Energie verdient meer zorg in de zorgsector

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Energie verdient meer zorg in de zorgsector"

Transcriptie

1 THEMA ENERGIE DOOR: ING. M.W. STEERNEMAN, RAADGEVEND INGENIEURSBUREAU ENERGY EXPERTS INTERNATIONAL B.V FMT- GEZONDHEIDSZORG 16 Energie verdient meer zorg in de zorgsector nergie is al ruim 25 jaar onderwerp van gesprek. Mede door de stijgende energieprijzen blijft de roep om efficiencyverbetering onverminderd doorgaan. In deze uitgave van FMT gezondheidszorg gaan we uitgebreid in op de diverse relevante energieaspecten. In dit artikel wordt ingegaan op het belang van energiebeleid in de zorgsector. E

2 De gezondheidssector heeft deelgenomen aan de zogenaamde MeerJarenAfspraak (MJA) en had de intentie om 30% energie-efficiencyverbetering te realiseren in de periode Dit is niet gehaald. Gerealiseerd is een besparing van 10-15%. Als oorzaken voor het achterblijven van de resultaten worden genoemd: - De wijze van monitoring; - Fusies van instellingen met aangepaste planning voor renovatie en nieuwbouw; - Onvoldoende inpassing van de energiebesparingsplannen in de bedrijfsprocessen; - Autonome groei van het elektriciteitsgebruik. Daar waar ca bedrijven en instellingen verder gingen met de MJA2, is dit vervolg er voor de gezondheidszorg, met uitzondering voor de academische ziekenhuizen, niet gekomen. Energiebesparing is daarmee een item geworden van het lokaal bevoegde gezag dat hiervoor de Wet Milieubeheer gaat hanteren. Inhoudelijk biedt dit geen oplossing. Energiebesparing en continuïteit in energiebesparing vragen om een lange adem, maar vooral om een gestructureerde aanpak. Zorg ervoor dat energiebesparing binnen uw instelling geen project is, maar de status van een traject krijgt. Uiteindelijk zal dit resulteren in procedureel vastgelegde acties binnen de instelling; maar de start is van praktische aard. Een praktische aanpak, handen uit de mouwen en beginnen met de inventarisatie. Voor wie over een lange adem beschikt is succes verzekerd! BELANGRIJKSTE MAATREGELEN In april 1990 heeft de NVTG met medewerking van SenterNovem de Energiewijzer ziekenhuizen samengesteld. Bijzonder interessant in deze energiewijzer zijn de kengetallen en het zeer uitgebreide overzicht van besparingsmogelijkheden. Een handzaam boekje voor de technische dienst. Dat was ook de overtuiging tot medio 1995: energiebesparing was een onderdeel dat thuishoorde bij de technische dienst. Ook tijdens de periode waarin een MeerJarenAfspraak met de overheid was gemaakt over de te realiseren energiebesparing lag het accent op de techniek. De maatregelenlijst voor de zorgsector die nog steeds op de site van SenterNovem is te vinden telt maar liefst zo n 326 maatregelen. Ook de cursus: Duurzame energie in de Tabel I: Overzicht van enkele uitgevoerde en succesvolle maatregelen in de zorgsector periode bij nieuwbouw/renovatie. gezondheidszorg die vier jaar geleden is opgesteld, heeft voornamelijk een informatieve bijdrage geleverd. De belangrijkste maatregelen die in deze periode werden uitgevoerd, zijn als hoofdgroepen in de tabel weergegeven, met per hoofdgroep de belangrijkste maatregel. Op is de volledige maatregelenlijst terug te vinden. Kenmerk van deze maatregelen is dat ze technisch van aard zijn en betrekking hebben op het gebouw of de gebouwgebonden installaties. Na uitvoering van deze maatregelen was de energiebesparing gerealiseerd en het project afgerond. Daarnaast is met name in de gezondheidszorg geprobeerd het energiebewustzijn een extra impuls te geven door het uitvoeren van motivatiecampagnes. Dit heeft minder opgeleverd dan ervan werd verwacht. Acties en resultaten konden niet gevisualiseerd worden. En als er geen resultaat zichtbaar is na inspanning; stopt de animo voor verdere energiebesparingsacties. Ondertussen weten we dat motivatiecampagnes alleen zin hebben na een gedegen analyse van de energiesituatie, het analyseren van de beïnvloedingsmogelijkheden en het zichtbaar kunnen maken van de resultaten. IS HET ENERGIEBESPARINGSPROCES IN DE ZORG GESTOPT? Niet alleen in de zorgsector, maar ook in andere sectoren zien we een stagnatie in het energiebesparingsproces nadat gedurende een aantal jaren veelal technische maatregelen zijn uitgevoerd. De aandacht voor energiebesparing verslapt en nieuwe maatregelen vanuit de eigen organisatie dienen zich niet aan door het ontbreken van voldoende inzicht in de eigen energiesituatie. Een handleiding, waarin stap voor stap wordt gewerkt aan een energieefficiënte bedrijfsvoering ontbreekt. Niet iets voor op een achternamiddag, geen project dus, maar een traject dat om een gestructureerde en om een vasthoudende aanpak vraagt. Deze gestructureerde aanpak moet resulteren in een energiezorgsysteem, dat is verankerd in de organisatie. Daarnaast was de aanpak in den beginne zeer sterk gericht op het uitvoeren van rendabele maatregelen, waarbij geen fundament is gelegd om na de 1e generatie maatregelen nieuwe maatregelen te genereren. Prima, maar hoe gaan we dan verder of hoe moeten we het dan oppakken? Hier wordt het totale proces in een aantal stappen beschreven en geïllustreerd met praktijkvoorbeelden. Het is belangrijk te realiseren dat: - Energie een vak is en vraagt naast technische kennis ook inzicht in financieel/economische aspecten; - Succes binnen een organisatie vraagt om tenminste één enthousiasteling die in staat is om een team om zich heen te verzamelen; - al eens gedaan, kan niet, te duur niet gelden, tenzij dit duidelijk is onderbouwd. DE AANPAK Er is een methodiek die reeds vele keren zeer succesvol is toegepast, bij zowel non-profit als profit-instellingen. Deze methodiek kan overal toegepast worden, ongeacht de omvang van de instelling. Belangrijk is een persoon die dit proces gedurende langere tijd kan aansturen evenals een team van maximaal 5 personen. Deze methodiek bestaat uit de volgende stappen die moeten worden doorlopen: 17 FMT- GEZONDHEIDSZORG

3 THEMA ENERGIE FMT- GEZONDHEIDSZORG 18 1 Inventarisatie; 2 Analyse; 3 Besparingsopties; EnergiePotentieelScan (EPS); 4 Monitoring; 5 Plan van Aanpak; 6 Uitvoeringen en evaluatie; 7 Procesbeschrijving: Van zorg voor Energie naar Energiezorgsysteem. De stappen 1 t/m 4 staan ook bekend als Energie Potentieel Scan (EPS). Een in de 90er jaren van de vorige eeuw ontwikkelde participatieve methodiek om te komen tot een volledig overzicht van maatregelen, waarbij tevens gewerkt wordt aan bewustwording en draagvlak binnen de instelling. In dit artikel wordt deze aanpak stap voor stap doorlopen en toegelicht. 1 Inventarisatie De basis voor energiebesparing begint bij het inventariseren van de energiegebruikers die aanwezig zijn in de eigen organisatie en de factoren die van invloed zijn op dat energiegebruik. Omdat dit bijzonder omvangrijk kan zijn en veel gegevens oplevert moet, alvorens te starten, nagedacht worden over: - De structuur waarin de gegevens bewaard worden; - De wijze waarop de gegevens actueel gehouden worden. Het meest eenvoudig is het opzetten van een spreadsheet in bijvoorbeeld Excel. Maak onderscheid in: - Vaste gegevens (m 2 vloeroppervlak en m 3 gebouwinhoud, gebouwgebonden installaties); - Variabele gegevens (medische apparatuur); - Contracten (onderhoud, energielevering); - Registraties (energie- en watergebruiken, analyses van stookinrichtingen, aantal medewerkers, patiënten etc.). Ook onderhoudscontracten, analyses van stookinrichtingen en energie-inkoopcontracten dienen geïnventariseerd te worden en vallen onder registraties. In tabel 2 is een voorbeeld gegeven. 2 Analyse De geïnventariseerde gegevens moeten zodanig verwerkt worden dat een helder en duidelijk overzicht ontstaat in de verschillende energiestromen. Bij voorkeur een analyse over het meest recente jaar. EEI heeft hiervoor een model ontworpen dat reeds door vele bedrijven en instellingen wordt gebruikt. Op de volgende pagina is dit vereenvoudigd weergegeven. Het voordeel van deze presentatie dat het gebruikt kan worden voor elk type bedrijf en instelling en voor elke grootte. Geef in het schema met pijlen aan welke energiestromen worden bemeterd. Duidelijk wordt waar zich de grote onbemeterde gebruikers bevinden. De ideale volgorde voor het uitvoeren van energiebesparende maatregelen is van rechts naar links. Dus warmteterugwinning uit ventilatielucht (accommodatie) dient eerst in overweging te worden genomen vóór het plaatsen van bijvoorbeeld een WK-installatie of het toepassen van Warmte/koudeopslag in de bodem (beide vallen onder facilities). Dit proces geeft inzicht en bewustwording. De resultaten worden gebruikt om in de volgende fase de opbrengst van besparingsopties in te schatten. Het uitvoeren door een groep is belangrijk voor het inzicht en het bewustwordingsproces. Presenteer de maatregelen aan de afdelingverantwoordelijken en betrokkenen en selecteer gezamenlijk de belangrijkste en grootste energiegebruikers. Tabel 2: Voorbeeld van te inventariseren gegevens. Deze eerste twee stappen, de inventarisatie en analyse, vragen een doorlooptijd van ca. 10 weken, waarbij het team ca. 5 keer bij elkaar komt gedurende maximaal 2 uur. De bijeenkomsten zijn bedoeld om de voortgang te bespreken en verdere huiswerkafspraken te maken. Na 10 weken moet dit afgerond worden. Conclusie kan zijn dat de analyse betrouwbaar is, of onbetrouwbaar door vele aannames. In dat laatste geval zijn aanvullende acties nodig (zie b.v. stap 4). 3 Besparingsopties Uit de analyse volgen de grootste energiegebruikers. Maak een selectie van de vijf belangrijkste en plan 5 bijeenkomsten met het team. Per bijeenkomst wordt één van de 5 gebruikers besproken. Laat de direct verantwoordelijke van het gekozen item uitleg geven over werking en bedrijfsvoering e.d. Dit kan ook een externe (leverancier) zijn. Veelal komen hierdoor al direct besparingsopties aan het licht. Zorg bij de uitleg voor een doelgerichte procesbenadering, zoals onderstaand voor

4 Toelichting op het schema. Van links naar rechts is het schema als volgt opgebouwd: Inkoop Geef hierin aan welke energiestromen ingekocht worden, zoals elektriciteit, gas, water, HBO. Ook het gebruik van grondwater kan hierin aangegeven worden. Een pijl betekent dat de energiestroom wordt bemeterd. b.v. een CV-installatie. Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van een standaardlijst met besparingsopties. Ten slotte is er nog een twaalftal standaard vragen, die vertaald naar het desbetreffende proces, alle mogelijke besparingsopties naar boven haalt. Dit laatste vergt wel enige ervaring. In onderstaand kader zijn deze vragen voor een CV-installatie weergegeven. Probeer alle opties van kosten/baten te voorzien. Hiervoor dient het resultaat van de analysestap. Voorbeeld: Het genereren van besparingsopties voor een CV-installatie. Facility Hierin worden de facilitaire installaties geplaatst. Deze installaties zetten op een centrale plaats de primaire energie om in een andere energievorm die op meerdere plaatsen wordt gebruikt. Denk aan: Stoom- en CV-ketels; koeling; warmtapwatervoorziening; perslucht. Accommodatie Verdeel de instelling in logische gebouweenheden, zoals kantoren, laboratoria, verpleegafdeling, OK's, etc. en ga na welke energievormen gebruikt worden in de diverse gebouwen. Op basis van de inventarisatielijst kunnen de gebruiken gekwantificeerd worden. 4 Monitoring Monitoren bestaat uit meten, verwerken en analyseren van de meetresultaten en rapportage daarvan aan verantwoordelijken en betrokkenen. Veelal ligt de nadruk op het meten, waarna er met de meetgegevens onvoldoende gebeurt. Belangrijk is de meetgegevens zodanig te verwerken dat stuurinformatie ontstaat. Begin eenvoudig bij het opzetten van een monitoringsysteem en schaf niet direct meters en software aan. Begin met het inventariseren van alle reeds aanwezige meters, ook urentellers. Gebruik daarvoor ook het analyseschema. Voor wat betreft monitoring kunnen er diverse niveaus onderscheiden worden. Zie bijvoorbeeld ook de onder 2 genoemde analyse; hierin bestaan de niveaus uit: 1Inkoop; 2 Facility (o.a. CV- en stoomketelinstallatie); 3 Accommodatie (o.a. afzonderlijke meting van gebouwen); 4 Productie (afzonderlijke metingen van productieapparaten). FMT- GEZONDHEIDSZORG 19 In de figuur zijn deze niveaus horizontaal weergegeven. Verder is monitoring opgebouwd uit: - bemetering en opname; - verwerken meetgegevens; - rapportage; - conclusies en terugkoppeling.

