SPAREN OF LENEN? DE ONTWIKKELING VAN DE RATIO ACHTER HET BOUWSPAREN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SPAREN OF LENEN? DE ONTWIKKELING VAN DE RATIO ACHTER HET BOUWSPAREN"

Transcriptie

1 TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2014 SPAREN OF LENEN? DE ONTWIKKELING VAN DE RATIO ACHTER HET BOUWSPAREN Nu er door de verlaging van de maximale LTV gespaard moet worden voor de aanschaf van een woning, neemt de roep toe om de introductie van een gesubsidieerde vorm van bouwsparen. Een kijkje over de grens en in de geschiedenis laat zien dat het traditionele bouwsparen niet de enige manier is waarop de overheid sparen voor de aanschaf van een eigen woning kan stimuleren. DOOR KEES DOL EN HARRY VAN DER HEIJDEN, FACULTEIT BOUWKUNDE, 0TB ONDEBZOEK VÜOB DE GEBOUWDE OMGEVING, TU DELFT In de afgelopen jaren heeft de crisis een fundamenteel risico op de Nederlandse koopwoningmarkt blootgelegd. Door een traditie van hoge Loan-To-Values (de hypothecaire lening ten opzichte vande waarde vande woning) blij kt dat na enkele j aren van prijsdalingen ongeveer woningen 'onder water' staan (Ministerie BZK, 2013). De woning is daarbij minder waard dan de uitstaande hypotheekschuld, zodat huishoudens te maken hebben met een potentiële restschijd. Bij een vrijwillige verhuizing wordt deze niet gedekt door de Nationale Hypotheekgarantie, zo men al een dergelijke garantie heeft: velen kochten in de jaren vóór de crisis een woning met een 100% aflossingsvrije hypotheek waarop geen NHGgarantie werd verschaft. Om het risico op 'onder water staan' te reduceren, wordt de maximale LTV bij de aankoop van een woning in stappen teruggebracht tot 100%'. Daarnaast zijn er voorstellen gedaan om op termijn nog verder terug te gaan tot 80% (Commissie structuur Nederlandse banken, 2013). Dit houdt in dat huishoudens eigen geld moeten inbrengen bij de aankoop van een woning. Tegen deze achtergrond wordt gepleit voor het introduceren van 'bouwsparen' (zie bijvoorbeeld Verhagen, 2013; Commissie structuur Nederlandse banken, 2013). Daarbij spaart men (al dan niet gesubsidieerd) voor een aanbetaling op een woning, waardoor de LTV lager kan zijn en het risico op onder water staan na een periode van prijsdalingen wordt gereduceerd. Maar wat is bouwsparen precies? Waarom is het ontstaan, hoe heeft het zich ontwikkeld en kan het een nuttige rol gaan spelen op de Nederlandse woningmarkt? We proberen deze vragen te beantwoorden door te kijken naar (de geschiedenis van) het bouwsparen in ons omringende landen en naar de ontwikkeling van de ratio achter het bouwsparen^. BOUWSPAREN VOOR DE AANBETALING OP EEN WONING Het 'Idassieke' bouwspaarmodel, zoals dat in Duitsland wordt gehanteerd, kent een contractueel spaarsysteem waarbij men een vooraf afgesproken bedrag spaart en waarbij men vervolgens recht heeft op een lening ter grootte van ongeveer 1,5 maal de waarde van het opge-

