Allergische Rhinitis en Astma Wat zijn zinvolle preventiemaatregelen? WDH Marjo van de Ven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Allergische Rhinitis en Astma Wat zijn zinvolle preventiemaatregelen? WDH Marjo van de Ven"

Transcriptie

1 Allergische Rhinitis en Astma Wat zijn zinvolle preventiemaatregelen? WDH Marjo van de Ven

2 Primaire preventie: Inhoud Vermijden van sensibilisatie Secundaire preventie: Zijn allergeenvermijdende maatregelen effectief? Subcutane immunotherapie en/of Sublinguale immunotherapie Allergisch astma behandelplan: what s new in GINA? Allergisch astma en behandeling met omalizumab (Xolair )

3

4 Primaire preventie: vermijden van sensibilisatie Vermijden van diverse gassen, deeltjes en microbiële bestanddelen die huid- of slijmvliesbarrière beschadigen (rook, dieseluitlaatgas, stoffen) Beroepsmatige blootstelling b.v. beschermende kleding, maskers Productinfo over vermijden van b.v blootstelling van HDM: verlaging vochtgehalte, mijtdichte hoezen, stofnesten Productinfo over vermijden van pollen Hygiënehypothese?

5 Secundaire preventie: Zijn allergeenvermijdende maatregelen effectief? Vermijden van allergenen waarvoor de pat is gesensibiliseerd is effectief en is een integraal onderdeel van astma- en rinitismanagement (niveau 1) In NL belangrijkste allergenen: huisstofmijt (HDM), huisdieren en schimmels Hooggebergte: lage luchtvochtigheid, zeer lage concentratie HDM: langdurig effect Reductie van allergenen op zeeniveau: niet alle patiënten ondervinden baat

6 Zijn allergeenvermijdende maatregelen effectief? (2) HDM: als concentratie is verminderd in slaapkamer/bed, nog steeds hoge(re) concentratie in rest van huis, werkomgeving etc Meer baat bij kinderen van allergeenwerende maatregelen dan bij volwassenen (niveau 2) Bij volwassenen met allergisch astma of rinitis is het gebruik van allergeenwerende matrashoezen als solomaatregel niet effectief gebleken (Terreehorst 2003, niveau 1)

7 Zijn allergeenvermijdende maatregelen effectief? (3) Voorschrijven van HDMwerende matrashoezen dient te geschieden als onderdeel van een pakket maatregelen dat erop is gericht de leefomgeving van de voor HDM gesensibiliseerde patient zo goed mogelijk te saneren (niveau 1) Allergeenvermijdende maatregelen komen niet in plaats van medicamenteuze behandeling; ze kunnen in specifieke gevallen een aanvulling hierop zijn

8 Allergisch astma Behandeling: what s new in GINA?

9 Astmaprevalentie in Nederland mensen in Nederland lijden aan astma 1-5%-10% heeft ernstig astma - 60%-70% heeft allergisch astma Bron: Boezen HM et al. Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\ziekten en aandoeningen\ademhalingswegen\astma, 20 augustus 2008

10 Allergie en astma Veel astmatici zijn atopisch 1,2 Patiënten met atopie, rol van IgE: - hebben overproduktie van IgE 3 (= antilichaam) - produceren specifiek IgE als respons op algemeen voorkomende allergenen 1 - hebben vaak allergische co-morbiditeit 1 - allergische rinitis (hooikoorts) - atopische dermatitis Een groot deel van de astmaklachten wordt veroorzaakt door allergie 1 IgE speelt een zeer belangrijke rol bij allergisch astma 3 1. Holt PG et al. Nature 1999;402:B Kay AB. N Eng J Med 2001;344:109; Burrows et al. N Eng J Med 1989;320:

11 IgE speelt een centrale rol in de inflammatoire cascade Dendritische cel Mestcel Basofiel Allergeen crosslinking met gebonden IgE resulteert in cel degranulatie IgE bindt aan dendritische cel en vergroot de allergeen opname en presentatie B-cell T-cell Proliferatie IgE? Th 2 cellen stimuleren eosinofiel differentiatie en activatie Weefsel infiltratie Mediatoren activeren eosinofielen Eosinofiel klinische effecten Klinische effecten Bewerkt naar: Holgate ST. J Allergy Clin Immunol; 2005; 115:459-65

12 IgE-afhankelijke vrijgifte van inflammatoire mediatoren IgE FcεRI Allergenen Direkte Vrijgifte Inhoud granula: Histamine, TNF-α, Proteases, Heparine Niezen Neusverstopping Jeuk, loopneus Waterige ogen Na Minuten Lipiden mediatoren: Prostaglandinen Leukotriënen Piepende ademhaling Bronchoconstrictie Na Uren Cytokinen productie: Met name IL-4, IL-13 Mucus productie Eosinofiele cellen Bewerkt naar: Holgate ST, Allergy; 2nd ed. Mosby 2001

13 GINA: gedefinieerd o.b.v. astma controle ipv ernst Geen dagelijkse symptomen ( 2 keer of minder per week) Geen nachtelijke symptomen Geen astma-exacerbaties (Bijna) normale longfunctie (FEV1 en PEF) Geen behoefte aan rescue medicatie ( 2 keer of minder per week) Geen beperkingen van (inspannings-) activiteiten GINA; Global strategy for asthma management and prevention; november 2006; at

14 Nieuwe GINA: Behandeling o.b.v. controle

15 Nieuwe GINA: Belangrijkste verandering: controle! Behandeling net zolang ophogen totdat volledige controle is bereikt Indien controle is bereikt voor tenminste 3 maanden kan behandeling worden afgebouwd. Langwerkende ß2-agonisten alleen in combinatie met geschikte dosis ICS. Stap 5 is toegevoegd

16 STAP 5: In stap 5:keuze tussen orale steroïden of Anti-IgE Anti-IgE heeft in deze stap level A voor effectiviteit, orale steroïden hebben level D voor effectiviteit en level A voor ernstige bijwerkingen (level A= voldoende gerandomiseerde studies van voldoende omvang, level D= alleen gebaseerd op klinische ervaring) Conclusie: Anti-IgE (Xolair ) toevoegen aan behandeling van patiënten die nog steeds symptomatisch zijn na behandelstap 4.

