Stemming onder ondernemers in het MKB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stemming onder ondernemers in het MKB"

Transcriptie

1 Stemming onder ondernemers in het MKB

2 ISBN : Rapportnummer : A Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Panteia BV Panteia BV Bredewater 26 P.o. box CA Zoetermeer 2701 AA Zoetermeer The Netherlands Klaas Bangma Dick Snel Zoetermeer, oktober 2014 Voor alle informatie over MKB en Ondernemerschap: De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van Panteia. Panteia aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden. The responsibility for the contents of this report lies with Panteia. Quoting numbers or text in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned. No part of this publication may be copied and/or published in any form or by any means, or stored in a retrieval system, without the prior written permission of Panteia. Panteia does not accept responsibility for printing errors and/or other imperfections.

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Vertrouwen in de economische ontwikkeling MKB-ondernemers hebben weer vertrouwen in de economische ontwikkeling MKB-ondernemers zijn positiever over de economische ontwikkeling van het eigen bedrijf MKB-ondernemers hebben weer meer vertrouwen in het economische beleid 9 3 Verwachtingen voor de prestaties van het eigen bedrijf Meer ondernemers voorzien een toename van de omzet Ondernemers optimistisch over winstontwikkeling Minder bedrijven met daling van de werkgelegenheid 13 4 Stemming in het kleinbedrijf Kleinere bedrijven minder optimistisch 15 5 Stemming naar sector De stemming onder MKB-ondernemers verschilt per sector 19 3

4

5 1 Inleiding Deze rapportage geeft een beeld van de stemming onder de ondernemers in het MKB ten aanzien van de Nederlandse economie en de eigen bedrijfsprestaties. Deze stemming is te beschouwen als een goede eerste indruk van de verwachte economische ontwikkeling van de MKB-bedrijven in de nabije toekomst. De gegevens over de stemming onder de ondernemers zijn ontleend aan het MKB-Beleidspanel. Dit is een enquête van Panteia/EIM onder ondernemers in het MKB (bedrijven met minder dan 250 werkzame personen). De enquête wordt jaarlijks gehouden. Allereerst wordt ingegaan op het vertrouwen van de MKB-ondernemers in de economische ontwikkeling. Vervolgens wordt een beeld gegeven van de verwachtingen van de MKB-ondernemers voor de prestaties van het eigen bedrijf. Het laatste hoofdstuk geeft een beeld van de stemming van de MKB-ondernemers in de diverse sectoren. 5

6

7 2 Vertrouwen in de economische ontwikkeling De stemming onder de ondernemers in het MKB wat betreft de economische ontwikkeling wordt gemeten aan de hand van het vertrouwen in de economische ontwikkeling van Nederland, de economische ontwikkeling van het eigen bedrijf en het vertrouwen in het door de Nederlandse overheid gevoerde economische beleid. Het vertrouwen van de MKB-ondernemers in de economische ontwikkeling van Nederland is na twee negatieve jaren weer flink hersteld. De ondernemers zijn eveneens positiever over de ontwikkeling van het eigen bedrijf. De ondernemers hebben dit jaar ook aanzienlijk meer vertrouwen in het door de Nederlandse overheid gevoerde economische beleid. 2.1 MKB-ondernemers hebben weer vertrouwen in de economische ontwikkeling Na het crisisjaar 2009 herstelde in 2010 en 2011 het vertrouwen van de ondernemers in het MKB in de economische ontwikkeling van Nederland. In de afgelopen 2 jaar, 2012 en 2013, is het vertrouwen als gevolg van de eurocrises sterk teruggevallen. Met de eerste signalen dat de economie weer licht herstelt, is het vertrouwen onder ondernemers weer flink toegenomen (zie figuur 1). Nu heeft ruim driekwart van de ondernemers vertrouwen of enigszins vertrouwen in de economische ontwikkeling. Vorig jaar had meer dan de helft geen vertrouwen in de economische ontwikkeling. Vooral de groep ondernemers die vertrouwen heeft in de economische ontwikkeling is flink groter geworden. Daartegenover is de groep ondernemers die geen vertrouwen heeft in de economische ontwikkeling aanzienlijk afgenomen. Het beeld van het vertrouwen van de ondernemers in de economische ontwikkeling wordt steeds bepaald door de beide uiterste groepen, want de groep ondernemers die enigszins vertrouwen heeft in de economische ontwikkeling blijft door de jaren heen vrijwel even groot. 7

8 figuur 1 Vertrouwen van ondernemers in het MKB in de economische ontwikkeling van Nederland, (in % van het aantal ondernemers) Bron: MKB-Beleidspanel 2.2 MKB-ondernemers zijn positiever over de economische ontwikkeling van het eigen bedrijf Aan de ondernemers in het MKB is gevraagd om een rapportcijfer te geven voor de economische ontwikkeling van het eigen bedrijf in De overgrote meerderheid van de ondernemers is positief gestemd over de economische ontwikkeling van het eigen bedrijf. Dit jaar geven de ondernemers een gemiddeld rapportcijfer van 6,5. Dat is 0,3 punt hoger dan in De meeste ondernemers geven een rapportcijfer rondom het gemiddelde, dus een 6 of een 7 (zie figuur 2). Vooral de groep ondernemers die een hoger rapportcijfer geeft (een 8 of hoger), is toegenomen van 9 tot 19%. 1 Voor het rapportcijfer geldt dat 1 zeer slecht is en 10 uitmuntend. 8