2

3 1 O l ö TIJDSCHRIF VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2014 ILKSHUISVESTING OVER DE GRENS bouwde spaargeld. D i t Idassieke bouwspaarsysteem is afgeschermd v o r m gebruiken. I n Oostenrijk z i j n de (kleine) bouwspaarpremies ook van de kapitaalmarlrt, waardoor het niet a f h a n k e l i j k is van bewegin- niet direct gekoppeld aan een woningaanlroop, waardoor er maar Hefst gen van kapitaalmarktrentes. Bouwspaarkassen Icunnen vaste (lenings) zes m i l j o e n actieve bouwspaarcontracten z i j n op een b e v o l k i n g van rentes aanbieden, w a t t e n t i j d e van de i n t r o d u c t i e v a n de bouwspaar- nog geen t i e n m i l j o e n. kassen n o g een u i t z o n d e r i n g was. Bovendien Icunnen bouwspaarkassen vaak lagere rentes rekenen dan de ( c o m m e r c i ë l e ) kapitaalmarktrente. Voor de bouwspaarlening is d i t uiteraard gunstig, t e r w i j l de relatief lage spaarrente veelal gecompenseerd w o r d t door overheidson- De geschiedenis van het bouwsparen begint bij de dersteuning i n de v o r m v a n spaarsubsidies o f belastingvrijstelling op het rendement. I n het verleden was de hypotheekrente van c o m m e r c i - Engelse industriële revolutie ële banken veelal hoger dan die van bouwspaarkassen, maar op d i t m o m e n t z i j n de hypotheelcrentes h i s t o r i s c h laag en is lenen bij een bouwspaarkas niet a l t i j d voordeliger. Een bouwspaarcontract w o r d t veelal afgesloten voor een periode v a n BUILDING SOCIETIES AAN DE WIEG VAN HET BOUWSPAREN m i n d e r dan l o jaar, waardoor het ingelegde spaargeld (met subsidies) De geschiedenis v a n het bouwsparen begint bij de Engelse i n d u s t r i ë l e en de daaraan contractueel verbonden l e n i n g veelal onvoldoende is o m revolutie. Rond 1770 ontstonden grote m i g r a t i e s t r o m e n r i c h t i n g de een w o n i n g te l o m n e n kopen. Daarom w o r d t ook een hypotheek afge- nieuwe i n d u s t r i ë l e centra r o n d B i r m i n g h a m, Manchester, Leeds en sloten bij een reguliere (hypotheek)banl< en is er dus sprake v a n c o f i - Sheffield. Daarbij ontstonden er nieuwe (landloze) Idassen v a n nanciering door een bouwspaarkas en een bank. De banic verstrelct de ambachtslieden en Ideine middenstanders die zich betere huisvesting eerste hypotheek en de bouwspaarkas verstrekt een (achtergestelde) konden veroorloven. ICrediet voor de b o u w v a n een eigen w o n i n g was tweede hypotheek. Samen met het spaardeel v a n het bouwsparen k a n echter nauwelijks beschikbaar, omdat de eerste consumenten(spaar) dan de w o n i n g w o r d e n gekocht. banken pas vanaf 1810 werden opgericht. Bovendien verstrekten deze banlcen nauwelijks hypothecaire leningen aan particulieren. P o t e n t i ë l e Schema 1 Klassieke Duitse woningfinanciering via bouwspaarkas en liypotlneekbank eigen woningbezitters moesten dus l a n g d u r i g sparen. O m aan deze p r o b l e m a t i e k tegemoet te k o m e n w e r d i n 1775 Ketley's B u i l d i n g Society opgericht w a a r b i j m e n collectief geld spaarde voor de f i n a n ciering v a n een w o n i n g. De leden spraken af dat zij b i n n e n een vastge- Circa 20% Bouwsparen stelde l o o p t i j d een bepaald bedrag bij eucaar zouden sparen. I n p r i n c i pe k a n na de eerste inleg v a n de groep al een l e n i n g w o r d e n verstrelct aan é é n (of meer) v a n de leden. De eerste Engelse B u i l d i n g Societies waren ' t e r m i n a t i n g ' : na afloop Bouw spaarrekening (lage rente) van de spaarcontracten w e r d de vereniging opgeheven. O m twee reden e n ontstonden vanaf 1845 'permanente' varianten. Allereerst was er interesse v a n u i t andere p o t e n t i ë l e bouwspaarders o m zich aan te sluiten b i j een bestaande B u i l d i n g Society: d i t is i m m e r s eenvoudiger dan zelf een nieuwe B u i l d i n g Society oprichten. De tweede reden was dat B u i l d i n g Societies steeds meer begonnen te f u n c t i o n e r e n als algemene Lening hypotheekbank (Marktrente) spaarinstituten. I n i860 w a r e n er al B u i l d i n g Societies aanwezig die n u ook reguuere spaarders accepteerden (BSA, 2001), t e r w i j l de spaarbankensector hier n o g b e h o o r l i j k bij achterliep en net een aantal schandalen te verwerken h a d gekregen (Hensmans, 2010). B u i l d i n g Societies groeiden dus u i t t o t omvangrijke spaarinstituten die door de ruimschootse aanwezigheid van spaargeld afstapten v a n een stelsel m e t vaste spaarcontracten. De B u i l d i n g Societies werden, gestimuhet traditionele bouwsparen m e t gekoppelde 'leemechten' is slechts leerd door de Britse overheid, de u i t v e r k o r e n i n s t i t u t i e s voor de f i n a n - een v o r m van bouwsparen. Zo heeft Noorwegen een eenvoudige ciering v a n het eigen woningbezit. 'bouwspaarregeling', waarbij Jongeren t o t 33 Jaar een fiscaal voordeel ontvangen als zij sparen en daarvoor een w o n i n g kopen. De regeling EEN LATERE START IN DUITSLAND w o r d t uitgevoerd door de consumentenbanken zonder dat er speciale De Engelse B u i l d i n g Societies ontstonden dus i n een periode dat er bouwspaarkassen voor z i j n opgericht. F r a n l «i j k kent een variant m e t nog nauwelijks consumentenbanken aanwezig waren, t e r w i j l er bij de sparen en leenrechten, maar deze w o r d t eveneens door de reguliere vestiging v a n de eerste Duitse Bausparkasse al een o m v a n g r i j k stelsel banken uitgevoerd zonder speciale bouwspaarkassen. van ( c o ö p e r a t i e v e en publieke) spaarbanken aanwezig was (zie oa. Verder is i n Duitsland, Franlcrijk en Oostenrijk de overheidsondersteu- Guinnane, 2001). H e t verstrekken v a n hypothecaire leningen aan de n i n g op bouwspaarregelingen n i e t per d e f i n i t i e gekoppeld aan een 'gewone m a n ' was i n deze periode n o g een stap te ver voor de spaar- woningaankoop. Er w o r d t i n deze landen dus ook veel 'gewoon' banken. De eerste Duitse 'Bausparkasse' w e r d opgericht i n 1885, maar gespaard i n de bouwspaarregelingen, w a t extra m i d d e l e n levert voor pas i n de Jaren '20 v a n de t w i n t i g s t e eeuw begonnen zij een belangrijke het verstrekken v a n bouwspaarleningen. Zo ontvangt m e n i n Franlarijk rol te spelen. D i t w e r d mede gestimuleerd door de o p r i c h t i n g van een geen speciale overheidsbonus als m e n m e t het spaargeld geen w o n i n g bouwspaarkas i n 1928 door het Verband van Duitse Spaar- en k o o p t, maar de opgebouwde rente is w e l belastingvrij, waardoor vele Postbanken. Hiermee hielden de Duitse spaarbanken de w o n i n g f m a n - Fransen het Plan d'epargne Logement als een fiscaal voordelige spaar- ciering dus gescheiden van h u n normale activiteiten.

