Mythes in beleid (en toezicht)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mythes in beleid (en toezicht)"

Transcriptie

1 Mythes in beleid (en toezicht) Henriette Prast (Universiteit van Tilburg,, WRR, Monitoring Cie Corp Governance, RvT AFM) Mythes in beleid en toezicht Rotterdam 11 november 2010

2 Gedragseconomie Combineert inzichten uit economie en sociale psychologie Richt zich op het verklaren van individueel (economisch) gedrag Is niet soft

3 Belangrijkste conclusie Mensen zijn voorspelbaar en systematisch niet-rationeel als het gaat om > Preferenties > Omgaan met informatie > Maken van keuzes

4 Mythe in beleid Gaat veelal uit van rationele mens (bij gebrek aan beter) Is dus sterk gericht op > Informeren en waarschuwen > Financiele prikkels > Geboden/verboden Werkt soms/vaak niet Is soms contraproductief

5 Preferenties: intertemporeel Choose among 24 movie videos Some are low brow : Four Weddings and a Funeral Some are high brow : Schindler s List Picking for tonight: 66% choose low brow. Picking for next Wednesday: 37% choose low brow Picking for second Wednesday: 29% choose low brow. Tonight I want to have fun.. next week I want things that are good for me

6 Preferenties: sociaal Externe norm > Wat anderen doen (descriptief) > Wat anderen goedkeuren (normatief) Heeft grote invloed op gedrag Heett gevolgen voor handhaving

7 Sociale preferenties: normen $$$ Environment Citizenship Neighbors Turn off AC & Turn on Fan Turn off AC & Turn on Fan Turn off AC & Turn on Fan Turn off AC & Turn on Fan Zero Impact on Consumption 6% Drop Date of study: 2003

8 Vertaling naar andere terreinen VK: ontduiking belasting kost de gemiddelde inwoner pond > Laat ik dat dan ook maar snel doen nu het nog kan

9 Intrinsieke norm en toezicht Disciplinering kan intrinsieke norm verdringen > Crèche: boete op te laat komen (Gneezy en Rustichini) > Transparantie-eis financiële dienstverlening (Loewenstein en anderen)

10 Omgaan met informatie (1) Self-serving bias: mensen interpreteren informatie op een manier die in hun kraam te pas komt > Horen wat je wilt horen (dan voel je je prettig) > Bevestiging zoeken voor wat je toch al dacht (goed voor ego)

11 Omgaan met informatie (2) Biased self attribution > Mensen kennen zichzelf een te mooie rol toe > Succes kent vele vaders > Onbewust en ook zonder externe reward

12 Omgaan met informatie (3) Bounded ethicality > Je onethisch gedragen zonder dat je het zelf door hebt > Oprecht denken dat je in situatie x ethisch zal handelen, en als je in die situatie bent toch iets anders doen (en dat rationaliseren) > Geldt zelfs voor interpretatie van feiten (getallen!)

13 Toezichtvoorbeelden Regulatory capture (Stiglitz, 1971): toezichthouder vereenzelvigt zich met onder toezicht staanden Boundedly ethical regulation: toezichthouder neemt sub-optimale besluiten met het oog op eigen reputatie Why good accountants do bad audits (Bazerman en anderen, HBS 2002)

14 Vraag (1) Wat is dan de waarde van een moreelethische verklaring (zoals in Code Banken)? Wat is waarde van traditionele integriteitscursussen? > = praten over ethische dilemma s: wat zou je doen als..

15 Vraag (2) Hoe kan inrichting van toezicht rekening houden met regulatory capture, self interested regulation, en bounded ethicality? > Onafhankelijkheid > Financieel: wie betaalt bepaalt? > Rapportage (aan wie) > Intensiteit contact met onder toezicht staanden Bankenteams vs expertteams

16 Geld lenen kost geld Market neutral / wants to overcome consumer fallibility Consumten onderschatten rente-op-rente Banken informeren wel hierover als het gaat om sparen Market happy to exploit consumer fallibility Consumenten onderschatten rente-op-rente Banken informeren niet hierover als het gaat om lenen Consumenten stellen openen rekening uit Banken maken drempel laag Consumenten stellen opzeggen kredietfaciliteit uit Banks maken drempel hoog

17 Conclusies Als niet gebrek aan informatie, maar gebrek aan wilskracht het probleem is, zijn informatiecampagnes zinloos (en ethisch moeilijk te verdedigen) Extrinsieke prikkel (financieel, toezicht) kan intrinsieke norm verdringen Handhaving kan meer gebruiken maken van kracht sociale norm

Social marketing in de uitvaartbranche: gedragseconomische lessen

Social marketing in de uitvaartbranche: gedragseconomische lessen Social marketing in de uitvaartbranche: gedragseconomische lessen Henriëtte Prast (Tilburg University) Nationaal Uitvaartcongres November 2011 Social marketing Marketing niet gericht op het belang van

Nadere informatie

De crisis regeert: over vertrouwen

De crisis regeert: over vertrouwen De crisis regeert: over vertrouwen Henriëtte Prast Lid Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid Hoogleraar Persoonlijke Financiële Planning, Universiteit van Tilburg Lid Raad van Advies, Actuarieel

Nadere informatie

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM?