9 figuur 2 Rapportcijfer van ondernemers in het MKB voor de economische ontwikkeling van het eigen bedrijf in 2013 en 2014 (in % van het aantal ondernemers) 50% 40% 36% 38% 30% 31% 24% 24% meting % 19% 19% meting % 9% 0% tot en met en hoger Bron: MKB-Beleidspanel 2.3 MKB-ondernemers hebben weer meer vertrouwen in het economische beleid De afname van het vertrouwen van de ondernemers in het MKB in de ontwikkeling van de Nederlandse economie is in de afgelopen jaren gepaard gegaan met een aanzienlijke afname van het vertrouwen in het door de Nederlandse overheid gevoerde economische beleid. Net iets meer dan 40% van de ondernemers had in 2013 hierin vertrouwen of enigszins vertrouwen (zie figuur 3). Nu het economische herstel weer is ingezet, is het vertrouwen in de economische ontwikkeling weer toegenomen. Dit heeft ook zijn weerslag op het vertrouwen in het economische beleid. Nu heeft weer meer dan de helft van de MKB-ondernemers (54%) vertrouwen in het economische beleid. In de afgelopen vijf jaar was er alleen in 2011 meer vertrou wen in het gevoerde economische beleid. 9

10 figuur 3 Vertrouwen van ondernemers in het MKB in het economische beleid, (in % van het aantal ondernemers) % 33% 46% % 29% 58% % 32% 45% % 36% 26% % 35% 49% % 35% 47% 0% 20% 40% 60% 80% 100% ja enigszins nee Bron: MKB-Beleidspanel 10

11 3 Verwachtingen voor de prestaties van het eigen bedrijf De stemming onder de ondernemers in het MKB wat betreft de prestaties van het eigen bedrijf wordt gemeten aan de hand van de verwachtingen voor de ontwikkeling van de omzet, de winst en de werkgelegenheid. Wat betreft de verwachtingen over de prestaties van het eigen bedrijf zijn de MKBondernemers nu positiever gestemd dan een jaar geleden. De omzet, de winst en de werkgelegenheid zullen dit jaar naar verwachting veel vaker toenemen en minder vaak afnemen. Hoofdstuk vier laat zien dat kleinere bedrijven (tot 10 werkenden) beduidend minder positief dan MKB bedrijven die iets groter zijn. 3.1 Meer ondernemers voorzien een toename van de omzet In het voorjaar van 2013 verwachtte 23% van de ondernemers in het MKB dat de omzet van het eigen bedrijf in 2013 zou toenemen. Toen waren de ondernemers behoorlijk pessimistisch. Uiteindelijk blijkt deze verwachting ook met de gerealiseerde omzet overeen te komen. Daarentegen is het aandeel bedrijven met een omzetdaling aanzienlijk forser uitgevallen dan vooraf werd voorzien. Nu blijkt dat bij 44% van de ondernemers de omzet is gedaald. Vooraf werd door 38% een omzetdaling voorzien (zie figuur 4). Hiermee is 2013 uiteindelijk een tegenvallend jaar geworden voor MKBondernemers. figuur 4 Verwachte omzetontwikkeling voor 2013 en 2014 en de gerealiseerde omzetontwikkeling in 2013 in het MKB (in % van het aantal ondernemers) verwachte omzetontwikkeling % 45% 24% omzetontwikkeling 2013 (realisatie) 25% 31% 44% verwachte omzetontwikkeling 2013 ) 23% 39% 38% 0% 20% 40% 60% 80% 100% groei gelijk afname Bron: MKB-Beleidspanel 11

12 Voor 2014 zijn de MKB-ondernemers aanmerkelijk optimistischer gestemd over de ontwikkeling van de omzet. Ruim 30% van de ondernemers verwacht dat de omzet zal toenemen. Dit is hoger dan het aandeel van de ondernemers waarbij in 2013 de omzet is toegenomen en hoger dan het aandeel dat in het voorjaar van 2013 een toename van de omzet verwachtte. Het aandeel van de ondernemers die een afname van de omzet verwachten, is aanzienlijk lager dan het aandeel van de ondernemers waarbij de omzet in 2013 is afgenomen en het aandeel dat in het voorjaar van 2013 een afname van de omzet verwachtte. 3.2 Ondernemers optimistisch over winstontwikkeling In het voorjaar van 2013 verwachtte ongeveer een kwart van de MKB-ondernemers dat de winst van het eigen bedrijf in 2013 zou toenemen. Uiteindelijk is het aandeel bedrijven met winstgroei iets hoger uitgevallen (zie figuur 5). Een derde van de ondernemers verwachtte in 2013 een daling van de winst. Dit komt overeen met het beeld van de gerealiseerde winst in figuur 5 Verwachte winstontwikkeling voor 2013 en 2014 en de gerealiseerde winstontwikkeling in 2013 in het MKB (in % van het aantal ondernemers) verwachte winstontwikkeling % 45% 19% winstontwikkeling 2013 (realisatie) 28% 37% 35% verwachte winstontwikkeling % 44% 33% 0% 20% 40% 60% 80% 100% groei gelijk afname Bron: MKB-Beleidspanel Voor 2014 is het aandeel van de MKB-ondernemers die een toename van de winst verwachten, hoger dan het aandeel van de ondernemers die in 2013 een toename van de winst hebben gerealiseerd. Het aandeel van de ondernemers die in 2014 een afname van de winst verwachten, is fors minder dan het aandeel van de ondernemers die voor 2013 een afname van de winst verwachtten en met een winstdaling zijn geconfronteerd. Vergeleken met het voorjaar van 2013 verwachten nu even veel ondernemers dat de winst gelijk zal blijven. 12

