RO theater, La La La Human Steps (Canada), Conny Janssen Danst, De Paardenkathedraal, Springdance, Stadsschouwburg Utrecht. Technische coördinatie Van tournees van onder anderen La Cuadra de Sevilla (Spanje), Maguy Marin (Frankrijk), Cloud Gate Dance Theatre (Taiwan), Muziektheater Transparant (België), Cie. Ea Sola (Vietnam), Cie. Marie Chouinard (Canada), Charleroi Danses (België), Les Ballets C de la B (België), Hush Hush Hush (België), Hotel Pro Forma (Denemarken), Cie. Michèle Anne de Mey (België), Akram Khan Dance Company (Engeland), Storm (Duitsland), Salia Nï Seydou (Burkina Faso). 24

25 Presentatie Marijcke Voorsluijs Externe contacten in overvloed o arbodienst o leveranciers o arbeidsinspectie o brandweer o brancheorganisaties o collega-gezelschappen o collega-theaters Gezelschap bezoekt theater o ieder z n eigen huiswerk o de één informeert de ander o afspraken over risico s, maatregelen en verantwoordelijkheden o arbo-coördinator schept kader 1 Huiswerk o RI&E o gebruiksvergunning o huishoudelijk reglement o ontruimingsplan o procedures voor (bedrijfs)ongevallenkennis 2 Uitwisseling o huisregels van het theater o technische gegevens van het theater o (informatievoorziening door de producent) o RI&E van het gezelschap o PRI&E van de voorstelling 3 Afspraken o verantwoordelijkheid o restrisico s o maatregelen: wie doet wat? o afspraken helder voor wie op de vloer staat 4 Arbo-coördinator o logische procedures o eenduidige afspraken o heldere communicatie o goede contacten binnen eigen organisatie o toezicht op naleving afspraken 25

26 Presentatie Marijcke Voorsluijs Fallen een praktijkvoorbeeld Een voorbeeld van: o onduidelijke technische informatie o tegenstrijdige informatie in de PRI&E o schouwburgen komen in actie o er komt een oplossing, maar het geheel verdient geen schoonheidsprijs! Fallen de technische lijst We need: o 1 dynamic rigging point upstage for acrobatic rope, dynamic load requirement 250 kg, must be separate from lighting grid as described in the attached drawing/ picture aerial image #1.jpg (we bring rigging material, acrobatic robe and chair) o 1 dynamic rigging point upstage for acrobatic rope and bungee cord, dynamic load requirement 130 kg, must be separate from lighting grid, we strongly prefer to use your back- wall working gallery and open dark back- wall or black back drop, as described in the attached picture aerial image #2.jpg (we bring basic rigging material and bungee cord) Fallen de foto s Fallen de PRI&E Fallen de schouwburgen o schouwburgen overleggen: doen we mee aan bungee jumping uit de trekken? o de een schrijft een brief: wij hijsen geen mensen maar doet het toch o de ander zegt: we hebben het wel gedaan, maar eigenlijk kan het niet o een derde: het viel erg mee, er wordt niet gehesen, hij klimt alleen omhoog Fallen de stunts o acteur klimt aan een touw omhoog o hij zit 20 minuten in de kap, op een plankje aan touwen, zonder valbeveiliging o hij laat zich langzaam zakken, al draaiend om het touw o hij klimt weer omhoog en blijft zitten o andere acteur doet abseil-act tegen de achterwand Fallen later in de tour o hijsmateriaal van de schouwburg o eindverantwoordelijkheid voor rigging bij de schouwburg, voor de stunt zelf bij de acteur o valbeveiliging voor de acteur in de kap o apart contract, in aanvulling op de PRI&E, waarin verantwoordelijkheden worden vastgelegd 26

RISICO-INVENTARISATIE EN -EVALUATIE theorie en praktijk

RISICO-INVENTARISATIE EN -EVALUATIE theorie en praktijk Stadsschouwburg Utrecht Telefoon algemeen 030 232 41 25 Lucasbolwerk 24 Fax algemeen 030 231 44 99 3512 EJ Utrecht Telefoon techniek 030 232 41 09 Directeur Hoofd Technische Dienst Technische Organisatie