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM? Informatie over de Autoriteit Financiële Markten Een kennismaking Wat doet de AFM? Wie is de AFM? AFM is de afkorting voor Autoriteit Financiële Markten. De AFM is de gedragstoezichthouder op de financiële

Nadere informatie

Verantwoordelijkheid beschouwd vanuit de gedragseconomie

Verantwoordelijkheid beschouwd vanuit de gedragseconomie interview door eelke de jong met henriëtte prast Verantwoordelijkheid beschouwd vanuit de gedragseconomie Wij hebben hiervoor allerlei zaken gehoord. We hebben het over toezicht gehad, en wat daarmee fout

Nadere informatie

Gedragseconomie. Gedragseconomie: diagnose en therapie. Is niet soft. Deelgebieden. Gedragseconoom avant-la-lettre?

Gedragseconomie. Gedragseconomie: diagnose en therapie. Is niet soft. Deelgebieden. Gedragseconoom avant-la-lettre? Gedragseconomie Gedragseconomie: diagnose en therapie Combineert inzichten uit economie en (o.a.) sociale psychologie Henriëtte Prast Tilburg University IWEO Vught, 16 mei 2013 Richt zich op het verklaren

Nadere informatie

Leren van de kredietcrisis: ethische noties bij governance in de financiële sector

Leren van de kredietcrisis: ethische noties bij governance in de financiële sector Leren van de kredietcrisis: ethische noties bij governance in de financiële sector Johan Graafland Hoogleraar Economie, Onderneming en Ethiek Universiteit van Tilburg Tilburg Sustainability Center Geen

Nadere informatie

College Sturing en Governance Radboud Universiteit / Management Openbaar Bestuur. 24 mei 2016

College Sturing en Governance Radboud Universiteit / Management Openbaar Bestuur. 24 mei 2016 College Sturing en Governance Radboud Universiteit / Management Openbaar Bestuur 24 mei 2016 CV Kaspar van den Ham Sinds 2009 directeur-secretaris van Handvestgroep Publiek Verantwoorden. Een netwerk van

Nadere informatie

De acht mechanismen van geefgedrag

De acht mechanismen van geefgedrag De acht mechanismen van geefgedrag Pamala Wiepking www.wiepking.com Erasmus Centre for Strategic Philanthropy (ECSP) / Sociologie Erasmus Universiteit Rotterdam Fundraising Day 15 mei 2012 Geven aan goede

Nadere informatie

Wie zichzelf overwint, is.. Jaap Koelewijn

Wie zichzelf overwint, is.. Jaap Koelewijn Wie zichzelf overwint, is.. Jaap Koelewijn Agenda 1. Wat is nu eigenlijk het probleem? 2. Waarom lossen we dat niet op? 3. Hoe zouden we het kunnen oplossen? 4. Voeg waarde toe, maar neem de tijd Even

Nadere informatie

Consumenten en hun gedrag

Consumenten en hun gedrag Consumenten en hun gedrag Stefanie de Beer Wilte Zijlstra 1 Voorstellen Stefanie de Beer Stefanie.deBeer@afm.nl Wilte Zijlstra Wilte.Zijlstra@afm.nl Twitter: @wilte 2 Opwarmen 3 Geheugentest 4 Geheugentest

Nadere informatie

VNAB Event: Wet en regelgeving

VNAB Event: Wet en regelgeving VNAB Event: Wet en regelgeving 23 april 2015 Egbert Gerritsen Manager toezicht banken en verzekeraars Onderwerpen Hoe houdt de AFM toezicht en wat betekent dat voor de zakelijke markt? Klantbelang centraal

Nadere informatie

Zelfkennis is macht: rationele pensioentoekomst voor irrationele mensen

Zelfkennis is macht: rationele pensioentoekomst voor irrationele mensen Zelfkennis is macht: rationele pensioentoekomst voor irrationele mensen Henriëtte Prast Hoogleraar Personal Finance, Tilburg University Grip op je Vermogen 6 oktober 2012 Solidariteit Van jong met oud

Nadere informatie

Op zoek naar winkelbeleving. VOGON studiemiddag Rotterdam

Op zoek naar winkelbeleving. VOGON studiemiddag Rotterdam Op zoek naar winkelbeleving VOGON studiemiddag Rotterdam I&O Research 1. Bureau voor marktonderzoek en advies 2. 50, 3, 500, 750.000+ 3. Datacollectie in huis 4. Klantbeleving: Retail (KSO2011) Ambulante

Nadere informatie

Programma uur Introductie door de dagvoorzitter

Programma uur Introductie door de dagvoorzitter Programma 14.30-14.35 uur Introductie door de dagvoorzitter 14.35-15.10 uur Prof. Mr. Gerard van Solinge Risico-management: taak, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid 15.10-15.45 uur Drs. Geomaly