13 3.3 Minder bedrijven met daling van de werkgelegenheid De overgrote meerderheid van de ondernemers verwacht dat de werkgelegenheid in het eigen bedrijf in 2014 gelijk zal blijven. Dat was in 2013 niet anders, zowel wat betreft de verwachting als wat betreft de realisatie (zie figuur 6). Wat betreft het aantal ondernemers dat verwacht dat de werkgelegenheid in het eigen bedrijf zal veranderen, is er wel sprake van een iets optimistischer stemming. 8% van de MKB - ondernemers verwacht dat de werkgelegenheid in het eigen bedrijf in 2014 zal toenemen. In het voorjaar van 2013 lag het aandeel van de ondernemers die een toename van de werkgelegenheid verwachten, met 6% iets lager. Voor 2014 verwacht 7% van de MKB-ondernemers dat de werkgelegenheid zal dalen. Vergeleken met de verwachting in het voorjaar van 2013 en de realisatie in 2013 ligt dit aandeel lager. figuur 6 Verwachte werkgelegenheidsontwikkeling voor 2013 en 2014 en de gerealiseerde werkgelegenheidsontwikkeling in 2013 in het MKB (in % van het aantal ondernemers) verwachte werkgelegenheidsontwikkeling % 85% 7% werkgelegenheidsontwikkeling 2013 (realisatie) 5% 83% 12% verwachte werkgelegenheidsontwikkeling % 83% 11% 0% 20% 40% 60% 80% 100% groei gelijk afname Bron: MKB-Beleidspanel 13

14

15 4 Stemming in het kleinbedrijf 4.1 Kleinere bedrijven minder optimistisch Kleinere bedrijven blijken minder vertrouwen te hebben in de economische ontwikkeling van Nederland en in het gevoerde economische beleid. Bedrijven met meer dan 10 werknemers zijn beduidend positiever dan de kleinere bedrijven. Het blijkt dat kleinere bedrijven eveneens minder optimistisch zijn ten aanzien van hun omzet- en winstverwachting dan grotere bedrijven. Vooral bij zelfstandigen en ondernemers zonder personeel zijn er naar verhouding weinig optimisten te vinden. Van deze ondernemers verwacht 26% een stijging van de omzet en 31% een stijging van de winst. Bij bedrijven met meer dan 10 werknemers in dienst liggen deze cijfers beduidend gunstiger. Van deze bedrijven verwacht bijna de helft een stijging van de omzet en van de winst. Oorzaken van het gebrek aan optimisme onder de kleinere ondernemers is onder meer de sterke focus op de binnenlandse markt, de concurrentie van nieuwe toetreders en een grotere druk op de tarieven. Grotere bedrijven profiteren al langer van de gunstiger ontwikkeling op de buitenlandse markt en zijn daardoor ook positiever over hun verwachte ontwikkelingen. figuur 7 Vertrouwen van ondernemers in de economische ontwikkeling in het kleinbedrijf (in % van het aantal ondernemers) 1 werkzame persoon 45% 34% 21% 2-10 werkzame personen 43% 33% 24% werkzame personen 52% 30% 18% 0% 20% 40% 60% 80% 100% ja enigszins nee Bron: MKB-Beleidspanel 15

16 figuur 8 Vertrouwen van ondernemers in het economische beleid in het kleinbedrijf (in % van het aantal ondernemers) 1 werkzame persoon 21% 32% 47% 2-10 werkzame personen 19% 35% 46% werkzame personen 27% 36% 37% 0% 20% 40% 60% 80% 100% ja enigszins nee Bron: MKB-Beleidspanel figuur 9 Verwachte omzetontwikkeling in 2014 in het kleinbedrijf (in % van het aantal ondernemers) 1 werkzame persoon 26% 48% 26% 2-10 werkzame personen 35% 43% 22% werkzame personen 46% 34% 20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% groei gelijk afname Bron: MKB-Beleidspanel 16

17 figuur 10 Verwachte winstontwikkeling voor 2014 in het kleinbedrijf (in % van het aantal ondernemers) 1 werkzame persoon 31% 48% 21% 2-10 werkzame personen 42% 43% 15% werkzame personen 50% 36% 14% 0% 20% 40% 60% 80% 100% groei gelijk afname Bron: MKB-Beleidspanel 17

18

19 5 Stemming naar sector 5.1 De stemming onder MKB-ondernemers verschilt per sector De vorige paragrafen hebben laten zien dat de stemming onder de ondernemers in het MKB in het algemeen is verbeterd. Er zijn tussen de sectoren wel aanzienlijke verschillen wat betreft de stemming (zie tabel 4.1). De MKB-ondernemers die gericht zijn op het buitenland, zijn nog het meest optimistisch. Het gaat dan vooral om ondernemers in de industrie, de transportsector en de groothandel. Ook ondernemers in de informatie- en communicatiesector zijn bovengemiddeld optimistisch. MKBondernemers die sterk afhankelijk zijn van consumentenbestedingen, zijn het meest pessimistisch. Het betreft de ondernemers in de detailhandel, de autosector en de persoonlijke diensten. Daarnaast is de stemming onder de MKB-ondernemers in de bouw en de financiële en zakelijke diensten beneden het gemiddelde vertrouwen. tabel 4.1 Stemming* onder ondernemers in het MKB naar sector, 2014 sector stemming onder ondernemers** industrie + bouw - groothandel + detailhandel -- autosector -- horeca = transport ++ informatie en communicatie ++ financiële en zakelijke diensten - persoonlijke diensten -- * De stemming onder MKB-ondernemers is gemeten aan de hand van vijf indicatoren: vertrouwen in de economie, vertrouwen in het economische beleid, omzetverwachting, winstverwachting en werkgelegenheidsverwachting. ** Plus- en mintekens duiden erop of ondernemers in de betreffende sector een meer of minder dan gemiddeld vertrouwen hebben ten opzichte van ondernemers in het gehele MKB. ++ ruim bovengemiddeld vertrouwen + bovengemiddeld vertrouwen = gemiddeld vertrouwen benedengemiddeld vertrouwen ruim benedengemiddeld vertrouwen Bron: MKB-Beleidspanel

20

21 De resultaten van het Programma MKB en Ondernemerschap worden in twee reeksen gepubliceerd, te weten: Research Reports en Publieksrapportages. De meest recente rapporten staan (downloadable) op: Recente Publieksrapportages A Bedrijfsfinanciering, zo kan het ook - Update 2014 A MKB: Een belangrijke speler in internationale waardeketens A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015 A De financiële positie van het MKB in 2014 en 2015 A Beelden van bedrijfscriminaliteit. Empirisch onderzoek op basis van 37 cases A Entrepreneurship in the Netherlands, The top sectors A Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren A Monitor Inkomens Ondernemers Editie 2013 A Financieringsproblemen in de binnenvaart A Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen van zzp'ers, Resultaten zzp-panel meting II 2013 A Innovatie in de agrarische sector. De verschillende innovatievormen in beeld A Bedrijfsoverdrachten in een periode van recessie en vergrijzing A Ondernemendheid in de culturele sector A Topsectoren in beeld Beleving van het ondernemingsklimaat - meting voorjaar A Monitor vrouwelijk en etnisch ondernemerschap 2013 A Inkomens Zelfstandigen 2013 A Samenwerken bij vernieuwing in de topsectoren A Lokale lasten voor bedrijven A De effecten van de topsectoren op de bredere economie A Wat drijft MKB ondernemers A Gebruikersinnovatie in het MKB A Topsectoren in beeld. Ontwikkeling van de innovativiteit van de topsectoren in najaar 2012-voorjaar 2013 A MKB Rating: Smaakt naar meer, onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven A Vertrouwen in eigen bedrijf keldert: ondernemersvertrouwen door de jaren heen A Aankomende en opkomende challengers in de topsectoren A Samenwerkingskenmerken van challengers in de topsectoren A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 A Ondernemen in de horecasector 2013 A Ondernemen in de groothandelsector 2013 A Ondernemen in de overige dienstverlening 2013 A Ondernemen in de bouwsector 2013 A Ondernemen in de transportsector 2013 A Ondernemen in de autosector

22 A Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB A Ondernemen in de zakelijke dienstverlening 2013 A Ondernemen in de metaalelektro 2013 A Ondernemen in de voedings- en genotmiddelenindustrie 2013 A Ondernemen in de detailhandel 2013 A De grijze ondernemer. Internationale vergelijking van de grijze ondernemer A Nulmeting studentbedrijven A Toekomst van de maakindustrie. Knowledge based capital! A Opleiding en scholing van zzp ers Resultaten zzp-panel meting I van 2013 A Internationale benchmark ondernemerschap Tabellenboek A Topsectoren: beeld en ontwikkeling. Update oktober 2013 A Technologische en sociale innovatie in een concurrerende markt A Innovatie en internationalisering in het MKB A Innovatie in het MKB, ontwikkelingen in de periode A Fulfilment van online verkoop A De overheid als klant van het MKB A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 A De innovativiteit van het MKB in 2013 A Monitor buitenlandse investeringen MKB A Sectorale veranderingen in de Nederlandse economie A Geen vertrouwen ondernemers in het economische beleid - Najaar 2013 A Verschillen tussen uitzendondernemingen A Economische effecten verlaging van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven A Exportindex MKB. Ontwikkelingen A Topsectoren: beeld en ontwikkeling. Update augustus 2013 A Bedrijfsfinanciering: zó kan het ook! A Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid A Inkomens Zelfstandigen 2012 A Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2013 en 2014 Update juni A De rol van sociale media bij innovatie door zzp ers A Topsectoren in beeld. Internationale oriëntatie topsectoren A Topsectorenpanel. Methodologische verantwoording A Calimero creativiteit: De innovatieve netwerken van zzp ers A Hoe goed ligt de gemeente bij MKB? A Monitor Inkomens Ondernemers A Het wenkend perspectief van consumenteninnovatie A Innoveren achter de schermen A De financiële positie van het MKB in 2013 en 2014 A Minirapportage biomaterialen A Ontwerp krapte-indicator belangrijke beroepen topsectoren 22

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen

Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Vertrouwen in eigen bedrijf keldert Ondernemersvertrouwen door de jaren heen Bram van der Linden Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1107-1 Rapportnummer : A201373 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus

Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB. drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Bijdrage van buitenlandse werknemers aan innovatie in het MKB drs. A. Bruins T. Span MSc drs. P. Gibcus Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1096-8 Rapportnummer : A201363 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven

MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven MKB Rating: smaakt naar meer Onderzoek naar bekendheid en gebruik van ratings door MKB-bedrijven Lia Smit, Ro Braaksma, Pieter Fris Zoetermeer, december 2013 ISBN : 978-90-371-1108-8 Rapportnummer : A201374

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1998-2012 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins drs. D. Snel drs. N. Timmermans Zoetermeer, 5 juli 2013 Rapportnummer : A201337 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Een innovatieve blik op de toekomst. Verwachtingen van het innovatieve mkb

Een innovatieve blik op de toekomst. Verwachtingen van het innovatieve mkb Een innovatieve blik op de toekomst Verwachtingen van het innovatieve mkb ISBN : 978-90-371-2135-3 Rapportnummer : A201429 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Wat drijft MKB-ondernemers?

Wat drijft MKB-ondernemers? Wat drijft MKB-ondernemers? Ontwikkeling doelstellingen 2004-2013 ISBN : 978-90-371-1109-5 Rapportnummer : A201403 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2014 en 2015 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, mei 2014 ISBN : 978-90-371-1126-2 Rapportnummer : A201420 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014

Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2014 ISBN : 978-90-371-1133-0 Rapportnummer : A201427 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl)

Nadere informatie

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland

Personeelsmonitor Provincies. Benchmarkrapport Provincie Noord-Holland Personeelsmonitor Provincies Benchmarkrapport Zoetermeer, oktober 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

De Watersector Exportindex (WEX)

De Watersector Exportindex (WEX) De Watersector Exportindex (WEX) prognose 2006 drs. P. Gibcus drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, februari 2007 Dit onderzoek is gefinancierd door het programma Partners voor Water. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Benchmark klanten Qredits

Benchmark klanten Qredits Benchmark klanten Qredits Lia Smit Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201308 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl). Voor alle

Nadere informatie

De stand van Mediation in Nederland

De stand van Mediation in Nederland De stand van Mediation in Nederland drs. R.J.M. Vogels Zoetermeer, 17 november 2011 In opdracht van het Nederlands Mediation Instituut (NMI). De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Universiteit van Amsterdam, INTT Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Universiteit van Amsterdam, INTT De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015

Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar 2015 Conjunctuurpeiling BNA Voorjaar René Vogels Zoetermeer, 10 april De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen,

Nadere informatie

Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren

Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren Omvang en prestaties van het MKB in de topsectoren drs. P. Fris Zoetermeer, april 2014 ISBN : 978-90-371-1122-4 Rapportnummer : A201416 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv

Tevredenheidsonderzoek 2011. Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Tevredenheidsonderzoek 2011 Dienst inburgeren Studiecentrum Talen Eindhoven bv Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van Studiecentrum Talen Eindhoven bv De verantwoordelijkheid voor de inhoud

Nadere informatie

MKB en ontslagrecht. Verwachtingen over effecten van aanstaande wijzigingen

MKB en ontslagrecht. Verwachtingen over effecten van aanstaande wijzigingen MKB en ontslagrecht Verwachtingen over effecten van aanstaande wijzigingen ISBN : 978-90-371-1136-1 Rapportnummer : A201431 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Tevredenheidsonderzoek 2012 Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Zoetermeer, maandag 4 februari 2013 In opdracht van Jobcoach organisatie Trace Daelzicht De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis

Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2013. A. Ruis Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2013 A. Ruis Zoetermeer, oktober 2013 ISBN : 978-90-371-1086-9 Rapportnummer : A201350 / C10193 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid

Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Kunnen MKB-ondernemers de weg nog vinden? Veranderingen in de sociale zekerheid Peter Brouwer Zoetermeer, april 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl Zoetermeer, vrijdag 13 november 2015 In opdracht van Regionaal Autisme Centrum onderdeel Autismewerk.nl De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

De oudere starter in Nederland Quick Service

De oudere starter in Nederland Quick Service De oudere starter in Nederland Quick Service Heleen Stigter Zoetermeer, januari 2003 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf

Tevredenheidsonderzoek ROC De Leijgraaf Tevredenheidsonderzoek 2015 ROC De Leijgraaf Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van ROC De Leijgraaf De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies

Uitgevoerd in opdracht van. Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Uitgevoerd in opdracht van Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2013 Provincies Zoetermeer, 17 september 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland

Innovatie in het MKB in Noord-Nederland Innovatie in het MKB in C10978 Petra Gibcus en Yvonne Prince Zoetermeer, 16 juli 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of

Nadere informatie

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten

Brancheonderzoek BNA. Conjunctuurmeting oktober 2012. Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Brancheonderzoek BNA Conjunctuurmeting oktober 2012 Koninklijke Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandse Architecten Jollemanhof 14 Postbus 19606 1000 GP Amsterdam T 020 555 36 66

Nadere informatie

Cliëntenaudit Bureau ABC

Cliëntenaudit Bureau ABC Cliëntenaudit Bureau ABC 2014 Zoetermeer 17 april 2015 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV

Tevredenheidsonderzoek 2015. AM Werk Reïntegratie BV Tevredenheidsonderzoek 2015 AM Werk Reïntegratie BV Zoetermeer, zondag 14 februari 2016 In opdracht van AM Werk Reïntegratie BV De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

MKB en ontslagrecht. Vernieuwd ontslagrecht vooral goed voor werknemers, aldus het MKB

MKB en ontslagrecht. Vernieuwd ontslagrecht vooral goed voor werknemers, aldus het MKB MKB en ontslagrecht Vernieuwd ontslagrecht vooral goed voor werknemers, aldus het MKB ISBN : 978-90-371-1136-1 Rapportnummer : A201431 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages

Tevredenheidsonderzoek 2014. STE Languages Tevredenheidsonderzoek 2014 STE Languages Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van STE Languages De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Rijn IJssel, Educatie & Integratie Tevredenheidsonderzoek 2015 Rijn IJssel, Educatie & Integratie Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Rijn IJssel, Educatie & Integratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in 2015

Algemeen beeld van het MKB in 2015 Algemeen beeld van het MKB in 2015 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) Drs. K.L. Bangma Drs. D. Snel Zoetermeer, 9 februari 2015 De

Nadere informatie

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse

Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Belasting over de winst verdeeld naar sector en grootteklasse Minirapportage ir. C.C. van de Graaff drs. W.H.J. Verhoeven drs. P. Vroonhof K. Bakker Zoetermeer, 18 september 2002 Dit onderzoek is uitgevoerd

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling

Tevredenheidsonderzoek 2015. Stap.nu Reïntegratie & Counseling Tevredenheidsonderzoek 2015 Stap.nu Reïntegratie & Counseling Zoetermeer, zaterdag 27 februari 2016 In opdracht van Stap.nu Reïntegratie & Counseling De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering

Tevredenheidsonderzoek 2011. BHP Groep Loopbaanadvisering Tevredenheidsonderzoek 2011 BHP Groep Loopbaanadvisering Zoetermeer, zaterdag 4 februari 2012 In opdracht van BHP Groep Loopbaanadvisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia/Stratus.

Nadere informatie

Global Entrepreneurship Monitor 2002

Global Entrepreneurship Monitor 2002 Global Entrepreneurship Monitor 2002 Niels Bosma Zoetermeer, 14 november 2002 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd door het Ministerie

Nadere informatie

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten

Evaluatie campagne Doe meer met Afval. mening betrokken gemeenten Evaluatie campagne Doe meer met Afval mening betrokken gemeenten Zoetermeer, 10 maart 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Stichting ActiefTalent Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Stichting ActiefTalent Zoetermeer, donderdag 21 mei 2015 In opdracht van Stichting ActiefTalent De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt

Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt Concurrentie in het MKB Hoe concurrentie het MKB scherp houdt drs. W.V.M. van Rijt-Veltman drs. J. Snoei Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer: A201313 Dit onderzoek is mede gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Staatvandienst B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Staatvandienst B.V. Zoetermeer, donderdag 13 augustus 2015 In opdracht van Staatvandienst B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van

Nadere informatie

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel

Effecten BTW-verandering op het. gedrag van consumenten in de. Schilders- en stukadoorsbranche. drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Effecten BTW-verandering op het gedrag van consumenten in de Schilders- en stukadoorsbranche drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, 23 maart 2012 Dit onderzoek is gefinancierd door CNV Vakmensen, FNV

Nadere informatie

Monitor MKB Bouw & Infra 27 november 2013

Monitor MKB Bouw & Infra 27 november 2013 Monitor MKB Bouw & Infra 27 november 2013 Onderzoek uitgevoerd door Panteia / EIM in opdracht van Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra Monitor MKB Bouw & Infra 27 november 2013 Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

MKB in regionaal perspectief 2006

MKB in regionaal perspectief 2006 MKB in regionaal perspectief 2006 Zoetermeer, juli 2006 ISBN: 90-371-0971-3 Bestelnummer: A200606 Prijs: 25,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat wordt gefinancierd

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering

Tevredenheidsonderzoek 2013-2014. Coaching en Advisering Tevredenheidsonderzoek 2013-2014 Coaching en Advisering Zoetermeer, zondag 3 augustus 2014 In opdracht van Coaching en Advisering De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. SWA HR Diensten

Tevredenheidsonderzoek 2014. SWA HR Diensten Tevredenheidsonderzoek 2014 SWA HR Diensten Zoetermeer, vrijdag 13 februari 2015 In opdracht van SWA HR Diensten De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. P&M arbeidsreintegratie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. P&M arbeidsreintegratie Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 P&M arbeidsreintegratie Zoetermeer, dinsdag 4 augustus 2015 In opdracht van P&M arbeidsreintegratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen

Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Is uw vereniging toekomstbestendig en voorbereid op de Generatie XYZ? Onderzoek onder branche- en beroepsorganisaties en verenigingen Zoetermeer, 6 juni 2013 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB Starters

Financieringsmonitor MKB Starters Financieringsmonitor MKB Starters Starters en gevestigd MKB vergeleken Pim van der Valk Lia Smit Zoetermeer, 19 januari 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door Ministerie van Economische Zaken Programmaonderzoek

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Arbo Coaching B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2014-2015. Arbo Coaching B.V. Tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Arbo Coaching B.V. Zoetermeer, maandag 20 juli 2015 In opdracht van Arbo Coaching B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers

Nadere informatie

Minirapportage biomaterialen

Minirapportage biomaterialen Minirapportage biomaterialen Arnoud Muizer Zoetermeer, juni 2013 ISBN-nummer : 978-90-371-1067-8 Rapportnummer : A201325 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013. Baanfit verzuim en re-integratie

Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013. Baanfit verzuim en re-integratie Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013 Baanfit verzuim en re-integratie Zoetermeer, zaterdag 20 juli 2013 In opdracht van Baanfit verzuim en re-integratie De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2009. Plooi Coaching

Tevredenheidsonderzoek 2009. Plooi Coaching Tevredenheidsonderzoek 2009 Zoetermeer, 19 mei 2010 In opdracht van De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

VBO Woonindex. Vierde kwartaal 2008. drs. J.J.J. Donkers

VBO Woonindex. Vierde kwartaal 2008. drs. J.J.J. Donkers VBO Woonindex Vierde kwartaal 2008 drs. J.J.J. Donkers Zoetermeer, 7 januari 2009 In opdracht van VBO Makelaars. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2015. Werkelijk B.V.

Tevredenheidsonderzoek 2015. Werkelijk B.V. Tevredenheidsonderzoek 2015 Werkelijk B.V. Zoetermeer, zondag 31 januari 2016 In opdracht van Werkelijk B.V. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Loopbaankamer

Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015. Loopbaankamer Tevredenheidsonderzoek 2014 / 2015 Loopbaankamer Zoetermeer, dinsdag 4 augustus 2015 In opdracht van Loopbaankamer De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2014. Oog voor werk

Tevredenheidsonderzoek 2014. Oog voor werk Tevredenheidsonderzoek 2014 Oog voor werk Zoetermeer, vrijdag 30 januari 2015 In opdracht van Oog voor werk De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Financieringsmonitor MKB

Financieringsmonitor MKB M200901 Financieringsmonitor MKB Eerste resultaten, december 2008 dr. J. Meijaard drs. W.D.M. van der Valk Zoetermeer, januari 2009 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Onderchap,

Nadere informatie

Financiering bij familiebedrijven

Financiering bij familiebedrijven Financiering bij familiebedrijven Ro Braaksma Zoetermeer, 23 september 2011 Dit onderzoek is gefinancierd door het Centrum van het Familiebedrijf. De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM.

Nadere informatie

Kleinschalig Ondernemen 2006. Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB

Kleinschalig Ondernemen 2006. Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB Kleinschalig Ondernemen 2006 Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB Zoetermeer, juni 2006 ISBN: 90-371-0969-1 Bestelnummer: A200604 Prijs: 60,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek

Nadere informatie

Informele investeerders en business angels in Nederland. Kijk op kansen

Informele investeerders en business angels in Nederland. Kijk op kansen Informele investeerders en business angels in Nederland Kijk op kansen ISBN : 978-90-371-1132-3 Rapportnummer : A201426 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006

Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Effecten invoering nieuwe ziektekostenstelsel 2006 Gevolgen voor de werkgeversbijdrage voor het MKB en het grootbedrijf M. Folkeringa P.J.M. Vroonhof Zoetermeer, 30 december 2003 Bestelnummer: M200311

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2009. Renga BV

Tevredenheidsonderzoek 2009. Renga BV Tevredenheidsonderzoek 2009 Zoetermeer, 1 juni 2010 In opdracht van De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Stratus. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in

Nadere informatie

Second Opinion Achter de Lange Stallen

Second Opinion Achter de Lange Stallen Second Opinion Achter de Lange Stallen Henk J. Gianotten Capelle aan den IJssel, 5 februari 2013 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Henk Gianotten. Het gebruik van cijfers en/of teksten

Nadere informatie

Samenwerken bij vernieuwing in de topsectoren

Samenwerken bij vernieuwing in de topsectoren Samenwerken bij vernieuwing in de topsectoren dr. Y.M. Prince Zoetermeer, februari 2014 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap (www.ondernemerschap.nl) ISBN 978-90-371-1112-5

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

De bijdrage van cohorten aan het niveau en de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit

De bijdrage van cohorten aan het niveau en de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit De bijdrage van cohorten aan het niveau en de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit Minirapportage drs. W.H.J Verhoeven dr. R.G.M. Kemp drs. H.H.M. Peeters Zoetermeer, 26 september 2002 Deze studie

Nadere informatie

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

M201012. Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201012 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, juli 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf Ondanks het toegenomen optimisme

Nadere informatie

Kleinschalig Ondernemen 2013

Kleinschalig Ondernemen 2013 Kleinschalig Ondernemen 2013 Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB Klaas Bangma Arjan Ruis Dick Snel Tommy Span Wim Verhoeven Zoetermeer, mei 2013 ISBN : 978-90-371-1065-4 Rapportnummer : A201323

Nadere informatie

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren

Coen in het kort. Inhoud rapportage. Toelichting. Provincie Limburg. Negatief beeld bij alle indicatoren Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting Hoe staat het Nederlandse

Nadere informatie

Sectorale veranderingen in de. Nederlandse economie. W a t is er ve randerd sinds 1988? Ro Braaksma Lia Smit

Sectorale veranderingen in de. Nederlandse economie. W a t is er ve randerd sinds 1988? Ro Braaksma Lia Smit Sectorale veranderingen in de Nederlandse economie W a t is er ve randerd sinds 1988? Ro Braaksma Lia Smit Zoetermeer, september 2013 1 ISBN : 978-90-371-1081-4 Rapportnummer : A201344 Dit onderzoek is

Nadere informatie

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011

Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 M201014 Algemeen beeld van het MKB in de marktsector in 2010 en 2011 Update september drs. K.L. Bangma drs. D. Snel Zoetermeer, september 2010 Economisch herstel MKB blijft achter bij grootbedrijf; pas

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Kleinschalig Ondernemen 2004. Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB

Kleinschalig Ondernemen 2004. Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB Kleinschalig Ondernemen 2004 Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB Zoetermeer, 30 juni 2004 ISBN: 90-371-0926-8 Bestelnummer: A200402 Prijs: 60,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek

Nadere informatie

Inkomens Zelfstandigen 2013. drs. J.P. Vendrig

Inkomens Zelfstandigen 2013. drs. J.P. Vendrig Inkomens Zelfstandigen 2013 drs. J.P. Vendrig Zoetermeer, januari 2014 ISBN : 978-90-371-1113-2 Rapportnummer : A201407 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

MKB in regionaal perspectief

MKB in regionaal perspectief MKB in regionaal perspectief 2008 Zoetermeer, januari 2009 ISBN: 978-90-371-0991-7 Bestelnummer: A200901 Prijs: 35,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap, dat

Nadere informatie

Kleinschalig Ondernemen 2005. Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB

Kleinschalig Ondernemen 2005. Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB Kleinschalig Ondernemen 2005 Structuur en ontwikkeling van het Nederlandse MKB Zoetermeer, juni 2005 ISBN: 90-371-0951-9 Bestelnummer: A200504 Prijs: 60,- Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek

Nadere informatie

Veldwerkverslag. Vrouwen in besluitvormende posities. Dataverzameling

Veldwerkverslag. Vrouwen in besluitvormende posities. Dataverzameling Veldwerkverslag Vrouwen in besluitvormende posities Dataverzameling Zoetermeer, 24 juni 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting

Nadere informatie

Diaspora-links van. migrantenondernemers in Nederland. Een verkenning. drs. A. Bruins

Diaspora-links van. migrantenondernemers in Nederland. Een verkenning. drs. A. Bruins Diaspora-links van migrantenondernemers in Nederland Een verkenning drs. A. Bruins Zoetermeer, april 2013 ISBN: 978-90-371-1062-3 Rapportnummer: A201317 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek

Nadere informatie

Zoetermeer, 16 januari 2015

Zoetermeer, 16 januari 2015 Arbeidsmarkt Groothandel Bloemen en Planten 2014 Zoetermeer, 16 januari 2015 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning

Nadere informatie

Economische effecten van verlaging. van de administratieve lasten voor. het bedrijfsleven. Ton Kwaak

Economische effecten van verlaging. van de administratieve lasten voor. het bedrijfsleven. Ton Kwaak Economische effecten van verlaging van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven Ton Kwaak Zoetermeer, augustus 2013 ISBN : 978-90-371-1079-1 Rapportnummer : A201341 Dit onderzoek is gefinancierd

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Werken in startende bedrijven

Werken in startende bedrijven M201211 Werken in startende bedrijven drs. A. Bruins Zoetermeer, september 2012 Werken in startende bedrijven De meeste startende ondernemers hebben geen personeel. Dat is zo bij de start met het bedrijf,

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Administratieve (over)last

Administratieve (over)last M200811 Administratieve (over)last Perceptie van MKB-ondernemers over verplichte administratieve handelingen J. Snoei Zoetermeer, november 2008 Administratieve lasten Het overgrote deel van de ondernemers

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc.

M201219. Innovatie in het MKB. Ontwikkelingen in de periode 2002-2012. A. Ruis MSc. M201219 Innovatie in het MKB Ontwikkelingen in de periode 2002-2012 A. Ruis MSc. Zoetermeer, november 2012 Toename innovativiteit in het MKB Na een scherpe daling van de innovativiteit in het MKB in 2011,

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen

Conjunctuurenquête Nederland. Eerste kwartaal 2015. Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Conjunctuurenquête Nederland Eerste kwartaal 215 Vertrouwen ondernemers verder toegenomen Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het eerste kwartaal

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Opleiding en scholing van zzp'ers

Opleiding en scholing van zzp'ers Opleiding en scholing van zzp'ers Resultaten zzp-panel meting I van 2013 ISBN : 978-90-371-1090-6 Rapportnummer : A201355 Dit onderzoek is gefinancierd door het programmaonderzoek MKB en Ondernemerschap

Nadere informatie

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager

MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager M201120 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager drs. B van der Linden Zoetermeer, december 2011 MKB-ondernemer ziet zichzelf vooral als manager Ondernemers zijn te verdelen in managers, marktzoekers,

Nadere informatie

Flexibele arbeid in het MKB

Flexibele arbeid in het MKB Flexibele arbeid in het MKB Een verkennend onderzoek naar de inzet van uitzendkrachten en freelancers in het MKB Jan de Kok Florieke Westhof Mirjam van Praag Justin van der Sluis Zoetermeer, februari 2007

Nadere informatie

Pilot Voorspelmodellen: de prijs van primaire kunststoffen

Pilot Voorspelmodellen: de prijs van primaire kunststoffen SCALES-paper N200404 Pilot Voorspelmodellen: de prijs van primaire kunststoffen drs. H.H.M. Peeters drs. W.H.J. Verhoeven Zoetermeer, maart 2004 The SCALES-paper series is an electronic working paper series

Nadere informatie

Alles flex, is dat een mismatch? (Impliciete) voorkeuren van zzp ers voor een externe werklocatie

Alles flex, is dat een mismatch? (Impliciete) voorkeuren van zzp ers voor een externe werklocatie Alles flex, is dat een mismatch? (Impliciete) voorkeuren van zzp ers voor een externe werklocatie drs. N.E. de Vries (Panteia/EIM) R. van den Besselaar MBA (KvK Rotterdam) Zoetermeer, maart 2013 Rapportnummer:

Nadere informatie

R200912. Inzicht in bedrijven die hun eerste. werknemer aantrekken. Creëren van een dataset. Sjaak Vollebregt Wim Verhoeven

R200912. Inzicht in bedrijven die hun eerste. werknemer aantrekken. Creëren van een dataset. Sjaak Vollebregt Wim Verhoeven R200912 Inzicht in bedrijven die hun eerste werknemer aantrekken Creëren van een dataset Sjaak Vollebregt Wim Verhoeven Zoetermeer, juli 2009 Dit onderzoek maakt deel uit van het programmaonderzoek MKB

Nadere informatie