4 TIJDSCHRIFT VOORDE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2014 De Duitse (onafhankelijke) bouwspaarkassen ambieerden dezelfde r o l SPAREN OF LENEN? als de Britse B u i l d i n g Societies, maar i n 1938 besloot de Duitse over- Zoals hiervoor al w e r d aangegeven, verschoof de ratio achter het heid dat de c o m m e r c i ë l e hypotheekbanken deze taak zouden moeten bouwsparen i n de loop van de t i j d van noodzaak, omdat geen h3fpothe- vervullen (Boleat, 1985). De eerste Duitse hypotheekbanken werden cair krediet aan de gewone m a n w e r d verstrekt, naar bouwsparen voor opgericht vanaf 1862 en financierden hypotheken middels de u i t g i f t e een aanbetaling: de hypotheekbanken waren inmiddels overstag, maar van Pfandbriefe, waarop een wettelijk m a x i m u m v a n 60% LTV g o l d wensten een aanbetaling o m h u n kredietrisico te reduceren. (VPB, I n de loop van de 20ste eeuw w e r d het bouwsparen i n een aantal 2013)3. Deze Pfandbriefe z i j n vanwege het geringe risico aantrek- k e l i j k voor investeerders. H e t bouwsparen sloot hier p r i m a bij aan en Europese landen, zoals Duitsland, O o s t e m i j k en F r a n l a i j k, o m a r m d zo ontstond het systeem van c o f i n a n c i e r i n g door bouwspaarkas en door de overheid en ' g e ï n s t i t u t i o n a l i s e e r d '. Daarbij leverde de overheid hypotheekbank, zoals weergegeven i n schema 1. een bijdrage aan deelnemers, veelal via premies o f fiscale voordelen. Achtergronden daarvan waren, naast het beschikbaar k r i j g e n van EN IN DE REST VAN EUROPA EN NEDERLAND (goedkope) f i n a n c i e r i n g e n voor koopwoningen, het bevorderen het Ook i n verschillende andere Europese landen z i j n vanaf 1920 p a r t i c u - eigen w o n i n g b e z i t en het s t i m u l e r e n v a n sparen. liere bouwspaarkassen opgericht, maar deze z i j n n o o i t echt succesvol I n p r i n c i p e is 20 a 30% aanbetaling bij de f i n a n c i e r i n g v a n een w o n i n g geweest. W a a r s c h i j n l i j k vooral omdat zij, i n tegenstelling t o t i n een internationale standaard bij hypotheelcverstrekking, maar er z i j n D u i t s l a n d (en Oostenrijk), geen ondersteuning Icregen van de reeds naast (bouwjsparen i n veel landen verschillende manieren o m deze gevestigde f i n a n c i ë l e instituties. De Franse overheid zag potentieel i n ' a a n b e t a l i n g s b a r r i è r e ' geheel o f gedeeltelijk te slechten en u i t e i n d e l i j k het bouwsparen, maar de bestaande bouwspaarkassen functioneerden op een hogere LTV u i t te k o m e n. Zo is het niet goed, waarop i n de jaren '60 een bouwspaarsysteem hypotheelcverstrekkers i n een aantal landen pro-cyclisch van aard. I n (Epargne financieringsbeleid van Logement) w e r d o n t w i k k e l d dat op v r i j w i l l i g e basis door de reguliere economisch goede t i j d e n, m e t stijgende huizenprijzen, w o r d e n l e n i n - banken w o r d t uitgevoerd (zie oa. T a f f m, 1997). Een vergelijkbare vari- gen met hogere LTV's verstrekt. Zodra de p r i j z e n dalen w o r d t de aan- ant is ook aanwezig geweest i n Denemarken t o t i n de j a r e n '90 v a n de betalingseis weer verhoogd en dalen de LTV's voor nieuwe h3q30thecai- twintigste eeuw. re leningen. Daarnaast kan i n een aantal landen de aanbetaling w o r d e n I n Nederland o n t w i k k e l d e n zich private bouwspaarkassen vanaf de gefinancierd. I n de VS en Denemarken geldt bijvoorbeeld dat huizen- j a r e n '30, maar ook hier k a n gesproken w o r d e n v a n een moeizame kopers een eerste l e n i n g l o m n e n nemen van 80% LTV en deze Icunnen geschiedenis die geen ondersteuning kreeg van de f i n a n c i ë l e sector o f aanvullen met een tweede, achtergestelde financiering tegen een overheid. Zo was na de Tweede Wereldoorlog de r o l van de overheid hogere rente. groot i n de w o n i n g v o o r z i e n i n g en maakte de middenldasse ook gebruik v a n de sociale huursector. I n de perifere, dunbevolkte gebieden, was echter de schaal voor corporatieprojecten w a t Idein en was er wel een m a r k t voor particukere bouwspaarkassen. Maar het ongeduld In principe is 20 a 3 0 % aanbetaling bij de van beleidsmakers was i n de naoorlogse periode groot: daarom werden publieke bouwkassen opgericht die werden voorzien van l i q u i d e m i d - financiering van een w o n i n g een internationale delen door lokale overheden, waardoor 'leden' m i n d e r lang hoefden te sparen. Hiermee konden de particuliere bouwspaarkassen m o e ü i j k standaard bij hypotheekverstrekking concurreren. Deze publieke bouwkassen o n t w i k k e l d e n zich t o t het Bouwfonds Nederlandse gemeenten, waar u i t e i n d e l i j k h3rpotheelcverstrekking belangrijker w e r d dan sparen. Een andere methode o m een hogere LTV te k r i j g e n ontstond i n de Verenigde Staten tijdens de crisis van de jaren '30 door overheidsgaranties op de top v a n de l e n i n g af te geven tegen een premiebetaling. Het b e t r o f i n feite een crisismaatregel v a n de Federal H o u s i n g In de loop van de 20ste e e u w w e r d het A d m i n i s t r a t i o n o m de w o n i n g m a r k t weer v l o t te trekken, maar het w e r d voor de A m e r i k a n e n een blijvende methode o m het eigen bouwsparen in een aantal Europese landen, zoals w o n i n g b e z i t te stimuleren onder groepen die weinig geld konden inbrengen voor een aanbetaling. Overigens was i n de eerste j a r e n een Duitsland, Oostenrijk en Frankrijk, omarmd door de aanbetaling van ongeveer 10% nog a l t i j d noodzakelijk. De premies op de F H A gegarandeerde leningen betreffen een eenmali- overheid en 'geïnstitutionaliseerd' ge premiebetaling plus een jaarlijkse renteopslag. H e t garantiestelsel leverde u i t e i n d e l i j k zelfs w i n s t op voor de Amerikaanse overheid, wat vervolgens ook leidde t o t aanbod van c o m m e r c i ë l e garanties/verzeke- De bouwspaarcontracten bij de publieke bouwspaarkassen werden r i n g e n door de marktsector (Green en Wachter, 2005). Sparen voor een ondergebracht bij de lokale spaarbanken (Van der Schaar, 1987). M e t de w o n i n g i n de VS k a n echter voordelig z i j n omdat de r e n t e k o r t i n g b i j eerste aanzetten t o t een systeem van overheidsgaranties op hypotheken een aanbetaling 'concurreert' m e t de FHA-premie o f c o m m e r c i ë l e ver- in 1956 werden echter steeds hogere LTV's mogelijk, waardoor de nood- zekeringspremies. zaak tot bouwsparen steeds Ideiner werd. Het onderwerp 'bouwsparen' I n Nederland w e r d m e t i n v o e r i n g van een garantiesysteem gekozen IS nog een paar keer teruggekomen i n beleidsdiscussies i n Nederland. voor vouedige f i n a n c i e r i n g die door de overheid werd gegarandeerd. De laatste rapporten van Heerma (1991) en de Ravo (1992) meldden onder Het verstrekken van garanties is een alternatief voor bouwsparen i n de meer dat een bouwspaarsysteem leidt tot latere toetreding tot het eigen zin dat het eveneens de risico's beperkt voor financiers en dus leidt t o t Woningbezit dan bij een garantiesysteem en dat ten t i j d e van snel s t i j - een vergroting van de beschikbaarheid van voldoende (goedkope) gende w o n i n g p r i j z e n het sparen voor een aanbetahng m o e i l i j k w o r d t. financieringsmiddelen voor de aanschaf van een eigen w o n i n g. De

5 20 TIJDSCHRIFT VOOR DE VOLKSHUISVESTING NUMMER 4 AUGUSTUS 2014 keuze in Nederland voor garanties heeft, in combinatie met langdurig stijgende woningprijzen, volledige hypotheekrenteaftrek en daarop toegesneden financieringsproducten, geleid tot LTV's van ruim boven de 100%. Verder is in Nederland het rentevoordeel op NHG-leningen groot; een NHG-lening heeft een nog lagere rente dan een 6o% LTV lening zonder NHG. Bovendien betaalt men voor de NHG erg weinig premie in vergelijking met de Amerikaanse FHA-garanties en commerciële verzekeringsproducten. EEN NIEUWE MOTIVATIE VOOR BOUWSPAREN? In de afgelopen jaren is in Nederland het beperken van de LTV actueel geworden in verband met het beperken van de risico's van het eigen woningbezit voor de eigenaar-bewoner. De economische crisis met dalende woningprijzen was hiervoor de aanleiding. Een hoge LTV in combinatie met dalende woningprijzen leidt immers tot een situatie waarin vooral voor 'recente kopers' de uitstaande hypotheekschuld groter is dan de waarde van de woning. Het hanteren van lagere (maximale) LTV's tot (ruim) onder de ioo% is daarmee niet langer vooral een middel om financieringsmogelijkheden voor eigen woningbezit te vergroten via het verldeinen van risico's voor financiers, maar wordt ook van belang voor het beperken van de risico's voor eigenaar-bewoners. Een verlaging van de maximale LTV betekent dat er (meer) gespaard moet worden voordat een woning kan worden gekocht. Als de overheid dit wü faciliteren, dan kan ondersteuning van het bouwsparen via premies en/of fiscale maatregelen een bruikbaar instrument zijn. Dit hoeft niet in de vorm van het 'traditionele' bouwsparen, waarbij sparen en lenen contractueel aan elkaar gekoppeld zijn in een gesloten systeem; de ratio daarvoor is niet meer aanwezig. Er kan ook worden gedacht aan andere vormen van bouwsparen, zoals het Noorse model, waarbij het sparen is losgekoppeld van het verlcrijgen van een bouwspaarlening. Een dergehjke vorm van bouwsparen heeft meer het karakter van doelsparen voor de aanschaf van een eigen woning, waarbij (een deel van de) overheidsondersteuning gekoppeld kan zijn aan de feitelijke besteding van het gespaarde bedrag voor de aankoop van een eigen woning of voor andere (consumptieve) bestedingen. Bronnen Boleat M. (1985) National housing finance systems. A comparative study. Croom Helm, London. BSA (2001) The history of Building Societies. Factsheet Building Societies Association, April Commissie Structuur Nederlandse Banken (2013) Naar een dienstbaar en stabiel bankwezen, Den Haag. Dol, K. en H. van der Heijden (2013) Bouwsparen bij de buren, 0TB, Delft. Green, R. & S. Wachter (2006) The American mortgage in historical and international context The Journal of Economie Perspectives, Voi. 19, No. 4 (Autumn, 2005), pp Guinnane (2001) Cooperatives as Information Machines: German Rural Credit Cooperatives, The Journal of Economie History, Vol. 61, No. 2, R Hensmans, M, (2010) A Republican settlement theory of the firm. Applied to retail banks in England and the Netherlands ( ). PhD thesis, Erasmus Universiteit Rotterdam. Heerma (1991) Ontwerp-nota bouwsparen. Een globale analyse. Directoraat Generaal Volkshuisvesting, Zoetermeer. IVIinisterie van BZK (2013) Wonen in ongewone tijden. De resultaten van het Woononderzoek Nederland Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Den Haag. Raad voor de Volkshuisvesting (1992) Advies inzake de ontwerp-nota 'Bouwsparen; een globale analyse'. Advies nummer 190, RaVo, Zoetermeer. Schaar, J. van der, (1987) Groei en bloei van het Nederlandse volkshuisvestingsbeleid. Delftse Universitaire Pers, Delft. Taffin, C. (1998) Epargne logement in France. Housing Finance International 1998, p Verhagen, M.J.M. (2013) Maatregelen voor de woningmarkt Brief aan de Tweede Kamer, Commissie Wonen en Rijksdienst dd. 1 november 2013 van Bouwend Nederland, Neprom en NVB. VPB (2013) The "Bauspar" system in Germany. Verband der Privaten Bausparkassen, European Office German Bausparkassen, Brussels. Noten 1. Daarnaast geldtvanaf voor nieuwe hypothecaire leningen dat aflossen volgens minimaal een annuïtair schema een voorwaarde is voor hypotheekrente aftrek. 2.. Deze bijdrage is gebaseerd op het rapport 'Bouwsparen bij de buren' (Dol en Van der Heijden, 2013), dat in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken is uitgevoerd. 3. Overigens investeerden spaarbanken in deze Pfandbriefe en waren daarmee op indirecte wijze betrokken bij de woningfinanciering.

Bouwsparen bij de buren. Ervaringen met bouwsparen in enkele West-Europese landen. Kees Dol Harry van der Heijden

Bouwsparen bij de buren. Ervaringen met bouwsparen in enkele West-Europese landen. Kees Dol Harry van der Heijden Bouwsparen bij de buren Ervaringen met bouwsparen in enkele West-Europese landen Kees Dol Harry van der Heijden Bouwsparen bij de buren Bouwsparen bij de buren Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van:

Nadere informatie

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.3.30 verwachte wijzigingen Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning bronnen Informatieblad Woningmarkt 18.9.2012 Vragen en antwoorden over

Nadere informatie

In Nederland is sparen voor een aanbetaling

In Nederland is sparen voor een aanbetaling BOUWSPAREN Sparen voor de woningaankoop in het land van de hoge leningen? Als gevolg van het verstrekken van hoge leningen ten opzichte van de w/aarde van de woning, heeft de recente prijsdaling van koopwoningen

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

Van lenen naar (bouw)sparen. Eindrapport. Peter Boelhouwer Kees Dol Harry van der Heijden Cor Lamain

Van lenen naar (bouw)sparen. Eindrapport. Peter Boelhouwer Kees Dol Harry van der Heijden Cor Lamain Van lenen naar (bouw)sparen Eindrapport Peter Boelhouwer Kees Dol Harry van der Heijden Cor Lamain Van lenen naar (bouw)sparen Van lenen naar (bouw)sparen Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van: SNS

Nadere informatie

Eeckhout & Slegt. financieel adviseurs. De hypotheekvormen

Eeckhout & Slegt. financieel adviseurs. De hypotheekvormen Eeckhout & Slegt financieel adviseurs De hypotheekvormen Maandbedrag Lineaire hypotheek Maandlast Restschuld Rente (fiscaal aftrekbaar) Aflossing Lineaire hypotheek Voordelen u bouwt snel en veilig vermogen

Nadere informatie

Hypotheek in barre tijden

Hypotheek in barre tijden Regelingen en voorzieningen CODE 4.2.2.52 Hypotheek in barre tijden bronnen www.veh.nl, persbericht d.d. 3.11.2012 Geldgids juni 2012 N.B. Sinds de publicatie van onderstaand artikel is er voor huiseigenaren

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 118 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt 10 argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt Woningmarkt heeft behoefte aan hervorming De fiscale hypotheekrenteaftrek is de afgelopen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 149 Initiatiefnota van het lid Knops over Bouwsparen Nr. 2 INITIATIEFNOTA Inhousopgave 1. Inleiding 1 2. Recente ontwikkelingen 2 3. Huizencrisis

Nadere informatie

Bouwsparen. Initiatiefnota Raymond Knops

Bouwsparen. Initiatiefnota Raymond Knops Bouwsparen Initiatiefnota Raymond Knops Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Recente ontwikkelingen 3. Huizencrisis 4. Financiering toen en nu 5. Tijdelijke commissie huizenprijzen 6. Bouwsparen in het kort 7.

Nadere informatie

De verschillende hypotheekvormen

De verschillende hypotheekvormen De verschillende hypotheekvormen Hierbij ontvangt u een beschrijving van een vijftal hypotheekvormen. Wij willen u vragen dit alvast door te nemen zodat u reeds bekend bent met de diverse hypotheeksoorten.

Nadere informatie

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen.

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. Hypotheekgids 2014 Inleiding Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. De wijzigingen op het gebied van hypotheek en wonen zijn

Nadere informatie

Hypotheekvormen samengevat

Hypotheekvormen samengevat Hypotheekvormen samengevat Er bestaan in Nederland enkele honderden hypotheekvarianten. Dat lijkt heel veel, maar de meeste varianten zijn afgeleid van een aantal hoofdvormen. Uw eigen wensen en persoonlijke

Nadere informatie

Op weg naar een gezonde woningmarkt Nieuwe inzichten op basis van actueel onderzoek

Op weg naar een gezonde woningmarkt Nieuwe inzichten op basis van actueel onderzoek Op weg naar een gezonde woningmarkt Nieuwe inzichten op basis van actueel onderzoek Tegenover een netto hypotheekschuld van 653,8 miljard stond eind 2012 een voor aflossing bedoeld opgebouwd vermogen van

Nadere informatie

Effect op huizenprijzen van het maximeren van hypothecaire leningen op basis van taxatiewaarde en bruto inkomen

Effect op huizenprijzen van het maximeren van hypothecaire leningen op basis van taxatiewaarde en bruto inkomen CPB Notitie 4 mei 2011 Effect op huizenprijzen van het maximeren van hypothecaire leningen op basis van taxatiewaarde en bruto inkomen Op verzoek van het Ministerie van Financiën, Directie Algemene Financiële

Nadere informatie

Hypotheek? Wij zijn uw bank.

Hypotheek? Wij zijn uw bank. Hypotheek? Wij zijn uw bank. U wilt een huis kopen? Wij bezorgen u onbezorgd woonplezier. U wilt voor de eerste, tweede of misschien wel derde keer een huis kopen. Een gezellige stadswoning in het centrum,

Nadere informatie

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken De huizenprijzen zijn in Nederland sinds 2008 flink gedaald. Dat is goed nieuws voor starters die een huis willen kopen.

Nadere informatie

Starterslening en Koopsubsidie

Starterslening en Koopsubsidie Starterslening en Koopsubsidie Voor starters op de woningmarkt is het kopen van een woning de laatste jaren niet eenvoudiger geworden. Ondanks de lage hypotheekrente en regelingen zoals Nationale Hypotheek

Nadere informatie

Grip op uw Vermogen. Aflossen, waarom goed voor u?

Grip op uw Vermogen. Aflossen, waarom goed voor u? Aflossen, waarom goed voor u? Agenda 1. Even voorstellen 2. Aanleiding presentatie 3. Hypotheken: hoe zit het ook alweer? 4. Waarom aflossen? - Voor uzelf - Voor uw kinderen - Voor later 5. Hoe werkt aflossen?

Nadere informatie

Woningfinanciering in Denemarken, Canada (en Nederland)

Woningfinanciering in Denemarken, Canada (en Nederland) Bijlagen 56 BIJLAGE 1 Woningfinanciering in Denemarken, Canada (en Nederland) Denemarken en Canada kenmerken zich door een transparante en efficiënte manier van hypotheekfinanciering. De hypotheekrente

Nadere informatie

Hypotheekrecht en - vormen

Hypotheekrecht en - vormen Hypotheekrecht en - vormen Wat is een hypotheek? Een hypotheek is in theorie een zekerheidsrecht. Wanneer u een hypotheek afsluit, geeft u het recht van hypotheek aan de geldverstrekker. Dit recht van

Nadere informatie

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013?

Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Hoe zit het met op 31-12-2012 al bestaande hypotheken vanaf 1-1-2013? Voor alle op 31 december 2012 bestaande hypotheken blijven de oude hypotheekregels van kracht. Oversluiten van een bestaande schuld

Nadere informatie

Betaalbaar particulier opdrachtgeverschap

Betaalbaar particulier opdrachtgeverschap Betaalbaar particulier opdrachtgeverschap Expertteam Eigenbouw in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Eigenbouw is ook haalbaar voor starters Ook starters op de woningmarkt

Nadere informatie

Hypotheek? Wij zijn uw bank.

Hypotheek? Wij zijn uw bank. Hypotheek? Wij zijn uw bank. U wilt een huis kopen? Wij bezorgen u onbezorgd woonplezier. U wilt voor de eerste, tweede of misschien wel derde keer een huis kopen. Een gezellige stadswoning in het centrum,

Nadere informatie

Het kopen en financieren van een woning

Het kopen en financieren van een woning Het kopen en financieren van een woning Beste heer/mevrouw, U staat op het punt om een (nieuwe) woning te kopen. Het kan zijn dat u zich als starter op de markt begeeft en dus voor het eerst een woning

Nadere informatie

Feitenkaarten Financiering van de Nederlandse koopwoningmarkt

Feitenkaarten Financiering van de Nederlandse koopwoningmarkt Huishoudens Financiële instellingen Overheid Feitenkaarten Financiering koopwoningmarkt Voorwoord Waarom deze Feitenkaarten? De Vereniging Eigen Huis benaderde De Argumentenfabriek eind 11 om een feitelijke

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Actualiteiten rond de eigen woning. Erasmus Universiteit Rotterdam 12 februari 2014 Alumni Mfp jelle@duoberg.nl

Actualiteiten rond de eigen woning. Erasmus Universiteit Rotterdam 12 februari 2014 Alumni Mfp jelle@duoberg.nl Actualiteiten rond de eigen woning Erasmus Universiteit Rotterdam 12 februari 2014 Alumni Mfp jelle@duoberg.nl 1 Belastbare inkomsten uit eigen woning Voordeel uit eigen woning Aftrekbare kosten (-/-)

Nadere informatie

U betaalt rente voor uw hypotheek. Hoe komt deze rente tot stand?

U betaalt rente voor uw hypotheek. Hoe komt deze rente tot stand? U betaalt rente voor uw hypotheek. Hoe komt deze rente tot stand? 1 Inhoud Wat is een hypotheek precies? 3 Goed om even te weten. 6 2 Wat is een hypotheek precies? U heeft een hypotheek. Dat is een geldlening.

Nadere informatie

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Datum 1/5 Geachte heer Dijsselbloem, Vereniging Eigen Huis dringt er bij het Kabinet op aan om snel stappen te zetten

Nadere informatie

Nadeel Uiteindelijk wordt er geen vermogen opgebouwd om de hypotheek mee af te kunnen lossen.

Nadeel Uiteindelijk wordt er geen vermogen opgebouwd om de hypotheek mee af te kunnen lossen. Welke hypotheekvorm past het beste bij uw specifieke situatie? Het is fijn om van tevoren al te weten welke basis hypotheekvormen er bestaan. Hieronder staan de hypotheekvormen een voor een kort beschreven

Nadere informatie

VRAGEN WONINGMARKT / KOPEN VAN EEN WONING NOVEMBER 2012

VRAGEN WONINGMARKT / KOPEN VAN EEN WONING NOVEMBER 2012 VRAGEN WONINGMARKT / KOPEN VAN EEN WONING NOVEMBER 2012 ALGEMEEN 1. Wat gaat er veranderen voor de koper van een huis? 2. Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? 3. Op welke wijze wordt aflossing

Nadere informatie

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt http://maps.amsterdam.nl/woningwaarde/ Aanleiding UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding woningprijs verhouding Amsterdam/Nederland Bron: UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding percentage

Nadere informatie

De Roche. Hypotheek waaier. Een persoonlijke keus voor uw toekomst. Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is

De Roche. Hypotheek waaier. Een persoonlijke keus voor uw toekomst. Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is De Roche Hypotheek waaier Een persoonlijke keus voor uw toekomst Het kiezen van de juiste hypotheekvorm is zeker niet eenvoudig; er zijn ontzettend veel mogelijkheden en bovendien vormt uw beslissing de

Nadere informatie

De gevolgen van de terugkeer van de annuïteitenhypotheek

De gevolgen van de terugkeer van de annuïteitenhypotheek De gevolgen van de terugkeer van de annuïteitenhypotheek Special Paul de Vries Hogere lasten en meer risico Vanaf 1 januari 2013 is de keuzevrijheid van hypotheekvormen voor mensen die gebruik willen maken

Nadere informatie

Algemene informatie hypotheken (starter)

Algemene informatie hypotheken (starter) Algemene informatie hypotheken (starter) Wij zetten de belangrijkste begrippen voor u op een rijtje: Hypotheekvormen... 2 Annuïteitenhypotheek... 2 Lineaire hypotheek... 2 Leningvormen... 2 Doorlopend

Nadere informatie

De route naar een duurzame woningmarkt

De route naar een duurzame woningmarkt de route naar een duurzame woningmarkt De route naar een duurzame woningmarkt SNS Bank N.V. (ASN Bank, BLG Wonen, RegioBank, SNS Bank en Zwitserleven) 1 Woningmarkt heeft behoefte aan hervorming De fiscale

Nadere informatie

2. Startersleningen. Werking Starterslening

2. Startersleningen. Werking Starterslening Middelen/B&I/VROM Memo Aan: Van: gemeenteraad (presidium 27 november) college Datum: 29 november 2007 betreft: raadsagendapunt nr. 16: Starterswoningen Op de lijst van toezeggingen is afgesproken dat het

Nadere informatie

NOTITIE. Datum 10 september 2013. Taco van Hoek (020) 583 19 12 tvhoek@eib.nl. Inlichtingen bij

NOTITIE. Datum 10 september 2013. Taco van Hoek (020) 583 19 12 tvhoek@eib.nl. Inlichtingen bij NOTITIE Datum 10 september 2013 Inlichtingen bij Taco van Hoek (020) 583 19 12 tvhoek@eib.nl Effecten van een aantal maatregelen gericht op stimulering van de woningbouw Op verzoek van Bouwend Nederland

Nadere informatie

EVALUATIE STARTERSLENING HARDINXVELD-GIESSENDAM

EVALUATIE STARTERSLENING HARDINXVELD-GIESSENDAM EVALUATIE STARTERSLENING HARDINXVELD-GIESSENDAM Gemeente Hardinxveld-Giessendam Juli 2014 HG: 16742 INTERN/15941 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. De starterslening... 4 2.1. Karakter van de starterslening...

Nadere informatie

Hypotheekvormen samengevat

Hypotheekvormen samengevat Er bestaan in Nederland enkele honderden hypotheekvarianten. Dat lijkt veel, maar de meeste varianten zijn afgeleid van een aantal hoofdvormen. Uw eigen wensen en persoonlijke situatie leiden al vaak tot

Nadere informatie

Kopers komen te kort. Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen

Kopers komen te kort. Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016. Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Colloquium Expertisecentrum Woningwaarde 17 februari 2016 Kopers komen te kort Naar een evenwichtige toepassing van de LTV-normen Auteurs: Peter Boelhouwer; TU-Delft Karel Schiffer; zelfstandig adviseur

Nadere informatie

3 Effect van varianten zoals door de VROM-raad gevraagd

3 Effect van varianten zoals door de VROM-raad gevraagd belastingsderving (saldo HRA en EWF) tot 13,8 miljard doen toenemen in 2011. Daarbij is geen rekening gehouden met het drukkende effect van de rentestijging op de prijs van de woningen. 3 Effect van varianten

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt

Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt BIJLAGE C Beschrijving en analyse van de vier fiscale varianten voor de koopmarkt 1. Eigen woning als beleggingsgoed (variant 1) Wat verandert er? In deze variant wordt de eigen woning beschouwd als vermogen

Nadere informatie

Overwegingen bij de voorgenomen normen voor hypothecaire kredietverlening

Overwegingen bij de voorgenomen normen voor hypothecaire kredietverlening De Nederlandsche Bank Analyse DNB Overwegingen bij de voorgenomen normen voor hypothecaire kredietverlening Samenvating Het effect van de voorgestelde aanpassing van de Gedragscode Hypothecaire Financiering

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Namens de vennootschap onder firma V.O.F. Ik bouw betaalbaar in Almere:

Namens de vennootschap onder firma V.O.F. Ik bouw betaalbaar in Almere: Kenmerk: HS/1008429 Vaststellingsovereenkomst met betrekking tot: de Regeling Ikbouwbetaalbaar Tussen de volgende partijen: Namens de Belastingdienst: De heer R.P. Kranenborg Namens de vennootschap onder

Nadere informatie

Kentering op de Europese woningmarkten

Kentering op de Europese woningmarkten Na een hausse die twaalf jaar duurde, is nu in de meeste Europese landen waaronder Nederland een afvlakking van de huizenprijsstijging te zien. In enkele landen dalen de prijzen zelfs. Een belangrijke

Nadere informatie

Datum 25 mei 2012 Betreft Visie toekomstbestendigheid hypotheekrenteaftrek (reactie motie Kuiper c.s.)

Datum 25 mei 2012 Betreft Visie toekomstbestendigheid hypotheekrenteaftrek (reactie motie Kuiper c.s.) > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA DEN HAAG Datum 25 mei 2012 Betreft Visie toekomstbestendigheid hypotheekrenteaftrek

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7. Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7. Door de dalende woningprijzen groeit het aantal huizen dat onder water staat. Onder water staan betekent dat de waarde van de woning lager is

Nadere informatie

Special In een hypotheek kun je niet wonen

Special In een hypotheek kun je niet wonen Special In een hypotheek kun je niet wonen december 213 Kennis en Economisch Onderzoek In een hypotheek kun je niet wonen Een verlaging van de loan-to-value (LTV) heeft verregaande gevolgen voor de woningmarkt.

Nadere informatie

HYPOTHEKEN. Inhoud: Rente-looptijden* / -marges*; Hypotheek met rente-marge; * A. 1: rentevastperiode. * A. 2: rente-% met een marge.

HYPOTHEKEN. Inhoud: Rente-looptijden* / -marges*; Hypotheek met rente-marge; * A. 1: rentevastperiode. * A. 2: rente-% met een marge. HYPOTHEKEN Inhoud: Hoofdstuk A Hoofdstuk B Hoofdstuk C Hoofdstuk D Rente-looptijden* / -marges*; Diverse hypotheekvormen; Hypotheek met -marge; Overlijdensrisico. * A. 1: vastperiode. * A. 2: -% met een

Nadere informatie

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis uw kennis, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen!

[FA 01-26 stenen] huis & hypotheek. Help, mijn geld zit in de stenen! [FA 01-26 stenen] huis & hypotheek Help, mijn geld zit in de stenen! Als uw spaargeld vooral in de stenen van uw huis zit, is het niet altijd even gemakkelijk om het er weer uit te halen. Maar met wat

Nadere informatie

Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? Miljoenennota 2013

Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? Miljoenennota 2013 Wat moeten we met de hypotheekrente-aftrek? - Een economisch perspectief - Miljoenennota 213 Scheveningen, 2 oktober 212 Prof. dr. Barbara Baarsma Vanaf 213: voor nieuwe hypotheken alleen recht op renteaftrek

Nadere informatie

Vragen formulier Klanten Profiel

Vragen formulier Klanten Profiel Vragen formulier Klanten Profiel U heeft ons verzocht, om gezamenlijk, een gedegen voorstel ten aanzien van uw hypotheek uit te brengen. Onze bedrijfsfilosofie is, om samen met onze relaties, een inventarisatie

Nadere informatie

PE Plus Hypothecair Krediet oefenexamen

PE Plus Hypothecair Krediet oefenexamen PE Plus Hypothecair Krediet Kennis Vraag 1 Marloes heeft sinds medio 2013 een eigenwoningschuld bij haar vader. Doordat ze het annuïtaire aflossingsschema verkeerd heeft geïnterpreteerd, heeft ze op 31

Nadere informatie

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014

Voorstel raad. Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Onderwerp Vergadering van Initiatiefvoorstel startersleningen gemeente Hollands Kroon 4 maart 2014 Nummer Fractie PvdA 5 Contact en vragen via Technischevragen@hollandskroon.nl Voorstel 1. De Verordening

Nadere informatie

De familiebank - vanaf 2013

De familiebank - vanaf 2013 De familiebank - vanaf 2013 Inleiding Sinds 01-01-2013 moet iedere nieuwe lening t.b.v. de eigenwoning worden afgelost, met uitzondering van situaties die vallen onder het overgangsrecht. Omdat banken

Nadere informatie

Ons kenmerk: 596472 A.C.P. van Kruijssen Doorkiesnummer: 0180451222 E-mailadres: Datum o 2 SEP. 2015

Ons kenmerk: 596472 A.C.P. van Kruijssen Doorkiesnummer: 0180451222 E-mailadres: Datum o 2 SEP. 2015 RIDDERKERK Aan de Gemeenteraad Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n): Ons kenmerk: 596472 Contact: A.C.P. van Kruijssen Doorkiesnummer: 0180451222 E-mailadres: Datum o 2 SEP. 2015 Betreft: Onderzoek Startersleningen

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Lenen binnen de familie voor de financiering van de woning

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Lenen binnen de familie voor de financiering van de woning DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Lenen binnen de familie voor de financiering van de woning 1 U kiest zelf waar u een hypotheek afsluit. Wanneer u denkt aan een hypotheek dan denkt

Nadere informatie

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven

Woningprijzen in Vlaanderen. Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven Woningprijzen in Vlaanderen Paul de Vries OTB TU Delft (NL) Sien Winters HIVA K.U.Leuven De ontwikkeling van de woningprijs Een indruk van de achterliggende factoren Paul de Vries Voorstellen Onderzoeksinstituut

Nadere informatie

Notitie startersleningen gemeente Tynaarlo

Notitie startersleningen gemeente Tynaarlo Notitie startersleningen gemeente Tynaarlo Inleiding De woningmarkt zit op slot. De mensen zijn afwachtend in deze voor velen economisch onzekere tijd. Hypotheekverstrekkers worden steeds terughoudender

Nadere informatie

Hypotheekschuld in Nederland:

Hypotheekschuld in Nederland: Hypotheekschuld in Nederland: Loan to value / loan to income Ruimteconferentie, 21 mei 2013 Marcel van Wijk Vastgoed en Woningmarkt ac.vanwijk@cbs.nl Agenda Recente ontwikkelingen Onderzoeksopzet Hypotheekschuld

Nadere informatie

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL

Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Bijlage A. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met

Nadere informatie

Sparen. Voor de actuele spaarrentes verwijzen wij u naar snsregiobank.nl. Snelsparen

Sparen. Voor de actuele spaarrentes verwijzen wij u naar snsregiobank.nl. Snelsparen Sparen Hoe meer, hoe beter Sparen Statistieken tonen elke keer weer aan dat Nederlanders voorop lopen in de wereld als het gaat om de hoogte van hun spaargeld. En terecht. Want wie wil er nu niet voorbereid

Nadere informatie

Klantprofiel Hypotheken

Klantprofiel Hypotheken Klantprofiel Hypotheken Klant 1 Klant 2 Naam.. Ondernemer ja nee ja nee Sinds.. Sinds. Dienstverband Fulltime Fulltime Part-time uur Part-time uur Vast Vast Flex/uitzend Flex/uitzend Bepaalde tijd Bepaalde

Nadere informatie

Klantinformatie hypotheekrente wijzigen

Klantinformatie hypotheekrente wijzigen Klantinformatie hypotheekrente wijzigen Waarom krijgt u deze informatie U wilt uw hypotheekrente wijzigen. Dit is een belangrijke beslissing. Daarom willen wij u zo goed mogelijk voorlichten over de gevolgen

Nadere informatie

Een hypotheek van Delta Lloyd

Een hypotheek van Delta Lloyd Een hypotheek van Delta Lloyd Inhoud Belangrijk 3 Een hypotheek 4 Stappenplan 4 Lenen 5 De Budget Hypotheek 5 De DrieSterrenHypotheek 6 De Nieuwbouw Hypotheek 6 Bent u zelfstandig ondernemer? 6 Terugbetalen

Nadere informatie

Starterslening Hof van Twente

Starterslening Hof van Twente Gemeente Hof van Twente 2010-2011 Starterslening Hof van Twente Meer kansen voor starters op de koopwoningmarkt in Hof van Twente. w w w. h o f va n t w e n t e. n l Vanwege de hoge huizenprijzen is het

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK

KLANTPROFIEL VOOR DHR. HYPOTHEEK UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen?

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? 1 Met de vraag 'Een huis kopen of een huis huren?' kunt u op verschillende momenten in uw leven te maken krijgen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7. Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7. Door de dalende woningprijzen groeit het aantal huizen dat onder water staat. Onder water staan betekent dat de waarde van de woning lager is

Nadere informatie

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek 1 Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek 2 Index De lening balie is geopend 03 Verbreedt uw horizon met Purple24 leningen 04 om ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Starters Renteregeling

Starters Renteregeling Starters Renteregeling De sleutel naar jouw eerste koophuis! Waarom de Starters Renteregeling? De Starters Renteregeling maakt een eigen woning mogelijk voor mensen die met hun huidige inkomen de maandelijkse

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK

KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL VOOR EEN ORIËNTATIE GESPREK Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis uw kennis,

Nadere informatie

Hypotheekschuld. Duur 30 jaar. Maandlasten

Hypotheekschuld. Duur 30 jaar. Maandlasten Hypotheekschuld Duur 30 jaar Maandlasten Tijdens de gehele looptijd betaalt u lage maandlasten. U betaalt alleen rente over de lening. Aan het einde van de looptijd blijft de hypotheekschuld bestaan. U

Nadere informatie

VRAGEN WONINGMARKT / KOPEN VAN EEN WONING VERSIE 10 APRIL 2013

VRAGEN WONINGMARKT / KOPEN VAN EEN WONING VERSIE 10 APRIL 2013 VRAGEN WONINGMARKT / KOPEN VAN EEN WONING VERSIE 10 APRIL 2013 ALGEMEEN 1. Wat gaat er veranderen voor de koper van een huis? 2. Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? 3. Op welke wijze wordt aflossing

Nadere informatie

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna

Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek. Ontwerp power point; Henk Douna Belasting betalen en Hypotheekrente aftrek Ontwerp power point; Henk Douna De grootste financiële beslissing in een mensenleven 2 520.000.000.000,- ( 520 mrd) Totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL ALGEMEEN - TOEKOMSTPERSPECTIEF

UW KLANTPROFIEL. Vult u onderstaande vragen nauwkeurig in. ALGEMEEN - DOEL ALGEMEEN - TOEKOMSTPERSPECTIEF UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Bouwsparen in Nederland en opties voor fiscale stimulering

Bouwsparen in Nederland en opties voor fiscale stimulering Inbreng Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra (AFNL) bij rondetafelgesprek Bouwsparen van de Tweede Kamercommissie voor Wonen en Rijksdienst op 25 september 2014 in Den Haag, door AFNL-voorzitter

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR.

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Uitleg hypotheekvormen.

Uitleg hypotheekvormen. Ik wil mijn eerste huis kopen Uitleg hypotheekvormen. Als je graag een huis wilt kopen, dan heb je een hypotheek nodig. Ook als je je huis gaat verbouwen is het goed om naar je huidige hypotheek te kijken.

Nadere informatie

Sparen? Wij zijn uw bank.

Sparen? Wij zijn uw bank. Sparen? Wij zijn uw bank. U heeft een wens? Wij hebben de juiste spaar rekening. Dromen, wensen, doelen, vrijwel iedereen heeft ze. Een eerste eigen woning, een bruiloftsfeest, een verre reis, een studiepot

Nadere informatie

Regelingen blijven belangrijk voor koopstarter

Regelingen blijven belangrijk voor koopstarter TIJDSCHRIFT VOOR DE volkshuisvesting nummer 2 APRIL 2013 23 Regelingen blijven belangrijk voor koopstarter Koopstarters kunnen bij het zoeken van een woning en de financiering daarvan gebruik maken van

Nadere informatie

LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN

LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN LAGE LASTEN HYPOTHEEK DE SPAARHYPOTHEEK MET VEEL MOGELIJKHEDEN De keuze van de juiste hypotheek is uiteindelijk net zo belangrijk als de keuze

Nadere informatie

Wft Hypothecair Krediet oefenexamen

Wft Hypothecair Krediet oefenexamen Wft Hypothecair Krediet Kennis Vraag 1 Wat is juist met betrekking tot het recht van erfdienstbaarheid? A. Erfdienstbaarheid kan alleen ontstaat vanuit een wettelijke regeling. B. Het recht van erfdienstbaarheid

Nadere informatie

UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL

UW KLANTPROFIEL KLANTPROFIEL UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

Algemene informatie over de verschillende hypotheekvormen

Algemene informatie over de verschillende hypotheekvormen Algemene informatie over de verschillende hypotheekvormen Aflossingsvrije hypotheek De naam zegt het al: bij de aflossingsvrije hypotheek los je niets af. Je betaalt iedere maand alleen rente over het

Nadere informatie

Welvaartsverlies door verdere verlaging LTV Effecten van de verlaging van de maximale LTV op de koopwoningmarkt

Welvaartsverlies door verdere verlaging LTV Effecten van de verlaging van de maximale LTV op de koopwoningmarkt Effecten van de verlaging van de maximale LTV op de koopwoningmarkt Frans Schilder Johan Conijn Jan Rouwendal 2015-06 April 2015 Effecten van de verlaging van de maximale LTV op de koopwoningmarkt Frans

Nadere informatie

Deze tekst is geschreven door Karin Lassche en is een voorbeeld van werk uit haar portfolio. Voor meer informatie: www.karinlassche.

Deze tekst is geschreven door Karin Lassche en is een voorbeeld van werk uit haar portfolio. Voor meer informatie: www.karinlassche. Welke hypotheek past bij jou? GROOT GELD Voor de aankoop van een huis heb je veel geld nodig. Geldschieters bieden allerlei mogelijkheden om zo n groot bedrag te lenen in de vorm van een hypotheek. Welke

Nadere informatie

Oordeelvormende raad 26 november / 3 december 2015 Besluitvormende raad 17 december 2015 Gemeentebladnummer 79

Oordeelvormende raad 26 november / 3 december 2015 Besluitvormende raad 17 december 2015 Gemeentebladnummer 79 Initiatiefvoorstel Startersregeling Landgraaf Gemeente Landgraaf Verantwoordelijk portefeuillehouder Wethouder mw. Dreissen Oordeelvormende raad 26 november / 3 december 2015 Besluitvormende raad 17 december

Nadere informatie

Overzicht mogelijkheden restschuldfinancieringen

Overzicht mogelijkheden restschuldfinancieringen ABN AMRO Argenta ASR Bank of Scotland Florius Hypotrust Woonfonds Restschuldfinanciering binnen de nieuwe hypotheek voor bestaande klanten en nieuwe klanten Alleen mogelijk zonder NHG voor alleen bestaande

Nadere informatie