Nadere informatie

Gedragstoezicht van de AFM. Barend Verweij Jennifer Jantzen Toezichthouders op Caribisch Nederland

Gedragstoezicht van de AFM. Barend Verweij Jennifer Jantzen Toezichthouders op Caribisch Nederland Gedragstoezicht van de AFM Barend Verweij Jennifer Jantzen Toezichthouders op Caribisch Nederland Agenda 1. Wie is de AFM? 2. Waarom houdt de AFM toezicht? 3. Hoe houdt de AFM toezicht? 4. Welke regels

Nadere informatie

GEDRAG EN INCASSO. Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam. Utrecht, 25 november 2016

GEDRAG EN INCASSO. Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam. Utrecht, 25 november 2016 GEDRAG EN INCASSO Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam Utrecht, 25 november 2016 1 INHOUD 1. Relevantie gedrag 2. Gedrag: enkele recente inzichten 3. Gevolgen voor

Nadere informatie

Governance en de rol van de RvT. 8 mei 2013. Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU

Governance en de rol van de RvT. 8 mei 2013. Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU Het Zijlstra Center for Public Control and Governance Vrije Universiteit Amsterdam Governance en de rol van de RvT 8 mei 2013 Prof. dr. J. Bossert Zijlstra Center VU Inhoudsopgave Doen we het goed? Doen

Nadere informatie

Kader voor beoordeling deposito s. Inzicht in de manier waarop de AFM deposito s beoordeelt

Kader voor beoordeling deposito s. Inzicht in de manier waarop de AFM deposito s beoordeelt Kader voor beoordeling deposito s Inzicht in de manier waarop de AFM deposito s beoordeelt Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de onafhankelijke

Nadere informatie

Je beschrijving was vrij kort en niet echt interessant. Je neemt voor de hand liggende voorbeelden.

Je beschrijving was vrij kort en niet echt interessant. Je neemt voor de hand liggende voorbeelden. Rubric Types of workers / soorten werknemers (vakoverschrijdende opdracht Engels / SEI) Feedback van de lkr 0 2 3 4 TOTAAL Je omschreef je soorten werkenden goed (met de juiste definities, begrippen) en

Nadere informatie

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work.

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work. De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work Merijn Daerden Studentnummer: 850225144 Werkstuk: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Reviewing the role of online communication services

Reviewing the role of online communication services Reviewing the role of online communication services Telecom Society (TSOC) Nederland Nicolai van Gorp e-conomics / Ecorys Nederland Rotterdam, 25 June 2015 Agenda 1.Better regulation & REFIT Wat is het?

Nadere informatie

Financiële Risicobeheersing Port of Rotterdam

Financiële Risicobeheersing Port of Rotterdam Financiële Risicobeheersing Port of Rotterdam Brussel, 30 september 2011 Daniëlle van der Sluijs Concerncontroller Inhoud presentatie Port of Rotterdam in het kort Richting bepalen: Strategievorming Sturen

Nadere informatie

Bridging the Gap between what science knows and what business does

Bridging the Gap between what science knows and what business does Bridging the Gap between what science knows and what business does ERM = BRM Het framework & de psychologie ERM = BRM: invulling aan soft controls Enterprise risk management is gebaat bij methodische maatregelen

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

design and free choice

design and free choice Pension contract design and free choice Theory and practice Pension communication and choices Henk Nijboer en Bart Boon Pension contract design and free choice Inhoud De rationele burger Economische instrumenten

Nadere informatie

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin

AFM Consumentenmonitor Q3 2009 Kredietwaarschuwingszin AFM Consumentenmonitor Q3 009 Kredietwaarschuwingszin GfK Michel van der List Marcel Cools/ Niek Damen Indeling Rapportage Kredietwaarschuwingszin 1 Onderzoeksverantwoording Kennisvragen Kredietwaarschuwingszin

Nadere informatie

Ik en Geld en 200% Economie

Ik en Geld en 200% Economie Ik en Geld en 200% Economie Codename Future verbindt het open domein met de methode. Kernpunten: actualisatie, regionalisatie, variatie We vertalen de maatschappelijke boodschap naar het onderwijs. Thema

Nadere informatie

LEIDEN NAAR INTEGRITEIT Onderzoek naar de invloed van leiderschap op integriteit

LEIDEN NAAR INTEGRITEIT Onderzoek naar de invloed van leiderschap op integriteit LEIDEN NAAR INTEGRITEIT Onderzoek naar de invloed van leiderschap op integriteit Drs. Karin Lasthuizen k.lasthuizen@fsw.vu.nl VU Onderzoeksgroep Integriteit van Bestuur www.fsw.vu.nl/integriteit Centrale