5 THEMA ENERGIE FMT- GEZONDHEIDSZORG 20 Het verschaft inzicht door in bovenstaande piramide te arceren wat de huidige status van energiemonitoring is. In het voorbeeld is bemetering tot op facilityniveau aanwezig. Alleen de inkoopgegevens worden echter verwerkt. De instelling in dit voorbeeld moet deze starten met niveau 1 compleet te maken; dus rapportage over de energie-inkoopgegevens en zorgen voor conclusies en acties. Wees kritisch in het plaatsen van meters. Bedenk vooraf of de meetgegevens zinvolle informatie kan opleveren en een bijdrage kan leveren in de besparing. en acties wordt een selectie gemaakt van concreet uit te voeren maatregelen opgesteld. Maak voor deze selectie gebruik van de volgende criteria: - volgorde zie 2; - concrete uitvoerbaarheid; - kosten/baten. Dit overzicht wordt voorzien van een planning, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Tenzij een maatregel of actie bijzonder eenvoudig, snel en tegen geringe kosten is te realiseren, wordt geadviseerd deze vooraf goed uit te werken op bijvoorbeeld één A4, zoals onderstaand is weergegeven. - Het projectteam is betrokken en wordt effectief gerapporteerd over de voortgang; - De projectmanager houdt vast aan budget, planning en doelstelling; - Duidelijk en volledig projectplan. 7 Procesbeschrijving: van zorg voor Energie naar Energiezorgsysteem Nadat de stappen 1 t/m 6 succesvol zijn doorlopen, is het de bedoeling dat dit actueel blijft en regelmatig wordt herhaald. Zorg dat het inventarisatieoverzicht en de analyse actueel blijven. Uit een goed werkend monitoringsysteem komen regelmatig nieuwe acties voor verbetering en wensen voor verfijning van de monitoring. Voer regelmatig brainstormses- Wanneer moet ik een tussenmeter plaatsen? Ervan uitgaande dat ik door een zorgvuldige bemetering het energiegebruik met 2% kan verminderen zal bij een investering van een tussenmeter van jaarlijks 200 besparen bij een TVT van 5 jaar. Dit is 2%. Het verbruik achter de tussenmeter moet dan jaarlijks zijn. Dit komt overeen met kwh of m 3 gas. Het verwerken van de meetgegevens vraagt speciale aandacht. Bepaal voor iedere meter waardoor de meterstand wordt beïnvloed en neem deze parameter mee in de monitoring. Bijvoorbeeld: Metingen gasverbruik CV-installatie elektriciteitsverbruik koelers elektriciteitsverbruik centrale keuken Beïnvloed door: graaddagen koeldagen aantal maaltijden Verstrek de verwerkte meetgegevens aan diegene die hierop invloed kan uitoefenen en verantwoordelijk zijn. Uiteindelijk moeten de monitoringgegevens telkens tot een conclusie leiden: goed/niet goed. Als het niet goed is moet bekend zijn hoe dan te handelen. 5 Plan van Aanpak Uit de onder 3) en 4) gevonden maatregelen Voorbeeld Planning van maatregelen. 6 Uitvoering en evaluatie In deze fase worden de onder 5) uitgewerkte maatregelen uitgevoerd. Per maatregel is een verantwoordelijke benoemd. Daarnaast is één persoon belast met controle op voortgang van alle maatregelen. Geen eenvoudige taak, zie kader. Belangrijk is het evalueren van een uitgevoerde maatregel. Waarom mislukken projecten - Onvoldoende technische, menselijk en administratieve vaardigheden van de projectmanager; - Onvoldoende gestructureerd overleg en rapportage met betrokkenen over planning, inhoud, stand van zaken; - Onduidelijk doel; - Onrealistische planning. Wanneer projecten slagen - De organisatie is bekend met projectmatig werken; sies uit voor andere energiegebruikers; conform stap 3. Selecteer besparingsopties en werk deze weer uit in een Plan van Aanpak. Om dit proces te verankeren in de organisatie is het nodig de stappen 1 t/m 6 te beschrijven en procedureel vast te leggen. Dit vormt de kern van het Energiezorgsysteem. Om het systeem te vervolmaken is commitment van het management benodigd. Ook het energiezorgsysteem kent de eigenschappen van de Deming-cirkel: Plan stap 1. Inventarisatie stap 2. Analyse stap 3. Besparingsopties stap 5. Plan van Aanpak Do stap 6. Uitvoering Check/act stap 4. Monitoring Via en het Dartboard is de Basischeck Energiezorg te downloaden. De structuur en opzet zijn conform de milieunorm ISO

6

Energiezorg: hét middel voor structurele aandacht voor energie-efficiency Voor profit- en non-profitorganisaties conform ISO14001:2004

Energiezorg: hét middel voor structurele aandacht voor energie-efficiency Voor profit- en non-profitorganisaties conform ISO14001:2004 Energiezorg: hét middel voor structurele aandacht voor energie-efficiency Voor profit- en non-profitorganisaties conform ISO14001:2004 MJA2 en Energiezorg Energiezorg zorgt voor een blijvende verlaging

Nadere informatie

Opzet werksessies Energiebesparing in de Zorg

Opzet werksessies Energiebesparing in de Zorg Opzet werksessies Energiebesparing in de Zorg Uitgangspunten: 6 sessies gedurende een jaar. De werksessies zullen in overleg bij de deelnemende organisaties plaatsvinden. Doel van de werksessies is het

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie: 001 Opgesteld

Nadere informatie

Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra

Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra Een benadering van het optimale energiemanagement Ilse Schoenmakers Het onderzoek 1.0 Duurzaamheid krijgt weinig aandacht in de zorgsector.

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Tussentijdse rapportage januari juni 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op

Nadere informatie

Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder. : gavilar B.V. Documentgegevens. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht. : QHSE-coördinator

Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder. : gavilar B.V. Documentgegevens. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht. : QHSE-coördinator Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder gavilar B.V. Documentgegevens Bedrijf Adres Opgesteld Functie Gecontroleerd Functie Akkoord Functie : gavilar B.V. : Kamerlingh Onnesweg 63, 3316 GK Dordrecht

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Rapportage FOKKO WOUTERS d

Rapportage FOKKO WOUTERS d Rapportage Opdrachtgever: Gemeente Koggenland De heer T. Hertog (projectleider bouwkunde) Postbus 21 1633 ZG AVENHORN (t) (0229) 54 84 00 (e) info@koggenland.nl Objectgegevens: Zwembad Koggenbad en sporthal

Nadere informatie

Energie Monitoring Systeem (EMS) Grip op uw energiekosten en verbruik

Energie Monitoring Systeem (EMS) Grip op uw energiekosten en verbruik Energie Monitoring Systeem (EMS) Grip op uw energiekosten en verbruik Specialisten in energiebeheer Wilt u weten hoeveel en wanneer uw bedrijf energie verbruikt? Wilt u meer duidelijkheid over de opbouw

Nadere informatie

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 CO-2 Rapportage 2014 Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 Aalten 28-04-2015 Versie 2.2 J.Nannings Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

OPENBARE SAMENVATTING

OPENBARE SAMENVATTING OPENBARE SAMENVATTING Project Gebruikersgroep energiemanagement RVO Datum 17 juli 2015 Onderwerp Openbare samenvatting NRK/mix gebruikersgroep implementatie energiemanagement in context van Europese EED-wetgeving

Nadere informatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie: 001

Nadere informatie

Energiezorg in relatie tot uw zorgsysteem. Linking List tussen de Referentie Energiezorg en ISO 14001:2004

Energiezorg in relatie tot uw zorgsysteem. Linking List tussen de Referentie Energiezorg en ISO 14001:2004 Energiezorg in relatie tot uw zorgsysteem Linking List tussen de Referentie Energiezorg en ISO 14001:2004 MJA2 en Energiezorg Energiezorg zorgt voor een blijvende verlaging van het energiegebruik, en daarmee

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen Arnold Maassen Holding BV Verslag energieaudit Verslag over het jaar 2014 G.R.M. Maassen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Inventarisatie van energieverbruik en emissiebronnen... 3 3 Energieverbruik en CO 2 Footprint...

Nadere informatie

Energiemanagementplan

Energiemanagementplan Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder Het Veldwerkbureau B.V. Niveau 3 Auteur(s): De heer G.R. Hartkamp De heer J.A. Möller Versie 2.0 17 december 2013 Definitief rapport Inleiding Binnen ons Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

Energiezorg in relatie tot uw zorgsysteem. Linking List tussen de Referentie Energiezorg en ISO 9001:2000

Energiezorg in relatie tot uw zorgsysteem. Linking List tussen de Referentie Energiezorg en ISO 9001:2000 Energiezorg in relatie tot uw zorgsysteem Linking List tussen de Referentie Energiezorg en ISO 9001:2000 MJA2 en Energiezorg Energiezorg zorgt voor een blijvende verlaging van het energiegebruik, en daarmee

Nadere informatie

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064

HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 HANDBOEK ENERGIE- EN CO 2 - MANAGEMENTSYSTEEM EN16001 ISO 14064 VAN AANNEMINGSBEDRIJF GEBR. DE KONING B.V. Naam Functie Datum Paraaf Opstelling: A.P. Kleiberg KAM-coördinator 12-03-2010 Autorisatie: M.

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Document: Energie management actieplan

Document: Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2. Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 & 4.6.4 Biemond en van Pelt B.V. Auteur(s): H. van Pelt, Directie & CO 2 -functionaris

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2012 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2012 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2012 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 Auteur Jan ten Cate en Gerda de Raad Versienummer: 4 Versie datum: 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems BAM Techniek - Energy Systems Uw energie- en gebouwmanager Energie is absoluut onmisbaar voor de

Nadere informatie

HAN DUURZAAM. Focus bedrijfsvoering 1995-2013-2016 Accent EnergieEfficientyPlan EEP. Presentatie 31januari 2013 voor Surf door Wim van Pelt

HAN DUURZAAM. Focus bedrijfsvoering 1995-2013-2016 Accent EnergieEfficientyPlan EEP. Presentatie 31januari 2013 voor Surf door Wim van Pelt HAN DUURZAAM Focus bedrijfsvoering 1995-2013-2016 Accent EnergieEfficientyPlan EEP Presentatie 31januari 2013 voor Surf door Wim van Pelt Opbouw presentatie Even de HAN voorstellen Wat is een MeerJarenAfspraak

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Handboek Energiemanagementsysteem

Handboek Energiemanagementsysteem Croon Elektrotechniek B.V. Facilitaire Diensten Hoofdkantoor Rotterdam Schiemond 20-22 3024 EE Rotterdam Postbus 6073 3002 AB Rotterdam Telefoon +31 10-448 33 44 www.croon.nl Handboek Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs

MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs MJA-Sectorrapport 2012 Wetenschappelijk onderwijs Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Wetenschappelijk onderwijs Datum: 16 mei 2013 Status: Eindversie Kenmerk: 1235678/223/BHW/AB/157005 Contactpersoon:

Nadere informatie

Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4

Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4 Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4 Inhoud Waarom is energiebesparing interessant? Belang van een juiste aanpak Zelf doen vs. Outsourcing Klassieke

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Van Beek. Grip op energie

Van Beek. Grip op energie Van Beek Grip op energie Van Beek: grip op energie Van Beek is specialist in het vertalen van meetgegevens naar concrete managementinformatie en adviezen. Wij doen dit bij uiteenlopende bedrijfsprocessen,

Nadere informatie

Duurzaamheid & energiebesparing KISS-bijeenkomst, 7 juli 2011

Duurzaamheid & energiebesparing KISS-bijeenkomst, 7 juli 2011 Duurzaamheid & energiebesparing KISS-bijeenkomst, 7 juli 2011 Joram Nauta 1 Onderwerpen Een heldere en concrete ambitie over duurzaamheid Energiebesparing en de zorgsector Hoe stroomt de energie bij u?

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen M. van der Spek Hoveniers BV Benthuizen 30-10-2015 Hendrik-Jan Konijn Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding 2.0 Referentie

Nadere informatie

CO2-reductiedoelstellingen

CO2-reductiedoelstellingen CO2-reductiedoelstellingen Samen zorgen voor minder CO2 Boskoop 16 februari 2016 P. van t Wout Akkoord directie: Datum: Handtekening: 1 Inleiding Dit CO2-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem,

Nadere informatie

(Energie) management-actieplan

(Energie) management-actieplan (Energie) management-actieplan Eis 3.B.2 Barendrecht, Oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk Inhoud 1. Inleiding 3

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Firma W. Zwaan en Zonen Auteur(s): Gerard Zwaan, directie & CO2-functionaris

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Energiemanagementplan Certificering op CO2-prestatieladder

Energiemanagementplan Certificering op CO2-prestatieladder Energiemanagementplan Certificering op CO2-prestatieladder CO 2 -prestatieladder Van Oostrum Westbroek B.V. Niveau 3 Auteur(s): T. Meerkerk, CO2-functionaris, Van Oostrum Westbroek B.V. M. de Lange, extern

Nadere informatie

Klimaatklachten of een hoog verbruik? Maak gebruik van de Agema Installatie Monitor.

Klimaatklachten of een hoog verbruik? Maak gebruik van de Agema Installatie Monitor. Klimaatklachten of een hoog verbruik? Maak gebruik van de Agema Installatie Monitor. Als verantwoord ondernemer wilt u zo veel mogelijk besparen op energieverbruik. Als modern ondernemer wilt u goede prestaties

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen J.M. de Wit Groenvoorziening BV Hazerswoude-Rijndijk 11 juni 2015 Marco Hoogenboom. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding

Nadere informatie

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012

VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Energy Services Verhoef BV VOORTGANGSRAPPORTAGE ONTWIKKELING ENERGIE-EFFICIENTIE IN DE SUPERMARKTSECTOR OVER HET JAAR 2012 Concept, 21 mei 2013 Opgesteld door Energy Services Verhoef BV in opdracht van

Nadere informatie

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H.

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H. 1 van 9 Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 9 INHOUDSOPGAVE 1. CO₂ REDUCTIEBELEID Het

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2013 (1 e halfjaar) Periode: 1 januari t/m 30 juni 2013

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2013 (1 e halfjaar) Periode: 1 januari t/m 30 juni 2013 CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2013 (1 e halfjaar) Periode: 1 januari t/m 30 juni 2013 Auteur Jan ten Cate en Gerda de Raad Versienummer: 2 Versie datum: 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

MPZ draaiboek energiecampagne zorgsector

MPZ draaiboek energiecampagne zorgsector MPZ draaiboek energiecampagne zorgsector Zorg voor Energie MPZ Adriaan van Engelen Versie 2; 8 oktober 2012 (deze versie wordt na 2012 verder aangevuld) 1 Inleiding De Werkgroep Energie van Milieu Platform

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

Benchmarkmodel. Bedrijf XYZ. eindresultaten klanten beleid. Analyse en leggen verbanden. Kwaliteit Tevredenheid Kosten. Waardering.

Benchmarkmodel. Bedrijf XYZ. eindresultaten klanten beleid. Analyse en leggen verbanden. Kwaliteit Tevredenheid Kosten. Waardering. Benchmarken In feite is benchmarken meten, vergelijken, leren en vervolgens verbeteren. Dit kan op zeer uiteenlopende gebieden. Van de behandelresultaten van een zorgmedewerker tot de resultaten van het

Nadere informatie

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE 2 INLEIDING 3 01. HET CO2-REDUCTIEBELEID VAN ONS BEDRIJF 3

Nadere informatie

Wat? Waarom? zo zie je meteen het licht! Invoeren van de energieboekhouding

Wat? Waarom? zo zie je meteen het licht! Invoeren van de energieboekhouding E1 zo zie je meteen het licht! Invoeren van de energieboekhouding Wat? Waarom? Energiebesparende acties bouw je niet op los zand. Het is belangrijk om eerst het energieverbruik in kaart te brengen en de

Nadere informatie

Informatiebrochure 1

Informatiebrochure 1 Informatiebrochure 1 Wat kan Blokss Training en Consultancy voor uw bedrijf doen? Ons antwoord hierop is kort samen te vatten in de volgende omschrijving. Blokss Training en Consultancy kan uw medewerkers

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Whitepaper. De kracht van pinch-technologie in de voedingsmiddelenindustrie WWW.VANBEEK.COM

Whitepaper. De kracht van pinch-technologie in de voedingsmiddelenindustrie WWW.VANBEEK.COM Whitepaper De kracht van pinch-technologie in de voedingsmiddelenindustrie Inleiding De voedingsmiddelenindustrie kan nog verder energie besparen door intern warmte te gaan hergebruiken. Pinch-technologie

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 5 Auteur(s): K. Algra / B.H. van Houten () M. de Lange (extern adviseur) (Nedcon Organisatieadvies b.v.) Datum,

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Zwatra B.V. Auteur(s): R. Egas, directie & CO2-functionaris, Zwatra B.V.

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Keiser Verkeerstechniek B.V. Auteur(s): M. Keiser, directeur, Keiser

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Van der Pols Pernis Machineverhuur B.V. Auteur(s): Arend van der Pols,

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Duurzaam Gebouwbeheer

Duurzaam Gebouwbeheer 2-daagse cursus Duurzaam Gebouwbeheer Gemeenten hebben verschillende gebouwen in beheer, zoals gemeentehuizen, kantoren en brandweerkazernes. Ook zijn er gebouwen eigendom van de gemeente, maar worden

Nadere informatie

Driebergse Weg- en Waterbouw B.V.

Driebergse Weg- en Waterbouw B.V. Pagina: 1 van 5 Projectnaam, project 1: Groot onderhoud openbare ruimte Noord Oost Opdrachtgever : Organisatie (bedrijf): Internetsite: Opgesteld door: Geaccordeerd door: Driebergse Weg- en Waterbouw B.V.

Nadere informatie

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan Datum: april 2015 versie 3 Pagina 1 van 6 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2017 V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan te Nijkerk Datum: april 2015 versie 3 Pagina 2 van 6 Inhoud 1 Inleiding energie meetplan

Nadere informatie

Energie Audit verslag 2014 Energie Management Actieplan 2015

Energie Audit verslag 2014 Energie Management Actieplan 2015 Energie Audit verslag 2014 Energie Management Actieplan 2015 Energie Audit Verslag 2014/Energie Management Actieplan 2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 3. Energieverbruik en energiegebruikers

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN. Opdrachtgever : Directie. Project : W999176. Opgesteld : RBe. Gecontroleerd : KVV. Vrijgegeven : EW.

COMMUNICATIEPLAN. Opdrachtgever : Directie. Project : W999176. Opgesteld : RBe. Gecontroleerd : KVV. Vrijgegeven : EW. COMMUNICATIEPLAN Opdrachtgever : Project : Opgesteld : RBe Gecontroleerd : KVV Vrijgegeven : EW Referentie : Communicatieplan.docx Versie : 1.0 Status : Definitief Datum : 24 augustus 2012 Postbus 412

Nadere informatie

Energie management actieplan

Energie management actieplan Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Aannemingsbedrijf H. de Boer Muiderberg B.V. Auteur(s): J. de Beer, CO2-functionaris,

Nadere informatie

Doordacht energie-efficiencyplan leidraad voor MJA3

Doordacht energie-efficiencyplan leidraad voor MJA3 Doordacht energie-efficiencyplan leidraad voor MJA3 Deze folder bevat informatie over nut en noodzaak van een doordacht energie-efficiencyplan (EEP). Bovendien staat er in welke hulpmiddelen beschikbaar

Nadere informatie

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Rotterdam en regio Rijnmond Auteur : Christian de Laat Willem de Neve Documentnummer : 20957328 Afdeling : Rotterdam en Regiogemeenten Datum : september 2009

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek E: info@malvee.com T: +31 (0)76 7002012 Het opzetten en uitvoeren van een medewerker tevredenheid onderzoek is relatief eenvoudig zolang de te nemen stappen bekend

Nadere informatie

Handboek EnergieManagementSysteem

Handboek EnergieManagementSysteem Handboek EnergieManagementSysteem Bedrijfsgegevens: Naam ALFEN bv Adres Hefbrugweg 28 Plaats 1332AP Almere Tel 036 549 3400 website www.alfen.com KvK nr. 3903 7364 Pagina 1 van 6 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...

Nadere informatie

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013 ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN code: B1308 3 oktober 2013 datum: 3 oktober 2013 referentie: lak code: B1308 blad: 3/8 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Onderdelen van het energiemanagement actieplan 5 2.1

Nadere informatie

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten Samen werken aan betere zorg van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 Participatie van cliënten... 4 De rol van de cliëntenraad in verbetertrajecten... 6 Het stappenplan:

Nadere informatie

CO 2 -Prestatieladder

CO 2 -Prestatieladder CO 2 -Prestatieladder Energiemanagement actieplan Schilderwerken De Boer Obdam B.V. 2015 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Auteur(s): R. de Boer (Schilderwerken

Nadere informatie

Ketenanalyse Asbestinventarisatie

Ketenanalyse Asbestinventarisatie Ketenanalyse Asbestinventarisatie Search Consultancy November 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Doelstelling van het onderzoek... 3 1.2. Projectafbakening... 3 2. Uitgangspunten... 4 3. Beschrijving

Nadere informatie

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0 Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 1.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: december 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan 2015. 25 september 2015

Energiemanagement actieplan 2015. 25 september 2015 Energiemanagement actieplan 2015 25 september 2015 Energie Management Actieplan 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 3. Plan van Aanpak 5 4. Deelname

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Energie audit verslag

Energie audit verslag Energie audit verslag Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV juni 2011 2010.0001-10 Inleiding Cauberg-Huygen is sinds 1975 koploper in oplossingen voor de bouw- en infrasector, industrie en ruimtelijke

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Pannekoek GWW B.V. Auteur(s): Carolien Degen, CO 2 -functionaris, Pannekoek

Nadere informatie

Energie- en prestatiemonitoring

Energie- en prestatiemonitoring Energie- en prestatiemonitoring Onderdeel van integraal gebouwbeheer 9 november 2011 Machiel Karels Agenda 1. Wat willen we? 2. Wat gebeurt er om ons heen? 3. Wat er mogelijk is? 4. Wat we zouden moeten

Nadere informatie

3.B.1_1 De Wilde Infra- & Cultuurtechniek B.V. CO 2 reductiedoelstellingen 2015. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1

3.B.1_1 De Wilde Infra- & Cultuurtechniek B.V. CO 2 reductiedoelstellingen 2015. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 3.B.1_1 De Wilde Infra- & Cultuurtechniek B.V. CO 2 reductiedoelstellingen 2015 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

De Wilde Infra- & Cultuurtechniek B.V. 3.B.1 Reductiedoelstellingen en plan van aanpak. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.

De Wilde Infra- & Cultuurtechniek B.V. 3.B.1 Reductiedoelstellingen en plan van aanpak. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3. De Wilde Infra- & Cultuurtechniek B.V. Vijfhuizen 3.B.1 Reductiedoelstellingen en plan van aanpak Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1 Inleiding 3 2 Doelstellingen

Nadere informatie

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Versie 2012 Inleiding 201 Nederlands Normalisatie Instituut. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3. 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Algemeen 2.2 Per scope

Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3. 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Algemeen 2.2 Per scope Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): F. Reijm () A.T. Zweers (A.T.

Nadere informatie

CO 2 Managementplan. Eti BV. Autorisatiedatum: 25-02-2016 Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijke manager:

CO 2 Managementplan. Eti BV. Autorisatiedatum: 25-02-2016 Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijke manager: CO 2 Managementplan Eti BV Auteur: John Nannings Autorisatiedatum: 25-02-2016 Versie: 1.0 Handtekening autoriserend verantwoordelijke manager: CO 2 Managementplan 2.C.2 & 3.B.2 Inhoud 1 INLEIDING... 3

Nadere informatie

Onafhankelijk adviesbureau met 26 jaren ervaring op het gebied van bouw, onderhoud en energie

Onafhankelijk adviesbureau met 26 jaren ervaring op het gebied van bouw, onderhoud en energie Onafhankelijk adviesbureau met 26 jaren ervaring op het gebied van bouw, onderhoud en energie Voor gemeente, onderwijs, winkels, zorg en MKB betrouwbare, beheersbare en betaalbare huisvesting! Koningsweg

Nadere informatie