17 Xolair (anti-ige) is een innovatief nieuw geneesmiddel Xolair (omalizumab) eerste anti-ige therapie; een revolutionaire add-on behandeling. 1 Volledig ander werkingsmechanisme dan huidige astmamedicatie. 2 - Xolair behandelt oorzaak van allergisch astma, niet de symptomen Xolair is een recombinant gehumaniseerd monoklonaal antilichaam (Mab), gericht tegen IgE 1,2 1. Boushey H. J Allergy Clin Immunol 2001;108:s77-s Storms W. Am J Respir Med 2002;1:

18 Xolair blokkeert binding van IgE aan mestcellen IgE molecuul Xolair Xolair FcεRI receptor Mestcel / Basofiel Bewerkt naar Storms W. Am J Respir Med 2002;1:

19 de allergische cascade wordt geblokkeerd Allergeengeactiveerde B-cel produceert IgE Xolair vormt complexen met vrij IgE IgE FcεRI B-cell Xolair Mestcel Bewerkt naar: Owen CE. Immunoglobulin E: Role in asthma and allergic disease: Lessons from the clinic. Pharmacology & Therapeutics 2006

20 Plaatsbepaling Xolair Xolair geïndiceerd bij patiënten: - met ernstig persistent allergisch astma - totaal serum IgE van IE/ml 1 - die ondanks maximale therapie nog steeds symptomatisch zijn 1,2 1. SmPC-tekst Xolair jan Bewerking naar: GINA; Global strategy for asthma management and prevention; at

21 Indicaties Xolair is geïndiceerd als aanvullende behandeling om de astmacontrole te verbeteren bij volwassen en adolescente patiënten (6 jaar en ouder) met - ernstig persisterend allergisch astma, - een positieve huidtest hebben of positieve RAST - verminderde longfunctie hebben (FEV1<80%) alsook - overdag regelmatig symptomatisch zijn of s nachts wakker worden en die - last hebben gehad van meerdere gedocumenteerde ernstige astma-exacerbaties ondanks de - dagelijkse hoge dosis inhalatiecorticosteroïden, plus een geïnhaleerde langwerkende beta2-agonist. SmPC-tekst Xolair jan 2010

22 Doseertabel tot IE/ml totaal IgE Doseren van 75 tot 600mg elke twee-vier weken (subcutane injecties)

23 Farmacodynamische eigenschappen In klinische studies werden vrije IgE-serumspiegels op dosisafhankelijke wijze binnen een uur na de eerste dosis verlaagd en tussen doses gehandhaafd. Een jaar na stopzetten van het toedienen van Xolair zijn de IgE-spiegels teruggekeerd naar het niveau van voor de behandeling, zonder dat rebound in IgE-spiegels werd waargenomen na volledige klaring van het geneesmiddel. SmPC-tekst Xolair jan 2010.

24 Evaluatie van de behandeling 16 weken na starten van een behandeling met Xolair dienen patiënten te worden gecontroleerd door hun arts om de doeltreffendheid van de behandeling vast te stellen voordat volgende injecties worden toegediend. De beslissing om het gebruik van Xolair voort te zetten, dient te worden gebaseerd op de vraag of er een duidelijke verbetering in de totale astmacontrole te zien is. SmPC-tekst Xolair jan 2010.

25 Bijwerkingen Bij klinische studies waren de meest frequent gemelde bijwerkingen reacties op de injectieplaats,waaronder pijn op de injectieplaats, zwelling, erythema en pruritus, en hoofdpijnen. - De meeste reacties waren mild of matig qua ernst. Anafylactische reacties kwamen in klinische studies(fase I, II en III) zelden (<1/1.000) voor. Zie voor volledige weergave van de bijwerkingen: SmPC-tekst Xolair jan 2010

26 Responders: Het is tot nu toe niet mogelijk om op basis van de baseline patiënt kenmerken te voorspellen, wie wel en wie niet respondeert op de Xolair behandeling. Daarom dienen alle patiënten die aan de indicatie voldoen een behandeling met Xolair te proberen Na 16 weken behandeling dient het respons op de behandeling geëvalueerd te worden Tot nu toe is het algemene oordeel van de arts na 16 weken nog steeds de beste methode om de Xolair responders vast te stellen.

27 Kosten: NL: per 150 mg 408 euro; op jaarbasis gemiddeld euro Bij opname in lijst van Dure Geneesmiddelen: 20% vd jaarkosten: 3113 euro

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijving bij de V.I.):

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijving bij de V.I.): Bijlage A: Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit XOLAIR ( 3790000 hoofdstuk IV van het KB van 21 december 2001) II - Elementen

Nadere informatie

Allergische rhinitis bij kinderen

Allergische rhinitis bij kinderen Allergische rhinitis bij kinderen Dr. Jurjan R. de Boer KNO heelkunde Martini Ziekenhuis Epidemiologie Prevalentie allergische en niet allergische rhinitis in Nederland: 150 200 per 1000 personen/jaar

Nadere informatie

Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten

Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten Astma Chronische ontstekingsreactie van de luchtwegen die samengaat met de neiging van het luchtwegsysteem om sneller

Nadere informatie

HERZIENE AANBEVELINGEN VAN GINA VOOR ASTMA, EN VAN GOLD VOOR COPD

HERZIENE AANBEVELINGEN VAN GINA VOOR ASTMA, EN VAN GOLD VOOR COPD HERZIENE AANBEVELINGEN VAN GINA VOOR ASTMA, EN VAN GOLD VOOR COPD In november 2006 verschenen de herziene aanbevelingen van GINA (Global Initiative for Asthma) voor astma, en van GOLD (Global Initiative

Nadere informatie

De atopische mars en preventie Overzicht van het beschikbare bewijs voor omalizumab bij astma

De atopische mars en preventie Overzicht van het beschikbare bewijs voor omalizumab bij astma o v e r z i c h t s a r t i k e l e n Huisartseneditie De atopische mars en preventie Overzicht van het beschikbare bewijs voor omalizumab bij astma Auteur Trefwoorden G.M. Möller anti-ige, astma, omalizumab

Nadere informatie

1/23/2013. Index. Index. Nieuwe strategieën om kinderen met KMA sneller te laten herstellen. Orale tolerantie: Concept. Vriend of vijand?

1/23/2013. Index. Index. Nieuwe strategieën om kinderen met KMA sneller te laten herstellen. Orale tolerantie: Concept. Vriend of vijand? //0 Nieuwe strategieën om kinderen met KMA sneller te laten herstellen. Orale tolerantie: Concept Tolerantie wordt gedefinieerd als de actieve non-respons van het immuunsysteem op een antigeen dat via

Nadere informatie

Immunotherapie: terug van weggeweest? Dr S Maddens 05-12-2013

Immunotherapie: terug van weggeweest? Dr S Maddens 05-12-2013 Immunotherapie: terug van weggeweest? Dr S Maddens 05-12-2013 Immunotherapie? Repetitieve toediening van oplopende dosis allergeen Induceren van beschermende immunologische veranderingen Afname van allergische

Nadere informatie

Een 49-jarige laborante met ademhalingsklachten. Gert-Jan Braunstahl, Rotterdam Shane Hanon, Brussel

Een 49-jarige laborante met ademhalingsklachten. Gert-Jan Braunstahl, Rotterdam Shane Hanon, Brussel Een 49-jarige laborante met ademhalingsklachten Gert-Jan Braunstahl, Rotterdam Shane Hanon, Brussel 49-jarige vrouw Bezoek spoedgevallendienst omwille van aanval van dyspnee en hoest, opgetreden op het

Nadere informatie

SAMENVATTING IN HET NEDERLANDS

SAMENVATTING IN HET NEDERLANDS SAMENVATTING IN HET NEDERLANDS Allergisch astma Allergisch astma is een veel voorkomende ziekte waarbij mensen benauwd worden wanneer ze de stof inademen waar ze allergisch voor zijn geworden. Daarnaast

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting 123 Samenvatting Samenvatting De term atopische dermatitis (AD) is voor de kat in 1982 geïntroduceerd door Reedy, die bij een groep katten met recidiverende jeuk en huidproblemen

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Xolair 75 mg poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Eén injectieflacon

Nadere informatie

Chapter. Nederlandse samenvatting

Chapter. Nederlandse samenvatting Chapter Nederlandse samenvatting 10 Allergische ziekten van de luchtwegen, zoals hooikoorts (allergische rhinoconjunctivitis) en allergisch astma zijn chronische ontstekingsziekten met klachten zoals tranende

Nadere informatie

Goed leven met astma

Goed leven met astma Goed leven met astma Tips kunnen op geen enkele manier professioneel medisch advies, zorgen of aandacht vervangen. Als u twijfelt of het advies op u van toepassing is, praat dan met uw gezondheidszorgbeoefenaar.

Nadere informatie

Sublinguale immunotherapie. Handboek voor de patiënt

Sublinguale immunotherapie. Handboek voor de patiënt Sublinguale immunotherapie Handboek voor de patiënt Inleiding De behandeling van allergische ademhalingsziekten (rinitis, astma) is gebaseerd op de controle van de omgeving, het vermijden van allergenen,

Nadere informatie

Allergische rhinitis bij volwassenen

Allergische rhinitis bij volwassenen Allergische rhinitis bij volwassenen Wynia Derks KNO-arts OLVG 20% bevolking piekleeftijd 15-24 jaar Epidemiologie 42% heeft ook oogklachten 40% ontwikkelt astma Priming meer hyperreactiviteit meer virale

Nadere informatie

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIJLAGE I SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Xolair 75 mg poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Eén injectieflacon

Nadere informatie

Astma monitoring & E-health anno 2012. TRENDS XXII, Garderen

Astma monitoring & E-health anno 2012. TRENDS XXII, Garderen Astma monitoring & E-health anno 2012 TRENDS XXII, Garderen Eric de Groot, ISALA Zwolle Rijn Jöbsis, MUMC + Maastricht Leerdoelen monitoring astma Mate van astmacontrole staat centraal Eén ideaal instrument

Nadere informatie

01 - Informatie over de behandeling van allergieën

01 - Informatie over de behandeling van allergieën 01 - Informatie over de behandeling van allergieën Inhoud Wat is een allergie eigenlijk?... 1 Waarom is een behandeling nodig?... 1 Welke behandelingsvormen zijn mogelijk?... 2 Wat betekent 'specifieke

Nadere informatie

College 15 Allergie

College 15 Allergie College 15 Allergie 13-11-2013 Dit college gaat over allergie. Wat is precies een allergie? Welke immunologische mechanismen steken hier achter? Waarom ontstaat een atopie? Zijn er middelen om een allergie

Nadere informatie

Specifieke subcutane immunotherapie voor inhalatieallergenen bij kinderen

Specifieke subcutane immunotherapie voor inhalatieallergenen bij kinderen 1. ALGEMEEN Specifieke subcutane immunotherapie voor inhalatieallergenen bij kinderen 1.1 Inleiding - Specifieke immunotherapie met allergeenextracten heeft als doel een allergische patiënt minder gevoelig

Nadere informatie

15.15 16.00 uur: allergische rhinitis: AR geluid van de KNO-arts. Allergische rhinopathie of afwijkende Rinne? Francis Burgersdijk

15.15 16.00 uur: allergische rhinitis: AR geluid van de KNO-arts. Allergische rhinopathie of afwijkende Rinne? Francis Burgersdijk 15.15 16.00 uur: allergische rhinitis: AR geluid van de KNO-arts Allergische rhinopathie of afwijkende Rinne? Francis Burgersdijk Kan de KNO arts meer met patienten met een allergische rhinopathie (AR)?

Nadere informatie

HET GAAT OM EEN KLEINE GROEP PATIËNTEN DIE VEEL AANDACHT VRAAGT EN NODIG HEEFT

HET GAAT OM EEN KLEINE GROEP PATIËNTEN DIE VEEL AANDACHT VRAAGT EN NODIG HEEFT A S T M A E N C O P D I N T E R V I E W HET GAAT OM EEN KLEINE GROEP PATIËNTEN DIE VEEL AANDACHT VRAAGT EN NODIG HEEFT Longarts Els Weersink: Therapietrouw ondergeschoven kindje Ernstig astma: behandeling

Nadere informatie

03 - Informatie over de sublinguale immonutherapie

03 - Informatie over de sublinguale immonutherapie 03 - Informatie over de sublinguale immonutherapie Inhoud Wat is een allergie eigenlijk?... 1 Waarom is een behandeling nodig?... 1 Welke behandelingsvormen zijn mogelijk?... 2 Wat betekent 'specifieke

Nadere informatie

Patiëntenvoorlichting Huisdierallergie

Patiëntenvoorlichting Huisdierallergie Patiëntenvoorlichting Huisdierallergie Dieren zijn niet weg te denken uit ons bestaan. Ze zijn in het huis aanwezig als huisdier, we komen ze tegen op het werk (denk hierbij aan boerderijdieren, proefdieren

Nadere informatie

Subcutane immunotherapie. Een injectiekuur tegen allergieën voor kinderen

Subcutane immunotherapie. Een injectiekuur tegen allergieën voor kinderen Subcutane immunotherapie Een injectiekuur tegen allergieën voor kinderen 2 Allergie: hoe zat het ook al weer? Veel kinderen hebben klachten van allergische ziekten. Dit kan veroorzaakt worden door inademing

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Liesbeth van rensen

Nederlandse samenvatting Liesbeth van rensen Nederlandse samenvatting Liesbeth van rensen Wat is astma? Patiënten met astma hebben het regelmatig benauwd. Kenmerkend voor de ziekte is dat de benauwdheid gepaard gaat met een piepende ademhaling, hoesten

Nadere informatie

Xolair is geïndiceerd voor gebruik bij volwassenen, adolescenten en kinderen (6 tot 12 jaar).

Xolair is geïndiceerd voor gebruik bij volwassenen, adolescenten en kinderen (6 tot 12 jaar). 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Xolair 75 mg oplossing voor injectie 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke voorgevulde spuit met 0,5 ml oplossing bevat 75 mg omalizumab*. *Omalizumab is een

Nadere informatie

Astma monitoring & E-health anno 2013. TRENDS XXIII, Garderen

Astma monitoring & E-health anno 2013. TRENDS XXIII, Garderen Astma monitoring & E-health anno 2013 TRENDS XXIII, Garderen Eric de Groot, ISALA Zwolle Rijn Jöbsis, MUMC + Maastricht Leerdoelen monitoring astma Mate van astmacontrole staat centraal Eén ideaal instrument

Nadere informatie

Introductie tot allergische reacties op voedsel. Immunopathogenese en klinische praktijk

Introductie tot allergische reacties op voedsel. Immunopathogenese en klinische praktijk Introductie tot allergische reacties op voedsel Immunopathogenese en klinische praktijk Allergieën zijn multisysteemaandoeningen Bovenste luchtwegen Onderste luchtwegen Huid GI-tractus 1 Allergiesymptomen

Nadere informatie

Allergie bij kinderen: peanuts?! DDr. Annemie Wijnants

Allergie bij kinderen: peanuts?! DDr. Annemie Wijnants Allergie bij kinderen: peanuts?! DDr. Annemie Wijnants Emma 14 jaar Op 6 jaar Symptomen: rhinitis conjunctivitis Huidtest op berk: 4+ Op 14 jaar Symptomen: lokale reactie op pinda Huidtest pinda: 4+ IgE

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Astma bij volwassenen: Aanvullende diagnostiek allergietest (Toets)

Verdiepingsmodule. Astma bij volwassenen: Aanvullende diagnostiek allergietest (Toets) 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van oktober 2007 (tweede herziening) Allergie speelt een belangrijke rol in de pathofysiologie van astma: klachten en symptomen kunnen erdoor

Nadere informatie

Piepjes en Pufjes. 8 september 2014

Piepjes en Pufjes. 8 september 2014 Piepjes en Pufjes 8 september 2014 NHG standaard: Astma bij kinderen Patrick Bindels Huisarts Praktijk Buitenhof Hoofd afdeling Huisartsgeneeskunde Erasmus MC Rotterdam Nieuwe ontwikkelingen bij astma

Nadere informatie

Prof.dr. R.C. Aalberse en dr. S.O. Stapel

Prof.dr. R.C. Aalberse en dr. S.O. Stapel Allergische reacties Prof.dr. R.C. Aalberse en dr. S.O. Stapel Allergische reacties zijn overgevoeligheidsreacties met een immunologische etiologie en onderscheiden zich hierdoor van de zogeheten intoleranties.

Nadere informatie

Workshop F. immunotherapie

Workshop F. immunotherapie Workshop F. immunotherapie Hans de Groot, allergoloog Mijke Breukels, kinderarts-allergex Leerdoelen immunotherapie SLIT (contra)indicaties - bijwerkingen & voorwaarden toepassing SCIT (contra)indicaties

Nadere informatie

Farmacotherapeutisch rapport omalizumab (Xolair )

Farmacotherapeutisch rapport omalizumab (Xolair ) 26033562 versie CFH 23-5-06 omalizumab (Xolair ) Farmacotherapeutisch rapport omalizumab (Xolair ) 1. Samenvatting De Commissie Farmaceutische Hulp heeft een farmacotherapeutisch rapport vastgesteld voor

Nadere informatie

Allergieën ontstaan meestal op kinderleeftijd en in de puberteit. Na het 45 ste levensjaar nemen de klachten door allergie geleidelijk af.

Allergieën ontstaan meestal op kinderleeftijd en in de puberteit. Na het 45 ste levensjaar nemen de klachten door allergie geleidelijk af. Allergie Inleiding De Keel- Neus- en Oorarts (KNO-arts) heeft u verteld dat allergie mogelijk een van de oorzaken van uw klachten is. In deze folder kunt u nalezen wat allergie is. Wat is allergie? Allergie

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)?

WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? WAT IS ORENCIA (ABATACEPT)? Wat is ORENCIA? Wat is ORENCIA? 3 Waarom heb ik ORENCIA voorgeschreven gekregen? 4 Wat kan ik verwachten van de behandeling met ORENCIA? 4 Hoe werkt ORENCIA? 4 Hoe neem ik ORENCIA?

Nadere informatie

Anti-IgE bij de behandeling van allergisch astma

Anti-IgE bij de behandeling van allergisch astma Anti-IgE bij de behandeling van allergisch astma Samenvatting Aan IgE-antistoffen gericht tegen inhalatieallergenen wordt een belangrijke rol toegedicht binnen de pathogenese van allergisch astma. Uit

Nadere informatie

Mastocytose en allergie. Mediatoren. Insecten allergie. Welke klachten ontstaan door mastocytose? Oorzaken Anafylaxie

Mastocytose en allergie. Mediatoren. Insecten allergie. Welke klachten ontstaan door mastocytose? Oorzaken Anafylaxie Mastocytose en allergie Welke klachten ontstaan door mastocytose? Klachten door mastocytosis kunnen ontstaan door: i. Vrijkomen van chemische stoffen (mediatoren) uit mestcellen ii. Infiltreren van mestcellen

Nadere informatie

Dubbeldiagnose. Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts

Dubbeldiagnose. Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts Dubbeldiagnose Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts Quiz 1 COPD is een aandoening van Jonge mensen Oudere mensen Beiden Quiz 2 Astma is een aandoening van Jonge mensen Oudere mensen

Nadere informatie

Astma en Longrevalidatie

Astma en Longrevalidatie Astma en Longrevalidatie Dominique Vaessen, verpleegkundig specialist longziekten 24 mei 2016 Isala Inhoud Astma Astma en longrevalidatie Longrevalidatie in Nederlands Astmacentrum Davos pagina 2 Astma

Nadere informatie

ederlandse samenvatting

ederlandse samenvatting ederlandse samenvatting In hoofdstuk 1 wordt algemene achtergrond informatie gegeven over de diagnose, histologie, pathogenese en behandeling van constitutioneel eczeem (CE). CE is een veel voorkomende

Nadere informatie

Wat is astma? Wat is astma? Basis Cursus Astma bij Kinderen. Dilemma s bij behandeling van kinderen met astma

Wat is astma? Wat is astma? Basis Cursus Astma bij Kinderen. Dilemma s bij behandeling van kinderen met astma Basis Cursus Astma bij Kinderen Wat is astma? Anneke Landstra Mariëlle Pijnenburg Maarten Kuethe Wim van Aalderen Wat is Normale luchtweg Matig/ernstig astma gezond fataal astma Dilemma s bij behandeling

Nadere informatie

Wat is allergie? Wat is hooikoorts?

Wat is allergie? Wat is hooikoorts? K.N.O. Allergie Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over allergie en de daarbij behorende klachten. Als u recent bij de KNO-arts bent geweest, die u heeft verteld dat allergie één van de

Nadere informatie

Allergisch aangelegd: (n)iets aan te doen?

Allergisch aangelegd: (n)iets aan te doen? Allergisch aangelegd: (n)iets aan te doen? Mijke Breukels, kinderartsallergologisch expert 7 maart 2017, kindercarrousel Allergieën zijn multisysteemaandoeningen Bovenste luchtwegen Onderste luchtwegen

Nadere informatie

STANDPUNTEN ANAKINRA (VOORLOPIGE BEHANDELRICHTLIJN) Oktober 2002

STANDPUNTEN ANAKINRA (VOORLOPIGE BEHANDELRICHTLIJN) Oktober 2002 NVR map Anakinra 12-03-2003 09:36 Pagina 1 STANDPUNTEN ANAKINRA (VOORLOPIGE BEHANDELRICHTLIJN) Oktober 2002 NVR map Anakinra 12-03-2003 09:36 Pagina 2 De door de gepubliceerde richtlijnen en standpunten

Nadere informatie

Allergieën zijn multisysteemaandoeningen. Introductie tot allergische reacties op voedsel. Verloop atopische symptomen met leeftijd.

Allergieën zijn multisysteemaandoeningen. Introductie tot allergische reacties op voedsel. Verloop atopische symptomen met leeftijd. Allergieën zijn multisysteemaandoeningen Introductie tot allergische reacties op voedsel Immunopathogenese en klinische praktijk Bovenste luchtwegen Onderste luchtwegen Huid GI-tractus 1 Allergiesymptomen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Wat is astma? Astma is een aandoening die wordt gekenmerkt door vernauwing van de luchtwegen (oftewel bronchoconstrictie) na inademing van verschillende

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT BIJSLUITER 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT PURETHAL Pollen, suspensie voor injectie voor subcutaan gebruik Gezuiverde allergenen uit een mengsel van 10 grassen Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Allergie. Wat is luchtwegallergie? Wat is hooikoorts? Wat zijn de belangrijkste allergenen? Figuur 1. De huisstofmijt

Allergie. Wat is luchtwegallergie? Wat is hooikoorts? Wat zijn de belangrijkste allergenen? Figuur 1. De huisstofmijt Allergie Deze brochure biedt u informatie over luchtwegallergie en daarbij behorende klachten. Wat is luchtwegallergie? Allergie is een overgevoeligheidsreactie van het afweersysteem van het lichaam op

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Huisdierallergie

PATIËNTEN INFORMATIE. Huisdierallergie PATIËNTEN INFORMATIE Huisdierallergie Introductie Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over huisdierallergie. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig te lezen.

Nadere informatie

Allergie. Wat is hooikoorts? Wat is allergie? Wat gebeurt er bij een allergieaanval? Hoe werkt de neus?

Allergie. Wat is hooikoorts? Wat is allergie? Wat gebeurt er bij een allergieaanval? Hoe werkt de neus? KNO Allergie Allergie In deze folder vindt u informatie over allergie, de klachten en andere aspecten die te maken hebben met allergie. Wat is allergie? Allergie is een overgevoeligheidsreactie van het

Nadere informatie

Allergie. Allergische rhinitis: een loopneus of verstopte neus

Allergie. Allergische rhinitis: een loopneus of verstopte neus Allergie Allergische rhinitis: een loopneus of verstopte neus 2 Deze folder geeft u informatie over wat de KNO-arts in het CWZ met u bespreekt, zodat u zich kunt voorbereiden op het gesprek of na het gesprek

Nadere informatie

12. Welke medicijnen schrijft uw arts voor?... 12 13. Tot Slot... 13

12. Welke medicijnen schrijft uw arts voor?... 12 13. Tot Slot... 13 Allergie KNO Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 2. Wat is allergie?... 5 3. Wat is hooikoorts?... 5 4. Wat zijn de belangrijkste allergenen?... 6 5. Welke klachten worden veroorzaakt door allergie?... 7

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Allergologie Immunotherapie met inhalatieallergenen

Interne Geneeskunde Allergologie Immunotherapie met inhalatieallergenen Interne Geneeskunde Allergologie Immunotherapie met inhalatieallergenen Desensibilisatie Interne Geneeskunde Allergologie Inleiding U reageert allergisch op stuifmeel, huisstofmijt, of huidschilfers van

Nadere informatie

De betekenis van dierexperimenteel onderzoek bij de risicoschatting van allergeenblootstelling

De betekenis van dierexperimenteel onderzoek bij de risicoschatting van allergeenblootstelling De betekenis van dierexperimenteel onderzoek bij de risicoschatting van allergeenblootstelling C. Frieke Kuper Dieren zijn geen mensen.. 2 Focus Moeten huidcontact en inademing wel gescheiden worden? Bij

Nadere informatie

Vedolizumab (Entyvio ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Vedolizumab (Entyvio ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Vedolizumab (Entyvio ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Vedolizumab (Entyvio ). In deze folder krijgt

Nadere informatie

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Keel-, neus- en oorheelkunde Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Wat is allergie? Allergie is een reactie van uw lichaam op bepaalde prikkelende stoffen waarbij het afweersysteem

Nadere informatie

Immunotherapie. KNO-heelkunde. Beter voor elkaar

Immunotherapie. KNO-heelkunde. Beter voor elkaar Immunotherapie KNO-heelkunde Beter voor elkaar 2 Immunotherapie Wat is Immunotherapie? Immunotherapie, ook wel hyposensibilisatie genoemd, is een behandeling die erop is gericht het eigen afweersysteem

Nadere informatie

Zorginstituut Nederland. > Retouradres Postbus 320, 1110 AHDiemen

Zorginstituut Nederland. > Retouradres Postbus 320, 1110 AHDiemen 2014024 > Retouradres Postbus 320, 1110 AHDiemen Aan de Geschillencommissie van Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) T.a.v. mevrouw mr. Postbus 291 3700 AG ZEIST 0530. Eekholt 4 1112

Nadere informatie

Allergie op school of de kinderopvang, waar let je op?

Allergie op school of de kinderopvang, waar let je op? Allergie op school of de kinderopvang, waar let je op? Programma 19.30 uur Welkom Algemene inleiding in voedselallergie Rienus Doedens, kinderarts-immunoloog 20.20 uur Speciale aandachtspunten voor scholen

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Neoclarityn 5 mg filmomhulde tabletten desloratadine

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Neoclarityn 5 mg filmomhulde tabletten desloratadine Bijsluiter: informatie voor de patiënt Neoclarityn 5 mg filmomhulde tabletten desloratadine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in

Nadere informatie

Immunotherapie. Behandeling van allergische klachten van de luchtwegen

Immunotherapie. Behandeling van allergische klachten van de luchtwegen Immunotherapie Behandeling van allergische klachten van de luchtwegen Door onduidelijke oorzaken komen allergieën tegenwoordig vaker voor dan vroeger. Soms in lichte en soms in ernstige mate. Een allergie

Nadere informatie

Diagnose en behandeling van astma

Diagnose en behandeling van astma Diagnose en behandeling van astma VVLR 27/04/2013 A-M Vints Diagnostiek van astma 1. Anamnese (symptomen van astma) Dyspnoe / piepen / hoesten (zo ja karakteristieken vd hoest) / beklemming op borst Nachtelijke

Nadere informatie

Nederlandse Samenva ing

Nederlandse Samenva ing Nederlandse Samenva ing Nederlandse Samenva ing De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn de meest voorkomende vormen van chronische ontstekingen van het maag-darm-kanaal. In het engels wordt deze groep

Nadere informatie

uitvoering van subcutane immunotherapie met allergeenhoudende extracten

uitvoering van subcutane immunotherapie met allergeenhoudende extracten a a a a a a a a a Handleiding uitvoering van subcutane immunotherapie met allergeenhoudende extracten a a a a Doel handleiding Deze folder is bedoeld als handleiding voor artsen die in hun eigen praktijk

Nadere informatie

Allergie (allergische rhinitis)

Allergie (allergische rhinitis) Keel-, Neus- en Oorheelkunde Allergie (allergische rhinitis) www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is allergie?... 3 Hooikoorts... 3 De belangrijkste allergenen... 3 Wat gebeurt er bij een allergieaanval?...

Nadere informatie

ALLERGIEDIAGNOSTIEK IN HET LABORATORIUM. S.O. Stapel

ALLERGIEDIAGNOSTIEK IN HET LABORATORIUM. S.O. Stapel ALLERGIEDIAGNOSTIEK IN HET LABORATORIUM S.O. Stapel Er bestaat een algemene neiging om elke overgevoeligheidsreactie te bestempelen als "allergie". Het ontstaan van de tot deze conclusie leidende klachten

Nadere informatie

ASTMA PROTOCOL CELLO. Leiden

ASTMA PROTOCOL CELLO. Leiden ASTMA PROTOCOL CELLO Leiden Mei 2011 1 Inleiding Dit protocol omvat uitleg ziektebeeld, diagnose, doelstellingen, niet medicamenteuze therapie, medicamenteuze therapie en schema dosering inhalatiemiddelen.

Nadere informatie

Het piepende kind. Nascholing huisartsen. 20 mei 2014. Annejet Plaisier. kinderarts

Het piepende kind. Nascholing huisartsen. 20 mei 2014. Annejet Plaisier. kinderarts Het piepende kind Nascholing huisartsen 20 mei 2014 Annejet Plaisier kinderarts Incidentie van wheezing bij kinderen 18 16 Kinderen in % 14 12 10 8 6 4 2 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 MAS-90 Leeftijd

Nadere informatie

Immunotherapie met inhalatieallergenen

Immunotherapie met inhalatieallergenen Immunotherapie met inhalatieallergenen Desensibilisatie Inleiding U reageert allergisch op stuifmeel, huisstofmijt, of huidschilfers van katten. Deze stoffen, die in de lucht voorkomen, heten inhalatieallergenen.

Nadere informatie

Immunotherapie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Immunotherapie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Immunotherapie In overleg met uw arts heeft u besloten om uw allergische klachten te laten behandelen met een injectiekuur (immunotherapie). Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Nadere informatie

Collectieve spreekuren

Collectieve spreekuren Neus voor allergie Hanneke Oude Elberink Zorgvisie Waarom? Integrale benadering Zelfredzaamheid en zelfmanagement bevorderen Chronische aandoening Manifestaties wisselend gedurende leven Multi-orgaan waar

Nadere informatie

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt

Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Keel-, neus- en oorheelkunde Immunotherapie bij hooikoorts en allergie voor huisstofmijt Wat is allergie? Allergie is een reactie van uw lichaam op bepaalde prikkelende stoffen waarbij het afweersysteem

Nadere informatie

ImmunotherapIe een injectiekuur wat is het? Voor wie? hoe gebeurt het?

ImmunotherapIe een injectiekuur wat is het? Voor wie? hoe gebeurt het? Immunotherapie Immunotherapie De behandeling van allergie bestaat uit drie stappen: 1. het zoveel mogelijk vermijden van de stof die allergische klachten veroorzaakt (bijvoorbeeld saneren van de slaapkamer);

Nadere informatie

Introductie Boehringer Ingelheim

Introductie Boehringer Ingelheim Introductie Boehringer Ingelheim Kenmerken Boehringer Ingelheim Familiebedrijf, sinds 1885, Ingelheim am Rhein, Duitsland Niet beursgenoteerd, lange termijn strategie 145 vestigingen in 45 landen Ruim

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in mastocytose. Maud Hermans Internist i.o

Nieuwe ontwikkelingen in mastocytose. Maud Hermans Internist i.o Nieuwe ontwikkelingen in mastocytose. Maud Hermans Internist i.o. 15-12-2016 Inhoud Hart- en vaatziekten Jaarlijkse controle Pre-medicatie voor ingrepen Nieuwe behandelingen Tyrosine kinase remmers Omalizumab

Nadere informatie

Allergie. Afdeling KNO

Allergie. Afdeling KNO Allergie Afdeling KNO U bent allergisch voor: Huisstofmijt Farinemijt Graspollenmengsel Zomerkruiden Maïs Voorjaarsbomen I (hazelaar, berk, els) Voorjaarsbomen I I (es, wilg, populier) Voorjaarsbomen I

Nadere informatie

Allergie. KNO-heelkunde. Oorzaken en behandeling van een overgevoeligheidsreactie. Inleiding

Allergie. KNO-heelkunde. Oorzaken en behandeling van een overgevoeligheidsreactie. Inleiding KNO-heelkunde Allergie Oorzaken en behandeling van een overgevoeligheidsreactie Inleiding U bent bij de kno-arts geweest met allergieklachten. Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over allergie

Nadere informatie

Fenotypespecifieke behandeling van astma zijn we er al klaar voor?

Fenotypespecifieke behandeling van astma zijn we er al klaar voor? Fenotypespecifieke behandeling van astma zijn we er al klaar voor? Are we ready for phenotype-specific treatment of asthma? Auteur: Y. van Wijck, C. Taube Trefwoorden: astma, biologicals, fenotypes, specifieke

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Zaditen 0,25 mg/ml, oogdruppels, oplossing 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Eén ml bevat 0,345 mg ketotifenfumaraat, wat

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Sandoz B.V. Page 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER suspensie 50 microgram/dosis beclometasondipropionaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat

Nadere informatie

Astma COPD Klinisch - Doet zich meestal voor in

Astma COPD Klinisch - Doet zich meestal voor in Astma COPD Klinisch - Doet zich meestal voor in kinderen maar ook in volwassenen - Niet-,wel- of ex-roker - Vaak atopie - Familie geschiedenis van astma Overeenkomsten - Chronische aandoeningen - Ontsteking

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Azelastin-COMOD, 0,5 mg/ml oogdruppels, oplossing 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Azelastinehydrochloride 0,05 % (0,50 mg/ml).

Nadere informatie

Voedselallergie; kliniek en diagnostiek

Voedselallergie; kliniek en diagnostiek Voedselallergie; kliniek en diagnostiek WDH allergie nascholing 5 oktober 2010 Annejet Plaisier, kinderarts Janneke Ruinemans-Koerts, klinisch chemicus Casus Dylano, ruim 2 ½ jaar oud Reden van komst:

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. KEOLIUM 100 IR & 300 IR tabletten voor sublinguaal gebruik

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. KEOLIUM 100 IR & 300 IR tabletten voor sublinguaal gebruik BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER KEOLIUM 100 IR & 300 IR tabletten voor sublinguaal gebruik Voor gebruik door volwassenen, adolescenten en kinderen ouder dan 5 jaar Startbehandeling Allergeenextract

Nadere informatie

Kennis en Informatiecentrum voor iedereen die te maken heeft met levensbedreigende allergische reacties! Anno 2002

Kennis en Informatiecentrum voor iedereen die te maken heeft met levensbedreigende allergische reacties! Anno 2002 Stichting WAT IS ALLERGIE? Allergie is een overgevoeligheidsreactie van het afweersysteem op stoffen van buiten het lichaam die normaal niet een dergelijke reactie geven. Het afweersysteem behoort elementen,

Nadere informatie

Disclaimer: Een advies van het CVZ voor de continuering op de Beleidsregel Dure Geneesmiddelen van de NZa bestaat uit twee onderdelen: de uitkomst

Disclaimer: Een advies van het CVZ voor de continuering op de Beleidsregel Dure Geneesmiddelen van de NZa bestaat uit twee onderdelen: de uitkomst Disclaimer: Een advies van het CVZ voor de continuering op de Beleidsregel Dure Geneesmiddelen van de NZa bestaat uit twee onderdelen: de uitkomst van de wetenschappelijke beoordeling, en de uitkomst van

Nadere informatie

Allergeenspecifieke immunotherapie

Allergeenspecifieke immunotherapie Allergeenspecifieke immunotherapie Afdeling Allergologie In deze folder vindt u informatie over een injectiekuur (immunotherapie). Behandeling van een allergie De behandeling van allergie bestaat uit een

Nadere informatie

HAL Allergy Prick Test Positieve Controle 10 mg/ml, oplossing voor huidpriktest

HAL Allergy Prick Test Positieve Controle 10 mg/ml, oplossing voor huidpriktest 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL HAL Allergy Prick Test Positieve Controle 10 mg/ml, oplossing voor huidpriktest 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Een ml oplossing voor huidpriktest bevat 10 mg

Nadere informatie

Allergie begrijpen. Er zijn steeds meer mensen met allergie. Een allergie is een erfelijke aandoening** 29 % In België treft ze*:

Allergie begrijpen. Er zijn steeds meer mensen met allergie. Een allergie is een erfelijke aandoening** 29 % In België treft ze*: Ik informeer me Allergie begrijpen Er zijn steeds meer mensen met allergie JUIST: De WGO (Wereldgezondheidsorganisatie) rangschikt allergie op de 4 de plaats van chronische aandoeningen wereldwijd. In

Nadere informatie

Wijzigingen in de Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter, voorgesteld door het Europees Geneesmiddelenbureau

Wijzigingen in de Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter, voorgesteld door het Europees Geneesmiddelenbureau BIJLAGE II Wijzigingen in de Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter, voorgesteld door het Europees Geneesmiddelenbureau Deze Samenvatting van de Productkenmerken en Bijsluiter zijn het resultaat

Nadere informatie

Conservatieve therapie bij allergische rhinoconjunctivitis. Allergiebespreking Margreet Oele, kinderarts Medisch Centrum Haaglanden

Conservatieve therapie bij allergische rhinoconjunctivitis. Allergiebespreking Margreet Oele, kinderarts Medisch Centrum Haaglanden Conservatieve therapie bij allergische rhinoconjunctivitis Allergiebespreking 8-3-2013 Margreet Oele, kinderarts Medisch Centrum Haaglanden Allergische rhinitis Prevalentie kinderen 10-40% (neemt toe)

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Astma bij kinderen

Richtlijn JGZ-richtlijn Astma bij kinderen Richtlijn JGZ-richtlijn Astma bij kinderen Onderbouwing Uitgangsvragen Wat is de aard van het gezondheidsprobleem? Hoe is het natuurlijk beloop? En wat zijn de gevolgen voor het dagelijkse leven van kinderen

Nadere informatie

Astma bij kinderen. Quirine van Dellen Kinderarts OLVG

Astma bij kinderen. Quirine van Dellen Kinderarts OLVG Astma bij kinderen Quirine van Dellen Kinderarts OLVG Inhoud diagnose stellen medicamenteuze behandeling monitoring primaire preventie Definitie diagnose astma is een klinische diagnose, gesteld op herkenning

Nadere informatie

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen

Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Ipsen Endocrinologie Increlex (injectie met mecasermine [rdna-herkomst]) Patiënteninformatie over ernstige primaire IGF-1-deficiëntie en hoe Increlex daarbij kan helpen Voorlichtingsfolder zoals beschreven

Nadere informatie

Centrumlocatie. Huisdierenallergie. Afdeling Allergologie

Centrumlocatie. Huisdierenallergie. Afdeling Allergologie Centrumlocatie Huisdierenallergie Afdeling Allergologie Dieren zijn niet weg te denken uit ons bestaan. Ze zijn in het huis aanwezig als huisdier, we komen ze tegen op het werk (denk hierbij aan boerderijdieren,

Nadere informatie

07 - Informatie over insectenallergie

07 - Informatie over insectenallergie 07 - Informatie over insectenallergie Inhoud Wat is een insectenallergie eigenlijk?... 1 Waarom is een behandeling nodig?... 2 Wat te doen indien een insectenallergie wordt vermoed?... 3 De behandeling

Nadere informatie

Huisdierenallergie. Nederlandse Vereniging voor Allergologie, November 2011

Huisdierenallergie. Nederlandse Vereniging voor Allergologie, November 2011 Huisdierenallergie Nederlandse Vereniging voor Allergologie, November 2011 Dieren zijn niet weg te denken uit ons bestaan. Ze zijn in het huis aanwezig als huisdier, we komen ze tegen op het werk (denk

Nadere informatie