Nadere informatie

Vijf veranderingen per 1 januari 2013

Vijf veranderingen per 1 januari 2013 Advies over financiële producten? December 2012 Vijf veranderingen per 1 januari 2013 U overweegt een financieel product aan te schaffen en daarover advies in te winnen? Dan gaan er bij de advisering van

Nadere informatie

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit Van commissie Peters naar commissie Van Manen, een statusupdate PAS Conferentie 3 december 2015 Gefeliciteerd! PAS Conferentie

Nadere informatie

AEGON Rendementplan. Je wilt meer dan sparen

AEGON Rendementplan. Je wilt meer dan sparen AEGON Rendementplan Je wilt meer dan sparen Ieder mens heeft wel een droom. Een wens. Een ambitie. Ieder mens heeft een wil. Nadenken over wat je echt wilt. Iedereen doet dat van tijd tot tijd. Even stilstaan

Nadere informatie

Pensioenbewustzijn. Henriëtte Prast en Arthur van Soest, Tilburg University & Netspar. Panel paper in opdracht van Stichting Instituut GAK

Pensioenbewustzijn. Henriëtte Prast en Arthur van Soest, Tilburg University & Netspar. Panel paper in opdracht van Stichting Instituut GAK Pensioenbewustzijn Henriëtte Prast en Arthur van Soest, Tilburg University & Netspar Panel paper in opdracht van Stichting Instituut GAK Inhoud Motivatie Wat bedoelen we met pensioenbewustzijn? Pensioenbewustzijn

Nadere informatie

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet 1 Free time! read a Stel je hebt een dag vrij van school. Schrijf op wat je dan gaat doen. b Lees de tekst en schrijf op welke dingen Brian en Brenda voorstellen om te doen op een vrije dag. Free time

Nadere informatie

Het gaat eindelijk weer over echtheid

Het gaat eindelijk weer over echtheid Het gaat eindelijk weer over echtheid Internet heeft de wereld veel transparanter gemaakt, de sociale media maken mensen weerbaar. Traditionele reclame wordt dan ook steeds vaker leugenachtig gevonden.

Nadere informatie

Een verhaal over een foto

Een verhaal over een foto Een verhaal over een foto (A true Story of a Picture) 1 2 http://www.hijweege.com/#/content/start/ Witzenhausen gallery Creative Agency (UK) Milk Gallery (NY) Solo s, groups, awards, etc Graydon Bedrijfsinformatie

Nadere informatie

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen

Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Een andere blik op fraude en integriteit: zicht op geld- en goederenstromen Hans Schoolderman Building trust in food Food Supply and Integrity Services October 2015 VMT congres, 13 oktober Hans Schoolderman

Nadere informatie

Een verzekeraar die vertrouwen verdient

Een verzekeraar die vertrouwen verdient Vertrouwen winnen door transparantie In dit artikel beschrijf ik de maatregelen die verzekeraars hebben genomen om vertrouwen van de klanten te winnen, waarbij transparantie een belangrijk instrument is.

Nadere informatie

Ethische Kwesties in de Economische. Theorie EIPE EUR. Jack Vromen

Ethische Kwesties in de Economische. Theorie EIPE EUR. Jack Vromen Ethische Kwesties in de Economische Jack Vromen Theorie EIPE EUR Economie: Waardevrije wetenschap? Waardevrije wetenschap (Max Weber)? Zo zien economen zichzelf graag het liefst: belangeloze, onpartijdige,

Nadere informatie

Consumentengedrag op de markt voor consumptief krediet. Impact van de keuzeomgeving op het beslisgedrag van consumenten

Consumentengedrag op de markt voor consumptief krediet. Impact van de keuzeomgeving op het beslisgedrag van consumenten Consumentengedrag op de markt voor consumptief krediet Impact van de keuzeomgeving op het beslisgedrag van consumenten Publicatiedatum: oktober 2016 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt zich sterk

Nadere informatie

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van ondernemingen en managers

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van ondernemingen en managers Strafrechtelijke aansprakelijkheid van ondernemingen en managers Het team David Schreuders Partner Litigation & Regulatory Léon Korsten Partner Litigation & Regulatory 3 Wat gaan we bespreken? Aansprakelijkheid

Nadere informatie

Informatievoorziening en omgaan met stakeholders. maart 2013 regiobijeenkomst NVTK

Informatievoorziening en omgaan met stakeholders. maart 2013 regiobijeenkomst NVTK Informatievoorziening en omgaan met stakeholders maart 2013 regiobijeenkomst NVTK Programma Kennismaking- specifieke vragen Informatievoorziening en omgaan met stakeholders Lichte maaltijd Risicofactoren

Nadere informatie

Ziekenhuis Meppel onder verscherpt toezicht

Ziekenhuis Meppel onder verscherpt toezicht Naming en shaming in het markttoezicht Judith van Erp Criminologie, EUR vanerp@frg.eur.nl Ziekenhuis Meppel onder verscherpt toezicht Het Diaconessenhuis in Meppel is donderdag onder verscherpt toezicht

Nadere informatie

W erkboek PREVIEW. Op weg naar een. nieuw bestuursmodel. P e r s o o n l i j k. en interactief

W erkboek PREVIEW. Op weg naar een. nieuw bestuursmodel. P e r s o o n l i j k. en interactief Op weg naar een nieuw bestuursmodel W erkboek Zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming middels reflecties, vragen en afwegingen Governance werkboek P e r s o o n l i j k en interactief Op weg

Nadere informatie

Klantbelang Centraal; een blijvende uitdaging ook voor Compliance

Klantbelang Centraal; een blijvende uitdaging ook voor Compliance Klantbelang Centraal; een blijvende uitdaging ook voor Compliance Bijdrage van Ruud de Hollander, hoofd Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen, tijdens het jaarseminar Verbond van Verzekeraars Compliance

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

ARMOEDE EN WONEN: SCHULDEN EN (HUUR)INCASSO

ARMOEDE EN WONEN: SCHULDEN EN (HUUR)INCASSO ARMOEDE EN WONEN: SCHULDEN EN (HUUR)INCASSO Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam Den Haag, 24 juni 2015 1 INHOUD 1. Enkele cijfertjes 2. Gedrag: enkele recente inzichten

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

Big Pharma 05/12/2013. Doktor &wetenschapper. good or bad? Symposium Zorg in Vogelvlucht

Big Pharma 05/12/2013. Doktor &wetenschapper. good or bad? Symposium Zorg in Vogelvlucht Big Pharma good or bad? Symposium Zorg in Vogelvlucht Bobsiegerink.com CATAWIKI.com Movie clips on youtube: http://goo.gl/cnhqs2 IMDB.com Doktor &wetenschapper Er is een ogenschijnlijke discrepantie tussen

Nadere informatie

Relatie Financieel Adviseur - Klant

Relatie Financieel Adviseur - Klant Relatie Financieel Adviseur - Klant Dr Anita Vlam 28 maart 2012 Inhoud: Voorbeelden Het onderzoek Rentes Leningen Financieel Advies Expertise Tevreden met relatie Relatie adviseur en consument Aanbevelingen

Nadere informatie

Wijs & van Oostveen VISIE Robert Schuckink Kool Hoofd Beleggingsstrategie. drs. Martijn Meijer Hoofd Vermogensbeheer

Wijs & van Oostveen VISIE Robert Schuckink Kool Hoofd Beleggingsstrategie. drs. Martijn Meijer Hoofd Vermogensbeheer Wijs & van Oostveen VISIE 2014 Robert Schuckink Kool Hoofd Beleggingsstrategie drs. Martijn Meijer Hoofd Vermogensbeheer Driebergen - Rijsenburg, 22 januari 2014 Programma Visie 2013 - Programma Robert

Nadere informatie

A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE

A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE A1. UITDAGINGEN VOOR (BORGING VAN) LOKAAL ALCOHOLBELEID 16 MAART 2016. SESSIERONDE 1: 13:15 14:30 DR. JORIS VAN HOOF, UNIVERSITEIT TWENTE INTRODUCTIE EN AGENDA Onderzoeker Universiteit Twente 2010: dissertatie

Nadere informatie

Workshop gedragstoezicht BES

Workshop gedragstoezicht BES Workshop gedragstoezicht BES Hans Wolters 30 maart 2010 Agenda 1. Taken AFM en inhoud gedragstoezicht 2. Zorgplicht 3. Transparantietoezicht 4. Voorkomen overkreditering 2 1. Taak: wat doet de AFM? De

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Workshop 3 (Guido Suurmond)

Workshop 3 (Guido Suurmond) Workshop 3 () - Als de regelgeving technisch ingewikkeld is, zodat de ondernemer die moeilijk kan kennen; - Als de ondernemer gemotiveerd is de regels na te leven; - Als de ondernemer niet bewust de regels

Nadere informatie

Toezicht in het publieke domein

Toezicht in het publieke domein Toezicht in het publieke domein Prof. Dr. C. (Cor) J. van Montfort VITP 31 oktober 2012 1 Voorstellen Onderzoek naar governance bij woningcorporaties bij Universiteit van Tilburg Toekomst van wonen, pensioenen

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden van Sporten en de Invloed van Egodepletie, Gewoonte en Geslacht The Role of Selfregulation, Motivation and Self-efficacy

Nadere informatie

De psychoanalytische benadering van de hedendaagse consument.

