Echografie bij gezelschapsdieren J.W. Garretsen, Specialist Veterinaire Radiologie,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Echografie bij gezelschapsdieren J.W. Garretsen, Specialist Veterinaire Radiologie,"

Transcriptie

1 Echografie bij gezelschapsdieren J.W. Garretsen, Specialist Veterinaire Radiologie, Inleiding In vele praktijken is röntgenapparatuur aanwezig, waarbij de dierenartsassistente betrokken kan zijn bij deze aanvullende diagnostiek van kleine huisdieren. Dit kan het ontwikkelen van de foto's zijn, het helpen bij het positioneren van de patiënt of het archiveren van de gemaakte foto's. In toenemende mate wordt naast de röntgenologie echografie gebruikt als aanvullend diagnosticum. Zeker in de grotere groepspraktijken of de praktijken waarbij veel aandacht besteed wordt aan de drachtigheidsdiagnostiek bij de merrie of de zeug, zijn nieuwe scanners beschikbaar. Bij de assistentie bij het echografisch onderzoek is het nuttig om meer te weten van de mogelijkheden en beperkingen die echografie heeft. De kennis op het gebied van echografie is nog steeds aan verandering onderhevig en neemt met de dag toe. De stand van zaken van vandaag is als het ware een momentopname, morgen zijn er al misschien al weer vernieuwingen te verwachten. De opzet van deze publicatie is wat te vertellen en te laten zien over het gebruik van echografieapparatuur in de gezelschapsdierenpraktijk, niet alleen in de specialistische verwijsklinieken maar ook in de eerstelijns praktijken, in de hoop dat het z'n weerklank vindt in de eigen praktijk bij de assistentie bij het echografisch onderzoek. Het zal aangeven op welke wijze een assistente met verstand van zaken kan meehelpen aan een optimaal verloop van het echografisch onderzoek in de praktijk. Het kan zijn dat na deze dag vragen overblijven, onderstaande gegevens mogen U uitnodigen ze op een later tijdstip alsnog te laten beantwoorden: Hans Garretsen

2 Hoe werkt een echoapparaat? Bij echografisch onderzoek wordt gebruik gemaakt van een beeld dat opgewekt wordt door het zenden van geluid naar het lichaam van de hond of kat en de omzetting van het weerkaatste geluid in een zichtbaar beeld. Bij echografie wordt gebruik gemaakt van voor ons niet hoorbaar ultra-geluid (2-10 MHz<> Hz), dat opgewekt wordt in een kristal met piëzo-elektrische eigenschappen. (1 Hz is een trilling per seconde). In een elektrische gasaansteker zit ook een kristal met piëzo-elektrische eigenschappen, waarbij de eigenschappen omkeerbaar zijn: vervorming levert stroom op, stroom levert vervorming: bij een gasaansteker ontstaat onder invloed van druk een vervorming van de kristal, en daardoor stroom, bij een echo-apparaat zorgt stroom voor vervorming en daarmee voor geluid Het in het lichaam weerkaatste geluid zorgt voor vervorming van de kristal, wekt stroom op en de stroom wordt omgezet in een beeld. stroom k r i s t a l ultra- geluid stroom k r i s t a l echo beeld De transducer (=omzetter) fungeert enkele milliseconden als zender, daarna als ontvanger van het ultra-geluid. Een van de eerste toepassing van echo was het echolood voor de scheepvaart: een uitgezonden geluidssignaal weerkaatst op de bodem en door te meten hoe lang de tijd was tussen verzenden en ontvangen kan de afgelegde weg en daarmee de diepte van de zeebodem berekend worden. Daarbij wordt dan uiteraard rekening gehouden met het feit dat het geluid de afstand tot de bodem tweemaal aflegt: vanuit de boot naar de bodem en terug. Bij echografie bij gezelschapsdieren wordt gebruik gemaakt van een smalle geluidsbundel, die het lichaam ingezonden wordt. Ook dan wordt berekend van hoe diep het weerkaatste geluid komt en op die plaats wordt een puntje op het beeldscherm geplaatst. Oorspronkelijk werd op een beeldscherm alleen weergegeven bij drachtigheidsonderzoek van het varken of er met vloeistof gevulde holtes met een wand aangetoond konden worden, waarbij op een scherm de weerkaatsingen met de sterkte ervan zichtbaar werden gemaakt: A-mode = Amplitude modulation. Met de nieuwe technieken wordt geen lijn gebruikt met een uitslag langs die lijn maar een hele reeks lijnen naast elkaar, waarbij de sterkte van de weerkaatsing niet omgezet wordt in een piek op een lijn maar als een punt die varieert van zwart tot wit.

3 Als dat een geringe weerkaatsing is, wordt het een vrij donkergrijs puntje, als het een sterke weerkaatsing is een witter puntje. Op die manier ontstaat een lijntje met puntjes, waarbij zowel aangegeven wordt van hoe diep de echo komt als welke sterke. Dit heet de B-mode = Brightness-modulation. A Amplitude-modulation B Brightness-modulation Door gebruik te maken van een hele serie lijntjes kan een beeld opgebouwd worden. Als uit dat beeld een lijntje geselecteerd wordt en de beweging langs die lijn uitgeschreven wordt in de tijd, is de M-mode= motion-mode in gebruik, deze wordt vooral toegepast bij echocardiografie. Het geluid dat in het lichaam gezonden wordt, wordt in het algemeen verzwakt en ten dele weerkaatst. Hoeveel weerkaatsing optreedt is afhankelijk van het soort materiaal waardoor de geluidsgolven gaan: in heldere vloeistof treden geen echo's op, dit noemen we anechogeen. Weefsels kunnen in meer of minder mate echo's opleveren, bij geringe echo's noemen we het weefsel echoarm, bij sterke echo's echorijk. Object Beeld

4 Weerkaatsing treedt vooral op als er grote verschillen zijn in de soort stof waar het geluid doorheen gaat. Het gewicht per liter stof en de snelheid waarmee geluid zicht voortplant door die stof speelt daarbij een grote rol. Hoe groter de verschillen zijn, hoe sterker de echo's zijn die op de overgang van twee verschillende stoffen ontstaan. Lucht weegt weinig en heeft een lagere voortplantingssnelheid (330 m/sec) van geluid dan b.v. water en weefsels (1540 m/sec) Daarom ontstaan op de overgang van weefsel naar lucht veel echo's, zoveel dat vaak geen geluid meer doordringt voorbij een holte met lucht. Bot geleidt geluid veel sneller dan weefsel, (4060 m/sec) vandaar dat ook op de overgang van bot naar weefsel of weefsel naar bot een sterke echo opgewekt wordt. Op die plaatsen waarbij het geluid vrijwel volledig weerkaatst wordt door bot of de overgang van weefsel naar lucht/gas blijft er geen geluid over om in de diepte door te dringen en kunnen op die beeld lijn geen echo's meer ontstaan. Deze situatie noemen we een slagschaduw. Object Beeld slagschaduw Voorbeelden van slagschaduwen zijn de ribben van een vrucht op een leeftijd dat deze kalk bevatten en gas in de dikke darm. Dracht: slagschaduw door ribben Links artefact colon, rechts 2 blaasstenen

5 De "soorten" frequenties: De transducer van een echo=apparaat levert een bepaalde soort geluid, een bepaald aantal trillingen per seconde: 1 Hz is een trilling per seconde, 1 MHz is trillingen per seconde. Daarbij is gebleken dat hoe lager de frequentie, hoe dieper het geluid in het lichaam door kan dringen en ook nog in de diepte echo's op kan wekken. Lage frequenties zijn b.v. 2,2 en 3,5 MHz, de 3,5 MHz transducer komt ongeveer 20 cm diep. Hoe hoger de frequentie, hoe minder diep het geluid komt, maar gebleken is dat dan de beeldkwaliteit beter is dan van een lage frequentie. Bij beeldkwaliteit wordt vooral gekeken naar de mogelijkheid om twee stukjes materiaal die naast elkaar liggen nog te onderscheiden: resolutie. De resolutie van een 7,5 of zelfs een 10 MHz kristal is aanmerkelijk beter dan van een 3,5MHz kristal. Voor oppervlakkige structuren is dat ideaal, b.v. pezen en ogen. Dieper gelegen structuren moeten dus met een lagere frequentie onderzocht worden en zullen dus minder "scherp" afgebeeld worden. Voor veterinair gebruik is 7,5 of 5 mhz het meest geschikt, 5 MHz zit op vrijwel ieder veterinair apparaat: je kunt er ongeveer 15 cm diep mee komen. De bediening van het echoapparaat Het echoapparaat bevat in principe een aantal knoppen die op alle apparaten vergelijkbaar zijn. Standaard zijn een toetsenbord met letters en cijfers aanwezig om de gegevens van de patiënt en/of de eigenaar of een andere vorm van identificatie of registratie toe te passen. Standaard is er een knop om het bewegende beeld stil te zetten: "freeze" De andere knoppen zijn voor de beeldverwerking en beeldbewerking van de echo's die terug gekomen zijn uit de patiënt. Al deze bewerkingen zijn een versterking van het signaal dat het beeld opbouwt. De "computer" houdt normaal al rekening met het feit dat echo's uit de diepte zwakker zijn dan echo' vanuit minder diep gelegen structuren. Een extra correctie is mogelijk via de Time-Gain-Compensation, waarbij de eerste centimeters versterkt kunnen worden, de laatste centimeters of het gehele beeld., soms in bepaalde delen van het beeld als het beeld opgebouwd is uit meer dan twee delen. De omgeving die het dichtst bij de transducer afgebeeld wordt heet "near field", het verderaf gelegen deel het "far field". De "gainsetting", de stand van deze knoppen, varieert per hond en per object en moet steeds bijgeregeld worden om en zo optimaal mogelijk beeld te krijgen. Juist door een goede gain-setting is diagnostiek mogelijk, zonder deze kan een orgaan veel te wit of veel te zwart lijken. Bij vergelijking van de "kleur" van een orgaan moet de gain-setting niet gewijzigd worden omdat anders geen eerlijke vergelijking mogelijk is. De gainsetting kan ingesteld worden op b.v. de blaas of de milt, maar moet steeds aangepast worden. Bij een normale gainsetting is de milt lichter dan de lever en de schors van de nier zwarter dan de milt en zwarter of gelijk aan de lever. Op die manier heeft een hond of kat een eigen normaalbeeld bij zich en kunnen afwijkingen qua "kleur" waargenomen worden. (de radioloog praat over kleur maar bedoelt dan de mate van zwarting, grijswaarden of witting op een röntgenfoto of een echobeeld)

6 Echografieapparatuur en randapparatuur Er zijn drie verschillende transducer-systemen bij echografieapparatuur voor medische toepassingen: de linear array- en sectorscanner. en de convex-scanner Bij de linear array liggen een aantal (64-120) kristallen op een rij en geven deze in een bepaalde volgorde een geluidssignaal af. Het is een relatief goedkoop systeem, maar vraagt veel huidcontact voor een goede beeldvorming. Het manipuleren is minder eenvoudig dan met de sectorscanner, het oriënteren is wel eenvoudiger. Het wordt vooral gebruikt voor drachtigheidsdiagnostiek bij het paard, maar is ook redelijk tot goed te gebruiken bij gezelschapsdieren. Bij de sector scanner is er een bewegende kristal die een bepaalde sector bestrijkt met het geluidsignaal: kristallen kunnen rond een as draaien (rotating),heen en weer bewegen in de gewenste richting (wobbler,) of bestaan uit een scanner die op elektronische wijze een bepaald segment bestrijkt. Bij de sectorscanner is er een relatief klein huidcontact nodig en de beelden zijn in het algemeen beter. Door het uitwaaieren van het beeld is het beeldoppervlak groter dan de linear array, waarvan de beeldgrootte in het gebied dichtbij de transducer weer groter is dan bij het smalle deel van de sector. Nadelen zijn o.a. bewegende delen en de aanmerkelijk hogere prijs, zeker bij de elektronische sectorscanners. Een apparaat dat beide technieken combineert is de convex-scanner: een linear array scannner waarbij de kristallen niet op een rechte lijn maar op een halve cirkel staan: beeldkwaliteit van de linear array gecombineerd met beeldgrootte van de sector, zonder bewegende delen. Linear array Sector Convex

7 Randapparatuur: Voor een correct echografisch onderzoek moet de mogelijkheid aanwezig zijn om de beelden opnieuw te kunnen bekijken en voor vergelijking van opeenvolgende onderzoeken van dezelfde patiënt is registratie onontbeerlijk. Als het apparaat uitgezet wordt, is het beeld verdwenen, als bij het live-beeld het contact met de patiënt verbroken wordt, is het beeld weg. De echografiebeelden zijn in het algemeen zwart-wit-video-beelden, vandaar dat de volgende registratiemethoden mogelijk zijn: polaroid-fotocamera: registratie op polaroid-film/foto videoprinter : registratie op thermografisch papier: bij veel gebruik goedkoper dan de polaroid-foto's, papier is beperkt (inmiddels toch wel enkele jaren) houdbaar. multiformat-camera : registratie op (röntgen)film, hoogwaardige kwaliteit, meerdere plaatjes op een film, film in de ontwikkelautomaat ontwikkelen videorecorder : registratie op videoband, ook van bewegende beelden > veel beelden op te slaan, bewegende beelden lenen zich voor slow-motion computer : omzetting van videobeeld, opslag op disc, soms nog met de mogelijkheid om de opgeslagen beelden opnieuw te bewerken voor b.v. metingen en afdrukken van plaatjes. Vergt veel opslagcapaciteit voor een reeks beelden. Praktisch gesproken is de videorecorder eigenlijk onmisbaar bij een echografisch onderzoek, de videoprinter geeft de mogelijkheid om snel de meest karakteristieke afwijkingen vast te leggen en later als vergelijkingsmateriaal te dienen: opzoeken van de plaatjes gaat sneller dan opzoeken van de videobeelden. De rol van de assistente bij het onderzoek: Bij ieder echografisch onderzoek dient gezorgd te worden voor een goed contact van de transducer met de huid: veelal is scheren noodzakelijk voor een optimale beeldkwaliteit: voor de buik de middenlijn = linea alba, en -afhankelijk van de vraagstelling - de linker of rechter flank, voor het hart de linker of rechter okselregio, in principe wordt rechts begonnen. Het gebruik van een contact-gel is absoluut nodig. Bij een aantal rassen is er sprake van een wat merkwaardige huid die slecht geleid: de Leonberger, Newfoundlander, Berner Sennenhond. Dan moet er na het scheren en aanbrengen van de gel enige tijd gewacht worden om de gel goed in te laten trekken. Soms is ontvetten van de huid zinvol om een betere geleiding van het geluid en daarmee betere beeldkwaliteit te krijgen. Vooral bij onderzoek van structuren in de darmen of structuren waarbij overlap van darmen een nadelige rol kan spelen, is vasten voorafgaand aan het onderzoek zinvol en dienen die omstandigheden vermeden te worden die leiden tot inslikken van lucht: opwinding, stress, verblijf in benauwde ruimten, bloedafname, röntgenologisch onderzoek.

8 De assistente speelt dan ook een belangrijke rol bij het welslagen van een echografisch onderzoek omdat de vragen van de eigenaar over de voorbereidingen vaak bij haar (hem) terecht komen Een mild laxans kan zinvol zijn, evenals regelmatig uitlaten. Afhankelijk van het gewenste onderzoek kan het zinvol zijn de blaas bewust wel of niet te laten ledigen: een volle blaas duwt alle buikorganen naar voren op een kluitje, blaasafwijkingen zijn wel beter zichtbaar bij een goed gevulde blaas. De eigenaar dus goed informeren en goed navragen wat er aan de hand zou kunnen zijn maakt dat een onderzoek goed of matig uitvoerbaar is!! Net als bij röntgenologisch onderzoek is bij echografisch onderzoek een hijgende hond of kat nadelig: probeer omstandigheden te maken waarin de hond of kat zo rustig mogelijk is en niet meer hijgt dan nodig is: koele rustige ruimte, geen afspraken op zeer warme periodes van de dag of tijdens overvolle wachtruimtes. In principe moet - als niet-ingrijpende of pijnlijke onderzoekstechniek - sedatie niet nodig zijn. Indien aan het wegnemen van een stukje weefsel of een aantal cellen via het aanprikken van de afwijking met een naald gedacht wordt, is sedatie in een aantal gevallen wenselijk. Sedatie beïnvloedt bijna altijd de hartbewegingen en bewegingen van de maag en de darmen. Een hond of kat moet bij voorkeur nuchter zijn voor sedatie. Afhankelijk van het betreffende orgaan kan het onderzoek in linker of rechter zijligging, rug- of borstbuikligging of staande uitgevoerd worden. Bij echocardiografie vindt onderzoek veelal plaats vanuit de onderliggende zijde. Dit vergt aanpassingen in de tafel. Als methode ter aanvullende lokalisatie kan vloeistof of lucht toegediend worden: vloeistof zal een extra zwarte vlek in het beeld geven. lucht die ingebracht wordt in b.v. urine in de blaas zal belletjes geven >> het gaat "sneeuwen". Een "watercontrast" van de maag en de darmen is beschreven. Voor hartcontrastonderzoek kan een geschudde fysiologische zoutoplossing of water voor injecties gebruikt worden. Weerkaatsingen uit het abdomen Echografisch onderzoek van het abdomen vindt in het algemeen plaats in rugligging. Indien last ondervonden wordt van gas dat gebruikelijk het hoogste punt opzoekt en derhalve naar de transducer beweegt, kan onderzoek in zijligging vanuit de onderliggende kant door een uitsparing in de tafel uitgevoerd worden. Alternatief is onderzoek bij de staande hond. Bij de diagnostiek van blaasstenen of sediment in de galblaas is onderzoek in tenminste twee verschillende posities noodzakelijk. Scheren van de buik is veelal nodig bij onderzoek van het voorste en middelste deel van de buik. Bij de bespreking van het abdomen zal de dierenarts zoveel mogelijk de systematiek van het röntgenologisch onderzoek volgen: buitenzijde van de buik, waarneembaarheid van organen in de buik, lever, milt, maag, darmen, urinewegen en overige structuren. Zeker bij echografisch

9 onderzoek zijn de lymfknopen op de diverse plaatsen beter te vinden dan bij röntgenologisch onderzoek. Bij zeer grote tumoren in de buik kan het zijn dat het niet mogelijk is om te bepalen van welk orgaan dit uitgaat, soms lukt het met een aftelonderzoek: b.v. als twee normale nieren gevonden zijn, blijven lever en milt over. Processen uitgaande van de milt blijven vaak begrensd door het miltkapsel. Wel of niet synchroon bewegen met de ademhaling is bij grote processen een onbetrouwbare onderscheidingsmethode tussen lever en andere organen. Om de diverse mogelijkheden van echografisch onderzoek van de organen zo goed mogelijk op te bouwen, is voor vandaag een andere systematiek dan gebruikelijk gekozen. De blaas: De goed gevulde blaas is een makkelijk te vinden orgaan, normaal is er een groot zwart gat met een mooie strakke wand. Bij afwijkingen in de wand kan aan een blaasontsteking gedacht worden, bij andere beelden aan tumoren inclusief poliepen in de blaas: Blaasontsteking: blaaswandveranderingen voor-onderin de blaas Poliep blaas met chronische ontsteking blaaswand Zwart is vloeistof, in de urineblaas, de galblaas, de vruchtblazen bij een drachtige hond of kat, maat ook bij vochtophopingen in de buikholte of de borstholte. Zwart is ook de aftekening van bloed in de diverse compartimenten van het hart of vocht bij een waterhoofd, ook het vocht in een cyste aan de prostaat en vocht in een hond of kat met een baarmoederontsteking. Onderstaand zijn enkele voorbeelden van extra vocht in organen in de buik en "vrij" vocht in de buik. Juist met röntgenfoto's is alleen een schaduw zichtbaar, zonder dat gezegd kan worden of dat een orgaan is of een stuk weefsel met vocht erin of zacht weefsel: pas wanneer een contrastonderzoek gedaan wordt, kan het "inwendige" zichtbaar worden gemaakt. Bij echografisch onderzoek kan dat juist zonder contrast!!!!

10 Vocht rond de darmlissen en de blaas: hydrops ascites Vochtophoping in het binnenste deel van de nier: hydronefrose Vochtophoping in een baarmoeder met een Met vocht gevulde holte aan de prostaat: verdikte wand: pyometra prostaatcyste (cath=catheter in de plasbuis)

Inleiding. Wat is een echografie?

Inleiding. Wat is een echografie? Inhoud Inleiding... 2 Wat is een echografie?... 2 Voorbereiding op het onderzoek... 3 Waar meldt u zich aan?... 3 Verloop van het onderzoek... 3 Na het onderzoek... 4 De uitslag... 4 Bent u verhinderd?...

Nadere informatie

Radiologie. Echografie.

Radiologie. Echografie. Radiologie Echografie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl RAD047 / Echografie / 17-04-2014 2 Echografie Er is voor u een afspraak gemaakt voor

Nadere informatie

röntgen diagnostiek röntgen diagnostiek röntgen diagnostiek opname DS en VD correct belicht / laag kv onbewogen goed zijdelings

röntgen diagnostiek röntgen diagnostiek röntgen diagnostiek opname DS en VD correct belicht / laag kv onbewogen goed zijdelings röntgen diagnostiek opname DS en VD correct belicht / laag kv onbewogen goed zijdelings röntgen diagnostiek buitenzijde detail in de buik organen: grootte, ligging, vorm, inhoud röntgen diagnostiek buitenzijde

Nadere informatie

Echografie Radboud universitair medisch centrum

Echografie Radboud universitair medisch centrum Echografie U heeft met uw behandeld arts besproken dat u binnenkort een echo-onderzoek krijgt. In deze folder wordt het echo-onderzoek beschreven zoals het meestal verloopt. Het onderzoek vindt plaats

Nadere informatie

H.264297.0314. Duplex-onderzoek

H.264297.0314. Duplex-onderzoek H.264297.0314 Duplex-onderzoek Inleiding Van uw huisarts of specialist heeft u het advies gekregen een duplex-onderzoek te laten doen. Het onderzoek gebeurt met een echo-dopplerapparaat en is pijnloos.

Nadere informatie

Echografisch onderzoek van de buik

Echografisch onderzoek van de buik Echografisch onderzoek van de buik Echografisch onderzoek van de buik In deze folder geven wij u meer informatie over het echografisch onderzoek van uw buik. Het is belangrijk dat u deze folder aandachtig

Nadere informatie

Röntgendiagnostiek van het abdomen

Röntgendiagnostiek van het abdomen Röntgendiagnostiek van het abdomen Röntgendiagnostiek abdomen indicatie röntgenfoto s van de buik???? 29 januari 2013 2013 röntgen arbo MAG U in anno 2013 wel samen met Uw assistent(e) of de eigenaar

Nadere informatie

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6)

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Vraag 1 Een luidspreker en een microfoon zijn in principe op dezelfde manier opgebouwd. Alleen werken ze in omgekeerde richting. Wat bij een luidspreker

Nadere informatie

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E Onderzoek naar een borstafwijking P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E Verwijzing door huisarts of via het bevolkingsonderzoek Uw huisarts heeft u verwezen naar de locatie Delfzicht van de Ommelander

Nadere informatie

Radiologie Röntgenafdeling. Patiënteninformatie. Echografie. Slingeland Ziekenhuis

Radiologie Röntgenafdeling. Patiënteninformatie. Echografie. Slingeland Ziekenhuis Radiologie Röntgenafdeling Echografie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen De echograaf is een apparaat dat geluidsgolven, die wij niet kunnen horen (ultrageluid), het lichaam instuurt.

Nadere informatie

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn:

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn: Laparoscopie Inleiding De gynaecoloog heeft voorgesteld een laparoscopie bij u te verrichten. Bij een laparoscopie kunnen de organen in de buikholte worden bekeken; ze komen ook binnen bereik voor eenvoudige

Nadere informatie

Inleiding Opname De behandeling

Inleiding Opname De behandeling LAPAROSCOPIE 17834 Inleiding De gynaecoloog heeft voorgesteld een laparoscopie bij u te verrichten. Dit is een ingreep waarbij de specialist met een speciaal instrument, de laparoscoop, in de buikholte

Nadere informatie

de CT-scan als doeltreffend hulpmiddel in de diergeneeskunde

de CT-scan als doeltreffend hulpmiddel in de diergeneeskunde de CT-scan als doeltreffend hulpmiddel in de diergeneeskunde Medische beeldvorming Medische beeldvorming heeft altijd een belangrijk en fundamenteel onderdeel gevormd van het diagnostisch onderzoek. Net

Nadere informatie

Drainage met behulp van echografie of CT

Drainage met behulp van echografie of CT Drainage met behulp van echografie of CT Onlangs heeft u met uw behandeld arts besproken dat u binnenkort een buikdrain krijgt die met behulp van echografie of een CT-scan geplaatst zal worden. Deze folder

Nadere informatie

Gynaecologische echoscopie

Gynaecologische echoscopie Gynaecologie Gynaecologische echoscopie www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GYN051 / Gynaecologische echoscopie / 25-07-2013 2 Gynaecologische

Nadere informatie

MOGELIJKHEDEN EN BEPERKINGEN VAN MAAG-DARMONDERZOEK BIJ NET

MOGELIJKHEDEN EN BEPERKINGEN VAN MAAG-DARMONDERZOEK BIJ NET MOGELIJKHEDEN EN BEPERKINGEN VAN MAAG-DARMONDERZOEK BIJ NET Presentatie Dr. Martijn ter Borg, maag-darm-lever (MDL-arts), Máxima Medisch Centrum, Eindhoven Informatiedag NET-groep 2014 Beter maag- en darmonderzoek

Nadere informatie

Afdeling Radiologie. Algemene folder

Afdeling Radiologie. Algemene folder Afdeling Radiologie Algemene folder Inleiding Op de afdeling radiologie worden diverse onderzoeken uitgevoerd. Door middel van deze folder willen we u in het kort een aantal zaken over deze onderzoeken

Nadere informatie

Onderzoek naar een borstafwijking

Onderzoek naar een borstafwijking Onderzoek naar een borstafwijking Inleiding Uw huisarts heeft u verwezen naar de Ommelander Ziekenhuis Groep (OZG) in verband met een afwijking in uw borst. Het kan ook zijn dat u via het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

radiologie CT (ComputerTomografie) informatiebrochure

radiologie CT (ComputerTomografie) informatiebrochure radiologie CT (ComputerTomografie) informatiebrochure 1 2 Inhoud Inleiding... 3 Wat is een CT-scan?... 3 Voorbereiding van het onderzoek... 4 Verloop van het onderzoek... 5 Belangrijke informatie voor

Nadere informatie

Echoscopie in de gynaecologie

Echoscopie in de gynaecologie Echoscopie in de gynaecologie Echoscopie in de gynaecologie Echoscopie is onderzoek van de inwendige organen door middel van geluidsgolven. Door terugkaatsing van uitgezonden geluidsgolven kunnen afbeeldingen

Nadere informatie

U bent door uw behandelend specialist verwezen (naar de functieafdeling) voor een colonoscopie....dag,..., om... uur

U bent door uw behandelend specialist verwezen (naar de functieafdeling) voor een colonoscopie....dag,..., om... uur Colonoscopie U bent door uw behandelend specialist verwezen (naar de functieafdeling) voor een colonoscopie. U wordt op...dag,..., om... uur verwacht op de functieafdeling. Bij opname een kwartier eerder,

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Nierbiopsie

PATIËNTEN INFORMATIE. Nierbiopsie PATIËNTEN INFORMATIE Nierbiopsie 2 PATIËNTENINFORMATIE In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een nierbiopsie. In deze folder staat de gang van zaken bij dit onderzoek in grote lijnen

Nadere informatie

Investeren in de gezondheid van uw medewerkers, is investeren in de gezondheid van uw bedrijf

Investeren in de gezondheid van uw medewerkers, is investeren in de gezondheid van uw bedrijf Investeren in de gezondheid van uw medewerkers, is investeren in de gezondheid van uw bedrijf Een preventieve medische check-up voor uw medewerkers voor nog geen 125,- per jaar Eén medewerker één dag ziek

Nadere informatie

radiologie Welkom op radiologie

radiologie Welkom op radiologie radiologie Welkom op radiologie onthaalbrochure Disciplines Conventionele radiologie... 2 Interventionele radiologie... 2 CT-scan... 3 NMR-scan... 4 Botdensitometrie (DEXA)... 5 Mammografie... 6 Echografie...

Nadere informatie

De ligging van de nieren De functie van de nieren

De ligging van de nieren De functie van de nieren Nefrectomie Uw behandelend uroloog heeft met u besproken dat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. In de meeste gevallen wordt dit uitgevoerd vanwege een kwaadaardig gezwel. Of minder vaak,

Nadere informatie

echografie nieren en blaas W.E.M. Strijbos

echografie nieren en blaas W.E.M. Strijbos echografie nieren en blaas W.E.M. Strijbos Overzicht Technische aspecten Apparatuur Patient aspecten Nier / blaas aspecten Praktische Workshop Endourologie Technische aspecten Frequentie 3,5Mhz 5 (9) Mhz

Nadere informatie

Nieuwsbrief Dierenkliniek Goeree Overflakkee november 2013. Blaasproblemen bij de hond en kat zijn een veelvuldig voorkomend probleem...

Nieuwsbrief Dierenkliniek Goeree Overflakkee november 2013. Blaasproblemen bij de hond en kat zijn een veelvuldig voorkomend probleem... Nieuwsbrief Dierenkliniek Goeree Overflakkee november 2013 Blaasproblemen bij de hond en kat zijn een veelvuldig voorkomend probleem... Regelmatig zien wij honden en katten met blaasproblemen, die vaak

Nadere informatie

Total Body Check-up. Voor wie? Wanneer? Waarom een Total Body Check-up?

Total Body Check-up. Voor wie? Wanneer? Waarom een Total Body Check-up? Total Body Check-up Total Body Check-up Waarom een Total Body Check-up? De Total Body Check-up is een onderzoek op basis van echografie. We onderzoeken de belangrijkste bloedvaten, organen en lymfeklieren

Nadere informatie

Aanvullende informatie over het ondergaan van onderzoek op de afdeling radiologie

Aanvullende informatie over het ondergaan van onderzoek op de afdeling radiologie Aanvullende informatie over het ondergaan van onderzoek op de afdeling radiologie Aanvullende informatie over het ondergaan van onderzoek op de afdeling radiologie Gedurende de periode dat u in het Erasmus

Nadere informatie

Echografie abdomen. Onderzoek van de buik. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Echografie abdomen. Onderzoek van de buik. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Echografie abdomen Onderzoek van de buik Informatie voor patiënten F0818-4410 februari 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Urologie. Urologisch onderzoek

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Urologie. Urologisch onderzoek Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Urologie Urologisch 1 Algemene informatie Urologisch Binnenkort wordt u in het ziekenhuis verwacht voor een of meer urologische

Nadere informatie

voor ouders Controleer deze lijst voor de n Motiveer uw kind voor het onderzoek.

voor ouders Controleer deze lijst voor de n Motiveer uw kind voor het onderzoek. Speciale informatie voor ouders n Motiveer uw kind voor het onderzoek. Leg uit dat het noodzakelijk is om in het lichaam te kijken om de oorzaak te vinden waarom hij of zij zich niet goed voelt en vertel

Nadere informatie

I N F O R M A T I E. o v e r echo prostaat

I N F O R M A T I E. o v e r echo prostaat I N F O R M A T I E o v e r echo prostaat Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig (via de anus) onderzoek kan de prostaat en de omgeving

Nadere informatie

Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen

Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Deze folder geeft algemene informatie over echoscopie in het Kennemer Gasthuis

Nadere informatie

Watercontrastechoscopie

Watercontrastechoscopie Watercontrastechoscopie WATERCONTRASTECHOSCOPIE Met watercontrastechoscopie is het mogelijk afwijkingen in de baarmoederholte zichtbaar te maken. Een makkelijkere naam voor watercontrastechoscopie is waterecho

Nadere informatie

Echografie en biopsie van de prostaat

Echografie en biopsie van de prostaat Echografie en biopsie van de prostaat Inleiding Binnenkort wordt u verwacht voor een echografisch onderzoek van de prostaat. Met behulp van dit inwendig onderzoek dat via de anus gaat, kunnen de prostaat

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Radiologie. Echo-onderzoek

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Radiologie. Echo-onderzoek Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Radiologie Echo-onderzoek 1 Echo-onderzoek Binnenkort vindt bij u een echo-onderzoek plaats. In deze brochure kunt u lezen wat

Nadere informatie

502c. Colonoscopie met zeer intensieve voorbereiding (met eventueel poliepectomie)

502c. Colonoscopie met zeer intensieve voorbereiding (met eventueel poliepectomie) Colonoscopie met zeer intensieve voorbereiding (met eventueel poliepectomie) Een goede voorbereiding is belangrijk voor het slagen van een colonoscopie. In deze brochure wordt kort ingegaan op de volgende

Nadere informatie

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s.

Hierin is λ de golflengte in m, v de golfsnelheid in m/s en T de trillingstijd in s. Inhoud... 2 Opgave: Golf in koord... 3 Interferentie... 4 Antigeluid... 5 Staande golven... 5 Snaarinstrumenten... 6 Blaasinstrumenten... 7 Opgaven... 8 Opgave: Gitaar... 8 Opgave: Kerkorgel... 9 1/10

Nadere informatie

Bloedplassen. Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 0934

Bloedplassen. Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 0934 Bloedplassen Albert Schweitzer ziekenhuis september 2013 pavo 0934 Inleiding U bent verwezen naar de uroloog omdat u bloed in uw urine (plas) heeft. Om te weten wat de oorzaak daarvan is moet de arts een

Nadere informatie

Echoscopie tijdens de zwangerschap

Echoscopie tijdens de zwangerschap Echoscopie tijdens de zwangerschap Inleiding U wordt op dag om uur verwacht op de polikliniek Gynaecologie voor een echoscopisch onderzoek. In deze folder kunt u lezen hoe het onderzoek precies in z'n

Nadere informatie

echografie prostaat en prostaatbiopsie

echografie prostaat en prostaatbiopsie patiënteninformatie echografie prostaat en prostaatbiopsie U heeft in overleg met uw arts besloten één of meerdere prostaatonderzoeken uit te laten voeren. Met behulp van deze onderzoeken kan de arts de

Nadere informatie

CT-scan thorax-abdomen of abdomen

CT-scan thorax-abdomen of abdomen Radiologie CT-scan thorax-abdomen of abdomen www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl RAD007 / CT-scan thorax-abdomen of abdomen / 17-11-2015 2 CT-scan

Nadere informatie

De avond. Transcutane echografie van het abdomen; wat kan je ermee? Achtergrond. Artefacten. Frequenties vs. structuren 3/27/2012. Theorie.

De avond. Transcutane echografie van het abdomen; wat kan je ermee? Achtergrond. Artefacten. Frequenties vs. structuren 3/27/2012. Theorie. De avond Transcutane echografie van het abdomen; wat kan je ermee? Maarten Boswinkel Specialist KNMvD Inwendige Ziekten Paard Dierenhospitaal Visdonk, Roosendaal Theorie technische achtergrond en interpretatie

Nadere informatie

Combinatietest. Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap

Combinatietest. Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap Combinatietest Echo en bloedonderzoek bij 11-14 weken zwangerschap Aangeboren aandoeningen komen relatief weinig voor: 96 van de 100 zwangerschappen eindigen in de geboorte van een volkomen gezond kind.

Nadere informatie

Opgave 2 Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand.

Opgave 2 Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand. Uitwerkingen 1 Als dit heen en weer beweegt om de evenwichtsstand. Amplitude = afstand tussen de evenwichtsstand en de uiterste stand. Een trilling = de beweging van een voorwerp tussen twee opeenvolgende

Nadere informatie

Vreemde voorwerpen in slokdarm en/of maagdarmstelsel bij honden en katten

Vreemde voorwerpen in slokdarm en/of maagdarmstelsel bij honden en katten Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Vreemde voorwerpen in slokdarm of maagdarmstelsel zijn niet eetbare en onverteerbare dingen die zich in de slokdarm, maag of

Nadere informatie

Afdeling Radiologie. CT-scan van de buik

Afdeling Radiologie. CT-scan van de buik Afdeling Radiologie Datum en tijd U wordt (dag), (datum) om uur verwacht. Plaats U meldt zich bij de receptie van de afdeling Radiologie op de 2 e etage. Hiervoor volgt u route 36. U heeft de afsprakenkaart

Nadere informatie

gynaecologische echoscopie

gynaecologische echoscopie patiënteninformatie gynaecologische echoscopie Echoscopie is onderzoek van de inwendige organen door middel van geluidsgolven. Door terugkaatsing van uitgezonden geluidsgolven kunnen afbeeldingen worden

Nadere informatie

Duplex/doppler van de aders in de benen.

Duplex/doppler van de aders in de benen. Duplex/doppler van de aders in de benen. Duplex/doppler van de aders in de benen. Het is belangrijk dat u deze folder aandachtig doorleest. Hierdoor kunt u zich goed op het onderzoek voorbereiden. Goede

Nadere informatie

Biopsie met echo/ct-scan

Biopsie met echo/ct-scan Biopsie met echo/ct-scan Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Radiologie mei 2014 pavo 0243 Inleiding Binnenkort heeft u een afspraak voor een biopsie. Bij een biopsie wordt met een naald een zeer klein

Nadere informatie

MRI onderzoek. Voor wie? Waarom een MRI-onderzoek?

MRI onderzoek. Voor wie? Waarom een MRI-onderzoek? Gerichte MRI De intake Als u besluit zich te laten onderzoeken krijgt u allereerst een intakegesprek met één van de verpleegkundige onderzoekscoördinatoren van Prescan. Hij of zij neemt, namens de artsen

Nadere informatie

GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE BORST

GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE BORST GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE BORST 1226 Inleiding Uw arts heeft bij u een goedaardige afwijking aan de borst vastgesteld. In deze folder vindt u meer informatie over de functie en bouw van de borst en

Nadere informatie

Filmen in 3D Frits Kraefft

Filmen in 3D Frits Kraefft Frits Kraefft 3D beleving in bioscoop 3D televisie Waarom 3D Films in 3D zijn een succes gebleken Bioscoopbezoek in 2009 met 15 % gestegen Omzet bioscopen met 21% gestegen Inmiddels ruim assortiment 3D

Nadere informatie

Voor verschillende lichaamsdelen zijn er specifieke voorbereidingen. Voor u geldt wat aangekruist is.

Voor verschillende lichaamsdelen zijn er specifieke voorbereidingen. Voor u geldt wat aangekruist is. CT scan 1 Uw afspraak U wordt verwacht op de afdeling Radiologie datum:...dag.../.../... onderzoekstijd:...uur s.v.p. aanwezig:...uur Voor verschillende lichaamsdelen zijn er specifieke voorbereidingen.

Nadere informatie

nierbiopsie Wat is een nierbiopsie?

nierbiopsie Wat is een nierbiopsie? nierbiopsie Na overleg met uw arts laat u een nierbiopsie doen. Bij een nierbiopsie halen we via een punctie enkele kleine stukjes weefsel uit een van uw nieren. Na onderzoek kunnen we meer weten over

Nadere informatie

CT-scan. Hals, longen, buik, urinewegen, eierstokken en/of bloedvaten

CT-scan. Hals, longen, buik, urinewegen, eierstokken en/of bloedvaten CT-scan Hals, longen, buik, urinewegen, eierstokken en/of bloedvaten Inleiding In deze folder geven we u informatie over een computer tomografisch onderzoek. Dit onderzoek wordt ook wel CT-scan genoemd.

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl wiskunde 2011 - I

Eindexamen vmbo gl/tl wiskunde 2011 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = diameter oppervlakte cirkel = straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte grondvlak

Nadere informatie

Echoscopie. Gynaecologie

Echoscopie. Gynaecologie Echoscopie Gynaecologie Inleiding Deze folder geeft algemene informatie over echoscopie (echo). Een gynaecologische echo wordt gemaakt om de baarmoeder, de eierstokken en de eileiders te kunnen beoordelen.

Nadere informatie

Dikke-darmkanker. vrijdag 24 april 2015. Bas van Balkom MDL-arts

Dikke-darmkanker. vrijdag 24 april 2015. Bas van Balkom MDL-arts Dikke-darmkanker Bas van Balkom MDL-arts Inhoud Darmkanker en risicofactoren Lichamelijke klachten bij darmkanker Endoscopie (inwendig darmonderzoek) Vervolgonderzoeken Behandeling 2 Darmkanker 13.000

Nadere informatie

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC)

Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Blaaspijnsyndroom Interstitiële cystitis (IC) Het blaaspijnsyndroom of interstitiële cystitis (IC) is een zeldzame en pijnlijke vorm van chronische blaasontsteking (cystitis) die vooral bij vrouwen voorkomt

Nadere informatie

Polycysteuze leverziekte

Polycysteuze leverziekte Polycysteuze leverziekte Polycysteuze leverziekte is een erfelijke aandoening waarbij in de lever meerdere cysten aanwezig zijn. Deze folder is bedoeld om u meer informatie te geven over dit ziektebeeld.

Nadere informatie

Nucleaire Geneeskunde. Wat is Nucleaire Geneeskunde

Nucleaire Geneeskunde. Wat is Nucleaire Geneeskunde Afdeling: Onderwerp: Nucleaire Geneeskunde 1 Voorwoord In Nederland worden per jaar meer dan honderdduizend mensen verwezen voor een nucleair geneeskundig onderzoek of behandeling. Nucleair geneeskundig

Nadere informatie

Een operatie bij eierstokkanker

Een operatie bij eierstokkanker Een operatie bij eierstokkanker Deze folder geeft u informatie over een grote gynaecologische operatie bij een ovariumcarcinoom (eierstokkanker). In deze folder leest u meer over deze ingreep, die in medische

Nadere informatie

Biventriculaire therapie. Scheper Ziekenhuis. Emmen

Biventriculaire therapie. Scheper Ziekenhuis. Emmen Biventriculaire therapie Scheper Ziekenhuis Emmen Inleiding Uw cardioloog heeft het in verband met de behandeling van uw hartziekte met u gehad over biventriculaire therapie. Deze therapie is ervoor bedoeld

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Kiné. op de kraamafdeling

PATIËNTEN INFORMATIE. Kiné. op de kraamafdeling PATIËNTEN INFORMATIE Kiné op de kraamafdeling 2 Beste mama Tijdens je verblijf op de kraamafdeling word je overstelpt met ervaringen, emoties en heel veel informatie. Daarom stelden de kinesisten van het

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen

Patiënteninformatie. Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Patiënteninformatie Echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Inhoudsopgave 1 Wat is echoscopie 2 Waarom een echo 2.1 Echoscopie

Nadere informatie

Verwijderen van een nier via een kijkoperatie. Laparoscopische operatie

Verwijderen van een nier via een kijkoperatie. Laparoscopische operatie Verwijderen van een nier via een kijkoperatie Laparoscopische operatie Inleiding Binnenkort wordt u in het ziekenhuis opgenomen voor het verwijderen van één van uw nieren. De uroloog heeft met u besproken

Nadere informatie

Punctie / Drainage onder echogeleide Borst / Buik

Punctie / Drainage onder echogeleide Borst / Buik Punctie / Drainage onder echogeleide Borst / Buik Afdeling radiologie U krijgt een: O punctie onder echogeleide O drainage onder echogeleide Datum:..dag Tijdstip:. uur (een werkdag vooraf belt de dagbehandeling

Nadere informatie

Choline PET/CT-scan. Nucleaire geneeskunde

Choline PET/CT-scan. Nucleaire geneeskunde Choline PET/CT-scan Nucleaire geneeskunde Inleiding U bent verwezen naar de afdeling Nucleaire geneeskunde van Orbis Medisch Centrum om een zogenaamde Choline PET/CT-scan te laten maken. De PET/CT-scanner

Nadere informatie

Behandeling van een cyste

Behandeling van een cyste Behandeling van een cyste Levercyste, niercyste of lymfocele Informatie voor patiënten F1050-4410 juli 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

CT scan van de dikke darm CT colon

CT scan van de dikke darm CT colon 00 CT scan van de dikke darm CT colon Medische Beeldvorming Naam: Geboortedatum: Datum onderzoek: Tijd: U krijgt binnenkort een CT scan van uw dikke darm. In deze folder leest u hoe het onderzoek verloopt

Nadere informatie

Zie voor meer informatie: het kopje contrastvloeistof (in de bloedbaan).

Zie voor meer informatie: het kopje contrastvloeistof (in de bloedbaan). CT-scan onderzoek 2 In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een Computer Tomografisch röntgen onderzoek, (CT-scan) op de afdeling radiologie van CWZ. Bij dit onderzoek worden er met een

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE ECHOSCOPIE IN DE GYNAECOLOGIE EN BIJ VRUCHTBAARHEIDSPROBLEMEN

PATIËNTENINFORMATIE ECHOSCOPIE IN DE GYNAECOLOGIE EN BIJ VRUCHTBAARHEIDSPROBLEMEN PATIËNTENINFORMATIE ECHOSCOPIE IN DE GYNAECOLOGIE EN BIJ VRUCHTBAARHEIDSPROBLEMEN ECHOSCOPIE IN DE GYNAECOLOGIE EN BIJ VRUCHTBAARHEIDSPROBLEMEN Door middel van deze folder wil Maasstad Ziekenhuis u informeren

Nadere informatie

Hoe maak je een HDR-foto?

Hoe maak je een HDR-foto? Hoe maak je een HDR-foto? De eerste vraag is natuurlijk; wat is HDR. HDR staat voor High Dynamic Range en betekent niets meer en minder dat je gewoon een heel groot verschil van donker naar licht in je

Nadere informatie

Echografie van het hart bij een kind

Echografie van het hart bij een kind Echografie van het hart bij een kind Afdeling kindergeneeskunde Locatie Veldhoven De echografie van het hart van uw kind vindt plaats op: Datum: Dag/tijdstip: dag..uur Melden: polikliniek kindergeneeskunde

Nadere informatie

Mattijs Raadsen, Chris Trompert, Lambert Baken en Ton Trompert Drukkerij Walters Maastricht bv

Mattijs Raadsen, Chris Trompert, Lambert Baken en Ton Trompert Drukkerij Walters Maastricht bv Colofon: 2013 Copyright Mariëtte Raadsen-Janssens Tekst: Coverbeeld: Layout: Illustraties: Echografie: Echografie pathologie: Casus pag. 96 bureauredactie: Druk: ISBN: Mariëtte Raadsen-Janssens Mariëtte

Nadere informatie

Royal Canin. Hier treft u onze eerste nieuwsbrief aan. Actie van Royal Canin:

Royal Canin. Hier treft u onze eerste nieuwsbrief aan. Actie van Royal Canin: Hier treft u onze eerste nieuwsbrief aan. Op 15 oktober van dit jaar hebben wij onze deuren aan de Willem Dreeslaan 386 in Zoetermeer geopend. Dierenarts Faribourz Soheil en assistente Marleen Tuin staan

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 1 maandag 23 mei 13.30-15.30 uur wiskunde CSE GL en TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift

Nadere informatie

CT-scan van het hart Inleiding CT-scan CT-hart

CT-scan van het hart Inleiding CT-scan CT-hart CT-scan van het hart Inleiding U bent door uw behandelend cardioloog doorverwezen voor een CT-scan van het hart. Middels deze brochure willen wij u zoveel mogelijk informeren over de scan en de voorbereidingen

Nadere informatie

echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen

echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen patiënteninformatie echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Deze folder geeft algemene informatie over echoscopie zoals gebruikt in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsonderzoek.

Nadere informatie

De stoma operatie stap voor stap

De stoma operatie stap voor stap Specialist in Stomazorg Dansac ontwikkelt voortdurend nieuwe oplossingen gebaseerd op de wensen en behoeften van stomapatiënten en stomaverpleegkundigen. Om een dialoog aan te moedigen en taboes te doorbreken,

Nadere informatie

percutane niersteenoperatie (PNL)

percutane niersteenoperatie (PNL) percutane niersteenoperatie (PNL) In overleg met uw arts heeft u besloten een niersteenoperatie te laten uitvoeren door middel van percutane nefrolithotripsie (PNL). Wat is een percutane nefrolithotripsie

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. TEM-operatie Operatie via de anus

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. TEM-operatie Operatie via de anus TEM-operatie Operatie via de anus TEM-OPERATIE OPERATIE VIA DE ANUS INLEIDING Bij u is een gezwel in de endeldarm geconstateerd, dat door middel van een operatie moet worden verwijderd. De operatie die

Nadere informatie

Figuur 1: gekleurde pixels op een digitale sensor

Figuur 1: gekleurde pixels op een digitale sensor Wat zijn megapixels en waarom moet ik mij daar druk om maken? De afgelopen jaren zijn alle camera fabrikanten bezig geweest met een zogenaamde Megapixel oorlog. De ene fabrikant adverteerde met de nieuwste

Nadere informatie

echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen

echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen patiënteninformatie echoscopie in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsproblemen Inleiding Deze folder geeft algemene informatie over echoscopie zoals gebruikt in de gynaecologie en bij vruchtbaarheidsonderzoek.

Nadere informatie

Maatschap Cardiologie. Bacteriële of virale pericarditis Ontsteking van het hartzakje

Maatschap Cardiologie. Bacteriële of virale pericarditis Ontsteking van het hartzakje Maatschap Cardiologie Ontsteking van het hartzakje Algemeen U heeft van de arts te horen gekregen dat bij u pericarditis is geconstateerd. De arts heeft u verteld wat de aandoening inhoudt en welke behandeling

Nadere informatie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Uw uroloog heeft bij u een aandoening geconstateerd waarvoor het nodig is uw nier te verwijderen. In deze folder vindt u informatie om uzelf goed te kunnen

Nadere informatie

Een borstafwijking: het stellen van een diagnose

Een borstafwijking: het stellen van een diagnose Een borstafwijking: het stellen van een diagnose Als u een verdachte knobbel voelt, moeten verdere onderzoeken uitgevoerd worden om meer informatie te krijgen over de soort en de ernst van het gezwel.

Nadere informatie

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk.

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk. Audio Introductie Geluid is een trilling van deeltjes, die zich voortplant in lucht of in een ander medium, zoals water. Een andere definitie: geluid is een voortschrijdende verandering van luchtdruk.

Nadere informatie

PET/CT-scan. Nucleaire geneeskunde

PET/CT-scan. Nucleaire geneeskunde PET/CT-scan Nucleaire geneeskunde U bent verwezen naar de afdeling Nucleaire geneeskunde van Orbis Medisch Centrum om een zogenaamde PET/CT-scan te laten maken. De PET/CTscanner is een apparaat dat bestaat

Nadere informatie

Hartaandoeningen bij de hond

Hartaandoeningen bij de hond Hartaandoeningen bij de hond HARTAANDOENINGEN VOEDINGSOVERGEVOELIGHEID BIJ DE HOND HARTAANDOENINGEN BIJ DE HOND Hartaandoeningen bij de hond zijn in het algemeen progressief van aard, wat wil zeggen dat

Nadere informatie

Verwijderen van een nier nefrectomie

Verwijderen van een nier nefrectomie Verwijderen van een nier nefrectomie Inleiding Binnenkort komt u bij de Ommelander Ziekenhuis Groep, locatie Lucas, omdat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. In de meeste gevallen wordt dit

Nadere informatie

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Transurethrale resectie van een tumor (TURT) Urologie Inleiding Onderzoek heeft aangetoond dat u tumorweefsel in uw blaas heeft. De uroloog heeft u

Nadere informatie

CHIRURGIE. Operatie via de anus

CHIRURGIE. Operatie via de anus TEM-operatie Operatie via de anus CHIRURGIE Bij u is een gezwel in de endeldarm geconstateerd, dat door middel van een operatie moet worden verwijderd. De operatie die bij u zal worden toegepast is een

Nadere informatie

1. nierslagaders 2. aorta 3. onderste holle ader 4. nier 5. nier 6. urineleiders 7. blaas 8. plasbuis 9. bekken

1. nierslagaders 2. aorta 3. onderste holle ader 4. nier 5. nier 6. urineleiders 7. blaas 8. plasbuis 9. bekken Urologie Nefrectomie verwijderen van een nier Inleiding U heeft met uw uroloog afgesproken dat uw nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd. Uw uroloog heeft u geïnformeerd over de ingreep, de voorbereidingen,

Nadere informatie

Nieroperatie met een kijkbuis

Nieroperatie met een kijkbuis Nieroperatie met een kijkbuis Laparoscopische nefrectomie Informatie voor patiënten F1043-3118 maart 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie