Nieuwe CBO richtlijn bloedtransfusie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwe CBO richtlijn bloedtransfusie"

Transcriptie

1 Nieuwe CBO richtlijn bloedtransfusie Wat verandert er in het preventief matchen Marijke Overbeeke 26 januari

2 Erytrocyten (glyco)proteinen/lipiden dragen 30 bloedgroep systemen: > 300 antigenen ABO en D en nog veel meer.. ABO H Le a/b I, i P1 P MNSs Luth. LW XG Gerb. Indian Knops Rhesus Duffy Kidd Colton Kx Diego Kell NH 2 NH 2 COO H Cromer Yt Dombrock JMH COOH NH 2 COOH Diagnostiek NH 2 Erytrocytenserologie

3 Frequentie erytrocytenantistoffen literatuur 0.5% >> 30% prospectief / retrospectief etnische / geografische verschillen transfusie bij electieve operatie / polytransfusee Welke antistoffen worden meegeteld? alle / alleen klinisch belangrijke Welke technieken zijn gebruikt 3 26 januari 2011

4 Immuunrespons afhankelijk van Hoeveelheid vreemd antigeen Immunogeniciteit Individueel vermogen tot antistofvorming * Leeftijd * Genetische factoren * Zwangerschap * Medicijngebruik * Autoimmuniteit 26 januari

5 Voorkomen van immunisatie hoe, wat en waarom? Alleen dat bloedbestanddeel toedienen dat nodig is voorbeeld leukocytenverwijdering Preventie antistofvorming door gematched transfunderen Volledig matchen geen optie maar waar moeten we op focussen? Toekomst Voorkomen transfusieproblemen Voorkomen zwangerschapsproblemen Voorkomen behandelproblemen CONFIDENTIEEL 26 januari

6 Tegen welke antigenen maak je makkelijk antistoffen? D >50% K 5% c 2% E 1,7% e 0,5% Fy(a) 0,2% C 0,1% andere < 0,1% Welke patiënten maken makkelijk antistoffen(high responder)? Voor welke patiënten is preventie immunisatie van belang? 26 januari

7 !!! Lotus studie: alloantistofvorming bij vrouwen na IUT Long term folluwup after intra uterine transfusions R-fact studie:welke patiënt, welke klinische factoren zijn van invloed Risico Factoren voor Alloimmunisatie na erytrocyten Concentraat Transfusie Maitch studie: kosten matching beleid Studies JJ van Rood Centrum klinisch transfusie onderzoek (Sanquin/ LUMC) Genetische risicofactoren van erytrocyten alloimmunisatie (Sanquin, Ellen van der Schoot) 26 januari

8 Voorstel in nieuwe CBO richtlijn Preventief antigeen-compatibel transfunderen. Bij vrouwen < 45 jaar Bij patiënten met alloantistoffen Bij patiënten met autoantistoffen Bij sikkelcelanemie en thalassemie 26 januari

9 Vrouwen < 45 jaar Joke Koelewijn et al (OPZI) Case control studie :Risk factors for presence non Rh D antibodies Br. Journal Obst. Gynaec Transfusie van RBC is verreweg de belangrijkste onafhankelijke risicofactor voor immunisatie non Rh D in zwangerschap Anti K 83% Anti c 50% GR advies : c, E, K compatibel bij vrouwen < 45 jaar Maar Risico op HZP bij K-antistoffen 11-12%, bij c-antistoffen 8-9%, bij E-antistoffen 1-2% 9 26 januari 2011

10 Vrouwen < 45 jaar Oud: K negatief Nieuw: K negatief en compatibel voor c. dus geen E matchen 10

11 Patienten met alloantistoffen H.Schonewille et al Transfusion 2006: 46 Retrospectieve multicenter studie Niet hemato-oncologische patiënten die reeds alloantistoffen hebben zijn high responders met een meer dan 20 x grotere kans om antistoffen te maken J.Higgens et al Blood 2008:112 Iedere patiënt met een alloantistof moet beschouwd worden als een responder januari 2011

12 Patienten met alloantistoffen Oud: Alloantistoffen Geen advies Nieuw: Het verdient aanbeveling aan ontvangers met klinisch belangrijke alloantistoffen preventief K- neg en c-compatibele erytrocyten toe te dienen om verdere antistofvorming te voorkomen. 12

13 Patienten met autoantistoffen Bij patiënten met warmte en/of koude autoantistoffen is de kans op aanwezigheid van alloantistoffen of alloantistofvorming relatief aanzienlijk (tot boven 30% tot zelfs 43%) Rekening houden met te vormen antistoffen tegen immunogene bloedgroepen is van belang Rhesus compatibel (CcDee) en K neg Bron: Engelfriet; Vox Sanguinis

14 Diagnostiek probleem bij autoantistoffen Specificiteit antistoffen bepaling vaak tijdrovend (allo antistoffen verstopt onder autoantistoffen?) Niet altijd tijd om te wachten op dit onderzoek Mogelijkheid om preventief zo compatibel mogelijk te transfunderen overwegen maar de typering (Rh, Fy, Jk, Ss) van patient moet bekend zijn Monoklonale reagentia en DNA technologie 14

15 Antigeen typeringen op DNA niveau allel-specifieke amplificatie MLPA M D+ D- D+ ntc zwd DVI DAR M Sequencen Rh D ABO Int. Exon 4 Exon 5 Exon Exon 7 Exon 3 9Exon 6 (MN, HNA-1) TaqMan-gebaseerde PCR Sanquin Diagnostiek RhCc RhEe Kk (Kell) FY JK MN Ss Do HPA-1,2,3,15 HNA-3,4,5

16 Autoantistoffen Oud: Rhesus/K compatibel Nieuw: Rhesus/K compatibel Bij voorkeur is matchen voor Jk, Fy en Ss antigenen ook aangewezen (dit in volgorde van belangrijkheid) als de aanwezigheid van alloantistoffen niet kan worden uitgesloten. 16

17 Pat. met Sikkelcelanemie / thalassemie 17

18 Sikkelcelanemie/thalassaemie Tranfusie behoefte Alloimmunisatie door de antigeenverschillen tussen (blanke) donors en (negroïde)patienten januari 2011

19 Antigeen frequenties KaukasiersNegroïdenAziaten D 85% 92% 99% C 68% 27% 93% E 29% 22% 39% c 80% 96% 47% e 98% 98% 96% K 9% 2% Fy(a) 66% 10% 99% Fy(b) 83% 22% 9-18% Jk(a) 77% 92% 73% Jk(b) 74% 49% 76% S 52% 31% s 89% 94% 26 januari

20 Fy(a-b-) fenotype Fy(a-b-) zeer zeldzaam bij Kaukasiers en boven 60 % bij negroiden Gen voor Fy b maar met mutatie in GATA 1 waardoor geen transcriptie plaats vindt en wel Fy b expressie op weefsels Alloimmunisatie tegen Fy voorkomen is meest effectief door Fy a negatief te transfunderen. Matchen voor Fy(a-b-) is niet alleen niet haalbaar maar vrijwel altijd overbodig (Fy b expressie op weefsels)

21 Sikkelcelanemie/thalassemie literatuur Vichinsky et al New Eng Journ of Med Vol 322 Spanos et al Vox Sanguinis 1990 Vol 58 Castro et al Transfusion 2002 Vol 42

22 Sikkelcelanemie en thalassemie Oud: Nieuw Rhesus/Kcompatibel Fy a -compatibel Rhesus/K-compatibel Het verdient aanbeveling om indien mogelijk bij de bloedselectie rekening te houden met Jk b, S (in volgorde van belang). 22

Antistof-gemedieerde transfusiereacties en preventief matchen in relatie tot de nieuwe CBO

Antistof-gemedieerde transfusiereacties en preventief matchen in relatie tot de nieuwe CBO Antistof-gemedieerde transfusiereacties en preventief matchen in relatie tot de nieuwe CBO Masja de Haas Immunohematologische Diagnostiek m.dehaas@sanquin.nl September 1, 2010 1 Antistof-gemedieerde transfusiereacties

Nadere informatie

Direct beschikbare uitgetypeerde eenheden: voordelen voor de patiënt en het laboratorium. Masja de Haas Immunohematologische Diagnostiek

Direct beschikbare uitgetypeerde eenheden: voordelen voor de patiënt en het laboratorium. Masja de Haas Immunohematologische Diagnostiek Direct beschikbare uitgetypeerde eenheden: voordelen voor de patiënt en het laboratorium Masja de Haas Immunohematologische Diagnostiek Direct beschikbare uitgetypeerde eenheden Foto s van Judith van IJken,

Nadere informatie

Uit voorraad leverbaar??

Uit voorraad leverbaar?? Uit voorraad leverbaar?? Kennisplatform ZO 31maart 2016 Jolanda Lambers-Scherrenburg Uit voorraad leverbaar? B neg ccdee K - Anti-Le(a) A pos CCDee K - Anti-Fy(a) 0 pos CcDee K - Anti-Jk(a) A pos CCDee

Nadere informatie

Een lange weg te gaan. Rob Hendriks Analist 1 Bloedtransfusie Orbis Medisch Centrum Sittard

Een lange weg te gaan. Rob Hendriks Analist 1 Bloedtransfusie Orbis Medisch Centrum Sittard Een lange weg te gaan Rob Hendriks Analist 1 Bloedtransfusie Orbis Medisch Centrum Sittard Patiënt - Myelodysplastisch syndroom (MDS), behandeling in de HOVON 89 studie. - Polytransfusee (wekelijks transfusie)

Nadere informatie

Autoimmuun Hemolytische Anemie Serologisch Onderzoek

Autoimmuun Hemolytische Anemie Serologisch Onderzoek Autoimmuun Hemolytische Anemie Serologisch Onderzoek Serologisch onderzoek AIHA Casus 1. Mevrouw vd H, 1924: Onderzoek bij aanwezigheid warmte autoantistoffen Casus 2. Mevrouw K, 1956: Onderzoek bij aanwezigheid

Nadere informatie

Een kwestie van goed matchen

Een kwestie van goed matchen Een kwestie van goed matchen Claudia Folman Immunohematologie Diagnostiek, Amsterdam c.folman@sanquin.nl 1 September 2010 1 Casus I donderdag 9:30 uur De klinisch chemicus van een ZKHS belt voor overleg

Nadere informatie

Batchgewijs leveren van 30 eenheden erytrocyten met bijzondere typering, een uitdaging!

Batchgewijs leveren van 30 eenheden erytrocyten met bijzondere typering, een uitdaging! Batchgewijs leveren van 30 eenheden erytrocyten met bijzondere typering, een uitdaging! Jessie Luken, transfusiearts Unit Transfusiegeneeskunde, Sanquin Bloedbank en IHD, Erytrocytenserologie, Sanquin

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in de preventie van rhesusantagonisme

Nieuwe ontwikkelingen in de preventie van rhesusantagonisme Nieuwe ontwikkelingen in de preventie van rhesusantagonisme Masja de Haas Sanquin Amsterdam m.dehaas@sanquin.nl 19 September 2011 1 Informatie nieuwe beleid vanuit RIVM 19 September 2011 2 Preventieprogramma:

Nadere informatie

Bloedgroeptypering op DNA

Bloedgroeptypering op DNA Bloedgroeptypering op DNA Barbera Veldhuisen Immunohematologie Experimenteel (IHE) Immunohematologie Diagnostiek (IHD) Sanquin Amsterdam March 4, 2012 1 Van belang bij: Typeren van bloedgroepen Transfusies

Nadere informatie

RhD typeren, wanneer alarmeren?

RhD typeren, wanneer alarmeren? RhD typeren, wanneer alarmeren? Peter Ligthart 8 juni 2010 1 Casus 24 jarige vrouw, 12 weken zwanger Routine ABO Rhesus (Rh)D bepaling Ortho Biovue kolom techniek positief (2+) Verwachting: negatief of

Nadere informatie

Sanquin Bank of Frozen Blood

Sanquin Bank of Frozen Blood Sanquin Bank of Frozen Blood Beleid rondom zeldzame typeringen Dr. Rianne Koopman 1 Opzet presentatie Achtergrond Voorraadbeheer / zeldzaam donor programma Beleid aanvragen zeldzame eenheden 2 Historie

Nadere informatie

Typeren van donorerytrocyten

Typeren van donorerytrocyten O V E R Z I C H T S A R T I K E L E N Typeren van donorerytrocyten Auteurs: Dr. J.M. Jongerius 1, drs. M. Boujnan 2, dr. H.J. Bos 3, drs. H.J.C de Wit 4 Trefwoorden: Antigeen, bloedgroepantigeen, bloedgroep,

Nadere informatie

Typering van bloedgroepantigenen: nieuwe technologieën

Typering van bloedgroepantigenen: nieuwe technologieën Typering van bloedgroepantigenen: nieuwe technologieën Donortypering middels genotypering Typering van ongeboren kind met maternaal plasma Masja de Haas, Bloedvoorziening, divisie Research en Diagnostiek,

Nadere informatie

Wijzigingen in de CBO richtlijn

Wijzigingen in de CBO richtlijn Wijzigingen in de CBO richtlijn Jennita Slomp Klinisch Chemicus Medisch Spectrum Twente, Enschede 1 CBO Richtlijn bloedtransfusie 1982: eerste richtlijn bloedtransfusie in NL Met name laboratoriumaspecten

Nadere informatie

Klinische alloimmunisatie studies; highlights and pitfalls

Klinische alloimmunisatie studies; highlights and pitfalls Klinische alloimmunisatie studies; highlights and pitfalls H. Schonewille Senior onderzoeker Sanquin Research Center for Clinical Transfusion Research Leiden h.schonewille@sanquin.nl 1 Rode bloedcel antigenen

Nadere informatie

Genotypering in de praktijk. Joyce Curvers, klinisch chemicus Algemeen Klinisch Laboratorium Catharina Ziekenhuis Eindhoven

Genotypering in de praktijk. Joyce Curvers, klinisch chemicus Algemeen Klinisch Laboratorium Catharina Ziekenhuis Eindhoven Genotypering in de praktijk Joyce Curvers, klinisch chemicus Algemeen Klinisch Laboratorium Catharina Ziekenhuis Eindhoven Genotyperingin de praktijk Wat zegt(de nieuwe) CBO richtlijn? Casus hemoglobinopathie

Nadere informatie

Kind met onbegrepen anemie. Matthieu Bosman, klinisch chemicus i.o. MMC Veldhoven

Kind met onbegrepen anemie. Matthieu Bosman, klinisch chemicus i.o. MMC Veldhoven Kind met onbegrepen anemie Matthieu Bosman, klinisch chemicus i.o. MMC Veldhoven Kennisplatform Transfusiegeneeskunde Regio Zuidoost, 31-03-2016 Kliniek en lab dag 1 Kind van 3 jaar komt op SEH. 3 weken

Nadere informatie

Ja, wat nu...? Harriët Klinkspoor en Jessie Luken 4 maart 2015

Ja, wat nu...? Harriët Klinkspoor en Jessie Luken 4 maart 2015 Ja, wat nu...? Harriët Klinkspoor en Jessie Luken 4 maart 2015 Meisje S. Geboren 1998 (16 jaar oud) Patiënte bekend met homozygote sikkelcelziekte Heterozygote alfa-thalassemie type II Voorgeschiedenis:

Nadere informatie

Identieke of compatibele transfusie van trombocyten: voorkeur en mogelijkheden

Identieke of compatibele transfusie van trombocyten: voorkeur en mogelijkheden Identieke of compatibele transfusie van trombocyten: voorkeur en mogelijkheden Marian van Kraaij Unitdirecteur Transfusiegeneeskunde Sanquin Bloedbank Compatibel/ incompatibel / identiek transfunderen

Nadere informatie

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op?

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? 1 INHOUD PSIE programma Antistoffen Ontstaan en Risico Achtergrond Rhc-screening Doel Rhc-screening Evaluatiestudie Rhc-screening Opzet Inclusies

Nadere informatie

Trombocytentransfusies bij kinderen. 11 de Pediatrisch Transfusiesymposium 14 september 2011 Annemieke Willemze

Trombocytentransfusies bij kinderen. 11 de Pediatrisch Transfusiesymposium 14 september 2011 Annemieke Willemze Trombocytentransfusies bij kinderen 11 de Pediatrisch Transfusiesymposium 14 september 2011 Annemieke Willemze Inhoud Trombocytopenie en bloeden Trombocytentransfusietriggers Verschillende trombocytenconcentraten

Nadere informatie

Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding

Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding Dr. Leo Jacobs Klinisch chemicus in opleiding April 2012 71 jarige man Hoge koorts en frequent braken en dyspnoe Geen bloed of slijm bij ontlasting, geen hematurie. CRP = 63 mg/l en HB = 6.1 mmol/l Relevante

Nadere informatie

Serologische onderzoek bij aanwezigheid van koude (auto)antistoffen

Serologische onderzoek bij aanwezigheid van koude (auto)antistoffen Serologische onderzoek bij aanwezigheid van koude (auto)antistoffen dr Claudia C Folman Erytrocytenserologie, Sanquin Diagnostiek c.folman@sanquin.nl 26 maart 2015 1 Wat komt er aan de orde? 1. Kenmerken

Nadere informatie

Alloimmunisatie tegen rode bloedcel antigenen in patiënten met infecties

Alloimmunisatie tegen rode bloedcel antigenen in patiënten met infecties Alloimmunisatie tegen rode bloedcel antigenen in patiënten met infecties Dorothea Evers Center for Clinical Transfusion Research, Sanquin Research Afd. Immunohematologie & Bloedtransfusie, LUMC Leiden

Nadere informatie

Bloedgroepantistoffen tijdens. Informatie voor verloskundig hulpverleners de zwangerschap

Bloedgroepantistoffen tijdens. Informatie voor verloskundig hulpverleners de zwangerschap Bloedgroepantistoffen tijdens Informatie voor verloskundig hulpverleners de zwangerschap In deze folder geven wij u informatie over bloedgroepantistoffen, ook wel irregulaire erytrocytenantistoffen (IEA)

Nadere informatie

Eerste ervaringen: Screening week 27

Eerste ervaringen: Screening week 27 Eerste ervaringen: Screening week 27 Heleen Woortmeijer Sanquin, afdeling IHD H.Woortmeijer@sanquin.nl 17 februari 2012 1 Eerste ervaringen: Screening week 27 Inleiding HZFP Oude Screeningsprogramma Nieuwe

Nadere informatie

Technische aspecten van Type&Screen (T&S)

Technische aspecten van Type&Screen (T&S) Technische aspecten van Type&Screen (T&S) Paul Aerts Jette 4 oktober 2003 Pretransfusionele testen Bloedgroep (Type) ABO Rh (D, C, E, c, e) Antistof screening (Screen) Kruisproef volledige kruisproef inclusief

Nadere informatie

Hemolytische ziekte van de pasgeborene. 11e Pediatrisch transfusiesymposium Natasja Dors, kinderarts hematoloog/oncoloog CZE

Hemolytische ziekte van de pasgeborene. 11e Pediatrisch transfusiesymposium Natasja Dors, kinderarts hematoloog/oncoloog CZE Hemolytische ziekte van de pasgeborene 11e Pediatrisch transfusiesymposium Natasja Dors, kinderarts hematoloog/oncoloog CZE Inleiding Hemolytische ziekte van de pasgeborene In dit verhaal: Casus Differentiaal

Nadere informatie

Geen bloed beschikbaar vanwege anti-fy(3) en anti-do(a) in een zwangere vrouw met sikkelcelziekte en dreigende fluxus

Geen bloed beschikbaar vanwege anti-fy(3) en anti-do(a) in een zwangere vrouw met sikkelcelziekte en dreigende fluxus CASUÏSTIEK Casuïstiek Geen bloed beschikbaar vanwege anti-fy(3) en anti-do(a) in een zwangere vrouw met sikkelcelziekte en dreigende fluxus Auteurs: dr. H. Russcher 1, dr. M.C.F.J de Rotte 2, mw. dr. M.

Nadere informatie

TRIP RAPPORT TRIP Landelijk Hemovigilantie Bureau

TRIP RAPPORT TRIP Landelijk Hemovigilantie Bureau TRIP RAPPORT 2005 TRIP Landelijk Hemovigilantie Bureau Participatie per jaar 120 100 80 60 40 20 0 2002 nulmeting 2003* 2004* 2005* Ziekenhuizen geen info nonparticipatie geen TR meldingen Geleverde bloedproducten

Nadere informatie

Transfusie Register Irregulaire antistoffen en X(kruis)-proeven

Transfusie Register Irregulaire antistoffen en X(kruis)-proeven Transfusie Register Irregulaire antistoffen en X(kruis)-proeven Jan van der Wijst, Hemovigilantie adviseur UMC St Radboud, Nijmegen lid gebruikerscommissie TRIX CLAUS Centraal Laboratorium Aanvraag- en

Nadere informatie

Typering RhD/andere erytrocytenantigenen. Serologische bepaling vs moleculaire diagnostiek : Indicaties en strategie.

Typering RhD/andere erytrocytenantigenen. Serologische bepaling vs moleculaire diagnostiek : Indicaties en strategie. Typering RhD/andere erytrocytenantigenen. Serologische bepaling vs moleculaire diagnostiek : Indicaties en strategie. Voorstelling van Casussen Vicky Van Sandt, moleculaire biologie Dr. A. Vanhonsebrouck,

Nadere informatie

Preventie van immunisatie tegen c, E en K antigenen bij vrouwen tot 45 jaar: gevolgen voor het transfusielaboratorium en de regionale bloedbank

Preventie van immunisatie tegen c, E en K antigenen bij vrouwen tot 45 jaar: gevolgen voor het transfusielaboratorium en de regionale bloedbank Ned Tijdschr Klin Chem 1996; 21: 252-256 Uit de laboratoriumpraktijk Preventie van immunisatie tegen c, E en K antigenen bij vrouwen tot 45 jaar: gevolgen voor het transfusielaboratorium en de regionale

Nadere informatie

Koud, kouder, koudst. Dr. M.P. Zijlstra Klinisch chemicus

Koud, kouder, koudst. Dr. M.P. Zijlstra Klinisch chemicus Koud, kouder, koudst Dr. M.P. Zijlstra Klinisch chemicus Casus koude agglutininen Dagdienst: Telefoontje assistent anesthesie Pre-OK screening voor gekoelde OK bij een patiënt met koude agglutinatie in

Nadere informatie

Het HLA-systeem De relatie tussen HLA en bloedtransfusie

Het HLA-systeem De relatie tussen HLA en bloedtransfusie Het HLA-systeem De relatie tussen HLA en bloedtransfusie HLA, Ig-allotypen en erytrocytenbloedgroepen De werking van ons immuunsysteem is gebaseerd op het vermogen om onderscheid te maken tussen eigen

Nadere informatie

Erytrocytenautoantistoffen; soms moeilijk onderscheid tussen allo- of autoantistoffen. Serologie en transfusiebeleid in 3 bijzondere

Erytrocytenautoantistoffen; soms moeilijk onderscheid tussen allo- of autoantistoffen. Serologie en transfusiebeleid in 3 bijzondere Erytrocytenautoantistoffen; soms moeilijk onderscheid tussen allo- of autoantistoffen. Serologie en transfusiebeleid in 3 bijzondere casussen Auteurs Trefwoorden P.C. Ligthart, C.C. Folman en M. de Haas

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Hemovigilantie

Hoofdstuk 3. Hemovigilantie ragenlijst audit, Hoofdstuk3. Hemovigilantie, HPZO versie 1.2/09-2010 H3-18 Hoofdstuk 3. Hemovigilantie Norm Het ziekenhuis dient te beschikken over een samenhangend kwaliteitssysteem ten aanzien van de

Nadere informatie

Soms heb je mannen nodig

Soms heb je mannen nodig 31 maart 2016 Soms heb je mannen nodig Audrey Peters Specieel analist MUMC+ Naam Auteur Plaatsnaam Soms heb je mannen nodig Audrey Peters 31 maart 2016 2 Soms heb je mannen nodig Audrey Peters 31 maart

Nadere informatie

Disclosure slide J Wiersum-Osselton

Disclosure slide J Wiersum-Osselton Stichting Trainingen Infectie Preventie Disclosure slide J Wiersum-Osselton (potentiële) belangenverstrengeling Werkaanstelling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of

Nadere informatie

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties VWO Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties Ieder jaar ontvangen zo n 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie. Het gaat dan vaak om patiënten die een grote operatie moeten

Nadere informatie

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties PRACTICUM Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties Ieder jaar ontvangen zo n 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie. Het gaat dan vaak om patiënten die een grote operatie

Nadere informatie

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties

Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties HAVO Bloed en Transfusie over bloedgroepen, transfusies en immuunreacties Ieder jaar ontvangen zo n 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie. Het gaat dan vaak om patiënten die een grote operatie moeten

Nadere informatie

Historische refertepunten

Historische refertepunten Historische refertepunten 1900-1902: Landsteiner Ontdekking (fenotypische) bloedgroepen 1939: Levine en Stetson Feitelijke ontdekking resus immunisatie 1940: Landsteiner Wiener Ontdekking resusfactor 1945:

Nadere informatie

Het Rh-eiwit. Rh-bloedgroepsysteem Moleculaire basis Het Rh-bloedgroepsysteem wordt gecodeerd door 2 zeer homologe genen: RHD en RHCE, beide gelo-

Het Rh-eiwit. Rh-bloedgroepsysteem Moleculaire basis Het Rh-bloedgroepsysteem wordt gecodeerd door 2 zeer homologe genen: RHD en RHCE, beide gelo- Het Rh-eiwit Auteurs Trefwoorden M.B. Hemker en D.J. van Rhenen Rh-eiwit; bloedtransfusie; hemolytische ziekte van de pasgeborene; auto-immuun hemolytische anemie van het warmte type. Samenvatting Sinds

Nadere informatie

Verbinden in de keten

Verbinden in de keten Verbinden in de keten Mijnheer de Rector Magnificus, leden van de Raad van Bestuur van het LUMC, leden van de Raad van Bestuur van Sanquin, leden van het Curatorium van deze bijzondere leerstoel Translationele

Nadere informatie

Prof.dr. M. de Haas Verbinden in de keten

Prof.dr. M. de Haas Verbinden in de keten Prof.dr. M. de Haas Verbinden in de keten Bij ons leer je de wereld kennen Verbinden in de keten Oratie uitgesproken door Prof.dr. M. de Haas bij de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar op

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 7

Samenvatting. Samenvatting 7 Samenvatting Dit advies gaat over zwangerschapsimmunisatie door rode bloedcellen: het verschijnsel waarbij vrouwen zogeheten irregulaire erytrocytenantistoffen (IEA) vormen tegen voor hen vreemde rode

Nadere informatie

Uitdagingen rondom Anti-AnWj

Uitdagingen rondom Anti-AnWj Uitdagingen rondom Anti-AnWj Auteurs: Dr. L.H.J. Jacobs 1, E.H.A.A. van Litsenburg 2, dr. B.A. de Boer 3, dr. C.C. Folman 4, drs. N.C.V. Péquériaux 5, dr. J.F.M. Pruijt 6 Trefwoorden: Anti-AnWj, erytrocytenautoantistoffen

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S K.B. 11.9.2016 In werking 1.11.2016 B.S. 27.9.2016 Artikel 33bis GENETISCHE ONDERZOEKEN Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen.

Nadere informatie

Per 1 juli 2011 wordt de de Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie

Per 1 juli 2011 wordt de de Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie Anneke de Regt Maart Bloedbeeld 3 Per 1 juli 2011 wordt de de Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie aangepast en zal ook bij Sanquin via foetaal maternaal DNA het RhD antigeen van

Nadere informatie

De invloed van warm voegen en wassen op de detectie van IgG-alloantistoffen in de PEG-IAT

De invloed van warm voegen en wassen op de detectie van IgG-alloantistoffen in de PEG-IAT Ned Tijdschr Klin Chem 2003; 28: 275-279 Artikelen De invloed van warm voegen en wassen op de detectie van IgG-alloantistoffen in de R.J.M.H.E. STRAAT 1, T. JANSE 1, E.A.M. BECKERS 1, P. BERENDES 2, K.

Nadere informatie

HANDVAT 46: RISICOFACTOR RHESUSANTAGONISME IN VOORGESCHIEDENIS

HANDVAT 46: RISICOFACTOR RHESUSANTAGONISME IN VOORGESCHIEDENIS HANDVAT 46: RISICOFACTOR RHESUSANTAGONISME IN VOORGESCHIEDENIS Vraag in nieuwe versie Zwanger Wijzer: Heb je een van deze ziekten gehad tijdens je eerdere zwangerschap(pen)? Geconstateerd risico Rhesusantagonisme

Nadere informatie

De onderdelen van het bloed.

De onderdelen van het bloed. Bloedtransfusie Universitair Medisch Centrum Groningen Bij de behandeling die u of uw kind binnenkort ondergaat kan de toediening van bloed nodig zijn. In deze folder wordt uitgelegd welke bloedproducten

Nadere informatie

Valkuilen bij niet-invasieve foetale RhD typering Florentine F. Thurik

Valkuilen bij niet-invasieve foetale RhD typering Florentine F. Thurik Valkuilen bij niet-invasieve foetale RhD typering Florentine F. Thurik Arts onderzoeker Afdeling Experimentele Immunohematologie Sanquin Research, Amsterdam, The Netherlands f.thurik@sanquin.nl Prenatale

Nadere informatie

Een neonatale casus. Paul-Emile Claus GSO klinische biologie 27/01/2016

Een neonatale casus. Paul-Emile Claus GSO klinische biologie 27/01/2016 Een neonatale casus Paul-Emile Claus GSO klinische biologie 27/01/2016 Casus Zwangere 36j Jeuk ++ Geïnduceerde, vaginale bevalling Geboorte baby V. op 36 weken en 2 dagen Hydronefrose re > li GG 3,205

Nadere informatie

Een zwangere vrouw met een gemengde erytrocytenpopulatie bij de bloedgroepbepaling

Een zwangere vrouw met een gemengde erytrocytenpopulatie bij de bloedgroepbepaling Een zwangere vrouw met een gemengde erytrocytenpopulatie bij de bloedgroepbepaling Auteurs Trefwoorden J.A.P. Bons, S.J.M. Rouwette, R.J.M.H.E. Straat, J.P.M. Offermans en Y.C.M. Henskens bloedgroepantigenen,

Nadere informatie

TRIX procedures: werkwijzen bij gebruik

TRIX procedures: werkwijzen bij gebruik TRIX procedures: werkwijzen bij gebruik Versie 1.3 Oktober 2009 Opsteller: R.J.T. Smeenk Instelling/Afdeling: Sanquin Diagnostiek, afdeling ICD Goedgekeurd door: Naam Affiliatie Datum Paraaf M. Beunis

Nadere informatie

casuïstische mededelingen

casuïstische mededelingen casuïstische mededelingen Ernstig bloedverlies bij een patiënt met anti-c-alloantistoffen en een bijzondere resusbloedgroep behandeld met compatibel erytrocytenconcentraat uit de bloedbank van de Raad

Nadere informatie

PROTON II. Waarom en hoe transfunderen wij in Nederland? Dr. Rianne Koopman, internist Manager KCD, Sanquin Bloedbank

PROTON II. Waarom en hoe transfunderen wij in Nederland? Dr. Rianne Koopman, internist Manager KCD, Sanquin Bloedbank PROTON II Waarom en hoe transfunderen wij in Nederland? Dr. Rianne Koopman, internist Manager KCD, Sanquin Bloedbank Opzet presentatie Achtergrond PROTON I (PROfiles of TransfusiON recipients) Studie PROTON

Nadere informatie

Bijzondere bloedgroepen. Bloed geven voor de Sanquin Bank of Frozen Blood (SBFB)

Bijzondere bloedgroepen. Bloed geven voor de Sanquin Bank of Frozen Blood (SBFB) Bijzondere bloedgroepen Bloed geven voor de Sanquin Bank of Frozen Blood (SBFB) Waarom krijgt u deze folder? Er is vastgesteld dat uw bloed een zeldzame bloedgroep heeft. Ook kan het zijn dat u antistoffen

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Inleiding. Waarom een bloedtransfusie?

Bloedtransfusie. Inleiding. Waarom een bloedtransfusie? Bloedtransfusie Inleiding U ondergaat binnenkort een behandeling in VieCuri Medisch Centrum. Hierbij bestaat de kans dat u bloed toegediend moet krijgen: dit heet bloedtransfusie. In deze brochure vindt

Nadere informatie

Hb-pathie. Jennita Slomp. Marjolein Peters. Laboratorium specialist klinische chemie en hematologie. Kinderarts/hematoloog

Hb-pathie. Jennita Slomp. Marjolein Peters. Laboratorium specialist klinische chemie en hematologie. Kinderarts/hematoloog Hb-pathie Marjolein Peters Kinderarts/hematoloog Jennita Slomp Laboratorium specialist klinische chemie en hematologie 1 Indeling verhaal Inhoud: Normale opbouw hemoglobine Afwijkende beelden a.h.v. casuistiek

Nadere informatie

Werkgroep Opleiding en vorming

Werkgroep Opleiding en vorming Werkgroep Opleiding en vorming «Alles wat u altijd al hebt willen weten over transfusie zonder het te durven vragen» Opleiding modules BeQuinT 2 1. Organisatie van transfusie in België 2. De transfusieketen

Nadere informatie

Anemia/thrombopenie in de onco-hematologie

Anemia/thrombopenie in de onco-hematologie Anemia/thrombopenie in de onco-hematologie beenmerginfiltratie leukemieën, multipel myeloom, lymfoom chemotherapie vb inductie of consolidatiechemotherapie acute leukemie stamceldisfunctie myelodysplasieën:

Nadere informatie

BLOEDGROEP, RHESUSFACTOR EN IRREGULAIRE ANTISTOFFEN

BLOEDGROEP, RHESUSFACTOR EN IRREGULAIRE ANTISTOFFEN BLOEDGROEP, RHESUSFACTOR EN IRREGULAIRE ANTISTOFFEN 796 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Bloedgroep... 4 Resusfactor (rhesusnegatief)... 5 Anti-D... 6 Irregulaire antistoffen... 8 Gegevens van bloedonderzoek...

Nadere informatie

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Klinisch laboratorium In deze folder vindt u informatie over een bloedtransfusie. Een bloedtransfusie schrijft uw arts voor als dat voor de behandeling noodzakelijk

Nadere informatie

Allo immunisatie tegen Rode Bloedcellen & Bloedplaatjes. ZNA 10 maart 2015. M.-P. Emonds

Allo immunisatie tegen Rode Bloedcellen & Bloedplaatjes. ZNA 10 maart 2015. M.-P. Emonds Allo immunisatie tegen Rode Bloedcellen & Bloedplaatjes ZNA 10 maart 2015 M.-P. Emonds Rode Bloedcellen A,B,AB,0 K,k Kpa,b,c D CcEe D: 85% Caucasians, 92% Blacks, 99% Asians C: 68% Caucasians, 27% Blacks,

Nadere informatie

Diagnostisch onderzoek

Diagnostisch onderzoek Vademecum Diagnostisch onderzoek Sanquin Bloedvoorziening Vademecum Diagnostisch onderzoek Sanquin Diagnostiek 2014 Inhoud 5 Voorwoord 7 8 20 38 54 72 82 92 106 126 150 156 166 180 196 Theorie 1 Transfusie

Nadere informatie

Opsporing en Preventie van Zwangerschaps Immunisatie De OPZI-studie

Opsporing en Preventie van Zwangerschaps Immunisatie De OPZI-studie Opsporing en Preventie van Zwangerschaps Immunisatie De OPZI-studie De OPZI-studie is uitgevoerd in opdracht van het College voor Zorgverzekeringen. Het drukken en verspreiden van de Nederlandse samenvatting

Nadere informatie

Beleid van pretransfusietesten voor zuigelingen jonger dan 4 M Standpuntenverklaring DvB

Beleid van pretransfusietesten voor zuigelingen jonger dan 4 M Standpuntenverklaring DvB Beleid van pretransfusietesten voor zuigelingen jonger dan 4 M Standpuntenverklaring DvB Dr. A. Vanhonsebrouck WVTV congres Bloedafnames-transfusies bij laag geboortegewicht (VLBI) Arch Dis Child 200,

Nadere informatie

Antistoffen tegen bloedplaatjes. Foetale en Neonatale Alloimmuun Trombocytopenie

Antistoffen tegen bloedplaatjes. Foetale en Neonatale Alloimmuun Trombocytopenie Antistoffen tegen bloedplaatjes Foetale en Neonatale Alloimmuun Trombocytopenie Pathogenese & Incidentie Differentiaal diagnose Trombocytopenie bij pasgeborene Destructie Immuun trombocytopenie Autoimmuun

Nadere informatie

Bloedtransfusies vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Bloedtransfusies vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 14 July 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/62488 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

PRETRANSFUSIETESTEN. 17 november 2009

PRETRANSFUSIETESTEN. 17 november 2009 VERGADERING KLINISCHE BIOLOGIE LIMBURG PRETRANSFUSIETESTEN 17 november 2009 Marie Paule Emonds Pretransfusietesten algemeen Pretransfusietesten in het ziekenhuis (transfusiebeleid) Pretransfusietesten

Nadere informatie

Transfusie van erytrocytenproducten. Rianne Koopman, internist-transfusiearts

Transfusie van erytrocytenproducten. Rianne Koopman, internist-transfusiearts Transfusie van erytrocytenproducten Rianne Koopman, internist-transfusiearts Inhoud Achtergronden Historie bloedtransfusie Sanquin Bloedvoorziening Standaardproduct / veiligheid Indicaties / transfusietriggers

Nadere informatie

Bloedgroep, rhesusfactor en irregulaire antistoffen

Bloedgroep, rhesusfactor en irregulaire antistoffen Bloedgroep, rhesusfactor en irregulaire antistoffen Bij elke zwangere vrouw wordt aan het begin van de zwangerschap bloedonderzoek gedaan. Zo wordt onder andere bepaald: de bloedgroep; de rhesusfactor;

Nadere informatie

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Incidenten

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Incidenten TRIP rapport 0 Hemovigilantie Incidenten 3. Toelichting op de categorieën meldingen 3. Incidenten in de transfusie keten Verkeerd bloedproduct toegediend (VBT) Alle gevallen waarin de patiënt werd getransfundeerd

Nadere informatie

Sikkelcelziekte en Bloedtransfusies. Sanquin; 5 juli 2012 Dr. Marjon H. Cnossen, kinderarts-hematoloog Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis

Sikkelcelziekte en Bloedtransfusies. Sanquin; 5 juli 2012 Dr. Marjon H. Cnossen, kinderarts-hematoloog Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis Sikkelcelziekte en Bloedtransfusies Sanquin; 5 juli 2012 Dr. Marjon H. Cnossen, kinderarts-hematoloog Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis Hemoglobinopathie Incidentie 5% van de wereldbevolking is drager

Nadere informatie

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Klinisch laboratorium Een bloedtransfusie wordt door uw arts voorgeschreven. Dit gebeurt met uw toestemming, tenzij er sprake is van een acute levensbedreigende

Nadere informatie

Een donatie met een staartje

Een donatie met een staartje Een donatie met een staartje Jaap van Hellemond Dept. Medische Microbiologie & Infectieziekten Erasmus MC & Havenziekenhuis Rotterdam Met medewerking van en dank aan Havenziekenhuis, Rotterdam Emmaline

Nadere informatie

Nascholing Hematologie 2015 Bloedtransfusie. Michaela van Bohemen, hemovigilantieconsulent Dr. Peter te Boekhorst, hematoloog/transfusiespecialist

Nascholing Hematologie 2015 Bloedtransfusie. Michaela van Bohemen, hemovigilantieconsulent Dr. Peter te Boekhorst, hematoloog/transfusiespecialist Nascholing Hematologie 2015 Bloedtransfusie Michaela van Bohemen, hemovigilantieconsulent Dr. Peter te Boekhorst, hematoloog/transfusiespecialist Inleiding Casus Mw. P., 38 jr, AML, 2e k, dag 10 VG: auto

Nadere informatie

TRALI. Transfusion Related Acute Lung Injury. L. Porcelijn 12 11 2009

TRALI. Transfusion Related Acute Lung Injury. L. Porcelijn 12 11 2009 TRALI Transfusion Related Acute Lung Injury Definitie TRALI Incidentie Kliniek Fysiologie/Pathologie Diagnose Preventie Definitie Acute Lung Injury (ALI) Acuut begin Hypoxemie: PaO2/FIO2 < 300 mm Hg of

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies 01. Inleiding U (of uw kind) krijgt binnenkort een behandeling of een ingreep. De kans bestaat dat u (of uw kind) daarbij bloed toegediend

Nadere informatie

Bloedtransfusie ALGEMEEN. Toedienen van bloedproducten

Bloedtransfusie ALGEMEEN. Toedienen van bloedproducten ALGEMEEN Bloedtransfusie Toedienen van bloedproducten Bij een bloedtransfusie worden bloed of bloedproducten via een infuus toegediend. Indien het voor uw behandeling noodzakelijk is, schrijft uw behandelend

Nadere informatie

Zwangerschapsimmunisatie door rode bloedcellen

Zwangerschapsimmunisatie door rode bloedcellen Zwangerschapsimmunisatie door rode bloedcellen Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : aanbieding advies Zwangerschapsimmunisatie

Nadere informatie

Informatie over een bloedtransfusie

Informatie over een bloedtransfusie Informatie over een bloedtransfusie Bij het tot stand komen van deze folder is gebruik gemaakt van de volgende folders: Bloedtransfusie voor patiënten - Stichting Sanquin Bloedvoorziening. Bloedtransfusie

Nadere informatie

Bloedgroep, rhesusfactor en irregulaire antistoffen

Bloedgroep, rhesusfactor en irregulaire antistoffen Bloedgroep, rhesusfactor en irregulaire antistoffen Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Korte beschrijving 2.1. De bloedgroep 2.2. De rhesusfactor D 2.3. De rhesusfactor c 2.4. Irregulaire antistoffen 3. Meer

Nadere informatie

TRIP rapport Bijlagen

TRIP rapport Bijlagen 50276-Bijlage Rapport 2003 14-03-2005 07:02 Pagina 1 TRIP rapport 2003 Bijlagen 50276-Bijlage Rapport 2003 14-03-2005 07:02 Pagina 2 Bijlagen Bijlage 1 Bespreking van de meldingen per categorie 1 Overzicht

Nadere informatie

Algemene vragen over logistiek

Algemene vragen over logistiek FAQ over de wijzigingen in de preventie van zwangerschapsimmunisatie Versie 15 juli 2011 De vragen zijn ingedeeld in de volgende categorieën: pagina Algemene vragen over logistiek...1 Logistieke vragen:

Nadere informatie

Rhesus-bloedgroep tijdens de zwangerschap Wat moet u weten?

Rhesus-bloedgroep tijdens de zwangerschap Wat moet u weten? Rhesus-bloedgroep tijdens de zwangerschap Wat moet u weten? Dit is een uitgave van: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl U herkent de bevolkingsonderzoeken

Nadere informatie

Rhesusbloedgroep. tijdens de zwangerschap. Wat moet u weten?

Rhesusbloedgroep. tijdens de zwangerschap. Wat moet u weten? Rhesusbloedgroep tijdens de zwangerschap Wat moet u weten? U bent zwanger en kortgeleden is uw bloed onderzocht. Het laboratorium heeft gevonden dat u bloedgroep Rhesus D-negatief of Rhesus c-negatief

Nadere informatie

Detection and prevention of pregnancy immunisation : the OPZI study Koelewijn, J.M.

Detection and prevention of pregnancy immunisation : the OPZI study Koelewijn, J.M. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Detection and prevention of pregnancy immunisation : the OPZI study Koelewijn, J.M. Link to publication Citation for published version (APA): Koelewijn, J. M. (2009).

Nadere informatie

Bloedtransfusie voor volwassen patiënten

Bloedtransfusie voor volwassen patiënten Bloedtransfusie voor volwassen patiënten Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze

Nadere informatie

Genetica van hemochromatose

Genetica van hemochromatose Genetica van hemochromatose 28-11-2015 Prof.Dr. M.H. Breuning, klinisch geneticus M.H.Breuning@lumc.nl Wat is ijzer? Twee oxidatietoestanden: Fe 2+ Fe 3+ (divalent) (trivalent) IJzer is noodzakelijk voor

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus

Nederlandse samenvatting. Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Nederlandse samenvatting Baarmoederhalskanker en het humaan papillomavirus Baarmoederhalskanker is de op een na meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Elk jaar krijgen wereldwijd ongeveer 500.000

Nadere informatie

Preventie van immunisatie door c, E en K: achtergronden en gefaseerde implementatie

Preventie van immunisatie door c, E en K: achtergronden en gefaseerde implementatie Ned Tijdschr Klin Chem 1996; 21: 3-7 Artikelen Preventie van immunisatie door c, E en K: achtergronden en gefaseerde implementatie A. CASTEL 1, B. A. van DIJK 2, F.M.L.G. van den BOOM 3, A. BRAND 4, C.P.

Nadere informatie

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen TRIP rapport 2012 Hemovigilantie Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen 4. Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen 4.1 Het tiende TRIP hemovigilantierapport: zijn er veiligheidsverbeteringen

Nadere informatie

Bloedwijzer deel 1. Erytrocyten. Trombocyten. Vers bevroren plasma. Sanquin Geldig: 29-04-2013 Pagina: 1 van 36. Bloedwijzer deel 1 / versie 005

Bloedwijzer deel 1. Erytrocyten. Trombocyten. Vers bevroren plasma. Sanquin Geldig: 29-04-2013 Pagina: 1 van 36. Bloedwijzer deel 1 / versie 005 Pagina: 1 van 36 Bloedwijzer deel 1 Erytrocyten Trombocyten Vers bevroren plasma Pagina: 2 van 36 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 Algemeen 4 1.2 Europese regelgeving 4 1.3 Parvovirus B19-veilige producten

Nadere informatie