De psychoanalytische benadering van de hedendaagse consument. De psychoanalytische benadering van de hedendaagse consument. Brugge, 29 januari 2010 Kristof Dewaele Multidisciplinaire benadering ingenieur biotechnologie en klinisch psycholoog Het multidisciplinaire

Nadere informatie

Programmaoverzicht Bachelor Open dag

Programmaoverzicht Bachelor Open dag Programmaoverzicht Bachelor Open dag 11 2017 Ronde en tijd Openingsronde 09.00-09.30 uur Sessies en activiteiten Waarom Tilburg University? Informatiesessie met de rector magnificus en een student van

Nadere informatie

Samenvatting ING Klantenraad Particulier juni 2014

Samenvatting ING Klantenraad Particulier juni 2014 Samenvattg ING Klantenraad Particulier juni 2014 Op 16, 17 en 19 juni vond de vierde reeks bijeenkomsten plaats de ING Klantenraad Particulier. Het thema was fancieel fit. Een thema dat al een aantal keer

Nadere informatie

VOORBEELDMODEL CHECKLIST VERANTWOORDING RAAD VAN TOEZICHT IN HET JAARVERSLAG

VOORBEELDMODEL CHECKLIST VERANTWOORDING RAAD VAN TOEZICHT IN HET JAARVERSLAG VOORBEELDMODEL CHECKLIST VERANTWOORDING RAAD VAN TOEZICHT IN HET JAARVERSLAG VERENIGING VAN TOEZICHTHOUDERS IN ONDERWIJSINSTELLINGEN VTOI januari 2016 Checklist verantwoording RvT in het jaarverslag Pagina

Nadere informatie

WWW.VANDESANDEINLEZINGEN.NL DE KIEZENDE PATIENT. SYMPOSIUM ZorgVallei

WWW.VANDESANDEINLEZINGEN.NL DE KIEZENDE PATIENT. SYMPOSIUM ZorgVallei WWW.VANDESANDEINLEZINGEN.NL DE KIEZENDE PATIENT SYMPOSIUM ZorgVallei 30 october 2008 GEFELICITEERD! Het webportal ZorgVallei is af Hierdoor wordt het mogelijk een rationelere keuze te doen uit een breed

Nadere informatie

Autoriteit Financiële Markten. financiële markten. transparante. eerlijke en. bevordert. De AFM

Autoriteit Financiële Markten. financiële markten. transparante. eerlijke en. bevordert. De AFM Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten Voor woord In deze brochure maakt u kennis met de Autoriteit Financiële Markten (AFM): wat doen we, waarom doen

Nadere informatie

Correct declareren. Loes de Maat Directeur Toezicht en Handhaving

Correct declareren. Loes de Maat Directeur Toezicht en Handhaving Correct declareren Loes de Maat Directeur Toezicht en Handhaving Wat is het probleem? (1) Zorgverzekeraar doet steekproef (recent): - circa 50% van de klinische eendaags DBC s op een afdeling is onrechtmatig.

Nadere informatie

VURORE Seminar Geeft elektronisch betalen vertrouwen?

VURORE Seminar Geeft elektronisch betalen vertrouwen? VURORE Seminar Geeft elektronisch betalen vertrouwen? Ronald Paans Vrije Universiteit Noordbeek IT Audit 11 november 2009 File: Presentatie Ronald Paans Vurore Inleiding 2009 Noordbeek B.V. Ronald.Paans@noordbeek.com

Nadere informatie

Diepte sessie Raad van Toezichtmodel Passend onderwijs 3-12-2015 Harry Nijkamp

Diepte sessie Raad van Toezichtmodel Passend onderwijs 3-12-2015 Harry Nijkamp NijkampConsult Diepte sessie Raad van Toezichtmodel Passend onderwijs 3-12-2015 Harry Nijkamp 2 Kennismaking Wat gaan we doen? Inzoomen op RvT-model Wat willen we graag bespreken? Dilemma s bespreken Voor-en

Nadere informatie

Reglement RvT Bijlage C: profielschets bestuur

Reglement RvT Bijlage C: profielschets bestuur Reglement RvT Bijlage C: profielschets bestuur Versie: 2016.01 Vastgesteld door RvT: 31 oktober 2016 Inhoudsopgave 1. Profielschets Bestuur... 2 1.1. Verantwoordelijkheden... 2 1.2. Kenmerken directeur-bestuurder...

Nadere informatie

Een klacht over een financiële onderneming?

Een klacht over een financiële onderneming? Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Weet wat je kunt doen Een klacht over een financiële onderneming? Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen met klachten over een

Nadere informatie

Helderheid over duurzaamheid

Helderheid over duurzaamheid Helderheid over duurzaamheid Nieuwe initiatieven van de bankensector ter vergroting van transparantie 29 september 2015 Helderheid over duurzaamheid 2 Inhoud 1 Inleiding 4 2 Initiatieven per thema 6 2.1

Nadere informatie

Weerzin tegen lezen of weer zin om te lezen?

Weerzin tegen lezen of weer zin om te lezen? Weerzin tegen lezen of weer zin om te lezen? Roel van Steensel Vrije Universiteit Amsterdam Erasmus Universiteit Rotterdam Deze lezing Waar komt de motivatie om te lezen vandaan? Hoe hangt motivatie samen

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Opgesteld : 9 September 2016 Versie : 1.0

Dienstenwijzer. Opgesteld : 9 September 2016 Versie : 1.0 Dienstenwijzer Opgesteld : 9 September 2016 Versie : 1.0 INHOUDSOPGAVE ONZE DIENSTVERLENING... 3 OVER VERSGIL FINANCIELE DIENSTEN... 3 MISSIE... 3 DIENSTEN... 3 WEDERZIJDSE RECHTEN EN PLICHTEN... 4 BETALINGEN...

Nadere informatie

Compliance Charter. Pensioenfonds NIBC

Compliance Charter. Pensioenfonds NIBC Compliance Charter Pensioenfonds NIBC Vastgesteld in bestuursvergadering 9 december 2016 Inleiding Pensioenfonds NIBC voert de pensioenregeling van NIBC Bank N.V. uit. Het pensioenfonds is een stichting

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Organogram. Buitengewone leden BPMS. Leden BPMS. Vergadering van Afgevaardigden BPMS. BPMS-bestuur. toezicht inhoud regeling. Toezicht.

Organogram. Buitengewone leden BPMS. Leden BPMS. Vergadering van Afgevaardigden BPMS. BPMS-bestuur. toezicht inhoud regeling. Toezicht. Organogram Leden BPMS Buitengewone leden BPMS BPMS-bestuur Vergadering van Afgevaardigden BPMS Raad Raad van van Toezicht Toezicht toezicht inhoud regeling verantwoording SPMS-bestuur 1 Ortec ALM Organogram

Nadere informatie

Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders

Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders Consumentenbond Onderzoek Financiële Toezichthouders Inleiding De Consumentenbond heeft onderzoek uitgevoerd naar de bekendheid en beoordeling van twee financieel toezichthouders in Nederland: De Autoriteit

Nadere informatie

Reputatieonderzoek Controlerend Accountants bij drie stakeholdergroepen. Prof. dr. Cees B.M. van Riel November, 2016

Reputatieonderzoek Controlerend Accountants bij drie stakeholdergroepen. Prof. dr. Cees B.M. van Riel November, 2016 Reputatieonderzoek Controlerend Accountants bij drie stakeholdergroepen Prof. dr. Cees B.M. van Riel November, 2016 1 Onderzoeksopzet Doelstelling onderzoek In 2013 is er een onderzoek uitgevoerd naar

Nadere informatie

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31 (0)6 13 38 00 36 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E ton.siedsma@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Ivo Opstelten Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen!

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen! De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM- alleen! Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Wat kunt u verwachten? Ontwikkelingen systeemnormen Plug-in

Nadere informatie

VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015. Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe

VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015. Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe VEP Workshop Pensioenen 10 november 2015 Wie, wat en hoe en waar gaan we dan naartoe Piet Hein Oyens Diverse management functies bij O&vE, Van Lanschot, EuroCard/MasterCard, Interpay en Equens (1-1- 1990

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Hans Erik-Jan Willem Bulthuis, Cortenraad, Productmanager directeur Digitale Diensten 22 april november 2013 2012 1 ABONNEMENTSMODELLEN BOOK DISCOVERY KORTERE E-BOOKS 2 Verticale

Nadere informatie

Send2vote PowerPoint Plug-in. Sendsteps BV

Send2vote PowerPoint Plug-in. Sendsteps BV Sendsteps BV Send2vote Via Send2vote maakt u in Powerpoint vragen aan, waarop uw publiek kan antwoorden. Er worden 3 dia s toegevoegd in Powerpoint: een uitlegdia, een stemdia, en een antwoorddia. Wanneer

Nadere informatie

Prof dr Philip Wallage 2 JUNI 2010 AMSTERDAM SEMINAR EUMEDION, NIVRA EN VBA

Prof dr Philip Wallage 2 JUNI 2010 AMSTERDAM SEMINAR EUMEDION, NIVRA EN VBA Wat is de feitelijke rol van de accountant ten aanzien van het jaarverslag en elders opgenomen niet financiële informatie? In hoeverre matcht deze rol met de verwachtingen van beleggers? Prof dr Philip

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud Loop geen onnodig risico Verstandig Lenen Een lening kan soms uitkomst bieden. Maar geld lenen kan ook voor problemen zorgen. In deze folder van het Nationaal

Nadere informatie

Onder redactie van M.Jurgens R. Stijnen. Compliance in het financieel toezichtrecht

Onder redactie van M.Jurgens R. Stijnen. Compliance in het financieel toezichtrecht Onder redactie van M.Jurgens R. Stijnen Compliance in het financieel toezichtrecht INHOUDSOPGAVE Woord vooraf De bijdrage van de compliancefunctie aan verandering 1. Inleiding/11 2. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Seductive Interaction Design - Stephen P. anderson Creating playful, fun, and effective user experiences. Frens Pries 09-02 - 2013

Seductive Interaction Design - Stephen P. anderson Creating playful, fun, and effective user experiences. Frens Pries 09-02 - 2013 Seductive Interaction Design - Stephen P. anderson Creating playful, fun, and effective user experiences Frens Pries 09-02 - 2013 Seductive Interaction Design - Stephen P. anderson Creating playful, fun,

