Werkconferentie DUURZAAMHEID BLIJFT MENSENWERK: De daad bij het woord - Acties voor de toekomst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werkconferentie DUURZAAMHEID BLIJFT MENSENWERK: De daad bij het woord - Acties voor de toekomst"

Transcriptie

1 Werkconferentie DUURZAAMHEID BLIJFT MENSENWERK: De daad bij het woord - Acties voor de toekomst Utrecht, 29 Mei 2008 De genodigden werden door de voorzitter van de Nederlandse Vrouwen Raad (NVR) Mevrouw D. Scheffers-Versluijs, hartelijk welkom geheten. Zij wees op de veelzijdige deskundigheid van de aanwezige afgevaardigden van de lidorganisaties en alle individuen. De conferentie is bedoeld als vervolg op de conferentie van oktober 2007, waar door de voorzitter en leden van de Duurzame Ontwikkeling commissie een intentieverklaring is getekend waarin is aangegeven dat de NVR zich in gaat zetten om zelf en met haar leden actief bij gaat dragen aan een duurzame samenleving. Nu is de doelstelling van deze bijeenkomst om de intentie om te zetten en concrete actiepunten op te stellen die bij moeten dragen aan energiebesparing en duurzaamheid m.b.t. milieu en hiermee tot een meetbare prestatieovereenkomst te komen, die aan Minister Cramer (VROM) door de NVR zal worden aangeboden. " Duurzaamheid blijft mensenwerk, maar we moeten het wel zelf doen en wij gaan er voor" aldus de voorzitter. Met verwijzing naar het jubileumjaar van de NVR ( ) wordt er getracht tijdens de conferentie 110 concrete actiepunten te ïnventariseren. Deze aktiepunten bieden op verschillende niveau s mogelijkheden om actief bij te dragen aan een duurzame samenleving, zowel door de NVR, haar lidorganisaties als de bedenkers. Aan iedere aanwezige wordt de mogelijkheid geboden om 10 persoonlijke concrete prioriteiten te noteren en dit als intentie-overeenkomst gezamenlijk met de voorzitter aan het einde van de dag te ondertekenen. Duurzame ontwikkeling behelst een enorme veelheid aan onderwerpen en tijdens deze conferentie worden slechts enkele items belicht. Het thema "Duurzaamheid blijft mensenwerk" werd ingeleid door Prof. Dr. Louise Vet, Directeur van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en van het Laboratory of Entomology aan de Universiteit van Wageningen. Prof. Vet is lid van de C2C Planet Foundation en werkt daarin samen met de Universiteit Leiden en instituten in de USA. HOE FUNCTIONEREN LEVENSSYSTEMEN? Prof. Louise Vet start met de uitleg over het functioneren van de levenssystemen. Het gaat daarbij om grondstoffen, energie en voedsel. Zij wees erop, dat in tegenstelling tot wat de media ons willen doen geloven, er geen sprake is van een energieprobleem. De zon alleen al is een onuitputtelijke bron van energie. Het probleem van schaarste schuilt echter in de aanwending van energie. Door het oneigenlijke gebruik van grondstoffen gaat onnodig veel energie verloren. Wanneer grondstoffen eenmaal in verkeerde combinatie gebruikt worden, zijn ze niet meer te scheiden en daardoor niet meer opnieuw te gebruiken. Het C2C (Cradle to Cradle) concept streeft ernaar biologische en technische stoffen blijvend te kunnen scheiden, zodat hergebruik mogelijk blijft en minder nieuwe (uitputtelijke stoffen) hoeven te worden gewonnen. Pagina 1 van 10

2 Uitputtelijke stoffen zijn o.a. tantalum, uranium en indium. Tantalum wordt verwerkt in mobieltjes; deze stof zal bij gelijkblijvende winning nog 20 jaar beschikbaar zijn; uranium nog 19 jaar en indium slechts 4 jaar, tenzij bij de productie en assimilatie men bewust nieuwe inzichten ten behoeve van de conservatie van het milieu ingezet worden. Historisch gezien zijn opeenvolgende ontwikkelingen van elementen en systemen te onderscheiden: eerst was er de jacht waarbij men zich heel beperkt verplaatste, dit werd gevolgd door landbouw waar men zich blijvend op een locatie vestigde en tenslotte brak de periode van industrialisatie aan, gepaard gaand met veel mobiliteit. De gebruikte warmtebronnen werden vanaf dat moment zwaarder, intensiever en vervuilender. De samenleving staat -aldus de spreekster- nu aan de vooravond van een socio-ecologische systeem. De uitdaging is een balans te vinden tussen gebruik van natuurlijke stoffen zonder deze uit te putten voor een demografisch sterk gegroeide populatie met een hoge mate van mobiliteit. Dat betekent voor de mens een gedragsverandering. Het is echter niet eenvoudig om mensen tot een andere levenswijze te motiveren. Mensen spreken weliswaar over milieubewust leven, maar de praktijk wijst uit, hoe lastig het is om ingesleten gewoontes door andere, meer behulpzame te vervangen. De gloeilampen worden weliswaar vervangen door spaarlampen, maar vervolgens zijn er meer lichtpunten, branden ze vaker en langer. Dit is niet bevorderlijk voor energie-reductie. Prof. Vet betoogde, dat het gebruik van zonne-energie (zonnecellen) veel mogelijkheden biedt. Het is een zichzelf in stand houdende warmtebron, en vrij eenvoudig toegankelijk. Helaas loopt Nederland in vergelijking tot andere EU landen behoorlijk achter in het produceren van zonne-energie (zoals onlangs door de Europese Commissie is opgemerkt, red.). De ontwikkeling van milieubewust beleid is in het "Cradle 2 Cradle" concept uitgewerkt. Dit concept baseert zich op de volgende drie basisprincipes: 1) afval is voedsel 2) gebruik zonlicht 3) maak zoveel mogelijk gebruik van lokale producten & consumptie processen Milieuvriendelijke producten, die niet schadelijk zijn voor het leefklimaat dragen bij aan de ontwikkeling van een duurzame wereld. Het "Cradle 2 Cradle" concept ondersteunt een gezond milieu door aandacht te vestigen op "reduction - re-use - recycling" zowel bij de keuze van het materiaal, de productie, het transport, het gebruik en de beëindiging ervan (recycling). Een voorbeeld van duurzame bedrijfsvoering is de "Happy Shrimp Farm" (zie In plaats van schaarse garnalen vanuit het buitenland te importeren, wordt nu in Nederland met de kweek van inheemse garnalen en binnendijkse zeetong geëxperimenteerd met een volslagen gesloten circulair systeem van voedsel afval voedsel. De ecologische cyclus verloopt als volgt: vis produceert mest, die door algen wordt afgebroken; deze algen worden door "zagers" geconsumeerd, die weer als voer voor de garnalen dienen. Tenslotte wees Prof. Vet op de bouw van energie-productieve kassen en eco-effectieve gebouwen. In het nieuw te bouwen Instituut voor Ecologie van de universiteit van Pagina 2 van 10