Nadere informatie

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012

Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Workshop De preventiemedewerker neemt de leiding, 25 oktober 2012 Uitwerking van de resultaten, 6 nov. 2012 Pieter Diehl (Voorzitter BvAA en Management & Consultant bij Edux te Breda, pdiehl@edux.nl) Jos

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden

Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden Syllabus Arbowet, beleid & arbeidsomstandigheden Verzuimpreventie, veilig werken en een integrale aanpak U lapt de regels van de Arbowet natuurlijk niet aan uw laars. Maar kent u al uw arboverantwoordelijkheden?

Nadere informatie

DR-ARB-A2973. Deelreglement Arbo-coördinator

DR-ARB-A2973. Deelreglement Arbo-coördinator DR-ARB-A2973 Deelreglement Arbo-coördinator Uitgave: september 2006 DR-ARB-X 2 1 Algemeen Naam : Elsevier Opleidingen Adres : H.A. Lorentzstraat la, Zwijndrecht Aard : mondeling onderwijs Naast dit reglement

Nadere informatie

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit

Van risico s naar beheersmaatregelen. Door: Huib Arts, ArboProfit BI&E ipv RI&E Van risico s naar beheersmaatregelen Door: Huib Arts, ArboProfit Waarom een RI&E? OMDAT HET MOET? +??? Wetgeving gri&e Waar moet een RI&E aan voldoen? 3 Hij moet volledig zijn? Frequentie:

Nadere informatie

Een andere kijk op werken kanker en re-integratie

Een andere kijk op werken kanker en re-integratie Een andere kijk op werken kanker en re-integratie human support grensverleggend mensenwerk Kanker wordt steeds meer een chronische ziekte, dus krijgen organisaties en werkgevers in toenemende mate te maken

Nadere informatie

Hoe blijf je er gezond bij?

Hoe blijf je er gezond bij? Het Nieuwe Werken Hoe blijf je er gezond bij? Aandachtspunten bij een verantwoorde introductie W&V-64L240-A5 folder_07_def.indd 1 10-09-10 09:19 W&V-64L240-A5 folder_07_def.indd 2 10-09-10 09:19 Het Nieuwe

Nadere informatie

Voorwoord: status model RI&E SW

Voorwoord: status model RI&E SW Voorwoord: status model RI&E SW De Model RI&E voor de SW-branche kan gebruikt worden als basis voor een RI&E in uw SW-organisatie. De model RI&E is nadrukkelijk geen goedgekeurde branche RI&E en de inhoud

Nadere informatie

Arbeidsomstandighedenbeleid

Arbeidsomstandighedenbeleid Arbeidsomstandighedenbeleid informatie voor werkgevers en werknemers 170.indd 1 30-12-2008 10:38:37 170.indd 2 30-12-2008 10:38:38 Veilig en gezond werken is belangrijk. De overheid stelt doelen vast voor

Nadere informatie

Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705

Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705 Functieprofiel: Arbo- en Milieucoördinator Functiecode: 0705 Doel Initiëren, coördineren, stimuleren en bewaken van Arbo- en Milieuwerkzaamheden binnen een, binnen de bevoegdheid van de leidinggevende,

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Helger Siegert. Agenda

Helger Siegert. Agenda Stand van Zaken Arbeidsomstandigheden www.molens.nl en www.molen.pagina.nl Helger Siegert 1 Agenda Introductie Uitgangspunten Veranderingen in de wet Discussie 2 1 Arbeidsomstandigheden Wat is aandacht

Nadere informatie

9-9-2013. Agenda. Bijeenkomst Veiligheidscoaches Gilde van Vrijwillige Molenaars. 1. Opening. 3. Arbowet- en regelgeving (1)