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Schenker Logistics Nederland Fit for the Future. DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek

Schenker Logistics Nederland Fit for the Future. DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek Schenker Logistics Nederland Fit for the Future DB Schenker Logistics Nederland EIC Dag van de Logistiek Paul Boers 6 november 2011 Introductie Schenker Logistics Nederland Fit for the future De wereld

Nadere informatie

Uitnodiging workshop social storytelling Creating valuable stories worth sharing

Uitnodiging workshop social storytelling Creating valuable stories worth sharing Uitnodiging workshop social storytelling Creating valuable stories worth sharing > Meer begrip van de kracht van consumenten en social media voor jouw marketing en communicatie > Inzicht in moderne verhalen,

Nadere informatie

Profielschets Lid Raad van Toezicht Fonds Podiumkunsten Aandachtsgebied cultuurpolitiek

Profielschets Lid Raad van Toezicht Fonds Podiumkunsten Aandachtsgebied cultuurpolitiek Profielschets Lid Raad van Toezicht Fonds Podiumkunsten Aandachtsgebied cultuurpolitiek 1. Algemeen Het Fonds Podiumkunsten is hét cultuurfonds voor muziek, muziektheater, dans, theater en festivals in

Nadere informatie

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE ACHMEA BELEGGINGSFONDSEN BEHEER B.V. Inleiding, statutair gevestigd te s-gravenhage (KvK nr. 8062738), beschikt over een vergunning als beheerder van beleggingsinstellingen,

Nadere informatie

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE Vastgesteld door de RvC op 10 maart 2010 1 10 maart 2010 INHOUDSOPGAVE Blz. 0. Inleiding... 3 1. Samenstelling... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Taken betreffende

Nadere informatie

GEDRAGSCODE ( Code of conduct )

GEDRAGSCODE ( Code of conduct ) GEDRAGSCODE ( Code of conduct ) KALB Accountants & Adviseurs Wie zijn wij en waar staan wij voor? Mensen die integriteit, respect en teamwerk laten zien Energieke en enthousiaste mensen die plezier in

Nadere informatie

WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS. Avéro Achmea P13628

WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS. Avéro Achmea P13628 WAARDE VAN ADVIES - 2013 DE WAARDE VAN ADVIES VAN INTERMEDIAIRS P13628 INHOUDSOPGAVE KARAKTERISTIEKEN CONCLUSIE WAARDE VAN ADVIES KARAKTERISTIEKEN ONDERZOEKSOPZET CONCLUSIE CONCLUSIES DE WAARDE VAN ADVIES

Nadere informatie

MiFID II: a piece of cake? 19 maart 2015

MiFID II: a piece of cake? 19 maart 2015 MiFID Roundtable 2015 MiFID II: a piece of cake? Randy Pattiselanno, Reinier Schipper, Bastiaan Bloemink 19 maart 2015 Agenda 1. Introductie aanwezigen 2. Structuur MiFID I en II 3. Tijdlijnen en implementatie

Nadere informatie

Toetsen van Asset Management tegen ISO 55001

Toetsen van Asset Management tegen ISO 55001 Toetsen van Asset Management tegen ISO 55001 KIVI Bijeenkomst Alex Roovers 14 mei 2014 Working together for a safer world Inhoud presentatie Asset Management en basis principes Toets ervaringen Asset Management;

Nadere informatie

De levensbalans van de klant centraal

De levensbalans van de klant centraal De levensbalans van de klant centraal Henriette Prast Hoogleraar Finance Tilburg University/Netspar Jubileumcongres FFP Rotterdam, 6 april 2016 Financiële planning Is niet eenvoudig Beleggen is lange termijn

Nadere informatie

Diversiteit in Pensioenfondsen

Diversiteit in Pensioenfondsen Diversiteit in Pensioenfondsen VITP Congres 15 september 2014 Geert-Jan Haveman Vice voorzitter Stichting Pensioenfonds Hoogovens Directeur Human Resources Tata Steel Nederland Diversiteit Geschiktheid

Nadere informatie

Février 2011. Trends Finance Day June 1st 2013

Février 2011. Trends Finance Day June 1st 2013 Février 2011 Trends Finance Day June 1st 2013 STATE BANKRUPTCY POSITIVE CONSUMPTION More responsible More ethical More social More ecological More respect Van MVI tot Impact Financing Het Belgisch landschap

Nadere informatie

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij.

2.2 Kinderjaren. De bedragen en percentages uit dit hoofdstuk hoef je niet uit je hoofd te leren. Indien nodig krijg je deze op een proefwerk erbij. 2.2 Kinderjaren Het krijgen van kinderen heeft voor ouders economische gevolgen: 1. Ouders krijgen minder tijd voor andere zaken en gaan bv. minder werken; 2. Kinderen kosten geld. De overheid komt ouders

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie