LEIDRAAD VOOR MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIES

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LEIDRAAD VOOR MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIES"

Transcriptie

1 LEIDRAAD VOOR MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIES

2

3 LEIDRAAD VOOR MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIES Dit boek is een uitgave van de Commissie Dagarrangementen samenstelling

4 4

5 VOORWOORD De Commissie Dagarrangementen presenteert in haar Advies voorstellen waardoor dagarrangementen in Nederland versneld tot stand kunnen worden gebracht. Met een dagarrangement bedoelen we: een samenhangend aanbod van onderwijs, opvang en vrije tijdsaktiviteiten zodat ouders werk en zorg kunnen combineren. Uit dit aanbod moeten ouders en kinderen naar behoefte hun eigen pakket samen kunnen stellen. We hebben de opdracht van de commissie op twee manieren ingevuld. Allereerst zijn de wensen van ouders en kinderen geïnventariseerd, onder andere in samenwerking met de Consumentenbond. Ouders geven een duidelijk signaal: meer dan 80% wil meer samenwerking tussen onderwijs, opvang en vrije tijdsvoorzieningen, het liefst vanuit één locatie. In het stimuleren van die samenwerking speelt de lokale overheid een sleutelrol. Bestuurders en beleidsmakers willen die taak ook serieus oppakken, zo bleek uit gesprekken die de commissie met hen organiseerde. En veel gemeenten zijn daar al druk mee doende, bijvoorbeeld in de ondersteuning van brede scholeninitiatieven. Ik hoop van harte dat deze Leidraad bijdraagt aan een verbeterde infrastructuur van onderwijs en opvangvoorzieningen. Een infrastructuur die recht doet aan nieuwe leefpatronen in de samenleving en aan de wensen van ouders en kinderen. We willen de gemeenten die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van deze uitgave hartelijk danken voor de inbreng van hun waardevolle ervaringen en hun bereidwillige medewerking. Ik wens u heel veel succes! Henk Pijlman voorzitter Commissie Dagarrangementen Het dagarrangement is geen nieuw verschijnsel, het is op lokaal niveau al in ontwikkeling. Steeds meer gemeenten willen ermee aan de slag. "Kunt u ons daarbij helpen?", is een vraag die wij regelmatig horen. Dat kunnen we! In deze Leidraad vindt u de ervaringen van gemeenten en deskundigen terug. We hebben gekozen voor een heel praktische handleiding. 5

6 INHOUDSOPGAVE Samenvatting Inleiding en leeswijzer Dagarrangementen en samenwerking Ontwikkeling van integraal beleid De gemeente als regisseur Het proces in bouwstenen De bouwstenen Bouwsteen 1 : Initiatief Bouwsteen 2 : Plandefinitie Bouwsteen 3 : Haalbaarheidsanalyse Bouwsteen 4 : Intentieovereenkomst Bouwsteen 5 : Eigendom Bouwsteen 6 : Beheer en exploitatie Bouwsteen 7 : Programma van Eisen Bouwsteen 8 : Samenwerkingsovereenkomst Bouwsteen 9 : Realisatie Bouwsteen 10 : Evaluatie Bijlagen: Bijlage 1: Beheerniveaus Bijlage 2: Personeel Bijlage 3: Subsidies Bijlage 4: Lijst met geïnterviewden

7 SAMENVATTING Onze moderne samenleving laat een grote diversiteit aan leefpatronen en samenlevingsverbanden zien en wordt sneller en dynamischer. Werk, zorg, vrijetijd: overal moet tijd voor zijn en alles is belangrijk. Hierdoor stellen we steeds andere eisen aan onze woon- en leefomgeving. In toenemende mate ontstaan er daardoor knelpunten in onze dagindeling. Vooral de dagindeling van de taakcombineerders (mensen die arbeid en zorg combineren) komt onder spanning te staan. De fysieke en sociale infrastructuur in ons land is niet afgestemd en ingericht op de eisen van de nieuwe gebruikers. De uitdaging ligt verscholen in een betere facilitering van de taakcombinerende ouders. Dit kan ondermeer gebeuren door het realiseren van multifunctionele accommodaties(combinaties van voorzieningen voor onderwijs, opvang en vrijetijd onder één dak) of in netwerkconstructies. Beide verschijningsvormen zijn voorwaardenscheppend voor het aanbieden van dagarrangementen aan ouders en kinderen. Een dagarrangement is een doorlopend en sluitend aanbod van voorschoolse opvang, onderwijs, opvang tussen de middag en een scala van activiteiten na schooltijd (vrijetijd). Het aanbod is qua tijd op elkaar afgestemd. Kernwoorden zijn kwaliteit, veiligheid, inspiratie, vrijheid en rust. Ouders kunnen naar eigen wens gebruik maken van de aangeboden faciliteiten. Een multifunctionele accommodatie maakt het aanbieden van sluitende dagarrangementen makkelijker, echter, één locatie is geen absolute voorwaarde. Bij het ontwikkelen van dagarrangementen is niet huisvesting maar samenwerking het centrale begrip. Gezamenlijke huisvesting biedt echter wel meer mogelijkheden voor samenwerking. De doelstelling van de Commissie Dagarrangementen is dan ook te komen tot een aanzienlijke versnelling van de realisatie van multifunctionele accommodaties. Deze leidraad is opgesteld voor ambtenaren werkzaam bij gemeenten. De gemeente speelt een sleutelrol bij het realiseren van een multifunctionele accommodatie. Vanwege haar positie als overkoepelende lokale overheid moet zij de regie voeren over het complexe proces waarbij meerdere partijen betrokken zijn. De uitdaging ligt dan ook in de vertaling van de samenwerkingsmogelijkheden tussen de verschillende partijen naar een passende ruimtelijke structuur waarbij het aanbieden van sluitende dagarrangementen centraal staat. Het realiseren van die ruimtelijke structuur, een multifunctionele accommodatie, vraagt om een gestructureerde en transparante aanpak. Het proces start met het ontwikkelen van een visie en het toetsen van de haalbaarheid van de plannen. Vervolgens kunnen de randvoorwaarden, de omvang en de aard van het gebouw worden vastgelegd in een Programma van Eisen. Het is belangrijk om de nodige aandacht te besteden aan deze voorbereiding. Hier worden immers de keuzes gemaakt die de gebruiks- en belevingskwaliteit van de multifunctionele accommodatie voor de komende decennia bepalen. Pas hierna gaat de daadwerkelijke realisatie van start en wordt gesproken over architectenkeuze, ontwerp, bestek en dergelijke. 7

8 Het hele proces bestaat uit tien bouwstenen die alle beschreven staan in deze leidraad. Uiteindelijk moet deze leidraad leiden tot versnelling van het aantal multifunctionele accommodaties in Nederland om zo tegemoet te kunnen komen aan de nieuwe, andere en toekomstige wensen van de burgers ten aanzien van onderwijs, opvang en vrijetijd. Nederland is toe aan nieuwe afspraken en heeft daarbij de gemeente nodig! 8

9 1. INLEIDING EN LEESWIJZER Als gevolg van economische en maatschappelijke ontwikkelingen is de laatste jaren de arbeidsparticipatie in Nederland gestegen. Steeds meer mensen combineren arbeid en de zorg voor kinderen en naasten. Het vinden van de juiste balans tussen arbeid en zorg is echter in onze samenleving niet altijd eenvoudig. Ouders willen werk en zorg combineren zonder veel geregel en stress. In de praktijk lukt dat niet altijd omdat de huidige onderwijs- en opvangvoorzieningen onvoldoende zijn ingesteld op de behoeften van deze taakcombineerders. De voorzieningen die nodig zijn om de combinatie arbeid en zorg te laten slagen hebben vaak een beperkte capaciteit of kennen wachtlijsten. Ze liggen verspreid over verschillende locaties in de wijk, het dorp of de stad en zijn wat betreft openingstijden niet op elkaar afgestemd. Dit leidt tot knelpunten in de dagindeling. Ouders hebben behoefte aan een aanbod van kwalitatief verantwoorde opvang voor hun kind oftewel een passend dagarrangement; een sluitende keten van onderwijs, opvang en vrijetijdsvoorzieningen die is afgestemd op de leefstijl en tijdsbesteding van het gezin. Commissie Dagarrangementen Op 15 december 2000 is de Commissie Dagarrangementen geïnstalleerd op initiatief van de ministeries Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Economische Zaken en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De commissie heeft de volgende opdracht meegekregen: Werken aan een betere samenhang tussen voorzieningen voor onderwijs, opvang en vrijetijd, en het ontwikkelen van flexibele dagarrangementen die aansluiten bij de behoeften van ouders en kinderen. Multifunctionele accommodaties Een multifunctionele accommodatie (gebouw waarin meerdere functies zijn gehuisvest) maakt het aanbieden van sluitende dagarrangementen volgens de commissie makkelijker. Een multifunctionele accommodatie is overigens geen absolute voorwaarde voor het aanbieden van een integraal en afgestemd voorzieningenaanbod. Ook binnen de context van een netwerk kunnen diensten integraal worden aangeboden. Bij het ontwikkelen van dagarrangementen is dan ook niet huisvesting maar samenwerking het centrale begrip (zie hoofdstuk 2: Dagarrangementen en Samenwerking). Gezamenlijke huisvesting biedt echter wel meer mogelijkheden voor samenwerking. De doelstelling van de Commissie Dagarrangementen is dan ook te komen tot een aanzienlijke versnelling van de realisatie van multifunctionele accommodaties. Leidraad voor gemeenten Het realiseren van een multifunctionele accommodatie is een langdurig proces dat een gestructureerde en transparante aanpak vergt. De gemeente speelt hierin een sleutelrol. Vanwege haar positie als overkoepelende lokale overheid moet zij de regie voeren over het complexe proces waarbij meerdere partijen zijn betrokken. De uitdaging ligt dan 9

10 10

11 ook in de vertaling van de samenwerkingsmogelijkheden tussen de verschillende partijen naar een passende ruimtelijke structuur waarbij het aanbieden van sluitende dagarrangementen centraal staat. In deze leidraad zijn de verschillende fasen beschreven van het proces om te komen tot multifunctionele accommodaties. Daarnaast biedt de leidraad nuttige handreikingen om het proces tussen de betrokken partijen te managen. In het boek Bouwen aan Samenwerking, dat in het voorjaar van 2001 in opdracht van de Stuurgroep Dagindeling is verschenen, zijn vijftien voorbeelden van multifunctionele accommodaties beschreven. Daar waar Bouwen aan Samenwerking een duidelijke inspiratiebron is geweest om de discussie over multifunctionele accommodaties te starten, is deze leidraad erop gericht gemeenten en andere participanten een handreiking te bieden om het proces van idee tot realisatie daadwerkelijk tot een goed einde te brengen. Werkwijze Om de leidraad zo bruikbaar mogelijk te maken zijn interviews gehouden met gemeenten en participanten die al ervaring hebben met de ontwikkeling van multifunctionele accommodaties. De informatie uit deze gesprekken is in de leidraad verwerkt zodat er een realistisch beeld wordt gegeven van de knelpunten die tijdens het proces naar voren kunnen komen. Daarnaast hebben de gesprekken met de gemeenten veel illustratieve voorbeelden opgeleverd die als korte beschrijvingen zijn terug te vinden in de leidraad. Leeswijzer De leidraad is grofweg opgebouwd uit twee delen. In het eerste deel, de hoofdstukken 2, 3 en 4, vindt u het beleidskader dat van belang is voor de ontwikkeling van multifunctionele accommodaties. Na een beschrijving en verdieping van de gehanteerde begrippen rondom het begrip dagarrangementen, kunt u meer lezen over het beleidskader waarin het ontwikkelingsproces van multifunctionele accommodaties verankerd ligt. Daarnaast komt de regierol van de gemeente en het beschikbare sturingsinstrumentarium aan de orde. Het tweede deel van de leidraad, hoofdstuk 5 en 6, gaat over de verschillende stappen in het proces van de realisatie van multifunctionele accommodaties. In de leidraad spreken we dan over bouwstenen. Steeds vindt u op de rechterpagina de tekst van de leidraad. Op de linkerpagina s vindt u schema s, tabellen en concrete voorbeelden die de theoretische tekst verduidelijken. 11

12 veel 1. MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIE 2. NETWERK Een combinatie van voorzieningen onder één dak. De participanten kunnen zowel inhoudelijk als ruimtelijk veel voor elkaar betekenen. Het adagium is samenwerken en samenwonen. 3. BEDRIJFSVERZAMELGEBOUW Samenwerkingsverband van organisaties primair gericht op inhoud en activiteiten. Er is geen ruimtelijke verbinding tussen de organisaties. Participanten zitten niet met elkaar onder een dak. 4. SOLITAIRE VOORZIENING mate van inhoudelijke samenwerking Een gezamenlijk omhulsel voor een (groot) aantal participanten. In principe is er geen samenwerking op inhoud en/of activiteiten. De fysieke verschijningsvorm van een organisatie. Het betreft dus duidelijk één organisatie in een eigen gebouw. Er is geen sprake van samenwerking of samenwonen. veel mate van fysieke samenwerking weinig 12

13 2. DAGARRANGEMENTEN EN SAMENWERKING Dagarrangement, samenwerking en multifunctionele accommodatie zijn drie begrippen die centraal staan in deze leidraad. Wat betekenen ze en waarom zijn ze zo belangrijk? Dagarrangement Een dagarrangement is een sluitende keten van diensten: met voorzieningen voor onderwijs, opvang en vrijetijd; voor kinderen van 0 tot 12 jaar. Een dagarrangement omvat voorschoolse opvang, onderwijs, doorlopende opvang tussen de middag en een scala van culturele, sporten educatieve activiteiten na lestijd. Het aanbod is qua tijden op elkaar afgestemd en wordt zo mogelijk vanuit één locatie (multifunctionele accommodatie) aangeboden en voorziet in vervoer naar activiteiten. Door het ontstaan van nieuwe leefpatronen hebben vooral werkende ouders en hun kinderen een dagritme gekregen waarop de huidige voorzieningen nog onvoldoende zijn afgestemd. Voor veel gezinnen is het elke dag weer een kunst om de dag bij wijze van spreken ongeschonden door te komen. Een betere afstemming tussen onderwijs, de voor-, tussen- en naschoolse opvang, verschillende vormen van educatie, sport en andere vrijetijdsactiviteiten is dringend gewenst. Een dagarrangement zorgt voor deze afstemming. Samenwerking Voor het aanbieden van sluitende dagarrangementen is samenwerking tussen de verschillende aanbieders van voorzieningen noodzakelijk. De uitdaging voor de betrokken organisaties is om hun activiteiten zodanig op elkaar af te stemmen dat er een samenhangend aanbod onstaat dat uitgaat van de behoeften van de ouders en kinderen. In het algemeen kan samenwerking tussen organisaties en instellingen vanuit zowel inhoudelijke als ruimtelijke motieven ontstaan. Dit levert in totaal vier samenwerkingsmogelijkheden op: multifunctionele accommodatie; netwerk (dienstennetwerk); bedrijfsverzamelgebouw; solitaire voorziening. In het figuur hiernaast is aangegeven in hoeverre de inhoudelijke en ruimtelijke motieven bepalend zijn voor de samenwerkingsvorm. Pas als er sprake is van voldoende inhoudelijke samenwerking, zijn er mogelijkheden voor het ontwikkelen van dagarrangementen. De multifunctionele accommodatie en het netwerk voldoen hieraan. Het bedrijfsverzamelgebouw en de solitaire voorziening vallen af. Zij zijn niet gericht op inhoudelijke samenwerking en voldoen daarom niet aan het belangrijkste criterium in de ontwikkeling van dagarrangementen. 13

14 Taakomschrijving locatiemanager TAAKOMSCHRIJVING dagarrangementen LOCATIEMANAGER DAGARRANGEMENTEN De locatiemanager heeft een coördinerende en inhoudelijke taak: het contact houden met de ouders/verzorgers; het oplossen van knelpunten; het coördineren van activiteiten; het ondersteunen en begeleiden van ontwikkelingen binnen de dagarrangementen; het onderhouden van contacten met de bij de dagarrangementen betrokken organisaties en instellingen; het onderhouden van contacten met derden; het voorbereiden en uitvoeren van beleidswerkzaamheden; het bijhouden van voortgangscontrole; het voorbereiden en voorzitten van vergaderingen; het managen van het (dagelijks) beheer van de accommodatie (aanbesteding contracten schoonmaak, onderhoud e.d); het aansturen van aanwezige conciërges Deze taakomschrijving is gebaseerd op een praktijkvoorbeeld, evenals de bijbehorende profielschets (bijlage 3). 14

15 Netwerk Een netwerk of dienstennetwerk is een samenwerkingsverband van organisaties en instellingen gericht op het realiseren van een sluitend dagarrangement voor ouder en kind. De betreffende instellingen functioneren ieder vanuit een eigen accommodatie. Multifunctionele accommodatie Een multifunctionele accommodatie is een voorziening met verschillende participanten onder één dak, waarbij de inrichting en het ontwerp zo zijn vormgegeven dat bepaalde ruimten geschikt zijn voor meervoudig gebruik. Het is een misverstand om te denken dat iedere ruimte binnen een accommodatie multifunctioneel te gebruiken is. Bij een multifunctionele accommodatie kan het gebruik van bepaalde ruimten ook exclusief bij één participant liggen. In het algemeen hebben de participanten in de multifunctionele accommodatie elkaar iets te bieden. Het feit dat ze iets voor elkaar kunnen betekenen is vaak aanleiding om te gaan samenwonen. De inhoud (activiteiten en diensten) en de vorm (huisvesting) zijn in een multifunctionele accommodatie zeer nauw met elkaar verbonden. Het onderbrengen van verschillende voorzieningen in multifunctionele accommodaties heeft een aantal achtergronden, zoals: De opkomst van de brede school 1 als middel om onderwijsachterstanden te verminderen, een integrale aanpak te waarborgen en een combinatie van voorzieningen in een wijk te realiseren. De decentralisatie van onderwijshuisvesting van het Rijk naar gemeenten in 1997 waarbij de taken en verantwoordelijkheden op het gebied van de onderwijshuisvesting zijn overgeheveld naar de gemeenten. Tegelijkertijd zijn ook de beschikbare onderwijsbudgetten opgenomen in het Gemeentefonds. Gemeenten hebben hiermee de verantwoordelijkheid gekregen om maatgericht beleid te voeren dat is toegesneden op de lokale huisvestingsbehoefte. De schaarse ruimte in Nederland voor bebouwing. Meervoudig grondgebruik is daarom een prima optie om de ruimte optimaal te benutten. Herstructureringen van wijken, dorpen en buurten veroorzaken een andere en nieuwe kijk op voorzieningenstructuren. Multifunctionele accommodaties passen hierin. In het proces om een multifunctionele accommodatie te realiseren is de vertaalslag van inhoud naar vorm essentieel en leidend. 1 De essentie van de brede school is samenwerking met als voornaamste doel het vergroten van onderwijs- en ontwikkelingskansen van kinderen. Bij de meerderheid van de brede scholen gaat het om een samenwerkingsverband van één basisschool met een aantal partners. De belangrijkste partners zijn peuterspeelzalen en kinderopvang. Daarnaast worden brede scholen in veel gevallen uitgebreid met culturele-, welzijns- en sportvoorzieningen. 15

16 16

17 Kiezen voor een netwerk of multifunctionele accommodatie Dagarrangementen kunnen vanuit verschillende samenwerkingsconstructies worden aangeboden. Het is afhankelijk van lokale omstandigheden welke oplossing de meest optimale is als het gaat om het aanbieden of het ontwikkelen van dagarrangementen. Het aanbieden van onderwijs, opvang en vrijetijdsvoorzieningen kan plaatsvinden vanuit een multifunctionele accommodatie. Daarbij kan gedacht worden aan gezamenlijke huisvesting in een bestaand of verbouwd gebouw of nieuwbouw. Het is echter ook mogelijk dat een netwerkconstructie beter aansluit bij de lokale situatie. Bij een netwerk van voorzieningen is het ruimtelijk samengaan niet aan de orde. Instellingen nemen deel aan het netwerk vanuit hun eigen accommodatie. Het netwerk van instellingen in een buurt of wijk neemt dan de begeleiding van de kinderen op zich. Vooral als instellingen goede accommodaties hebben en relatief dicht bij elkaar in de buurt gehuisvest zijn, is dit een uitstekende oplossing. Samenwerking in de context van een multifunctionele accommodatie hoeft dan niet direct een meerwaarde te hebben, het kan mogelijk alleen maar leiden tot extra kosten, wat weer ten koste kan gaan van de activiteiten. Het is ook niet per definitie zo dat gezamenlijke huisvesting een garantie is voor een succesvolle organisatie van dagarrangementen. Als de wil tot samenwerking bij partijen bestaat kan gezamenlijke huisvesting wel een aantal belangrijke voordelen hebben, zoals: korte communicatielijnen, gezamenlijk gebruik van ruimten, gezamenlijk beheer en exploitatie en duidelijkheid en gemak voor de klant (alles op één plek, geen vervoersprobleem). Er zijn ook varianten denkbaar tussen een multifunctionele accommodatie en een netwerk. Het kan in een gemeente aan de orde zijn dat het niet mogelijk is om alle gewenste voorzieningen op één bepaalde locatie te concentreren, maar wel een aantal van de voorzieningen. Er ontstaan dan mogelijkheden voor een multifunctionele accommodatie met daaromheen een breder netwerk van instellingen en voorzieningen. Een gebouw moet gezien worden als een instrument en niet als doel op zich. De multifunctionele accommodatie of het netwerk aan voorzieningen vormen de infrastructuur die het mogelijk maakt om dagarrangementen en andere activiteiten te organiseren. Eén aanspreekpunt voor ouders De samenwerking binnen de multifunctionele accommodatie of het netwerk kan gezicht krijgen door het instellen van één loket naar de klant (ouders). Een multifunctionele accommodatie is immers meer dan alleen een concentratie van voorzieningen en diensten onder één dak. Het gaat er vooral om dat ouders op één plek alles kunnen regelen met betrekking tot het onderwijs en de opvang van hun kind. In de meest ideale situatie kan de ouder bij het loket dagarrangementen terecht voor alle informatie en administratieve handelingen met betrekking tot alle activiteiten in het dagarrangement en hoeft niet meer te winkelen bij de verschillende instellingen. De bundeling van activiteiten en diensten, het managen van de samenwerking en coördinatie tussen instellingen, de communicatie naar ouders en andere klanten en het managen van de multifunctionele accommodatie kunnen verankerd worden in een functieprofiel van een locatiemanager dagarrangementen. 17

18 Netwerkorganisatie Basisvariant multifunctionele accommodatie Plusvariant multifunctionele accommodatie/diensten-knooppunt Een samenwerkingsverband tussen verschillende organisaties vanuit verschillende locaties. De participanten kunnen per netwerk verschillen. Basisonderwijs Peuterspeelzaalwerk Kinderdagopvang Buitenschoolse opvang. Basisvariant multifunctionele accommodatie, aangevuld met bijvoorbeeld: Sociaal-cultureel werk Sport Bibliotheek Zorgvoorzieningen Wijkvoorzieningen Politiepost Commerciële voorzieningen. 18

19 Deze locatiemanager is dus niet alleen het aanspreekpunt voor de klant (loketfunctie), maar is ook verantwoordelijk voor de inhoud, vormgeving, samenstelling en kwaliteit van het dagarrangement. Het is absoluut aan te raden, zeker bij multifunctionele accommodaties met een aanzienlijke omvang en veel verschillende participanten en gebruikers, een locatiemanager aan te stellen. Hiernaast is de taakomschrijving van de locatiemanager weergegeven. In bijlage 3 wordt specifieker ingegaan op het doel en de inhoud van deze functie. De zogenaamde plusvariant wordt ook wel dienstenknooppunt genoemd. Een dienstenknooppunt is een locatie met daarin functies die het combineren van beroepsbezigheden, zorgtaken en vrijetijdsactiviteiten kunnen versoepelen. Basisvariant multifunctionele accommodatie Een multifunctionele accommodatie kent veel verschillende vormen. Het overzicht hiernaast geeft de drie hoofdvormen van samenwerkingsverbanden aan die dagarrangementen kunnen aanbieden. Naast het al genoemde netwerk kan er een basis- en een plusvariant worden onderscheiden. Als uitgangspunt voor deze leidraad is de zogenaamde basisvariant opgesteld. De procesbeschrijvingen in de leidraad zijn hier dan ook op gebaseerd. Een basis-multifunctionele accommodatie in het kader van dagarrangementen is een accommodatie waarin tenminste de volgende voorzieningen zijn opgenomen: basisonderwijs; peuterspeelzaalwerk; kinderopvang (0 tot 4 jarigen); buitenschoolse opvang (voor-, tussen- en naschoolse opvang voor 4 tot 12 jarigen). 19

20 Groningen: beleidskader vensterscholen, GRONINGEN: niet vrijblijvend BELEIDSKADER VENSTERSCHOLEN, NIET VRIJBLIJVEND Een vensterschool is een bundeling van ten minste één basisschool en verschillende andere instellingen in een wijk zoals peuterspeelzalen, kinderopvang, sociaal-cultureel werk, bibliotheken, volwasseneneducatie, sportverenigingen, de muziekschool en maatschappelijke dienstverlening. De combinaties kunnen per wijk verschillen, maar voor alle instellingen geldt dat ze de volgende vier zaken steeds in het vizier moeten hebben: 1. een vensterschool is er voor alle kinderen van 0 tot 15 jaar; 2. ouders moeten zoveel mogelijk worden betrokken bij de vensterschool; 3. vormgeving van de verlengde schooldag; 4. een sluitend zorgsysteem zodat er geen kind meer uit de boot valt. Deze uitgangspunten hebben in Groningen vanaf het begin gediend als beleidskader waarbinnen per wijk de vensterscholen zijn vormgegeven. Vanaf de plandefinitie geldt in Groningen steeds dat men als instelling vrijwillig meedoet en gelijkwaardig is aan alle andere participanten, maar dat verdere deelname wel verplichtingen schept. Verdere deelname betekent onder andere gericht zijn op samenwerking en ook gebruik (laten) maken van elkaars ruimten. De locatiemanager (zie hoofdstuk 2) heeft in dit geheel een belangrijke taak. Hij of zij heeft de taak partijen rond de tafel te krijgen, ze te motiveren en ze steeds voor te houden hoe ze kunnen winnen bij samenwerking met anderen. 20

21 3. ONTWIKKELING VAN INTEGRAAL BELEID De realisatie van dagarrangementen veronderstelt een grote mate van samenwerking tussen de gemeente en de betrokken instellingen. Die samenwerking is een vertaling van de doelstellingen die verwoord zijn in integraal gemeentelijk beleid. Van beheerder naar strateeg De laatste jaren is de positie van de gemeente veranderd. Deze verandering is voornamelijk ingezet door de decentralisatie van rijksbeleid naar de lokale overheid. Nu de gemeente zelf meer invulling kan geven aan verschillende beleidsterreinen is het mogelijk om een integraal, samenhangend beleid te ontwikkelen dat is afgestemd op de lokale situatie en de lokale problematiek. Deze nieuwe rol vraagt echter ook andere kwaliteiten van de gemeente. Waar de gemeente eerder vooral een beheersmatige en uitvoerende taak had, is het zaak geworden om strategisch en ontwikkelingsgericht te opereren. Integraal beleidskader De gemeente heeft veel verschillende rollen of gezichten in de samenleving. De gemeente in de rol van wet- of regelgever is een andere dan de gemeente die zich opstelt als (mede)ontwikkelaar van beleid. Men kan de gemeente tegenkomen als geldschieter of als monopolist als het gaat om bepaalde producten of diensten. De gemeente is kortom faciliteerder, verleider en afdwinger tegelijkertijd en fungeert daarnaast als ontwikkelaar, coördinator en financier. Als gevolg van deze verschillende rollen heeft de gemeente een groot aantal bevoegdheden, middelen en instrumenten tot haar beschikking die het mogelijk maken om een integraal beleidskader te ontwikkelen. Integraal beleid maken gaat om samenhang en afstemming van verschillende beleidsterreinen, zodat overlap wordt voorkomen en de mogelijkheid ontstaat ontwikkelingen te initiëren die de afzonderlijke beleidsafdelingen moeilijk kunnen realiseren (zie voorbeeld Groningen hiernaast). Onderwijshuisvesting Terugkijkend naar bijvoorbeeld het decentralisatieproces van de onderwijshuisvesting (per 1 januari 1997) is er de eerste jaren met name een sterke focus op de huisvesting geweest. In de woorden van de huisvestingsverordening: afstemming tussen behoefte en beschikbare huisvestingscapaciteit. Vijf jaar na dato kiezen gemeenten de insteek op een ander niveau. Er wordt gesproken over integrale voorzieningen planning of integraal accommodatiebeleid (zie ook hoofdstuk 4). De wet- en regelgeving vastgelegd in de verordening wordt door steeds meer gemeenten gezien als een vangnet of een minimumniveau. Dit kan ook bijna niet anders. In een steeds veranderende omgeving heeft de gemeente als lokale overheid de verantwoordelijkheid voor het totale welbevinden van de burgers. Star beleid op basis van wetten en regels past daar niet meer in. Er is daarentegen wel plaats voor beleid dat breed en samenhangend is geformuleerd en waarvan alleen de kaders vaststaan. 21

22 Doetinchem: ontbreken van integraal DOETINCHEM: beleid COMBINATIE VAN EIGENHEID EN MULTIFUNCTIONALITEIT De multifunctionele accommodatie in Dichteren (nieuwbouwwijk van Doetinchem) ontstond bij de start van de ontwikkeling van de nieuwe wijk. Het proces stond onder een bepaalde tijdsdruk omdat de onderwijsvoorzieningen gerealiseerd moesten worden vanwege ruimtegebruik in de huisvesting. Hiervoor was door de afdeling ruimtelijke ordening in het stedenbouwkundigplan ruimte gereserveerd. Achteraf heeft de gemeente het idee dat er voor het totale multifunctionele centrum vooraf meer ruimte geclaimd had moeten worden. De gemeentelijke uitgangspunten voor het gebouw waren maximaal maatschappelijk rendement, effectief ruimtegebruik en multifunctionaliteit. Deze zijn, samen met het pakket eisen van de gebruikers opgenomen in het totale Programma van Eisen. In het totstandkomingsproces zijn de toekomstige gebruikers nauw betrokken geweest. Voor de scholen waren de belangrijkste uitgangspunten behoud van eigenheid en identiteit en gelijkwaardigheid. De nadruk bij deze accommodatie lag voornamelijk op de functie onderwijs en minder op de functie welzijn. Binnen de functie welzijn zijn echter wel kinderopvangvoorzieningen, ruimten voor welzijnswerk/sociaal cultureel werk en sport gerealiseerd. De inhoudelijke afdelingen (welzijn en onderwijs) en de afdeling ruimtelijke ordening hebben vanaf het begin in een projectgroep samengewerkt. Door het gegeven dat de architect een gecombineerd ontwerp ontwikkeld heeft met daarin zowel eigenheid en multifunctionaliteit, biedt het gebouw veel kansen en mogelijkheden maar niets moet! De toekomst moet nog leren in hoeverre inhoudelijke ontwikkelingen vertaald kunnen worden naar gezamenlijke activiteiten van de participanten. Via een pilotproject Brede School Ontwikkeling wordt hieraan inmiddels meer vorm gegeven. Tip vanuit Doetinchem: Tip vanuit Doetinchem: naast bouwen tegelijkertijd ook goed nadenken over de inhoudelijke samenwerking van de betrokken partijen. In het proces dat daarna volgt moet vervolgens steeds de meerwaarde van de samenwerking benadrukt worden. 22

Agendanummer: Begrotingswijz.:

Agendanummer: Begrotingswijz.: Agendanummer: Begrotingswijz.: CS1 Notitie samenwerking en spreiding kinderopvang, peuterspeelzaalwerk en primair Onderwerp : onderwijs 'Een stap in het bundelen van krachten' Kenmerk: 10/0025968 Aan de

Nadere informatie

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen Maatschappelijke Voorzieningen Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Hilversum 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1 Inleiding 8 2 Huisvestingsstrategie en eigendomsstrategie 10 3 Cultuur 15 4 Sociale voorzieningen

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

Bijlage 1 Concept intentieverklaring WOC Campus Nieuwleusen

Bijlage 1 Concept intentieverklaring WOC Campus Nieuwleusen Bijlage 1 Concept intentieverklaring WOC Campus Nieuwleusen Intentieverklaring project WOC Campus Nieuwleusen De Partijen: In het project WOC Campus Nieuwleusen participeren de volgende partijen: Landstede

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

INFORMATIE AVOND. Herziening Accommodatiebeleid

INFORMATIE AVOND. Herziening Accommodatiebeleid Herziening Accommodatiebeleid Agenda voor vanavond Aanleiding herziening Totstandkomen huidig accommodatiebeleid Constateringen huidige tijdgeest Onderbouwing toekomst bestendige kaders voor beleid Insteek

Nadere informatie

MFA Scan Brede Scholen

MFA Scan Brede Scholen MFA Scan Brede Scholen Ing. Loek Coerver, ir. Fred Lentz Helder en communicatief Brede Scholen en andere Multifunctionele Accommodaties worden steeds belangrijker in Nederland. De vraag ernaar is groot.

Nadere informatie

Startnotitie IKC Padbroek

Startnotitie IKC Padbroek Startnotitie IKC Padbroek Inleiding In 2005 en 2006 zijn door een projectgroep voor een brede school in Padbroek, onder begeleiding van Deloitte-ICS adviseurs, al de eerste beleidsuitspraken gedaan en

Nadere informatie

GEVOLGEN VOOR JA/NEE ROUTING DATUM Communicatie Nee College Financieel Juridisch

GEVOLGEN VOOR JA/NEE ROUTING DATUM Communicatie Nee College Financieel Juridisch *Z00EE495836* Voorstel voor de gemeenteraad Voorstelnummer Voorstellen Raad Directeur : mevr. S. van Heeren Zaakgericht\334 Behandelend ambtenaar N. van der Heijden Zaaknummer Z.15-14107 Datum: 13 april

Nadere informatie

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting LEA en partners LEA staat symbool voor de Bredase jeugd van 0 tot 23 jaar die alle kansen krijgt om een goede schoolloopbaan te doorlopen: een kind van 0 tot

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

Voorbeeldrapportage Evaluatiemodel Brede School

Voorbeeldrapportage Evaluatiemodel Brede School Voorbeeldrapportage Evaluatiemodel Brede School Utrecht, 2004 Oberon Inhoud voorbeeldrapportage Het evaluatiemodel is breed in opzet. Dit betekent dat er bij het presenteren van de uitkomsten keuzes gemaakt

Nadere informatie

Uitwerking Kadernota Jeugd

Uitwerking Kadernota Jeugd Bijlage I bij besluit van de raad van de gemeente Alphen aan den Rijn van 29 mei 2008, nr 2008/5681 (raadsbesluit 2008/35) Uitwerking Kadernota Jeugd Algemene inleiding Van de deelprogramma s 3 en 4 Jeugd

Nadere informatie

Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid:

Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid: 2 juni 2014 Sociaal Domein Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid: Jeugdzorg, AWBZ-begeleiding naar Wmo, Participatiewet. Samenhang met ontwikkelingen Publieke Gezondheidszorg en Passend

Nadere informatie

Handout Hoe worden wij een integraal kindcentrum?

Handout Hoe worden wij een integraal kindcentrum? Handout Hoe worden wij een integraal kindcentrum? Frank Studulski Kenniscentrum Kindcentra Deze handout gaat in op een veel gestelde vraag: hoe worden wij een integraal kindcentrum (IKC)? De handout geeft

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Accommodatiebeleid Maatschappelijk Vastgoed In stand houden en ontwikkelen van maatschappelijk vastgoed die de sociale infrastructuur versterkt, gekoppeld aan een optimale spreiding

Nadere informatie

Beuningen maken we samen. Een reis naar de toekomst

Beuningen maken we samen. Een reis naar de toekomst Beuningen maken we samen Een reis naar de toekomst Oktober 2013 1 Waarom nu een visie? Een visie maak je niet zomaar. Een visie maak je ook niet vaak. Maar op dit moment zijn wij toe aan nieuwe inspiratie,

Nadere informatie

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat.

Knelpunten Hieronder worden de 10 belangrijkste knelpunten bij de vormgeving van de regierol op het gebied van integrale veiligheid samengevat. Gemeentelijke regie bij integrale veiligheid Veel gemeenten hebben moeite met het vervullen van de regierol op het gebied van integrale veiligheid. AEF heeft onderzoek gedaan naar knelpunten bij de invulling

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

KRACHT VANUIT DE BASIS

KRACHT VANUIT DE BASIS ikc het leeuwarder model_ikc het leeuwarder model 24-11-13 14:26 Pagina 1 IKC's in Leeuwarden: KRACHT VANUIT DE BASIS ikc het leeuwarder model_ikc het leeuwarder model 24-11-13 14:26 Pagina 3 ikc het leeuwarder

Nadere informatie

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014 Zienn gaat verder Jaarplan 2014 Een verhaal heeft altijd meer kanten. Zeker de verhalen van de mensen voor wie Zienn er is. Wij kijken naar ál die kanten. Kijken verder. Vragen verder. Gaan verder. Zo

Nadere informatie

Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars?

Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars? INBURGERING EN KINDEROPVANG/VVE Welke opvangmogelijkheden zijn er in principe voor kinderen van inburgeraars? (1)Formele opvang onder de Wet kinderopvang (kinderen van 0-4 jaar) Onderscheid wordt gemaakt

Nadere informatie

Tussenrapportage Dagarrangementen Kapelle

Tussenrapportage Dagarrangementen Kapelle Tussenrapportage Dagarrangementen Kapelle Datum : 21 september 2010 Van : Stuurgroep dagarrangementen Aan : College van B&W, gemeenteraad, directie/bestuur participanten INLEIDING Na een uitvoerig voortraject

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

de toegevoegde waarde

de toegevoegde waarde de toegevoegde waarde MEER DAN EEN DAK BOVEN JE HOOFD ONZE ERVARING LEERT DAT... Driehoek Vastgoed biedt u expertise op het gebied van huis vesting en vastgoedbeheer. Voor iedere organisatie is huisvesting

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed.

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed. Vastgoed Plan van Aanpak Plan van aanpak: Vastgoed Bestuurlijk L. van Rekom opdrachtgever L. Mourik opdrachtgever Naam projectleider L. van Hassel Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-

Nadere informatie

Concept Startnotitie gedeelde verantwoordelijkheid tennis en voetbal

Concept Startnotitie gedeelde verantwoordelijkheid tennis en voetbal Concept Startnotitie gedeelde verantwoordelijkheid tennis en voetbal Versie 28 oktober 2014 1. Inleiding Op 25 februari 2014 heeft het college van B&W van de gemeente Menterwolde o.a. besloten: het gaan

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

Rol van de gemeente. deelsessie Jaarcongres Brede Scholen. 7 november 2007

Rol van de gemeente. deelsessie Jaarcongres Brede Scholen. 7 november 2007 Rol van de gemeente deelsessie Jaarcongres Brede Scholen 7 november 2007 Hans Nagtegaal Interim management Ira Spannenburg Gemeente Delft Rol van de gemeente Landelijk beeld (Jaarbericht brede scholen)

Nadere informatie

De toekomst begint vandaag!

De toekomst begint vandaag! verder bouwen aan de kindcentra 0-13 s-hertogenbosch De toekomst begint vandaag! Als professionals, schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en gemeente werken we samen aan de kindcentra 0-13 s-hertogenbosch;

Nadere informatie

Schaal van een kind in brede scholen. 'groot van buiten, klein van binnen'

Schaal van een kind in brede scholen. 'groot van buiten, klein van binnen' Schaal van een kind in brede scholen 'groot van buiten, klein van binnen' Wie zijn wij Wie is Oranjewoud: Een internationaal ingenieurs- en adviesbureau Sinds 1951 onafhankelijk actief, veelal voor publieke

Nadere informatie

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 1. Aanleiding De BMWE-gemeenten willen zoveel mogelijk gezamenlijk het Centrum Jeugd en Gezin realiseren. Dit plan van aanpak is hierop

Nadere informatie

Wonen & Voorzieningen

Wonen & Voorzieningen Definitief Projectplan 31 mei 2011 Wonen & Voorzieningen 28 april 2011, Marijke Bosch Veghel blad 2 Project Bestuurlijk opdrachtgever Opdrachtnemer Opdrachtgever As50 Wonen & Voorzieningen Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR

PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR 3 BASISTHEMA S 26 maart Huurovereenkomsten en Huurrecht 8 april Huurprijs(beleid) en servicekosten 22 april Fiscale aspecten bij scheiden van wonen en zorg 2 SPECIFIEKE

Nadere informatie

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren

GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren GIDS-gemeenten die de JOGGaanpak & GIDS combineren Notitie versie 1.0 September 2016 Door Frea Haker (Gezond in ) Eveline Koks (Jongeren Op Gezond Gewicht) Anneke Meijer (Coördinatie Gezond Gewicht Fryslân

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Kaderstellend. Aan de Raad Agenda nr. 4. Toekomstige functie van de bibliotheek in de gemeente Someren. datum 29 januari 2014

RAADSVOORSTEL Kaderstellend. Aan de Raad Agenda nr. 4. Toekomstige functie van de bibliotheek in de gemeente Someren. datum 29 januari 2014 RAADSVOORSTEL Kaderstellend Aan de Raad Agenda nr. 4 Toekomstige functie van de bibliotheek in de gemeente Someren datum 29 januari 2014 1. Samenvatting Het gebruik van de bibliotheek is de laatste twee

Nadere informatie

Naam opdrachtgever Jeroen Oosterling Status: concept Naam opsteller/projectleider

Naam opdrachtgever Jeroen Oosterling Status: concept Naam opsteller/projectleider Sjabloon PROJECTOPDRACHT PROJECTOPDRACHT Versie 0.1 Decosnummer: /CONCEPT Transformatie Sociaal Domein Naam opdrachtgever Jeroen Oosterling Status: concept Naam opsteller/projectleider Eric Dammingh Onderwerp

Nadere informatie

Nr. 2007-088 Houten, 4 december 2007. Onderwerp: Kaderstellende nota met visie en uitgangspunten voor de brede school ontwikkeling in Houten

Nr. 2007-088 Houten, 4 december 2007. Onderwerp: Kaderstellende nota met visie en uitgangspunten voor de brede school ontwikkeling in Houten Nr. 2007-088 Houten, 4 december 2007 Aan de gemeenteraad Onderwerp: Kaderstellende nota met visie en uitgangspunten voor de brede school ontwikkeling in Houten Beslispunten: 1. In te stemmen met de kaderstellende

Nadere informatie

Visie Beheer Openbare Ruimte

Visie Beheer Openbare Ruimte Visie Beheer Openbare Ruimte De openbare ruimte bestaat uit de ondergrondse en bovengrondse voorzieningen die in beheer zijn de gemeenten en bestaat uit riolering, plantsoenen, bomen, wegen, straten, pleinen,

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Whitepaper: samenwerking communicatie en participatie

Whitepaper: samenwerking communicatie en participatie Publieksparticipatie Whitepaper: samenwerking communicatie en participatie Waarom een whitepaper? Participatie- en communicatieadviseurs ondervinden over en weer dat er onduidelijkheid is over de doelen

Nadere informatie

Visie onderwijs en huisvesting SPOZ. Visie op onderwijs en huisvesting

Visie onderwijs en huisvesting SPOZ. Visie op onderwijs en huisvesting Visie op onderwijs en huisvesting Stichting Primair Onderwijs Zundert November 2015 0 Visie op onderwijs en huisvesting Aanleiding: Het onderwerp onderwijshuisvesting staat al geruime tijd op de Zundertse

Nadere informatie

Evaluatie convenanten met gemeenten inzake aansluiting jeugdzorg en jeugdbeleid

Evaluatie convenanten met gemeenten inzake aansluiting jeugdzorg en jeugdbeleid Provincie Noord-Brabant Evaluatie convenanten met gemeenten inzake aansluiting jeugdzorg en jeugdbeleid 1. Inleiding Het Beleidskader Jeugd 2005-2008 biedt de kaders voor het afsluiten van regionale convenanten

Nadere informatie

Frank Studulski - Sardes 16 december 2011

Frank Studulski - Sardes 16 december 2011 Frank Studulski - Sardes 16 december 2011 Onderwerpen 1. Ontstaan brede school & definiëring 2. Theoretische basis 3. Ontwikkeling laatste tien jaar 4. Gebouwen 5. Integrale kindcentra 6. Opbrengsten 7.

Nadere informatie

Facilitair accountmanager

Facilitair accountmanager Facilitair accountmanager Doel Inventariseren en analyseren van de wensen en ervaringen van klanten van de dienst ten aanzien van de dienstverlening en het uitzetten van daaruit voorvloeiende activiteiten,

Nadere informatie

Roombeek. Ontwikkeling zorgcluster. Voorzieningen. Cultuur. Zorg. Agenda. Inleiding Het proces Stand van zaken

Roombeek. Ontwikkeling zorgcluster. Voorzieningen. Cultuur. Zorg. Agenda. Inleiding Het proces Stand van zaken Roombeek Ontwikkeling zorgcluster Agenda Inleiding Het proces Stand van zaken KISS stadsbezoek Enschede Roombeek 23 juni 2005 Inleiding Domijn / Woongroep Twente Roombeek stedenbouw / situatie Activiteiten

Nadere informatie

Samenwerken. In de ondergrondse infra

Samenwerken. In de ondergrondse infra Samenwerken In de ondergrondse infra Mede mogelijk gemaakt door: Resultaat van het Cross-over project Kabels en Leidingen in samenwerking met de WENb Richard Advocaat - Oasen Mehmet Duran - Vitens Laura

Nadere informatie

Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: H. SchujjŗmşíP-^''^

Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: H. SchujjŗmşíP-^''^ Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: Activiteit; Stellers: Conny van Aarle Akkoord: Gemeente Boxtel, afd. Maatschappelijke Ontwikkeling H. Schuurman;

Nadere informatie

Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Aan de Raad. Made, 13 februari 2007

Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Aan de Raad. Made, 13 februari 2007 Aan de Raad Made, 13 februari 2007 Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Raadsvergadering: 12 april 2007 Onderwerp: Diagnose Integrale Veiligheid gemeente

Nadere informatie

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL Inhoudsopgave: Voorwoord... 1 1. Visie: door KANTELING in BALANS...2 1.1 De kern: Eigen kracht en medeverantwoordelijkheid

Nadere informatie

Wie zijn de stakeholders van de huidige voorzieningen?

Wie zijn de stakeholders van de huidige voorzieningen? Wie zijn de stakeholders van de huidige voorzieningen? Perspectief op het IKC 5 april,spant in Bussum Daan Platje Peter Vereijken Integraal Kindcentrum Inhoudsopgave Welke trends en ontwikkelingen nemen

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014

Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014 Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014 1. Inleiding Kinderen ontplooien zich later beter in onderwijs en maatschappij als hun start goed is. Als een kind in de voor- of vroegschoolse

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan

Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan Plan van Aanpak Titel: Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan Subtitel: Plan van Aanpak Versie: Versie 1.0 Plaats: Roermond Datum: 26 mei 2015 Opgesteld door: Jan Waalen,

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Gemeentelijke regie Het Rijk heeft kaders opgesteld

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Welzijn & Zorgstructuren 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Project: Welzijn & Zorgstructuren Bestuurlijkopdrachtgever: Sultan Günal Opdrachtnemer Opdrachtgever Juanita van Hoek Regionale samenwerking

Nadere informatie

U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor

U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor HERBESTEMMINGSSCAN Herbestemmingsscan U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor U heeft te maken met een leegkomend of leegstaand pand Uw kosten voor

Nadere informatie

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030 Projectvoorstel Projectopdracht / -voorstel Datum: 8 juli 2010 Versie: definitief t.b.v. definitiefase en ontwerpfase Pagina: 1 / 9 Soort project Extern/Lijn Projectnaam MijnBorne2030 (Herijking Toekomstvisie)

Nadere informatie

Regionaal Kennis en Expertise Centrum Weert. Raadscommissie 20-03-2013 WE MAKEN ONS ZORGEN

Regionaal Kennis en Expertise Centrum Weert. Raadscommissie 20-03-2013 WE MAKEN ONS ZORGEN Regionaal Kennis en Expertise Centrum Weert Raadscommissie 20-03-2013 WE MAKEN ONS ZORGEN - Voortdurende groei (V)SO - Voortdurende groei wajong - Onvoldoende opvang voor jongeren in Weert: thuiszitters

Nadere informatie

Vitale sportverenigingen

Vitale sportverenigingen DATUM 28 november 2011 REGISTRATIENUMMER ONDERWERP Vitale sportverenigingen Inhoudsopgave Aanleiding 2 De vitale sportvereniging 3 Definitie en vitaliteitsaspecten 3 Vitalisering sportverenigingen 5 Middelen

Nadere informatie

Andere trajecten: Andere decentralisatieopgaven en aanpalende trajecten

Andere trajecten: Andere decentralisatieopgaven en aanpalende trajecten Traject Dantumadiel Aanvragers: Gemeente Dantumadiel, Achtkarspelen, Ameland, Dongeradeel, Kollumerland, Schiermonnikoog, SW Het Bolwerk, Timpaan Welzijn, Stichting Welzijn Schiermonnikoog Adviseur: Sjoerd

Nadere informatie

1. Bestuurlijke opdracht

1. Bestuurlijke opdracht PROJECTPLAN LEA KAMER ZORG 1. Bestuurlijke opdracht 1.1. Algemeen De algemene bestuurlijke opdracht luidt: Gebruik de bestaande inventarisatie over signalering en sluitende aanpak, om vorm te geven aan

Nadere informatie

Aan de slag met krimp Hoe doe je dat? Roosje van Leer 26 april 2012

Aan de slag met krimp Hoe doe je dat? Roosje van Leer 26 april 2012 Aan de slag met krimp Hoe doe je dat? Roosje van Leer 26 april 2012 Programma Aan de slag met krimp 1. Waarom aan de slag? 2. Wie moet er aan de slag? 3. Waarmee moet je aan de slag? 4. Hoe doe je dat?

Nadere informatie

Eerder en Dichtbij. Projectplan

Eerder en Dichtbij. Projectplan Eerder en Dichtbij Projectplan Bussum, augustus september 2012 1. Inleiding De pilot Eerder en Dichtbij is een verlening van de eerste pilot Meer preventie minder zorg. Het doel van de pilot was oorspronkelijk

Nadere informatie

Centrum Management - Plan van Aanpak (2013) 1. Inleiding

Centrum Management - Plan van Aanpak (2013) 1. Inleiding Centrum Management - Plan van Aanpak (2013) 1. Inleiding Deze notitie beschrijft het Plan van Aanpak en stappenplan voor de herinvoering van centrummanagement in Valkenswaard. Achtereenvolgens wordt ingegaan

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus Den Haag. 6 maart 2009 KO/

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus Den Haag. 6 maart 2009 KO/ De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 Den Haag Den Haag 6 maart 2009 Betreft: Motie Van Gent over ruimte bij nieuwbouw voor voor- tussen en naschoolse opvang. Ons kenmerk

Nadere informatie

Intentieverklaring Gemeente Asten Sleutelorganen idop Ommel betreffende de samenwerking bij de realisatie van een multifunctionele accommodatie (MFA)

Intentieverklaring Gemeente Asten Sleutelorganen idop Ommel betreffende de samenwerking bij de realisatie van een multifunctionele accommodatie (MFA) Intentieverklaring Gemeente Asten Sleutelorganen idop Ommel betreffende de samenwerking bij de realisatie van een multifunctionele accommodatie (MFA) Inleiding In het integraal dorpsontwikkelingsprogramma

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

RKC Opsterland. Onderzoeksplan Integratie Statushouders in de gemeente Opsterland

RKC Opsterland. Onderzoeksplan Integratie Statushouders in de gemeente Opsterland RKC Opsterland Onderzoeksplan Integratie Statushouders in de gemeente Opsterland Beetsterzwaag, 12 oktober 2016 2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Motivatie onderzoek 3 Doelstelling 4 Vraagstelling 4 Normenkader

Nadere informatie

BRZO zowel BRZO als VT-CHEMIE. Provincie Provincie Provincie Totaal

BRZO zowel BRZO als VT-CHEMIE. Provincie Provincie Provincie Totaal PROJECTOPDRACHT Naam deelproject : VORMGEVING BRZO-RUD NOORD-NEDERLAND (LAT-RB) Opdrachtgever : Dick Bresser, namens de noordelijke regisseurs RUD Projectleider : Jan Smittenberg Organisatie : Provincie

Nadere informatie

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025 Projectopdracht / Plan van Aanpak Afdeling Beleid, cluster Maatschappij januari 2013 Inhoudsopgave Aanleiding... 3 Doelstelling... 3 Resultaat... 3 Afbakening...

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model Convenant uitvoering Boxtels model Impuls kwaliteit VVE beleid Boxtel 6 juli 2011 Aanleiding en doelstelling bestuurlijk convenant Met ingang van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie krijgt

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder Doel van de functiefamilie Het beleidsthema vanuit theoretische en praktische deskundigheid implementeren en uitbouwen teneinde toepassingen omtrent het thema te initiëren, te stimuleren en te bewaken

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. Nr.: 09-65 Onderwerp: Tijdelijke huisvesting Brede School Plantage de Sniep. Diemen, 21 juli 2009

RAADSVOORSTEL. Nr.: 09-65 Onderwerp: Tijdelijke huisvesting Brede School Plantage de Sniep. Diemen, 21 juli 2009 RAADSVOORSTEL Nr.: 09-65 Onderwerp: Tijdelijke huisvesting Brede School Plantage de Sniep Diemen, 21 juli 2009 Aan de gemeenteraad 1. Gevraagd raadsbesluit 1. Kennis te nemen van de uitkomsten van de enquête

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE RAAD. Brede school Giessen/Rijswijk Volgnr Portefeuillehouder wethouder R. Bergsma

VOORSTEL AAN DE RAAD. Brede school Giessen/Rijswijk Volgnr Portefeuillehouder wethouder R. Bergsma Onderwerp Brede school Giessen/Rijswijk Volgnr. 2012-049 Portefeuillehouder wethouder R. Bergsma Ambtenaar Gerty Vonk Afdeling Samenleving Datum voorstel 21 augustus 2012 Opiniërende raad 11 september

Nadere informatie

IKC: slim omgaan met financiën en huisvesting actuele dilemma s en oplossingen

IKC: slim omgaan met financiën en huisvesting actuele dilemma s en oplossingen Introductie IKC: slim omgaan met financiën en huisvesting actuele dilemma s en oplossingen actuele marktontwikkelingen die het IKC raken afwegingen en dilemma s voor gemeenten slim omgaan met financiën

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

DORPSHUIS BENSCHOP ontmoetingsplek in de (kleine) kern

DORPSHUIS BENSCHOP ontmoetingsplek in de (kleine) kern DORPSHUIS BENSCHOP ontmoetingsplek in de (kleine) kern Vertrekpunt Het eerste prestatieveld binnen de WMO: Het bevorderen van sociale samenhang in en leefbaarheid van dorpen, wijken en buurten. Om aan

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

WouÓENbERq. RAPPORTFORMULIER eigen initiatief. 05- Ol Datum inboeken. onderwerp Toekomst regulier peuterspeelzaalwerk Woudenberg

WouÓENbERq. RAPPORTFORMULIER eigen initiatief. 05- Ol Datum inboeken. onderwerp Toekomst regulier peuterspeelzaalwerk Woudenberg WouÓENbERq RAPPORTFORMULIER eigen initiatief Besluitenregistratie: Postregistratienummer : 13. 05- Ol Datum inboeken Openbaar nee Internet naar RAAD nee OR nee Communicatie ja Europese regelgeving nee

Nadere informatie

Projectopdracht Invoering Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) gemeente Emmen

Projectopdracht Invoering Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) gemeente Emmen Projectopdracht Invoering Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) gemeente Emmen Opdrachtgever: B. Schuilingh Handtekening: Projectleider: R. Koops Handtekening: Datum: 30 januari 2006 Versie: 09 Status:

Nadere informatie

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 30 juni 2008 Agenda nr: Onderwerp: Beleidsplan Bibliotheekwerk Heuvelland Gemeenten Aan de gemeenteraad,

Raadsnota. Raadsvergadering d.d.: 30 juni 2008 Agenda nr: Onderwerp: Beleidsplan Bibliotheekwerk Heuvelland Gemeenten Aan de gemeenteraad, Raadsnota Raadsvergadering d.d.: 30 juni 2008 Agenda nr: Onderwerp: Beleidsplan Bibliotheekwerk Heuvelland Gemeenten 2008-2011 Aan de gemeenteraad, 1. Doel, Samenvatting en Advies van het raadsvoorstel

Nadere informatie

VNG Leertraject Onderwijs

VNG Leertraject Onderwijs VNG Leertraject Onderwijs 2016-2017 Neem uw educatieve regierol Introductie Om gemeenten te ondersteunen in de professionele aanpak van de educatieve regierol biedt de VNG Academie een leertraject dat

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Een kijkje bij de buren Zelforganiseren in de zorg Congres BDKO

Een kijkje bij de buren Zelforganiseren in de zorg Congres BDKO Een kijkje bij de buren Zelforganiseren in de zorg Congres BDKO Drs. Eveline Castelijns MBA 12 april 2016 Inhoudsopgave 1 2 3 Zelforganisatie in de zorg Werkende principes Vragen 1 Zelforganiseren in de

Nadere informatie

CONVENANT ACHTERHOEK 2020 Coöperatief samenwerkende ondernemers, overheid en maatschappelijke organisaties

CONVENANT ACHTERHOEK 2020 Coöperatief samenwerkende ondernemers, overheid en maatschappelijke organisaties CONVENANT ACHTERHOEK 2020 Coöperatief samenwerkende ondernemers, overheid en maatschappelijke organisaties De ondergetekenden: de ondernemers, hierbij vertegenwoordigd door de heer Gerrit Jan Pillen, voorzitter

Nadere informatie

PARK LEUDAL-OOST. Terugblik. Gemeente Leudal. Definitiefase. Ondertekening intentieovereenkomst AGENDA

PARK LEUDAL-OOST. Terugblik. Gemeente Leudal. Definitiefase. Ondertekening intentieovereenkomst AGENDA d.d. 29 jan. 2015 AGENDA Terugblik Gemeente Leudal Definitiefase Ondertekening intentieovereenkomst AGENDA Terugblik Gemeente Leudal Definitiefase Ondertekening intentieovereenkomst TERUGBLIK Begin 2013

Nadere informatie