3 Wageningen zijn alle duurzame elementen toegepast met als resultaat een hoogstandje in milieu-vriendelijke architectuur! METEN IS WETEN Mevrouw Marjon Olijdam (Stichting Stimular) en Mevrouw Antoinette Mulder (Milieudefensie) verzorgden vervolgens samen een voordracht over de scheiding van afval en preventie van afval, meetbaar en zichtbaar gemaakt door het gebruik van de MKB Milieubarometer Mevrouw Olijdam liet aan de hand van voorbeelden van organisaties die hun energieverbruik zijn gaan meten zien hoe men tot de ontdekking kan komen hoeveel energie verspild wordt en hoeveel geld men kan besparen. Het is nu eenmaal nog steeds zo dat mensen makkelijker bereid zijn om milieubewust te werken, wanneer dit persoonlijk ook iets positiefs oplevert in termen van een win - win situatie, dus het aantonen van geldbesparing door mogelijkheden aan te geven waar energie bespaard kan worden, leidt tot een milieubewustere bedrijfsvoering. Aan de hand van twee voorbeelden is energieverspilling geïllustreerd. 1) het ICT beleid in ziekenhuizen, waar het computerbeleid tot grote verspilling van energie kan leiden ( 's nachts aan laten staan van computers) Aanbevolen werd om het aantal computers, dat niet in gebruik hoefde te zijn, uit te zetten. - in elk geval 's nachts. Ook in de stand-by stand verbruikt de computer stroom! 10-15% van de servers blijkt niet gebruikt. te worden. 2) Een bedrijf Om energie te besparen werd voor de nieuwbouw een nieuw bedrijfsplan met o.a. volgende aanbevelingen ontworpen: * alleen de werkplekken verwarmen i.p.v. het gehele gebouw * betere afvalscheiding * hergebruik van afval * gebruik van de milieubarometer * bedrijfseducatie van buitenlanders op het gebied van energiebesparing MILIEUBAROMETER BIJ MILIEUDEFENSIE Mevrouw Mulder gaf een uiteenzetting over het succesvol gebruik van de Milieubarometer bij Milieudefensie. Zij gebruiken o.l.v. de stichting Stimular de Milieubarometer als instrument voor toekomstgericht duurzaam en kostenbesparend ondernemen. Op basis van registratie van maandelijks weerkerende bedrijfsonkosten, zoals elektriciteit, bedrijfsafval, brandstoffen, water & afvalwater, emissies, gevaarlijke afval, maar ook woon-werkverkeer, werkwerkverkeer en afval vanuit de bedrijfsadministratie, kan een bedrijf de milieukosten en - besparingen in kaart brengen. De Milieubarometer is een hulpmiddel bij het inzichtelijk maken van het gevoerde milieubeleid. De uitkomsten maken het mogelijk om het beleid bij te stellen, wat tot nu toe bij participerende instellingen, tot aanmerkelijke kostenbesparingen heeft geleid. Pagina 3 van 10

4 In milieuzaken is het raadzaam, dat de locale overheid met het bedrijfsleven samenwerkt en beleidsvoornemens afstemt. Op het gebied van milieu en duurzaamheid komen verschillende aspecten aan de orde: * zorg voor de klant * zorg voor het product * management (organisatie) * maatregelen (operationalisering) * wetgeving WORKSHOPS Vervolgens was er voor de deelnemers de mogelijkheid te kiezen uit drie workshops: 1) Duurzaam kapperen 2) Blije Bloemen, Blije mensen 3) Vis op Vrijdag en duurzame ICT vijver Korte samenvatting van de workshops Workshop 1: Brigitte van Ree (Bestuurslid ANKO [Algemene Nederlandse Kappers Organisatie] / eigenaar van 5 kapperszaken in Noord-Brabant) Marike Cazemier (Duurzame kapsalon Haarzuiver in Den Haag) DUURZAAM KAPPEREN We maken kennis met twee totaal verschillende invalshoeken van waaruit het kapperen in Nederland zich voltrekt. Er wordt door klanten weinig stilgestaan bij de werking van de soorten van stoffen, die in de haarverzorging worden gebruikt. Al zijn er bedrijven, die aan biologische producten de voorkeur geven, toch lijken chemische stoffen de overhand te houden in de bedrijfsvoering. Haar-ontkleuren en permanenten zijn b.v. niet mogelijk zonder het gebruik van chemische stoffen. Naar de werking op de mens zou meer onderzoek gedaan moeten worden, zowel voor de kapster/kapper als voor de klant. Zeker nu er meer aandacht is gekomen voor werk gerelateerde ziekten in de kappersbranche. Mogelijk biedt deze aandacht een aanknopingspunt om na te gaan denken over duurzaamheid binnen de kappersbranche. Voor de ANKO is het interessant eens in kaart te brengen hoeveel van haar leden dit concept al (enigszins) toepast. Mevrouw Van Ree gaf aan dat zij de eigenaren van de kapsalons die duurzaam kapperen wel al hoog in het vaandel hebben staan, gaat uitnodigen voor een bijeenkomst bij de ANKO om de voor- en nadelen, kansen en obstakels te horen, die zij op hun weg hebben ervaren. Marike Cazemier is vanuit haar holistische levensvisie op zoek gegaan om vorm en inhoud te geven aan de uitoefening van haar vak als kapster. Zij gaat uit van de gedachte dat de styling Pagina 4 van 10

5 van je haar moet passen in het natuurlijk jezelf zijn, je uiterlijk is als het huis waarin je woont. Van daaruit geeft zij kleding-en stylingadviezen waarin het kapsel een geïntegreerde plek vindt. Binnen haar bedrijf worden haarverzorgingsmiddelen gebruikt op natuurlijke basis. Haar visie om zo spaarzaam mogelijk om te gaan met onze natuurlijke bronnen heeft zij uitgewerkt en toegepast in haar totale bedrijfsvoering. Kapsters, die in kapsalon Haarzuiver komen werken, moeten een vervolgtraject aan opleiding doorlopen, omdat de informatie uit de kappersvakschool niet voldoende is voor duurzaam kapperen. Dit betekent voor mevrouw Cazemier altijd een extra investering in haar personeel. De relatie met haar medewerkers is dan ook gebaseerd op langdurigheid. Enkele werkgroepleden planden om een bezoek aan de salon "Haarzuiver" te brengen om zelf eens het verschil in haarbehandeling te ervaren. De deelnemers aan de workshop werden uitgenodigd om na te gaan hoe zij in het dagelijks leven te werk gaan bij de verzorging van het eigen haar en hoe hierin duurzaamheidwinst te behalen valt. Workshop 2: Kees Hoek (Fair Flowers, Fair Plants - FFP) Ferdinand de Haan (NIGZ Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie) BLIJE BLOEMEN - BLIJE MENSEN Alle bloemenverkoop verloopt via de verschillende Nederlandse bloemenveilingen. Bloemen worden per vliegtuig uit vele landen aangevoerd en vervolgens vanuit Nederland gedistribueerd. Het vliegtransport over de gehele wereld zorgt voor een hoge C0 2 uitstoot. Hoewel biologische teelt wordt aanbevolen kan dit niet overal plaatsvinden. Voor biologische teelt worden gesloten kassen gebruikt. In tropische landen zoals b.v. Kenia is door de hoge temperatuur en de aantasting van het grondwater biologische teelt uitgesloten. In deze tropische landen gelden daarom andere aandachtspunten voor duurzaam bloementeelt en transport. Naast bestaande structuren van duurzame bloementeelt in tropische landen wordt gepleit voor promotie van biologisch gekweekte bloemen uit Nederland. De consument levert door aankoop hiervan o.a. een bijdrage aan vermindering van CO 2 uitstoot door het vermijden van vliegtuig transporten. Onderzoek heeft aangetoond dat planten een positieve invloed hebben op de luchtzuivering en het arbeidsklimaat. Vanuit het NIGZ wordt gekeken naar de noodzaak en mogelijkheden voor bedrijven om in een stappenplan planten op werkplekken te plaatsen en zo te onderzoeken of het ziekteverzuim daalt en het welbevinden verbetert. De eerste onderzoeken bevestigen de hypothese en vooralsnog worden planten (groen) in de werkomgeving sterk aanbevolen. Hierbij moet worden bekeken welke planten geschikt zijn, niet iedere plant draagt evenveel bij. Workshop 3: VIS OP VRIJDAG en DUURZAME ICT VIJVER Camiel Derichs (Vis op Vrijdag: Marine Stewartship Council - MSC) "VIS OP VRIJDAG"" De Marine Stewartship Council (MSC) is een instantie, die internationaal het visbestand in kaart brengt en aanbevelingen doet voor het duurzame beleid in de visvangst. Pagina 5 van 10

6 Visvangst is een wereldindustrie. In Nederland wordt slechts 0,1 % van het Bruto Nationaal Produkt (BNP) in visvangst geïnvesteerd, maar b.v. in Azië zijn 200 miljoen mensen van visvangst afhankelijk. Vijf en veertig procent van de vis wordt internationaal verhandeld; vis is het grootste handelsproduct. De USA investeert $US 7. miljoen in vis. Er wordt internationaal 2.5 maal zoveel vis geconsumeerd als er verantwoord aangeboden kan worden en 15 % van de mondiale vangsten bestaat uit vis, die weer overboord wordt gegooid, dood dan wel in slechte conditie. De visbestanden slinken dus snel, vandaar de toenemende belangstelling voor beleid inzake de bevordering van duurzame visserij. De MSC, die in 1997 door Unilever en het Natuurfonds is opgericht en in 1999 een onafhankelijke instantie is geworden, heeft een standaard - een keurmerk - voor duurzame visserij ontwikkeld. Om voor een keurmerk in aanmerking te komen, wordt een bedrijf aan een intern onderzoek onderworpen. De standaard omvat de volgende aandachtspunten: 1) gezond visbestand is... moet zijn... moet worden... 2) het ecosysteem dient haar functie te behouden 3) er moet van effectief beheer sprake zijn De Verenigde Naties heeft in 2005 internationale richtlijnen voor duurzame visserij vastgesteld, die door de MSC zijn overgenomen. Bedrijven, die zich op duurzame visserij richten worden aan de standaard getoetst; elk jaar vindt een controle plaats; de certificatie van een bedrijf moet elke 5 jaar hernieuwd worden. Met ingang van mei 2008 zijn wereldwijd 74 bedrijven gecertificeerd; in Nederland zijn dat Ahold, Aldi en Lidl. Mevrouw Dr. Tineke Mirjam Egyedi (TU Delft) DUURZAME ICT VIJVER Het gebruik van ICT is belastend voor het milieu. Te denken valt aan : * zware metalen, zoals lood, cadmium, kwik, tin, kobalt, koper en platinum * gebruik van PVC * en broomhoudende vlamvertragers * energie voor productie Het energieverbruik in de ICT branche in Nederland bedroeg in ,3 % van het totale verbruik. Er wordt meer geld in energie dan in apparatuur geïnvesteerd. Een voorbeeld zijn de energieverspillende opladers van mobiele telefoons. Elk apparaat in de EU moet van een energielabel zijn voorzien; daarnaast is er nu een Europees eco-label, een milieu keurmerk beschikbaar voor middelen, die aan de eisen van duurzaamheid voldoen. Dr. Egyedi pleitte voor open standaarden: interoperabiliteit. Een voorbeeld is het probleem van verschillende opladers b.v. van mobiele telefoons, fotoapparatuur enz. Er is behoefte aan een transparante markt, aan uitwisselbaarheid van producten en efficiëntie in dienstverlening. Men verwacht, dat een milieukeurmerk de concurrentie positief zal stimuleren. Open standaarden versterken het milieu-effect: dat betekent minder energie, geringer gebruik van natuurlijke hulpbronnen en minder afval. Pagina 6 van 10

7 Enkele aanbevelingen zijn: * Betere informatie over de ICT ketens op producten verstrekken * Labels en keurmerken verplichten * Open source beleid voeren (dit is een systeem dat voor velen toegankelijk is en aan te passen is naar eigen believen i.t.t. dichte systemen, zoals b.v. Microsoft heeft); dit kost waarschijnlijk minder energie * Standaarden bevorderen * Onnodige korte levensduur van ICT inperken: er bestaat behoefte aan krachtiger computers en het doorbreken van de vicieuze cirkel door de introductie van steeds nieuwe software programma's. * Datacentra vestigen * Cradle to Cradle : downcycling van afval bevorderen * Stimuleren van het "maatschappelijk verantwoord afnemen" Tenslotte een voorbeeld van energieverbruik (TU, Delft) ENERGIEBEHEER COMPUTER (met monitor watt) Uit Slaapstand Stand-by Screensaver Schermbeveiliging aan of uit? uitgeschakeld gedeeltelijk gedeeltelijk aan uitgeschakeld uitgeschakeld functies alle functies uit vrijwel geen deel van de deel van de functies aan functies aan functies aan energieverbruik 0 20 watt 45 watt 160 watt (stekker uit stopcontact) of zeer weinig (sluipverbruik) In de namiddag waren twee workshops gepland: 4) Afvalrace 5) Kleding: duurzaamheid in stof en ontwerp Mevrouw Hedda Sasburg (Sustainability Included) besprak het onderwerp Afvalrace vanuit een bedrijfsperspectief en de Heer Eric van Erne (Stichting Milieuwet) vertolkte het standpunt van de milieubewuste consument. Pagina 7 van 10

8 Mevr. Hedda Sasburg Sustainability Included AFVALRACE Mevrouw Sasburg zette uiteen hoe afval bedrijfsmatig verwerkt wordt en verwees in haar verhaal naar het "Cradle to Cradle" concept. In Nederland wordt per jaar 65 miljoen ton afval geproduceerd, waarvan 50 miljoen ton door recycling een nuttige toepassing krijgt, b.v. door de productie van asfalt voor de bouw. Het totaal aan overig huishoudelijk en bedrijfsafval bestaat voor ongeveer 47% uit restafval en 34% uit tuinafval. Ons afval wordt ook naar het buitenland geëxporteerd. Voor het resultaat van het recycling proces werd verwezen naar het bedrijf Arendt voor kantoormeubelen. De meubelen worden op basis van het "re-use" principe gemaakt (interieur life cycle) Onderdelen zijn inwisselbaar en reparaties kunnen vanuit het bedrijf worden doorgevoerd. Het wegwerp principe heeft plaats gemaakt voor duurzaam gebruik. Er bestaat ook een kledinglijn voor kortdurend gebruik, het gaat om kleding die recycled kan worden. De spreekster wees op het nut van tweedehandswinkels, het huren van producten of het lenen van artikelen op verbruikscontract. Het zijn alle maatregelen, die bijdragen aan duurzaamheid. De heer Eric van Erne Stichting Milieuwet De heer Van Erne pleitte voor een gedragsverandering van het publiek en belichtte uitvoerig de milieunadelen van aankopen, die meermalen verpakt en bezakt zijn zoals in de supermarkten. Het surplus aan papier, karton en plastic leidt tot onnodige belasting van het milieu. De koper zou door kritisch gedrag het inkoopbeleid van de commercie kunnen beïnvloeden. Door een deelnemer werd het commerciële aspect in de discussie ingebracht. Niet alleen moet een supermarkt met wettelijke voorschriften van hygiëne en houdbaarheid van levensmiddelen rekenen, maar heeft de bedrijfsleiding ook met harde concurrentie rekening te houden. Producten worden regelmatig in een nieuwe verpakking (modernere lijn) afgeleverd, een lokkertje om de klant te blijven interesseren, daarmee de verkoop te stimuleren. Of we dit moeten accepteren of dat we hierin kunnen sturen is iets wat we onszelf af moeten vragen. Een ander punt van aandacht was de overdadige hoeveelheid reclamepost, die ongevraagd wordt bezorgd (een glossy tijdschrift van 900 gram is geen uitzondering). Kunnen we het tij keren en onszelf verlossen van deze ongevraagde overtollige papierberg? Er zijn websites waar men zich kan aanmelden, zodat men uit (aan bedrijven te koop aangeboden) bestanden wordt gehaald. De discussievraag richtte zich op de verandering in het gedrag van mensen. De informatie over duurzaamheid ligt binnen ieders bereik, maar de omzetting ervan in aangepaste leefgewoonten blijkt een proces van lange adem te zijn. Na een geanimeerde discussie werden door de aanwezigen de volgende aanbevelingen geformuleerd: * haalbare doelen stellen t.a.v. een proces van verandering (process of change); * terug naar de natuur door b.v. streek- en seizoensgebonden producten te kopen; Pagina 8 van 10

9 * zo mogelijk voorverpakte en afgemeten "hapklare"voedingswaren met eigen voedselbereiding afwisselen; * bewust boodschappen doen: duurzame producten kopen en verpakkingsballast zoveel mogelijk vermijden; * een marktvraag creëren voor duurzame producten; * een biobak of composthoop gebruiken, letten op beperking van afval; * de eigen achterban mobiliseren; informatie verspreiden, voorbeeldgedrag. Een aardige suggestie was om in plaats van een gekocht geschenk iemand met een mandje groente (of bloemen) uit eigen (moes)tuin te bedenken, een zeer gewaardeerde geste! Workshop 5 Mevrouw Roosmarie Ruigrok (Elsewear - Consultancy). Mevrouw Patricia Brien (Hogeschool van Amsterdam) KLEDING: DUURZAAMHEID IN STOF EN ONTWERP Mevrouw Roosmarie Ruigrok Duurzame kleding bestaat uit milieuvriendelijke materialen, die verwerkt worden in naaiateliers, waar de arbeidsomstandigheden van mensen goed worden gecontroleerd. Aan de productie werken geen kinderen mee. Steeds meer mensen vragen naar natuurlijke producten, die op eerlijke wijze zijn vervaardigd. De "Fairwear Foundation" (FWF) helpt bedrijven om arbeidsomstandigheden te verbeteren, die ze ook controleren. "Made by, herkenbaar aan een blauwe knoop is een initiatief van Solidaridad. Zij werkt met producenten aan het schoonmaken van het maakproces en bouwt wereldwijd verantwoorde productieketens" (zie b.v. De Kledingchecker). Mevrouw Ruygrok vertelde over de toepassing van de diverse vezels in de productie van stoffen en de daarbij bijbehorende milieu-implicaties. We onderscheiden natuurlijke stoffen en de man-made stoffen. Traditionele natuurlijke stoffen, zoals wol en katoen hebben negatieve milieu-implicaties door het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen en hoog waterverbruik bij de productie. Bij het verwerkingsproces is er sprake van een gebrek aan recycling van water en de lozing van chemicaliën. Bij man-made stoffen geldt een afhankelijkheid van olie als grondstof, het gebruik van chemicaliën, hoog energieverbruik en groot watergebruik bij de verwerking en het afval als eindproduct als grootste probleem in het kader van duurzaamheid. Als duurzame alternatieven worden genoemd: bio-katoen, bamboe, hennep, brandnetel, bio-wol, recyclede wol, bio-linen, ramie, tussah zijde, soya (SPF), tencel, lyocell (CLY), lenpur, crabyon, recycled polyestet, mais (PLA) en cocona. Mevrouw Patricia Brien Mevrouw Brien ging in op het belang van educatie over duurzaamheid in de opleidingen in de modebranche. Ze merkte op dat aandacht voor duurzaamheid gelukkig al een onderdeel is en steeds meer een onderdeel zal worden. Duurzaamheid van modematerialen is reeds geïntegreerd in het opleidingsconcept van de hogeschool voor mode en fashion in Arnhem. Pagina 9 van 10

10 Mevrouw Brien benadrukte dat het meewegen van het duurzaamheidbeginsel in alle fasen van het proces dé uitdaging is van deze tijd. De suggestie wordt gedaan om minder kleding te kopen, maar wel duurzame kleding aan te schaffen, die op een later moment met wat fantasie, door kleine veranderingen aan te brengen ("oppimpen"), een andere uitstraling krijgt op het moment dat men de kleding eigenlijk niet meer wenst en bereid zou zijn de kleding weg te gooien of naar een kringloopwinkel te brengen. Veel mensen brengen kleding naar de kringloop, maar weinig mensen kopen iets bij de kringloop. Toch zijn daar leuke inkopen te doen en veel kleding is op te pimpen waardoor men ook iets origineels heeft voor weinig geld. Andere suggesties waren: koop een kledingstuk Made in Holland, doe je aankoop met een groene creditkaart, doe boodschappen in een biokatoenen draagtas, bezoek in september 2008 de Goodies consumentenbeurs, schrijf je favoriete kleding merk aan om te vragen of zij al duurzaam produceren, koop i.p.v. een conventioneel T-shirt een BIOkatoenen T-shirt, attendeer minstens 2 vriendinnen om dat ook te doen, koop eens een linnen kostuum en als je een bewust duurzame aankoop doet, praat er met het winkelpersoneel over. PANELDISCUSSIE: ZINVOLHEID, MEETBAARHEID EN HAALBAARHEID: ACTIES VOOR DE TOEKOMST De dag werd beëindigd met een korte samenvatting van de workshops door de leden van de NVR Commissie Duurzame Ontwikkeling. Vervolgens ging men over tot een paneldiscussie en de interactie met de aanwezigen leidde tot de volgende aanbevelingen: * Er bestaat behoefte aan standaarden, aan duidelijke consumenten informatie en afspraken over biologische - en technische producten * Er zou een verbod moeten komen over de verstrekking van opladers bij de aankoop van een technisch product. Uniformiteit in opladers is gewenst. * De NVR zou moeten inventariseren welke duurzame projecten in Nederland voorhanden zijn, om met die actie dubbel werk te voorkomen. * De NVR zou het "Cradle to Cradle" concept moeten bevorderen. * De aanwezigen hebben uitvoerig over initiatieven op micro- en macroniveau gesproken; veel duurzame acties kan men zelf ondernemen; sommige projecten vragen om steun van de overheid, maar de brugfunctie tussen micro- en macro-niveau is nauwelijks aan de orde gesteld. Dit meso-niveau kan mogelijk vanuit de ledenverenigingen, aangesloten bij de NVR gestimuleerd worden. Na het ondertekenen van de NVR Prestatie-overeenkomst en de persoonlijke Prestatieovereenkomst door de voorzitter en enkele leden en deelnemers, werd de conferentie besloten met verschillende hartige, vegetarische taarten en feestelijke kaarsjes voor de viering van het 110-jarig bestaan, die door de voorzitter werden uitgeblazen. Met het hapje en drankje kon men prettig netwerken. Pagina 10 van 10

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector

Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Milieu-aspecten van ICT: De vieze kanten van een schone sector Nederlandse Vrouwen Raad, Utrecht, 29 Mei 2008 Tineke M. Egyedi Delft University of Technology 1 Faculty of Technology, Policy and Management

Nadere informatie

Footprint eerste helft 2014:

Footprint eerste helft 2014: September 2014 Vanaf vorig jaar november is Pilkes door TÜV gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2-Prestatieladder. Met deze nieuwsbrief houden wij u graag op de hoogte van de vorderingen. Pilkes heeft

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid

Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Internationaal Palmolie-inkoopbeleid Stand: september 2015 Onze visie Eenvoud, verantwoord, betrouwbaar: al meer dan 100 jaar ligt koopmanschap ten grondslag aan het succes van ALDI NORD (hierna: ALDI).

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten 1. Scope/afbakening De productgroep Automaten omvat automaten voor: warme dranken; gekoelde dranken / bronwater; snacks / snoep.

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM

SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER Wie aan duurzaamheid denkt, denkt misschien niet direct aan papieren handdoekjes en toiletpapier. In breder perspecfief

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

Mijn kledinggebruik. Succes! Dit gedeelte gaat over het kopen van kleding.

Mijn kledinggebruik. Succes! Dit gedeelte gaat over het kopen van kleding. Mijn kledinggebruik Wellicht weet je al dat verschillende aspecten van kleding slecht zijn voor het milieu. In deze opdracht gaan we bekijken op welke manier jij zelf je steentje bij kan dragen aan het

Nadere informatie

Wat zegt/betekent 'duurzaamheid' (voor) jou?

Wat zegt/betekent 'duurzaamheid' (voor) jou? Wat zegt/betekent 'duurzaamheid' (voor) jou? 1. Alles. 2. Groen. 3. Marketing. 4. Aquaponic. 5. Lang bruikbaar. 6. Geen verspilling. 7. Milieuvriendelijk. 8. Een marketingstunt. 9. Iets dat lang meegaat.

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Bedrijfskleding 1. Scope/afbakening De productgroep bedrijfskleding omvat zowel leveringen van bedrijfskleding als de diensten die met de

Nadere informatie

Pda speurtocht: Enkhuizen duurzaam?!

Pda speurtocht: Enkhuizen duurzaam?! Pda speurtocht: Enkhuizen duurzaam?! Wat is duurzaam? Duurzaam betekent letterlijk dat iets lang kan blijven bestaan. En tegenwoordig wordt er vooral mee bedoeld dat de aarde lang kan blijven bestaan.

Nadere informatie

Aluminium en duurzaamheid

Aluminium en duurzaamheid Aluminium en duurzaamheid samenvatting van het rapport Duurzaamheidsaspecten van aluminium geschreven in opdracht van het Aluminium Centrum. Niels Jonkers, Lieke Dreijerink Amsterdam, april 2011 IVAM research

Nadere informatie

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken DutchSpirit vervaardigt duurzame maatpakken en richt zich op de doorontwikkeling van circulaire stoffen voor werkkleding. Met een vernieuwend businessconcept

Nadere informatie

Externe vergader- en verblijffaciliteiten

Externe vergader- en verblijffaciliteiten Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Externe vergader- en verblijffaciliteiten 1. Scope/afbakening De productgroep Externe vergader- en verblijffaciliteiten omvat externe faciliteiten

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing?

Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? Lessenplan C2C, dé duurzame oplossing? (gebaseerd op lessen van 50 minuten) Les 1 en 2: Bekijken van de DVD Afval is Voedsel (Vpro Tegenlicht 6 oktober 2006) Maken van de verwerkingsopdrachten. De DVD

Nadere informatie

EerlijkWinkelen criteria 2016

EerlijkWinkelen criteria 2016 EerlijkWinkelen criteria 2016 Winkels kunnen op de EerlijkWinkelen site en app als ze aantoonbaar een substantieel aandeel eerlijke producten verkopen. In de beschrijving van de winkel moet aangegeven

Nadere informatie

Hand-out digiboard presentatie

Hand-out digiboard presentatie Hand-out digiboard presentatie Bij werkboekje Groepen 6, 7 en 8 basisonderwijs Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 In Rivierenland zamelt AVRI afval in. Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 Opdracht 2 Woordweb

Nadere informatie

Wie weet wat Avri doet?

Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 Welkom Wie weet wat Avri doet? Opdracht 1 antwoord Welkom Wie weet wat Avri doet? In Rivierenland zamelt Avri afval in. Opdracht 2 Woordweb Als je het woord afval hoort, waar denk je dan aan?

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie

Onderzoek Milieubewust 2011 (personeel)

Onderzoek Milieubewust 2011 (personeel) Onderzoek Milieubewust 2011 (personeel) Gepubliceerd van 06.07.2011 tot 20.07.2011 197 respondenten 83 antwoorden (83 uniek) 42% responsepercentage 1 Bewust met water omgaan 54,2 % 45 2 Biologische consumptiegoederen

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Stimular Milieubarometer - 2012 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

De kritische consument

De kritische consument De kritische consument Inleiding Om producten te kunnen maken heb je grondstoffen nodig. Mensen werken met deze grondstoffen en maken er producten van die we consumeren. Een ondernemer is tevreden als

Nadere informatie

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection.

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. Uw footprint met MAAS International Duurzame koffie Introductie Het onderwerp duurzaamheid is zo breed dat velen door de bomen het

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2 Toetstermen Hout (H1) Stofeigenschappen 5 soorten hout onderscheiden in kleur, structuur en toepasbaarheid 5 verschillende houtsoorten herkennen 5 verschillende houtsoorten - wisselw. mens, dier Gebruik

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Geen Co2 uitstoot. Geen afval. Duurzaam transport. Lokale en duurzame materialen. Lokaal en duurzaam voedsel. Duurzaam watergebruik

Geen Co2 uitstoot. Geen afval. Duurzaam transport. Lokale en duurzame materialen. Lokaal en duurzaam voedsel. Duurzaam watergebruik Jaarverslag duurzame bedrijfsvoering 2007/2008 Noodzaak voor duurzame bedrijfsvoering Als organisatie willen wij onze dagelijkse activiteiten en gewoonten zoveel mogelijk laten aansluiten bij de ecologische

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 26 januari 2016

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 26 januari 2016 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Bedrijfskleding 1. Scope/afbakening De productgroep bedrijfskleding omvat zowel leveringen van bedrijfskleding als de diensten die met de

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953

Duurzaamheid. Sander Niessing. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/76953 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Sander Niessing 11 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/76953 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie: 001 Opgesteld

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

50pt. 25pt. Catalogus 2015. 12pt

50pt. 25pt. Catalogus 2015. 12pt Catalogus 2015 50pt + 8pt eco friendly eco friendly tree tree bag bag + eco friendl tree bag eco friendly Boomtas - pag 3 eco friendly Schapensleeves - pag 9 + eco friendly Boomtas eco friend ly tree bag

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Groene ICT en Duurzame ontwikkeling: Meters maken in het HO. 31-1-2013 Groene ICT en Duurzame ontwikkeling

Groene ICT en Duurzame ontwikkeling: Meters maken in het HO. 31-1-2013 Groene ICT en Duurzame ontwikkeling : Meters maken in het HO Visie ICT groeit, ongecontroleerd, in een ijzingwekkend tempo. In hetzelfde tempo groeit onze afhankelijkheid, ongecontroleerd. Dit levert een enorm spanningsveld waarvan weinig

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Material Value Circle

Material Value Circle Material Value Circle Meerwaarde in de circulaire waarde keten Lonneke de Graaff Materials 2014 l.graaff@dpivalucentre.nl Inhoud DPI Value Centre Wat is de Value Circle? Waarom kijken naar de Value Circle?

Nadere informatie

Dare to be BL ACK. It s so easy to go green

Dare to be BL ACK. It s so easy to go green Dare to be BL ACK It s so easy to go green U heeft durf en doorzettingsvermogen nodig om echt andere keuzes te maken. En daarbij helpen we u graag een handje. Met één simpele handeling kunt u in een paar

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 Stimular Milieubarometer - 2014 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Keuzelijst Duurzaam Inkoopcriteria (KDI)

Keuzelijst Duurzaam Inkoopcriteria (KDI) Doelstellingen duurzaam inkopen Door de toenemende vraag naar duurzaamheid en de worsteling die organisaties hebben om invulling te geven aan de doelstellingen voor duurzaam inkopen, hebben Julius Westendorp

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec)

Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) Milieubarometerrapport 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Milieubarometer - 2014 (2014 mei t/m dec) DZyzzion Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar

Nadere informatie

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid Circulaire Economie Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid John Nederstigt Inleider Hoe maken we de MRA Circulair? Jacqueline Cramer Ambassadeur

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport 2013 Stimular Milieubarometer - 2013 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Donderdag 20 november 2008 is de eerste Gelderse Energieprijs voor bedrijven uitgereikt. Bedrijven konden meedingen met een van de volgende thema s: Energiebesparing

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2015

Milieubarometerrapport 2015 Milieubarometerrapport 2015 Stimular Milieubarometer - 2015 Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011 Verspilling WAT KAN IK IK DOEN? Alleen iets kopen als ik het nodig heb en het kapot is (bv TV). Zoals een nieuwe rits in een broek zetten. Spaarlampen Huis

Nadere informatie

I n f o m a i l. I V V U

I n f o m a i l. I V V U I n f o m a i l. I V V U datum : 13 februari 2013 nummer : 2 Infomail.IVVU is de electronische nieuwsbrief van de IVVU, waarmee u wordt geïnformeerd over actuele ontwikkelingen en de stand van zaken met

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2014

Milieubarometerrapport 2014 Milieubarometerrapport 2014 SnelleVliet Touringcars BV Milieubarometer - 2014 SnelleVliet Touringcars BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar

Nadere informatie

Op weg naar een circulaire economie

Op weg naar een circulaire economie Op weg naar een circulaire economie Agenda Afvalstromen Cijfers De Haarlemse aanpak Naar een circulaire economie Afval = Grondstof Afvalstromen GFT Kunststof Papier Glas Textiel Restafval GFT-stroom Inzameling

Nadere informatie

Milieu: pictogrammen KWALIFICATIE DETAILHANDEL

Milieu: pictogrammen KWALIFICATIE DETAILHANDEL KWALIFICATIE DETAILHANDEL Milieu: pictogrammen Milieuvriendelijk ondernemen (mvo) is een trend in de detailhandel. Het doel van milieuvriendelijk ondernemen is dat een bedrijf rekening houdt met het effect

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Ecoilet. De duurzame sanitaire ruimte.

Ecoilet. De duurzame sanitaire ruimte. Ecoilet. De duurzame sanitaire ruimte. De duurzame sanitaire ruimte van CWS Met Ecoilet bent u zuinig met natuurlijke grondstoffen en met uw portemonnee. De introductie van Ecoilet vergt geen extra investeringen,

Nadere informatie

Practice what you preach

Practice what you preach Beste lezer, In deze nieuwsbrief staat het volgende centraal: Wat leeft er onder de medewerkers van VHL Leeuwarden & Velp als het om duurzaamheid gaat. Daarnaast is de huidige stand van zaken omtrent zonnepanelen

Nadere informatie

madera Natuurlijk Spelen, een Trend Duurzaamheid met RVS De uitstraling van hout maar de kwaliteit van RVS.

madera Natuurlijk Spelen, een Trend Duurzaamheid met RVS De uitstraling van hout maar de kwaliteit van RVS. madera N atuurlijk RVS 4 7 Natuurlijk Spelen, een Trend De uitstraling van hout maar de kwaliteit van RVS. Duurzaamheid met RVS Hernieuwbaar en sluit aan op de oneindige kringloop van Cradle to Cradle.

Nadere informatie

WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten

WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten WORKSHOP CIRCLE SCAN Door Wouter-Jan Schouten WOUTER-JAN SCHOUTEN Doctoraal Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit 21 jaar bij the Boston Consulting Group - Partner & Managing Director - Leider van NL Consumer

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2012

Milieubarometerrapport 2012 Milieubarometerrapport 2012 Klomp Beheer Amsterdam BV Technisch Buro Klomp BV Milieubarometer - 2012 Klomp Beheer Amsterdam BV Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en

Nadere informatie

Na 40 jaar nog steeds in goede conditie? Het kan...

Na 40 jaar nog steeds in goede conditie? Het kan... Na 40 jaar nog steeds in goede conditie? Het kan... Kunststof houdt van de toekomst Het succes van kunststof kozijnen! Steeds meer mensen kiezen voor kunststof kozijnen. Na de eerste plaatsingen, ruim

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2013

Milieubarometerrapport 2013 Milieubarometerrapport Verheij Integrale groenzorg Milieubarometer - Verheij Integrale groenzorg Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken

Nadere informatie

onze planeet onze mensen ALSICO kleding

onze planeet onze mensen ALSICO kleding onze planeet onze mensen ALSICO kleding Levensvatbaar Ecologisch Economisch * Leefbaar Sociaal Eerlijk *Duurzaam gerecycleerd papier ALSICO & DUURZAAM ONDERNEMEN De ALSICO group is een familiebedrijf opgericht

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder

Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder Bijlage E Energiemanagement Actieplan CO2- Prestatieladder Energiemanagement Actieplan 2015 CO 2 -Prestatieladder Sarens Nederland Pagina 28 van 40 E.1 Inleiding Uit CO2 uitstoot berekeningen over 2013

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Verklaring van de symbolen

Verklaring van de symbolen Verklaring van de symbolen lactosevrij UTZ CERTIFIED gecertificeerde koffieboeren verbouwen hun koffie met zorg en aandacht voor mens en milieu. Inter IKEA Systems B.V. 2009 Producten die geschikt zijn

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid.

Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid. Ecoilet. De nieuwe definitie van duurzaamheid. Gecertificeerde duurzaamheid in de sanitaire ruimte Ligt de bescherming van natuurlijke hulpbronnen u na aan het hart? Waterverbruik en afval reduceren eveneens?

Nadere informatie

SIMON DE RIJKE ONDERZOEKER CITYLOGISTIEK HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM AFVAL IN AMSTERDAM

SIMON DE RIJKE ONDERZOEKER CITYLOGISTIEK HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM AFVAL IN AMSTERDAM SIMON DE RIJKE ONDERZOEKER CITYLOGISTIEK HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM AFVAL IN AMSTERDAM 1919 1847 TOT VER IN DE 19E EEUW 1939 Parool d.d. 19 november 2015 #hergebruikendiezooi AGENDA Afval in Amsterdam Wat

Nadere informatie

Energie audit verslag Certificering op CO 2 -prestatieladdder

Energie audit verslag Certificering op CO 2 -prestatieladdder Energie audit verslag Certificering op CO 2 -prestatieladdder CO 2 -prestatieladder Niek Konijn Holding B.V. Niveau 3 Auteur(s): J.N. Bruinsma (Niek Konijn Holding B.V.) M. de Lange (Nedcon Organisatieadvies

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring met betrekking tot de kartonnen verpakkingen, in relatie tot de geldende wetgeving op het gebied van milieu, verpakken en verpakkingsafval.

Nadere informatie

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken Kenniscentrum Duurzaam Verpakken 1. Aanleiding In de Raamovereenkomst 2013-2022 is in Artikel 4 afgesproken een Kennisinstituut op te richten (verder te noemen Kenniscentrum Duurzaam Verpakken [KCDV]).

Nadere informatie

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*?

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? Samenvatting van de bevindingen van de Nationale DenkTank 2012 boer Consument Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? verwerker *De voorstellen van de denktank voor

Nadere informatie

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD M + N PROJECTEN ONTWIKKELDE EEN NIEUWE GENERATIE ZONWERINGSDOEKEN, DIE DE HUIDIGE MATERIALEN

Nadere informatie

Milieubarometerrapport 2011

Milieubarometerrapport 2011 Milieubarometerrapport Stimular Milieubarometer - Stimular Inhoud De Milieubarometer vertaalt gegevens zoals elektriciteitsverbruik en afvalproductie naar grafieken en tabellen die de milieubelasting van

Nadere informatie

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info)

Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) Bijlage 7. Conversie juni 2010 naar 2013 (info) was wordt onderwerp tekstbron Versie juni Opmerking: Standaardteksten en Versie 2013 2010 hoofdstukindeling vertaald uit Guide 83 H 1 tm 4 Deel A Eisen Managementsysteem

Nadere informatie

Blauwzaam. Bijeenkomst Energie Convenant 1. 4 februari 2014

Blauwzaam. Bijeenkomst Energie Convenant 1. 4 februari 2014 Blauwzaam Bijeenkomst Energie Convenant 1 4 februari 2014 Waarom MVO? Innovatiever, efficiënter groter aanpassingsvermogen/minder afhankelijk Kostenbesparing minder afval, lagere energiekosten, minder

Nadere informatie

Vertaling van Expecting a baby

Vertaling van Expecting a baby Vertaling van Expecting a baby Verwacht u een baby? CHEMIE EN ZWANGERSCHAP ADVIES OVER CHEMIE EN ZWANGERSCHAP Alles om ons heen bevat chemicaliën. Ze helpen ons elke dag, in bijvoorbeeld de cosmetica die

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Duurzaam Ondernemen en DGMR. 1. Inleiding. 1.1 Algemene missie DGMR. Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012

Duurzaam Ondernemen en DGMR. 1. Inleiding. 1.1 Algemene missie DGMR. Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012 Duurzaam Ondernemen en DGMR Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012 1. Inleiding Deze DuOn-beleidsvisie is het overkoepelende document voor het beleid en de initiatieven van DGMR op het gebied

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel

Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame materialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Duurzaam materiaalgebruik: problematiek en uitdagingen Liesbet TEMMERMAN cera a asbl Doelstellingen van de presentatie Stilstaan

Nadere informatie

Mosa. Tiles. Cradle to Cradle

Mosa. Tiles. Cradle to Cradle Mosa. Tiles. Cradle to Cradle Cradle to Cradle en Mosa C2C Duurzaamheid is voor Koninklijke Mosa een belangrijk speerpunt in haar missie en principes. Dit hoort van nature bij een duurzaam product als

Nadere informatie

onderneemt maatschappelijk verantwoord

onderneemt maatschappelijk verantwoord onderneemt maatschappelijk verantwoord www.coffeefresh.nl Coffee Fresh investeert in MVO Koffie is tegenwoordig meer dan zomaar een kopje koffie. Het is een beleving waarbij wij u nét dat beetje meer bieden.

Nadere informatie

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen M. van der Spek Hoveniers BV Benthuizen 30-10-2015 Hendrik-Jan Konijn Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding 2.0 Referentie

Nadere informatie

Management van retour-logistieke ketens

Management van retour-logistieke ketens Management van retour-logistieke ketens Erwin van der Laan RSM Erasmus Universiteit EVO dag 30 mei 2006 Duurzame Supply Chains Meet the needs of the present without compromising the ability of future generations

Nadere informatie

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken

WELKOM. Biobased Business Event Emmen. Over natuurlijke oplossingen gesproken WELKOM Biobased Business Event Emmen Over natuurlijke oplossingen gesproken Natural Plastics Ontwikkelen, produceren en op de markt brengen van groene producten welke geen schade opleveren voor de natuur

Nadere informatie