9-9-2013. Agenda. Bijeenkomst Veiligheidscoaches Gilde van Vrijwillige Molenaars. 1. Opening. 3. Arbowet- en regelgeving (1) Agenda Bijeenkomst Veiligheidscoaches Gilde van Vrijwillige Molenaars Zaterdag 13 april 2013 9 september 2013 1. Opening 2. Voorstelronde (Theun) 3. Arbowet- en regelgeving op de molen (Erik) 4. Veiligheid

Nadere informatie

Beleidsmedewerker Onderwijs

Beleidsmedewerker Onderwijs Horizon College Beleidsmedewerker Onderwijs Sector BMO Alkmaar C70) Afdeling Communicatie en Onderwijs (C&O) Contract: Vervanging wegens zwangerschapsverlof Periode: 1 mei 2015 tot 1 oktober 2015 Omvang:

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Beleid BASIS-CALAMITEITENPLAN...

Beleid BASIS-CALAMITEITENPLAN... Beleid BASIS-CALAMITEITENPLAN... Tel : Route: - Ter advisering besproken in de OR dd : -- - Ter advisering besproken in de CCR dd : -- - Ter advisering besproken in het MT dd : -- - Vastgesteld door RvB

Nadere informatie

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk?

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? December 2010 Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet, of maatwerk? Tot voor kort was elke werkgever verplicht aangesloten

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

arbocare arboadviescentrum

arbocare arboadviescentrum arbocare arboadviescentrum Het Arboadviescentrum Hoe gezonder uw werknemers, hoe gezonder uw bedrijf. En dus uw winst. Helaas hebben we die gezondheid niet altijd in de hand. Eén hevige weersomslag en

Nadere informatie

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Ronald Govers Mei 2013 Vastgesteld directie d.d. 4 juni 2013 2 Arbo jaarverslag 2012 Index 1. Inleiding blz.

Nadere informatie

ARBOBELEIDSPLAN 2012

ARBOBELEIDSPLAN 2012 ARBOBELEIDSPLAN 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Organisatie en Verantwoordelijkheden... 4 2.1 Organogram... 4 2.2 Verantwoordelijkheden... 5 2.2.1... 5 2.2.2 Preventiemedewerkers... 5 2.2.3 Direct

Nadere informatie

Arbo en de rechten van de OR

Arbo en de rechten van de OR Arbo en de rechten van de OR In de Arbowet zijn verplichtingen voor de werkgever en plichten en rechten voor de werknemer vastgelegd. De achtergrondfilosofie van de Arbowet is eenvoudig: de werkgever moet

Nadere informatie

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen

Welkom bij de Arbocatalogus Provincies. Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Welkom bij de Arbocatalogus Provincies Jannet Bergman, Projectleider A&O Provincies Henny van den Born, Arbo-beleidsadviseur Provincie Groningen Programma Achtergrond/totstandkoming Werkwijze Implementatie

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden

Arbeidsomstandigheden t b r o n s e k Arbeidsomstandigheden T Inleiding Wettelijke regels Veiligheid, gezondheid en welzijn Rechten en plichten Uitvoering arbobeleid Inleiding Johan ter Veer, administratief medewerker bij blikfabriek

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied.

Nieuwsbrief Arbo. Via deze nieuwsbrief informeren wij u over de arbocatalogus en over actualiteiten op dit gebied. April 2010 Nieuwsbrief Arbo Inhoudsopgave Website gezondverbond.nl Nieuwe rubriek op de website: In de praktijk Workshop OR-leden aan de slag met de Arbocatalogus, 11 mei 2010 Verbond attendeert arbodiensten

Nadere informatie

Brede visie op kwaliteit van arbeid

Brede visie op kwaliteit van arbeid Brede visie op kwaliteit van arbeid Pauline Miedema, Vincent Vrooland De Arbowet kent vier kerndeskundigen. Twee jaar geleden was de Arbeids- & Organisatiedeskundige het minst bekend. Sinds organisaties

Nadere informatie

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008 Workability & Inzetbaarheid Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, Rob Gründemann, Teamleider Personeelsbeleid Lector Sociale Innovatie, Hogeschool Utrecht De opzet van de presentatie De situatie

Nadere informatie

Risico-inventarisatie en -evaluatie

Risico-inventarisatie en -evaluatie b Bedrijfshulpverlening Risico-inventarisatie en -evaluatie MKB-inforeeks Reeks Arbo Arbo in in het de MKB praktijk De arbochecklist voor veiligheid en gezondheid op de werkplek Risico s terugdringen in

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK

13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK 13. RI&E EN HET PLAN VAN AANPAK Om een goed arbobeleid te voeren, moet je inzicht hebben in de risico s binnen de organisatie. Pas als dat beeld compleet is, kunnen de maatregelen en oplossingen worden

Nadere informatie

kort, Jacqueline Wit, e-mail: jacqueline@jwit.nl 1 INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo

kort, Jacqueline Wit, e-mail: jacqueline@jwit.nl 1 INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo Aan de slag met ARBO OR ondersteuning klantendag 11 maart 2016. kort, Jacqueline Wit, jacqueline@jwit.nl INLEIDING EN KENNISMAKING Jacqueline Wit Ambtelijk secretaris kort training en advies OR en Arbo

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid

Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid pagina van 5 Branchetoetsdocument: Arbo en veiligheid Versie 4. VERVALLEN - Vervangen door RI&E en Preventiemedewerker (alle branche) Deelbranche(s) Camper en Caravan Algemene beschrijving & doelstelling

Nadere informatie

Risico-inventarisatie & evaluatie en Preventiemedewerker

Risico-inventarisatie & evaluatie en Preventiemedewerker Interne Instructie Risico-inventarisatie & evaluatie en Preventiemedewerker Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Wettelijke grondslag 3. Aanpak 3.1. Toezicht en handhaving 3.2. Werkwijze 3.3. Basis toetskader

Nadere informatie

Arbobeleidskader Lucas

Arbobeleidskader Lucas Arbobeleidskader Lucas t.b.v de scholen voor VO van de Lucas 1. Uitgangspunten Het bestuur van Lucas en de directie(s) van de aangesloten scholen zijn verantwoordelijk voor het schoolbeleid. Het arbobeleid

Nadere informatie

WE VANGEN DE KRACHT WE PAKKEN DE ENERGIE

WE VANGEN DE KRACHT WE PAKKEN DE ENERGIE ARBODIENSTVERLENING WE VANGEN DE KRACHT WE PAKKEN DE ENERGIE zorgt voor arbeidskracht WE ZIEN HET DOEL WE ZORGEN VOOR RESULTAAT Ik ben trots op mijn mensen. En zuinig op mijn tijd. Ik wil een arbodienst

Nadere informatie

Fulco Stoekenbroek Hoger Veiligheidskundige. Waternet Taken o.a.

Fulco Stoekenbroek Hoger Veiligheidskundige. Waternet Taken o.a. Fulco Stoekenbroek Hoger Veiligheidskundige Waternet Taken o.a. Afvalwater zuivering (onderhoud Rioolstelsel) Waterbeheer taken (Amstel, Gooi & Vechtstreek en Gem. Amsterdam) Nautisch Vaarwegbeheer Drinkwater

Nadere informatie

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF

RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF Arbocatalogus Nikhef Nummer RSI0004V1SVM Versie 1 Bestandsnaam: Arbo-management Occupational Health & Safety RSI beleid NIKHEF RSI beleid NIKHEF blz. 2 t/m 6 Inleiding blz. 2 Beschrijving problematiek

Nadere informatie

7-stappen plan voor een duurzaam Work Life Balance beleid

7-stappen plan voor een duurzaam Work Life Balance beleid Work-Life-Balance programma s moeten deel uitmaken van het algemeen HR-beleid. Wetgeving inzake veiligheid en gezondheid en kan een basis bieden bij het opstellen van een programma. Om te kunnen voldoen

Nadere informatie

Hierna treft u een uitwerking aan uit de praktijk van een thuiszorginstelling van:

Hierna treft u een uitwerking aan uit de praktijk van een thuiszorginstelling van: Arbo bijlage 04 A Programma van eisen thuiszorginstelling Hierna treft u een uitwerking aan uit de praktijk van een thuiszorginstelling van: een plan van aanpak voor het contracteren van een Arbo-dienst

Nadere informatie

info@bronneberg.nl www.bronneberg.nl KvK Eindhoven: 17136847 BTW/VAT/MwSt: NL 810049429B01

info@bronneberg.nl www.bronneberg.nl KvK Eindhoven: 17136847 BTW/VAT/MwSt: NL 810049429B01 Functieomschrijving office-coördinator Taken en Werkzaamheden Tot de aandachtsgebieden van office-coördinator behoren 'Beleid', Externe contacten, Communicatie en Relatiebeheer, Financiën, Advisering,

Nadere informatie

Rapportage toetsing Risico Inventarisatie en Evaluatie en Plan van aanpak

Rapportage toetsing Risico Inventarisatie en Evaluatie en Plan van aanpak Rapportage toetsing Risico Inventarisatie en Evaluatie en Plan van aanpak Aan Vlietkinderen t.a.v. Vanessa van Zee Bucaillestraat 6 2273 CA Voorburg Datum 10 maart 2015 Versie Projectnummer Van Definitief

Nadere informatie

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Blijvend beter inzetbaar. Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking

Blijvend beter inzetbaar. Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking Blijvend beter inzetbaar Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking mogelijkheden Aanleiding Door vergrijzing en ontgroening kan in de nabije toekomst het aantal mensen dat met pensioen

Nadere informatie

Brochure. Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag. HR en de aanpak van ziekteverzuim

Brochure. Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag. HR en de aanpak van ziekteverzuim Brochure Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag HR en de aanpak van ziekteverzuim Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus ziekteverzuim en re-integratie in 1 dag 4 Algemene informatie over de training

Nadere informatie

Arbowet, -beleid en arbeidsomstandigheden. Alle procedures op een rij!

Arbowet, -beleid en arbeidsomstandigheden. Alle procedures op een rij! Arbowet, -beleid en arbeidsomstandigheden Alle procedures op een rij! Inhoud Hoofdstuk 1: Arbodienstverlening 5 1.1 Liberalisering verplichte arbocontractering 6 1.2 Maatwerk en eigen regie 6 Hoofdstuk

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

Van Bedrijfsrie naar V&G plan. Toon Westerburger

Van Bedrijfsrie naar V&G plan. Toon Westerburger Van Bedrijfsrie naar V&G plan Toon Westerburger Toon Westerburger Middelbaar veiligheidskundige Bijna 20 jaar werkzaam bij Arbode Adviseur RIE s, V&G plannen, VCA*/**/Petrochemie en VCU Opleider Basisveiligheid

Nadere informatie

groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ)

groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ) Zorg voor arbeidsomstandigheden van groot belang in de Wet werk en zekerheid (WWZ) Datum: 1 juli 2015 Auteur: Drs. Roelof Heidema, bedrijfsarts en directeur kwaliteit 1 juli 2015 Nieuw ontslagrecht per

Nadere informatie

Beleidsnotitie BRANDVEILIGHEID. ( brandveiligheid, een hot item )

Beleidsnotitie BRANDVEILIGHEID. ( brandveiligheid, een hot item ) Beleidsnotitie BRANDVEILIGHEID ( brandveiligheid, een hot item ) Inleiding Er zijn zowel interne als externe ontwikkelingen die maken dat extra aandacht voor het onderwerp brandveiligheid gewenst is. In

Nadere informatie

Arbo trends en ontwikkelingen. Landelijke Arbocongres

Arbo trends en ontwikkelingen. Landelijke Arbocongres Arbo trends en ontwikkelingen Vergezichten en praktische tips Koen Langenhuysen Landelijke Arbocongres 24 oktober 2011 5 dagthema s: Arbocatalogus; Hoe nu verder? Duurzame inzetbaarheid; Noodzaak en aanpak;

Nadere informatie

Nieuwe teams met nieuwe taken. Coby Franken - Trainer / adviseur Anita Jonkman

Nieuwe teams met nieuwe taken. Coby Franken - Trainer / adviseur Anita Jonkman t Nieuwe teams met nieuwe taken Coby Franken - Trainer / adviseur Anita Jonkman i t Teams Zelfsturende teams Zelforganiserende teams Resultaatverantwoordelijke teams Autonome teams Zelf doen teams Bij

Nadere informatie

1. Arbowet: plichten van de werkgever

1. Arbowet: plichten van de werkgever Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 1. Arbowet: plichten van de werkgever... 1 1.1 Pak risico s aan bij de bron... 2 1.2 Wat is psychosociale arbeidsbelasting (PSA)?...

Nadere informatie

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair)

Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Functiebeschrijving Teamleider Huisvesting (facilitair) Groot Hoogwaak levert een professionele bijdrage aan het aanbod van woon-, zorg-, en welzijnsvoorzieningen voor ouderen in Noordwijk. Dit aanbod

Nadere informatie

Schade aan het gehoor

Schade aan het gehoor Bescherm je oren! Als werknemer in de podiumsector kun je in deze folder lezen waarop je moet letten als je werkt bij de hoge geluidsniveaus die in podiumsector voorkomen. Bescherm in ieder geval je oren,

Nadere informatie

Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus. FNV Woordenlijst

Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus. FNV Woordenlijst Vakjargon uit Arbowet en arbocatalogus FNV Woordenlijst Woordenboekje: jargon rond Arbowet en arbocatalogus arbeidshygiënische strategie arbeidsinspectie arbeidsrisico arbo arbobeleid arbobeleidsregels

Nadere informatie

Een integrale aanpak voor RI&E op de werkvloer. 18 mei 2015 Mark Fleuren

Een integrale aanpak voor RI&E op de werkvloer. 18 mei 2015 Mark Fleuren Een integrale aanpak voor RI&E op de werkvloer 18 mei 2015 Mark Fleuren Waar ging het ook al weer over? RI&E Wat zijn de risico s hier? Hebben we er genoeg aan gedaan? Wat is genoeg? De droge stof: wettelijk

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie

WORKSHOP GOED WERKGEVERSCHAP

WORKSHOP GOED WERKGEVERSCHAP WORKSHOP GOED WERKGEVERSCHAP De meeste organisaties hanteren het integraal management-model, waarbij lijnmanagers de (eind)verantwoordelijkheid hebben over het personeelsmanagement van de eigen mensen.

Nadere informatie

ARBO IN DE OR (NAAR EEN VEILIGE EN GEZONDE WERKOMGEVING) BASISTRAINING

ARBO IN DE OR (NAAR EEN VEILIGE EN GEZONDE WERKOMGEVING) BASISTRAINING ARBO IN DE OR (NAAR EEN VEILIGE EN GEZONDE WERKOMGEVING) BASISTRAINING ARBO in de OR (naar een veilige en gezonde werkomgeving) Introductie U zit in de OR of in een VWGM- / Arbo commissie van de OR en

Nadere informatie

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 7. Arbodeskundige(n) en arbodienst... 1 7.1 Wat is een arbodeskundige?... 3 7.2 Wie toetst en geeft advies over de RI&E?... 3 7.3

Nadere informatie

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur Inleiding Sociaal Medisch Overleg (SMO) is een gestructureerd en multidisciplinair overleg over individuele casuïstiek tussen het management en diens adviseur(s) aangaande verzuim en re-integratie. Deelnemers

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Format Projectplan. Zo kan het ook! 20 juni 2013 1

Format Projectplan. Zo kan het ook! 20 juni 2013 1 Format Projectplan Onbeperkt Sportief biedt u een format voor het maken van een projectplan. Met zeven hoofdvragen krijgt u helder op papier wat uw project inhoudt. Het projectplan heeft als doel het stimuleren

Nadere informatie

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086)

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) College van B&W en Raadsleden Den Haag T.a.v. Griffie Postbus 19157 2500 CD Den Haag Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) Geacht College en Raadsleden,

Nadere informatie

Brochure. Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag. Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk

Brochure. Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag. Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk Brochure Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag 4 Algemene informatie over de training

Nadere informatie

De visie en doelen van de ondernemingsraad.

De visie en doelen van de ondernemingsraad. De visie en doelen van de ondernemingsraad. Juni 2013 1 1. Inleiding Blz. 3 2. Visie van de ondernemingsraad. Blz. 3 3. Hoofddoelen Blz. 4 4. Visie op Medezeggenschap Blz. 4 5. Aandachtsgebieden & Speerpunten

Nadere informatie

BIJLAGE PM PREVENTIEMEDEWERKER

BIJLAGE PM PREVENTIEMEDEWERKER BIJLAGE PM PREVENTIEMEDEWERKER Deze bijlage is voor personen die de veiligheidscursus - PREVENTIEMEDEWERKER (willen gaan) volgen. PREVENTIE Preventie = Voorkomen dat een ongeval of calamiteit gebeurt door

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479. Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014

OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479. Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014 OR-secretatiaat:1 e verdieping, kamer M1.03 middengang vlakbij het restaurant Tel. 0115-688479 Beleidsplan zittingsperiode 2010-2014 Missie Wij zijn als afspiegeling van ZorgSaam een ondernemingsraad die

Nadere informatie

Stan Spruijt. Jan van Gestel

Stan Spruijt. Jan van Gestel Prisma & Hilverzorg Stan Spruijt RWT-trainer en vertrouwenspersoon Jan van Gestel adviseur Arbo en Veiligheid Wie zijn we en wat doen we Interne trainer van medewerkers om zich op een respectvolle wijze

Nadere informatie

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015?

Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Wijziging Arbowet: wat verandert er in 2015? Door Carolina Verspuij, trainer/adviseur Arbeid en Gezondheid SBI Formaat, 10/06/2015. Dit artikel is gepubliceerd door Werk en Veiligheid, Kerckebosch. Minister

Nadere informatie

Informatiepakket Hoofd Stafbureau

Informatiepakket Hoofd Stafbureau Informatiepakket Hoofd Stafbureau 1/8 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave 2 Protocol sollicitatieprocedure Hoofd Stafbureau Esloo 3 Voorbeeld vacaturetekst 4 Functiebeschrijving Hoofd Stafbureau Esloo 5 Sollicitatiecode

Nadere informatie

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden

Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Frank Rijshouwer Hogere Veiligheidskundige 20 juni 2006 1 Arbowetgeving Arbeidsomstandighedenwet Arbeidsomstandighedenbesluit Arbeidsomstandighedenregeling Arbo-

Nadere informatie

Opleiding BMT, differentiatie en basiscursus hijsen & heffen

Opleiding BMT, differentiatie en basiscursus hijsen & heffen Opleiding BMT, differentiatie en basiscursus hijsen & heffen Willem Westermann werkveldoverleg OSAT Vereniging Van EvenementenMakers schrijver arbocatalogus hijsen en heffen in de podiumkunsten Stichting

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter.

Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA. Hollen. Stilstaan bij Werkdruk. dát maakt zorg beter. Inspectie SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid TITELPAGI NA Hollen Stilstaan bij Werkdruk dát maakt zorg beter Anita Hertogh Waarom is Zorg en Welzijn een van de prioritaire sectoren voor

Nadere informatie

9 COMMUNICATIEPLAN. Een communicatieplan bestaat uit de volgende onderdelen:

9 COMMUNICATIEPLAN. Een communicatieplan bestaat uit de volgende onderdelen: 59 9 COMMUNICATIEPLAN Op het moment dat een afdeling de beoordeling zwak of zeer zwak krijgt, komt er meteen veel op de schoolleiding af. Een zeer zwakke school heeft zes weken de tijd om een verbeterplan

Nadere informatie

Zorg Exclusief ALS HET ANDERS KAN MOET JE HET OOK ANDERS DOEN DE ARBODIENST DIE HET ANDERS DOET

Zorg Exclusief ALS HET ANDERS KAN MOET JE HET OOK ANDERS DOEN DE ARBODIENST DIE HET ANDERS DOET Zorg Exclusief ALS HET ANDERS KAN MOET JE HET OOK ANDERS DOEN DE ARBODIENST DIE HET ANDERS DOET Zorg Exclusief Dienstverlening Flexibele inzet van een vaste bedrijfsarts - op vaste dagdelen per week op

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen Aan de slag met de RI&E Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen EEN RI&E Een RI&E? Als ondernemer wil ik graag geld verdienen, maar ik wil later geen werknemers tegen

Nadere informatie

Workshop: Van RI&E tot Preventie en meer Rendement. Vakevent Veilig Werkt Beter, 7 oktober 2015

Workshop: Van RI&E tot Preventie en meer Rendement. Vakevent Veilig Werkt Beter, 7 oktober 2015 Workshop: Van RI&E tot Preventie en meer Rendement Vakevent Veilig Werkt Beter, 7 oktober 2015 Het Nederlands Focal Point Vertegenwoordiger EU-OSHA in NL Delen arbo informatie binnen EU Wetgeving Praktische

Nadere informatie

Psycho Sociale Arbeidsbelasting

Psycho Sociale Arbeidsbelasting Psycho Sociale Arbeidsbelasting Webinar SCCM 17 juni 2014 Tamara Onos Auxilium HSE Onderwerpen webinar - Relevantie PSA - Onderwerpen PSA - Arbowet- en regelgeving - PSA in praktijk - Inventarisatie van

Nadere informatie

Xcellent. in performance ontwikkeling van mens en organisatie

Xcellent. in performance ontwikkeling van mens en organisatie Xcellent in performance ontwikkeling van mens en organisatie Xpertise Xpert Xact Xcellent + Xpertise Een geslaagd opleidingstraject begint met kennis. Onze kennis, maar ook die van u. P3transfer heeft

Nadere informatie

HVK student ontwikkelt het Arbo-management Instrument voor de Preventiemedewerker

HVK student ontwikkelt het Arbo-management Instrument voor de Preventiemedewerker HVK student ontwikkelt het Arbo-management Instrument voor de Preventiemedewerker Ter afronding van een Hoger veiligheidskundige opleiding heeft John Fuijkkink een nieuw veiligheidskundig-instrument ontwikkeld.

Nadere informatie

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen

Aan de slag met de RI&E. Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen Aan de slag met de RI&E Een stap-voorstap handleiding voor ondernemers die geen risico willen lopen EEN RI&E Een RI&E? ALS ONDERNEMER WIL IK GRAAG GELD VERDIENEN, MAAR IK WIL LATER GEEN WERKNEMERS TEGEN

Nadere informatie

Masterclass IT Savvy. Impact van trends

Masterclass IT Savvy. Impact van trends Masterclass IT Savvy Impact van trends Regelmatig komen onderzoeksbureaus zoals Gartner en McKinsey met rapporten waarin nieuwe trends worden aangekondigd. Belangrijke vraag, en niet eenvoudig te beantwoorden,

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

Vitaal Verzuimmanagement De arbodienst van VGZ

Vitaal Verzuimmanagement De arbodienst van VGZ Vitaal Verzuimmanagement De arbodienst van VGZ Ziek zijn overkomt je, hoe je hiermee omgaat, is gedrag. Gedrag is grotendeels beïnvloedbaar. Er is altijd een keuzemoment om met klachten (beperkingen) te

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Bron: De duizendpoot onder de loep / P. van der Zant, 2009 Cultuurnetwerk Nederland voert in opdracht van het ministerie van OCW een vierjarig project (2009-2012) uit met als

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

Stappenplan en checklist inkoop deskundige bijstand in de meubelindustrie

Stappenplan en checklist inkoop deskundige bijstand in de meubelindustrie Stappenplan en checklist inkoop deskundige bijstand in de meubelindustrie Deze checklist geeft een handreiking voor het aangaan of het beoordelen van een overeenkomst deskundige bijstand aan de hand van

Nadere informatie