Tegenwoordig kun je alles inkopen, zelfs sfeer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tegenwoordig kun je alles inkopen, zelfs sfeer"

Transcriptie

1 5 14e jaargang 5 november 2008 redactioneel onafhankelijk magazine van de Hanzehogeschool Groningen foto: Luuk Steemers Stiltecentrum voor alle gezindten Debat over DNA-opsporingstechnieken Wonen op Zernike een goed idee? Hoe scoort de HG? My Sweet Sixteen Lekker thuis wonen Stage in het UMCG

2 De nieuwe super van lector Gert Walhof Tegenwoordig kun je alles inkopen, zelfs sfeer Vorig jaar is de Hogeschool Utrecht een posthbo-opleiding Inkoopmanagement begonnen. Ze timmeren flink aan de weg, overal reclame. Maar wat heeft Utrecht nou echt? Groningen, daar moet je wezen. Per jaar studeren zeventig studenten Facilitair Management (FM) af op de specialisatie Inkoopmanagement. Zeventig! En álle FM-studenten krijgen tijdens hun opleiding één blok Inkoop. Groningen is gewoon nummer 1, FM heeft er al acht jaar ervaring mee. We zouden verdorie een groot bord langs de A2 moeten zetten: inkoopmanager word je in Groningen. Maar ja, wie weet dat nou? Ook ik wist het niet. En dat is een beetje vreemd. Gert Walhof (50) is al veertig jaar gefascineerd door inkoop. Als elfjarig knaapje liep hij mee met z n buurman die in Enschede een supermarkt begon. Theo Janssen zat vooral in groente en fruit. Hij nam een paar weken bedenktijd toen FM hem vroeg om lector Inkoopmanagement te worden. De ontdekking dat de HG voorop loopt en flink wat enthousiaste studenten trokken Gert Walhof over de streep. Dat ik hier een eigen winkel mag beginnen ik ben een geluksvogel. Lector Gert Walhof: We zouden verdorie een groot bord langs de A2 moeten zetten: inkoopmanager word je in Groningen. Een goede inkoper kijkt steeds weer naar de vraag van de klant loexproduxies We struinden in alle vroegte over de veiling in Arnhem. Daar zag de kleine Gert geheimzinnige rituelen: mannen die de waar monsterden, een soortement theaterzaal waar de afslagklok draaide totdat één van de kopers een tersluiks handgebaar maakte. Een supermarkt beginnen, was lang de droom van Walhof die op 26 mei is benoemd tot lector Inkoopmanagement aan de Hanzehogeschool. Zijn afstudeerscriptie op de Enschedese heao ging over de kruideniersketen die gebroeders Van Well in 1932 in Zevenhuizen begonnen, De Spar. Die dé hoort erbij. Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig. Mooi, hè? Na de heao werd hij assistent-productmanager bij het Spar Marketing Centrum. Deals maken met leveranciers, nadenken over de logistiek, opstellen van schappenplannen. Daar kreeg ik door: een goede inkoper moet weten wat verkoop is, hij moet achterhalen wat de klant wil. Inkopers oude stijl stonden als het ware met de rug naar het winkelschap. Zij kochten scherp in en bedongen de laagste prijs. Daarna moesten de verkopers de waar maar zien te slijten. Met die aanpak loop je het risico op een prachtig aanbod waar de klant geen enkele boodschap aan heeft. De manier waarop Walhof over inkopen dacht, werd eind jaren tachtig gemeengoed. Hij werkte inmiddels voor de Coöperatieve Inkoopvereniging Intrakoop. Op sterven na dood was de club die de gezamenlijke inkoop deed voor een groot aantal instellingen in de gezondheidszorg. Ik kreeg twee jaar de tijd om de zaak vlot te trekken. De enige betaalde medewerker was ik, maar ik had de ruimte om te pionieren. In projectteams stelden vrijwilligers van de instellingen en ik het allerbelangrijkste vast: wat is de behoefte? Dan blijkt dat een arts andere eisen stelt aan, ik noem maar wat, incontinentieluiers dan de verpleegkundige. Dat de patiënt van die luier andere dingen verlangt dan de magazijnbediende. En ga zo maar door: een inkoper moet ervoor zorgen dat al die informatie leidt tot de beste aanschaf. Hij hoeft het product niet van haver tot gort te kennen, hij moet het proces regisseren: ervoor zorgen dat alle info boven water komt. Twintig jaar geleden kochten de meeste bedrijven blikken koffie, waarvan juffrouw Jannie dan een potje zette waarmee ze afdelingen langs liep. Nu staat er op bijna alle afdelingen een automaat die te kust en te keur troost schenkt. We kopen tegenwoordig geen grondstoffen in, maar complete diensten, zegt Walhof. Ik weet nog dat er s ochtends kroppen andijvie werden afgeleverd in de grootkeukens van ziekenhuizen. Nu zijn zelfs die keukens aan het uitsterven. Je kunt namelijk complete ziekenhuismaaltijden inkopen. Werkelijk alles is te koop, meent de lector, zelfs beleving. Je moet naar de vraag blijven kijken. Als de Hanzehogeschool een schoonmaakbedrijf inhuurt, kan ze eisen stellen. Misschien willen we wel dat die schoonmakers verdwaalde studenten vriendelijk de weg wijzen. Nou, dat kun je dus vragen als bedrijven meedingen naar een schoonmaakcontract. Een inkoper moet dat soort informatie in de onderhandelingen betrekken. Het inkoopvak groeit als kool en Gert Walhof zal er altijd een deel van zijn tijd aan besteden. Hij twijfelde even toen Ron van der Weerd, directeur van het Instituut voor Facility Management, hem polste om lector te worden. Ik heb hier eerst wat rondgekeken, raakte enthousiast van gesprekken met docenten en studenten. En toen kwam in februari het FM-inkoopseminar, waar studenten Inkoopmanagement hun praktijkopdrachten presenteerden. Daarna dacht ik nog maar één ding: WAUW! Ik ben een geluksvogel, hier ligt een prima fundament en ik mag er een fonkelnieuwe winkel op neerzetten. Boudewijn Otten 2 HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

3 INHOUD Pagina 4 Versus Wonen op het Zernike: ja of nee Pagina 6 Hoe scoort de HG in Elseviers studenttevredenheidstest? Pagina 7 Bij de Les: aldwaende leart men Pagina 8 UMCG-stagiairs presenteren hun onderzoek Pagina 9 Lossen DNA-opsporingstechnieken misdrijven op of strooien ze rechercheurs zand in de ogen? Pagina 13 Leonie zoekt het ware geloof bij Boeddha 13 Pagina 15 Stiltecentrum voor alle gezindten Pagina 17 Uitwonen Thuis bij Tom, Guus, Cas, Hans en Wilma Pagina 18 Geldpzzl, win een cadeaubon Pagina 20 Pagina 23 Legal Alien Maija Tikkala, from hairdresser to civil engineer Dirk Jan deals with victims of IceSave [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 3

4 VERSUS Studenten studeren beter op een wooncampus HG-voorzitter Henk Pijlman pleit voor studentenhuisvesting op het Zernikecomplex. Een wooncampus. Er is ruimte op het Zernike, het voorkomt overlast in de binnenstad en buitenlandse studenten zijn het gewend. De Chinese Ting Xu Ling ziet het helemaal zitten. Frederieke Heggers niet. Je moet spreiden in plaats van scheiden. VOOR TEGEN Ting Xu Lu (24), tweedejaars International Business School Frederieke Heggers (21), derdejaars Maatschappelijk Werk & Dienstverlening en fractievoorzitter HSV Als je dicht bij de school woont, kun je je beter op je studie focussen. Je gaat minder uit. In China wonen alle studenten op de campus. Op de Communicatie- Universiteit in Peking reserveren ze direct een gemeubileerde en gestoffeerde kamer voor je als je je inschrijft. Toen ik anderhalf jaar geleden met International Business School begon, kreeg ik via Housing Office een kamer toegewezen in de internationale studentenflat aan de Van Houtenlaan. Ik wist van tevoren niet waar ik terecht kwam. Het was een leuk studentenhuis met een grote woonkamer waar je andere studenten ontmoet en waar je kunt feesten. Je hebt geen lawaai op de kamers en kan er rustig studeren. Hoewel het veertig minuten fietsen was naar school, was ik toch het liefste daar gebleven, maar ja, na een half jaar moest ik er uit. Nu woon ik aan de Bessemoerstraat. Vlak bij school. Wonen vlakbij het Zernikecomplex lijkt me heel goed voor buitenlandse studenten. Als je een hbo-opleiding doet ben je veel op school voor colleges en projecten. Je kunt snel naar de mediatheek om informatie te zoeken. Het internet is er gratis en altijd goed. En als je een paar vrije uren hebt, kun je tussendoor even naar huis voor de lunch. Ik vind het kantinevoedsel niet zo lekker en het is duur. Soms zijn de studieruimtes vol en dan kun je naar je kamer gaan om te studeren. Een café, restaurantjes en wat winkels moeten er dan wel komen. Het is hier nu nog een beetje leeg. Ik denk trouwens niet dat een mooie campus meer buitenlandse studenten zal trekken. Je kiest toch vooral voor de kwaliteit van je opleiding en de stad. Niet iedereen wil op een campus wonen. Nederlanders en Duitsers wonen liever in de stad. Dan zitten ze vlakbij de kroegen. Maar Aziaten en Afrikanen willen graag bij elkaar in de buurt wonen, uit een soort collectivisme. Er wordt voor je gezorgd door ouderejaars en je komt gemakkelijker aan informatie. Ik denk dat de ouders ook minder bezorgd zullen zijn als hun kind op een campus woont. En je zit niet in je eentje op een kamer in een wildvreemde stad. Dat er minder studie-uitval is als je op een campus woont, zou best eens kunnen. Je wordt minder afgeleid, en er is een studentmanager om je te helpen bij problemen. Omdat je dichtbij school zit, met je vrienden in de buurt, ga je minder uit. Het enige nadeel is dat je van het echte Nederland niet veel ziet. Je leven is wat minder kleurig omdat je het contact met de lokale bevolking mist. Rina Tienstra Foto s Luuk Steemers Ik denk dat het juist de kracht van Groningen is dat studenten en stadjers door elkaar wonen. Ik woon in de Oosterpoort, een hele gemixte wijk. Studenten, jonge stelletjes, ouderen alles en iedereen woont door elkaar. Heel gezellig. De plannen voor een wooncampus komen van mensen die liever geen studenten in de stad hebben omdat die voor overlast zouden zorgen. Ik geloof dat dat deels wel oprechte klachten zijn, maar die los je niet op door de groepen te scheiden. Ik geloof in communicatie en integratie. Ik vind het de slechtste oplossing om studenten op een wooncampus te plaatsen. Een aantal studentenverenigingen heeft een voorstel gedaan om studenten te laten deelnemen in wijkraden. Een prachtig initiatief. Ook huisbazen zouden een steentje kunnen bijdragen door bijvoorbeeld te zorgen voor geluidsisolatie. Studeren gaat natuurlijk niet alleen over leren. Voor je persoonlijke ontwikkeling kun je ook beter in de stad wonen. Van wonen tussen allerlei verschillende culturen en verschillende mensen - van werklozen tot hoogleraren leer je toch meer dan dat je dag en nacht met studenten optrekt. Ook voor buitenlandse studenten vind ik het geen ideale oplossing. Je gaat toch ook in het buitenland studeren om wat van een andere cultuur op te pikken? Daar komt weinig van terecht als je je niet tussen Groningers mengt. Ik deel mijn huis met een Chinees meisje en dat is heel leerzaam, voor ons allebei. We praten vaak over cultuurverschillen. Zij stoorde zich in het begin erg aan onze de directheid. Ze vond Nederlanders zelfs onbeschoft. Daar hebben we het vaak over gehad. Ze heeft nu zelfs een Nederlands vriendje. Er komen ook veel Aziatische vrienden van haar bij ons over de vloer. Soms eten we samen. Hartstikke gezellig. In Selwerd wonen veel Chinezen die zich totaal afsluiten voor Nederland en Groningen. Dat bevordert de integratie natuurlijk niet. Ik ben wel voorstander van een prettige leeromgeving. Waar het fijn is om wat langer te blijven hangen. Winkeltjes, het Castcafé of die nieuwe grasvelden waar je zomers kunt chillen dragen daar zeker aan bij. Een mooie leercampus: ja, een wooncampus: nee! Mijn motto is spreiden in plaats van scheiden. Loes Vader Kwesties gezocht! Ook een heikele kwestie? Een vurig pleitbezorger van t een of ander? Treed in het strijdperk in de rubriek VERSUS. Mail: 4 HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

5 Super sweet sixteen surprise party kort nieuws Zestien werd Nathalie Werkman op 23 oktober. De dochter van Beijkmedewerkster Paola Werkman zou naar Colombiaanse traditie een groot feest vieren op haar vijftiende verjaardag, maar door omstandigheden was dat niet gelukt. Daarom organiseerde Paola in het diepste geheim een sweet sixteen party. Nathalie kreeg een jurk van Ramiro (ontwerper bij Project Catwalk), werd opgehaald in een limousine en getrakteerd op een fotoshoot van Moniek Steenbergen. Het feest met vijftig vrienden en familieleden duurde tot in de kleine uurtjes. Ramiro was zo gecharmeerd van Nathalie dat ze haar jurk als model gaat showen. Moniek Steenbergen HG doopt Zernikegebouwen De Hanzehogeschool geeft de gebouwen op het Zernikecomplex historische namen. De Van OlstToren heet naar Gerrit van Olst, in 1798 één van de oprichters van Academie Minerva. De Brugsma- Borg (het D-gebouw) eert Berend Brugsma, in 1861 de eerste directeur van de Rijkskweekschool. De Hanzeborg wordt omgedoopt tot Marie KamphuisBorg, naar Marie Kamphuis die in de Tweede Wereldoorlog clandestien de Opleiding Maatschappelijk Werk begon. De nieuwe naam voor het Techniekgebouw, de Van DoorenVeste, verwijst naar de oorlog. De in 1944 door de Duitsers omgebrachte Pieter van Dooren was vanaf 1935 directeur van de technische school. PA geeft wintercursussen taal en rekenen In de krokusvakantie geven docenten van de Pedagogische Academie stoomcursussen Taal en Rekenen aan studenten die in februari aan hun opleiding beginnen. Met deze wintercourses (die de student vijftig euro kosten) kunnen de onderwijzers in spe zich voorbereiden op de landelijke toetsen voor Taal en Rekenen waarvoor PA-studenten moeten slagen. Van de 27 PA-studenten die in september de summercourse Taal volgden, haalden er 26 de landelijke toets bij hun eerste poging. Na de summercourse Rekenen slaagden elf van de zeventien PA-eerstejaars voor de landelijke toets. HanzeMediatheek helpt Oegandese bakkers De HanzeMediatheek houdt een actie voor de stichting Bake for Life, die zich inzet voor bakkersscholen in Oeganda. Van 10 tot 16 november mogen HG ers materialen inleveren waarvan de uitleentermijn is verstreken. De boete die ze daarvoor zouden moeten betalen, kunnen ze schenken aan Bake for Life. Andere HG ers kunnen hun giften kwijt in de potten op de locaties van de Hanze- Mediatheek. Op 4 oktober organiseerde de HG al een lustrumwandeling voor Bake for Life en HG er kunnen ook de waarde van hun kerstpakket aan de Oegandese bakkers schenken. Leerling: leraar is lolliger dan lerares Eén op de twee leraren heeft humor. Leraressen zijn daar in zes van de tien gevallen van verstoken. Dat rapporteert de website beoordeelmijnleraar.nl, waarop sinds december 2007 meer dan veertigduizend scholieren hun mening ventileerden over leraren in het voortgezet onderwijs. Jongens hebben een voorkeur een man voor de klas. Maatschappijleer is in de ogen van de meiden het leukste vak (ze geven het een 8,4), Tekenen vinden ze maar zozo (5,8). Jongens zijn dol op Geschiedenis (een 7,7), maar hekelen de lessen van Franse juffen (een 5,4). Eventstudenten veroorzaken aardbeving De projectgroep Groningen Beeft van studenten Facility Management wil een wereldrecord voetstampen vestigen. Op 18 december moeten op z n minst drieduizend vrijwilligers op de Groningse Vismarkt een aardbeving veroorzaken van minimaal 1,3 op de schaal van Richter. De elf studenten, die de richting Event Management volgen, zamelen ook geld in voor de actie Serious Request van radiozender 3FM. De projectgroep staat al in het Guiness Book of Records met het wereldrecord volksliedzingen. De panden aan de Vismarkt lopen geen gevaar voor verzakking, verzekert een woordvoerder van Groningen Beeft. HG ers volbrengen monstertocht voor Nepal Sanne Oorebeek en Lianne van den Brand hebben hun monstertocht naar de Nepalese plaats Bharatpur bijna volbracht. Sanne, die in 2006 afstudeerde aan Academie Minerva, en ex-studente Maatschappelijk Werk Lianne, leggen de zesduizend kilometer lange fietstocht af om geld in te zamelen voor het project Women s Empowerment Nepal van de stichting Didi. De stichting, die gescheiden vrouwen en slachtoffers van vrouwenhandel en huiselijk geweld ondersteunt, is ook in de race voor een prijs van omroep LLiNK. Leden van LLiNK bepalen welk ontwikkelingsproject honderd duizend euro krijgt (www.llink.nl). HG steunt ondernemers in de creative industry Docenten en adviseurs van de Hanzehogeschool en HanzeConnect zetten zich in Groningen in voor ondernemers in de creatieve sector (kunst, cultuur, computermedia). Als die worstelen met vragen over de bedrijfsvoering, de zakelijke kant van het ondernemerschap, komen ze in aanmerking voor 2500 euro subsidie van het Ministerie van Economische Zaken, een zogeheten innovatievoucher. Die wisselen ze in voor HG-advies of -onderwijs op maat. De Hanzehogeschool heeft twintig creatieve ondernemers uit de gemeente onder haar hoede. In 2009 wil de HG een dergelijk traject starten in de provincie. HG-rugzak in Madagaskar Tijdens haar vakantie in Madagaskar kiekte Irma Koornstra een Madagassiër die haar reclamerugzakje van de Hanzehogeschool torste. Ik vind het leuk om die tasjes in een heel andere omgeving te zien, zegt het hoofd van de Hanze- Mediatheek. Bovendien zijn ze vreselijk handig onderweg. [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 5

6 Elsevier onderzoekt studenttevredenheid FRICK Accountancy weer nummer 1 De HG-opleiding Accountancy is volgens haar studenten de beste van Nederland. Het is de enige eerste plaats van de acht opleidingen die zijn betrokken in het onderzoek van het weekblad Elsevier naar studenttevredenheid. Een half punt hoger dan gemiddeld is de 7,4 waarop studenten Accountancy van de Hanzehogeschool (HG) hun opleiding trakteren. De Groningse studenten zijn daarmee beter te spreken over hun opleiding dan de studenten van dertien andere Accountancy-opleidingen in Nederland. Dat blijkt uit de rapportage van het tevredenheidsonderzoek in het weekblad Elsevier (zie kader). HG-Accountancy heeft een naam hoog te houden, want ook in ander tevredenheidsonderzoek van de laatste jaren stond de opleiding fier bovenaan. Misschien nog beter dan dat van Accountancy zijn de rapportcijfers die HG-studenten Bedrijfskundige Informatica (7,2) en HG-studenten Elektrotechniek (7,4) hun opleidingen geven. Deze cijfers, beide goed voor een tweede plaats, zijn statistisch significant hoger dan de scores van zusteropleidingen in den lande. De andere in het onderzoek betrokken technische opleiding, Technische Bedrijfskunde, stelt echter teleur met een tiende plaats en een karige 6,6. In het Wiebengacomplex hoeft de vlag ook niet uit. Met een 6,7 belandt Verpleegkunde op de elfde van de achttien plaatsen. Dan doen Personeel & Arbeid (met een 7,1) en Management, Economie & Recht (met een 6,9) het beter met hun zesde plaatsen die hen hoog in de middenmoot brengen. Hoewel je het aan de plaats op de ranglijst niet meteen zou zeggen heeft Informatiedienstverlening & -management de meeste reden tot zorg: een 6,7 scoren en gedeeld derde worden in een deelnemersveld van vijf is nog tot daaraan toe. Maar dat slechts de helft van de studenten na vijf jaar is afgestudeerd stemt tot nadenken. Hoewel HG-studenten Accountancy vinden hun opleiding kennelijk zo leuk dat zes op de tien studenten hun diploma na vijf jaar studie nog niet in de tas hebben. Boudewijn Otten Het onderzoek In het voorjaar van 2008 legde het Nijmeegse onderzoeksbureau ResearchNed een vragenlijst voor aan een steekproef van studenten uit tien opleidingen in het hoger beroepsonderwijs van hen stuurden de ingevulde vragenlijst terug naar de onderzoekers die de gegevens rangschikten. De 38 vragen van de enquête waren onderverdeeld in zes rubrieken: faciliteiten, inrichting van de opleiding, onderwijs, docenten, toetsing en organisatie & communicatie. In de weerslag van het onderzoek, dat in oktober is gepubliceerd in een themanummer van het weekblad Elsevier, komt de Hanzehogeschool voor in acht ranglijsten: Accountancy, Bedrijfskundige Informatica, Verpleegkunde, Personeel & Arbeid, Elektrotechniek, Technische Bedrijfskunde, Informatiedienstverlening & -management en Management, Economie & Recht. Vieze boekjes Wat bedoelen mensen met het woord actief? In een uitnodiging voor een discussie-avond die ik onlangs kreeg, verwachtte de organisatie van de deelnemers een actieve bijdrage aan het debat. Een bijdrage is per definitie actief. Actief meedoen, actief luisteren en zelfs dertig minuten actief bewegen. Het zijn allemaal voorbeelden van overtollig woordgebruik. Maar dat geldt niet voor actieve tolerantie. Voor de niet-ingewijde: het stimuleren van actieve tolerantie is één van de pijlers van het beleid van de Hanzehogeschool. Tolerantie is, zo zegt de Dikke van Dale, verdraagzaamheid jegens andersdenkenden. Bij uitstek een passieve handeling, zou je denken. Actieve tolerantie moet dus iets heel anders wezen. En dat het dat ook is, blijkt uit de stilteruimte die de Hanzehogeschool sinds kort heeft. De stilteruimte is een plaats waar HG ers kunnen bidden. Van mij mogen ze, is de klassiektolerante opvatting, die van de passieve verdraagzaamheid. Fout, dames en heren. De anderhalve mohammedaan die met het verzoek voor een gebedsruimte op de HG op de proppen kwam, kreeg een opdracht: hij moest zitting nemen in een HG-werkgroep van ongelovigen en gelovigen van allerlei gezindten. Samen bestudeerden ze allerlei varianten van ruimtes waarin mensen tot bezinning kunnen komen. Na ampel beraad diende de werkgroep een voorstel in voor de inrichting van de ruimte. En die ruimte is er nu. Een mooi dinkie, blijkt uit de foto in de Building Bulletin Special van de HG. Het bijzondere is dat iedereen in de stilteruimte mag toeven. De moslim mag er net zo goed bidden als een lid van de blauwehoedjeskerk. Een oud-katholiek mag er net zo goed brevieren als dat een new-ager er op z n hoofd mag staan. De atheïst mag er een moment voor zichzelf nemen en de jood mag zich beklagen tegen een muur naar keuze. Eigenlijk best wel een goed idee. Zo maken aanhangers van diverse levensbeschouwingen kennis met elkaar, opper ik. Inderdaad, antwoordt collega K, onverwachts begeesterd. Eindelijk een plek waar ik rustig m n vieze boekjes kan doornemen. Dát lijkt me nou niet de bedoeling, het is vast verboden om met actieve lendenen tussen de gelovigen te zitten. O nee? K heft zijn handen ten hemel. Niets blijft de volgelingen van de Kamasutra bespaard. Hajo Frick 6 HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

7 bij de les Stolpern über s Affenschwänzchen Een vreemde taal leren spreken is een kwestie van je mond opentrekken en je oren gebruiken. Ja, dat wist Boudewijn Otten wel. Maar dat heel Europa overstapt op trialand-error, stolpernstürzen-aufstehen en aldweande leart men? Daar had hy gjen idee van, hy wist it net! loexproduxies What can we else do?, wanhoopt Isaac Sollie. Anke Veenstra tikt hem vriendelijk op de vingers: What else can we do? De twee leerlingen van het Lauwers College uit het Friese Buitenpost breken zich het hoofd over de opdracht die ze op 16 oktober krijgen voorgeschoteld in conferentiezaal de Appel van de Hanzehogeschool. Koortsachtig bedenken de leerlingen hoe ze zouden handelen als hun vliegtuig zou crashen in een woestijn. Let s talk English, please, zegt Remco de Blécourt, de derdejaars International Business & Language (IBL) die optreedt als gespreksleider en observator van groep F. Hij kan maar weinig chocola maken van het Fries waarin de vier leerlingen er lustig op los kleppen. Just English, that s what we are here for. En zo is het. De 41 havo-leerlingen van het Lauwers doen dit jaar eindexamen in het profiel Economie & Maatschappij. Met een havo-diploma in de tas, moet iemand zich behoorlijk verstaanbaar kunnen maken in een vreemde taal. Aan die eis voldoen lang niet alle leerlingen. Daarom zal het taalonderwijs de komende jaren flink meer aandacht besteden aan spreekvaardigheid (zie kadertekst). Studenten International Business & Language zijn daaraan gewend: zich leren uiten vormt de hoofdmoot van het vreemdetalenonderwijs op hun opleiding. Anyway, we must stay on the plane, zegt Isaac, when they miss us on the radar, they will search us. Dit is geen perfect Engels, maar goed genoeg voor een pluim van Remco. Well spoken, every Englishman will understand what you mean. Drie tafels verderop probeert Klaas Baarsma ( Ich bin Klaas Baarsma von Rasieren und Co ) een afspraak te maken met de telefoniste van Herr Boonstra van Philips, Sybe Haarsma. Herr Boonstra ist leider nicht. Sybe heeft de Nederlandse tekst van het telefoongesprek voor zich liggen en zoekt naarstig naar het Duitse woord voor aanwezig. hier! De vondst draagt de goedkeuring weg van IBL-student Stynke Hoekstra. Ausgezeichnet, aber man darf auch anwesend sagen. Duits lijkt op Nederlands, maar wie zijn oren goed openzet hoort al snel dat het dagelijks spraakgebruik behoorlijk kan afwijken van wat je verwacht. Dan verneem je dat de Duitser de telefoon opneemt met: Hallo, Webe am Apparat! Dan merk je dat een Duitser nooit goedkeurend reageert met jawohl, maar meestal instemt met genau. Enzovoorts, und so weiter. Over een maand heeft Herr Boonstra een plekje vrij in zijn Terminkalender (agenda), zegt telefoniste Sybe: Wenn Sie mir Ihre E- Mailadresse geben, schicke ich Sie eine Bestätigung. Danke, das ist sehr nett, poekelt Klaas, mein Adresse ist baarsma-apenstaartje-rasierendotcom. Shit, wat is een apenstaartje? In der Tat, verklapt Stynke nadat Klaas en Sybe denkbeeldig hebben opgehangen. Affenschwanz, aber man kann auch at sagen, das ist ähnlich wie auf Niederländisch. Wie zo Duits leert, gewoon voor de leeuwen wordt geworpen, heeft helemaal geen tijd om na te denken over de vraag: is het nu der, die, das, dem, den of des. Hij moet zich richten op een belangrijkere vraag: snapt mijn gesprekspartner mijn boodschap? En als hij dan ook nog eens goed luistert, gaat hij met sprongen vooruit, weet IBL-docent Duits Anna Maas. Maar als je een gesprek op niveau wilt voeren moet je die naamvallen natuurlijk wel goed kunnen hanteren. Of de leerlingen door Maas woorden zijn afgeschrikt blijft in nevelen gehuld, maar als ze in de bus naar Buitenpost stappen is er maar eentje die z n hand opsteekt op de vraag wie overweegt om International Business & Language te gaan studeren. Laat ze daar nog maar even op broeden, oordeelt docent Lydia Altenburg, de organisator van de taalontmoeting in de Appel. Boudewijn Otten Het nieuwe taalonderwijs, ERK en SLO Het taalonderwijs op het Lauwers College in Buitenpost is één van de proeftuinen van de Stichting Leerplanontwikkeling, SLO, die de eisen aan de lesprogramma s van het middelbaar onderwijs vaststelt. Vanaf dit jaar krijgen Lauwersleerlingen les in vreemde talen volgens een methode waarin gespreks- en luistervaardigheid centraal staan. De beoordeling van de vorderingen geschiedt volgens de normen van het zogeheten Europees Referentiekader (ERK). Dat deelt taalgebruikers in drie categorieën in: A voor een beginnend taalgebruiker, B voor een onafhankelijk taalgebruiker en C voor een vaardig taalgebruiker. Deze categorieën zijn weer onderscheiden in twee klassen (1 en 2). De andere landen van Europese Unie gebruiken datzelfde ERK waardoor in één oogopslag duidelijk wordt hoe goed een Europeaan een vreemde taal beheerst. [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 7

8 UMCG-stagiars presenteren hun onderzoek De vertaling naar de werkvloer ontbreekt vaak Niet-medische stagiairs op het Universitair Medisch Centrum Groningen, waaronder drie HG ers, presenteren hun onderzoek op een mini-symposium. Zafanya Vandenberg onderzocht talent management op het UMCG. We krijgen op het UMCG veel vragen van artsen, verpleegkundigen en managers over niet-medische zaken, bijvoorbeeld over communicatie, samenwerken, organisatie en marketing. Daar gebeurde nooit wat mee. Tot twee jaar geleden. Coördinator Jan Pols schetst in de Rode Zaal van het Universitair Medisch Centrum Groningen het ontstaan van het Wenckebach Ontwikkelplatform. Vijftig afstudeerders deden er inmiddels een niet-medische afstudeeropdracht. Een aantal geven op 17 oktober een presentatie. Ze vonden het niet allemaal even leuk dat ik met een stopwatch achter ze aan liep. Mark Hoekstra, laatstejaars Bedrijfskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen, volgde verpleegkundigen in het thoraxcentrum om te checken of het systeem dat de werklast meet, voldoet. Hij laat een staafgrafiek zien. Een heleboel kleine staafjes, van steunkousen aanbrengen en zwachtelen tot cursussen, en één heel grote. Dat zijn allemaal activiteiten die niet in het meetinstrument passen, zoals rapporteren en de tijd die je met het instrument zélf bezig bent. Concrete aanbevelingen heeft hij niet. Het onderzoek is nog niet af. Sociologiestudent Jildert Beeksma onderzocht de samenwerking tussen artsen en verpleegkundigen. Een groot deel van zijn presentatie gaat over de onderzoeksmethodieken. Een van de uitkomsten is dat de samenwerking beter wordt beoordeeld naarmate de verpleegkundige langer op het UMCG werkt. En artsen beoordelen het leren van verpleegkundigen hoger dan andersom, al is het geen significant verschil. Beeksma raadt aan het onderzoek te herhalen, mede omdat studentverpleegkundigen ondervertegenwoordigd waren in zijn onderzoek. Na de pauze komen drie HG-stagiairs met aanbevelingen en levendige discussies. Zo deed derdejaars Small Business & Retail Management Dorette Schlepers onderzoek naar marktwerking op de afdeling Verloskunde. Ze somt de sterke punten van de afdeling op: veel specialistische kennis, en in tegenstelling tot concurrent Martiniziekenhuis is er 24-uurs pijnbestrijding. Bovendien heeft het UMCG een aantal belangrijke kwaliteitskeurmerken. Minpunten heeft Dorette ook geconstateerd: weinig rust op de afdeling en mensen weten niet dat de huisarts of een specialist ze naar de afdeling kan verwijzen. Ze adviseert een betere samenwerking met verwijzers en het bouwen van kraamsuites met veel privacy. Ook zou het goed zijn als de verpleegkundigen van de afdeling ervan doordrongen zijn dat sterke punten als de 24-uurspijnbestrijding uniek zijn in de regio. Iemand knikt. Vroeger hadden we voorlichtingsavonden. Daarmee zijn we gestopt. Net als met de mogelijkheid om in het ziekenhuis geboorteaangifte te doen. Stom! Scripties van hbo ers komen in de bibliotheek of in de koffiekamer Pepijn van den Broeke De pas afgestudeerde student Informatiedienstverlening & -Management Simon Brandenburgh heeft onderzocht wat er met de afstudeerscripties van studenten op het UMCG gebeurt. Die van studenten Medicijnen blijken vijf jaar te worden opgeslagen in een database, maar scripties van andere studenten komen in de bibliotheek of in de koffiekamer. Niemand heeft overzicht. Hoe is het mogelijk?, reageert een stagebegeleider. Het moet toch simpel zijn om alles te ontsluiten? Alle stagiairs komen binnen via het stagebureau. Worden scripties van de medische studenten vaak opgevraagd?, vraagt iemand. Simon blijft het antwoord schuldig. Als dat niet zo is, moeten we zorgen dat die database meer bekendheid krijgt, zegt een andere begeleider. Ontwikkelplatform-coördinator Pols wil daaraan meewerken. We steken veel energie in afstudeeropdrachten. Nu kunnen studenten niet eens van elkaars werk profiteren. Zafanya Vandenberg, pas afgestudeerd bij Personeelsmanagement, heeft onderzocht hoe het UMCG omgaat met de niet-medische talenten onder de stagiairs. Hoe kun je talent herkennen en binden? is de kernvraag van Zafanya s onderzoek. Ze heeft geconstateerd dat er geen structurele aanpak is bij het UMCG. Bovendien ontbreekt het veel stagiairs aan betrokkenheid. Ze hebben vaak geen eigen werkplek. Daardoor kunnen de begeleiders ze ook niet goed observeren en talenten herkennen, stelt ze. Bij bezoeken aan Rabobank en Philips heeft ze geconstateerd dat daar heel bewust aan Talent Management wordt gewerkt, onder meer door structureel feedback te geven. Zafanya raadt het UMCG aan te beginnen met het opstellen van competentieprofielen voor niet-medisch personeel, en het aanstellen van competentiebegeleiders. In de Rode Zaal evalueren de deelnemers het symposium. Hoe kun je de theoretische onderzoeken van de RUG-studenten en de praktische onderzoeken van de hbo ers elkaar meer laten raken?, vraagt iemand. De vertaling naar de werkvloer ontbreekt vaak. Instemmend gebrom. Pols knikt alsof hij de vraag heeft zien aankomen. Dat zien wij ook. De ellende van wetenschappelijk onderzoek is dat de stap naar de toepassing vaak moeilijk is. In september gaat het Ontwikkelplatform een pilot beginnen. Psychologiestudenten formuleren een theoretisch kader dat Verpleegkundestudenten vervolgens toepassen op de werkvloer. Luuk Steemers 8 HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

9 Deskundigen debatteren over forensisch DNA in Kenniscafé Afijn, we hebben een lijk Lossen DNA-opsporingstechnieken misdrijven op of strooien ze rechercheurs en rechters zand in de ogen? Daarover kruisten lector Nap, hoogleraar Uges en Officier van Justitie Janssens de degens in het Kenniscafé. Presentator Bart van de Laar van Studium Generale gooit papieren rollen het publiek in. Daarop staan opeenvolgingen van de letters ACTG, de basen in het DNA die de erfelijkheid bepalen. De DNA-draad van één menselijke cel is twee meter lang. Als je al het DNA in de miljarden cellen in een mens aan elkaar plakt, kom je op tweehonderd miljard kilometer. Dat zijn zevenhonderd retourtjes naar de zon. Afijn, we hebben een lijk. Zo start Van de Laar op 16 oktober de discussie over DNA bij forensisch onderzoek in de kelder van het News Café aan het Groningse Waagplein. Wie van de aanwezigen zou vrijwillig zijn DNA willen afstaan? Van de honderd bezoekers steken zo n tien mensen de vinger op. Geen reden om het niet te doen, vindt een student in een T-shirt met het opschrift I love NY. Ik twijfel nog, zegt een ander die zijn vinger niet opstak. Hoogleraar Klinische en Forensische Toxicologie Donald Uges, bekend als getuige-deskundige bij strafzaken en regelmatig te gast bij het misdaadprogramma van Peter R. de Vries, knikt. Ik sta voor en na mijn colleges vaak in de lift met studentes. Tien procent van de studenten heeft seksuele problemen. Als er iets met één van de studenten gebeurt, is de kans groot dat er een haar of een huidschilfer van mij wordt gevonden. En waar rook is, is vuur. Je komt moeilijk van zo n stigma af. De kans dat je DNA wordt gevonden, is te groot om iedereen maar in een databank te doen. Ik vind dat alleen mensen met een strafblad dat verdienen. De Groningse Officier van Justitie Fred Janssens is het gedeeltelijk met Uges eens. De techniek heeft zich de afgelopen tien jaar zo snel ontwikkeld dat je met één huidschilfertje een DNA-profiel kunt maken. Daardoor worden ook veel DNA-sporen gevonden die voor de strafzaak irrelevant zijn. Voor mijn vak is DNA niet zo verschrikkelijk belangrijk, zegt Uges. DNA kun je gebruiken voor waarheidsvinding, maar wat is dat? Men denkt vaak de waarheid te hebben gevonden en later blijkt het niet zo te zijn. Het sperma op het slachtoffer kan uit een condoom uit een vuilnisbak komen. Tegenwoordig kun je al bruikbare DNA-profielen maken van iemand die op een bel drukt. Maar iederéén drukt op die bel. Het wordt een wedren. De deskundige die met één cel iemands DNAprofiel kan aantonen, de advocaat die een leuk verhaal bedenkt of de verdachte die zorgt voor afleidingssporen. De interpretatie wordt steeds moeilijker. Absoluut, bevestigt Janssens. Bovendien maakt de vondst van DNA politierechercheurs soms lui en goedgelovig. Maar voor cold cases is het een fantastisch hulpmiddel, meent een oudere heer. Janssens knikt. Zoals bij de Puttense moordzaak. Daar is nu iemand op basis van DNA-sporen aangehouden. Peter R. de Vries zette vraagtekens bij de veroordeling van twee mannen, die de moord niet gepleegd bleken te hebben. Goed dat zo bevestigd wordt dat we fout zaten bij de eerste aanhoudingen. De opening in de Puttense moordzaak is te danken aan de groeiende database met DNA-profielen, breekt presentator Van de Laar in. De databank van het Nederlands Forensisch Instituut bevat momenteel al 68 duizend profielen. Daar komen er jaarlijks twintigduizend bij. Een goede zaak, zegt lector Jan-Peter Nap van het Instituut voor Life Science & Technology enthousiast. En de mogelijkheden met DNA worden steeds groter. Straks kunnen we goedkoop van iedereen het volledige DNA vaststellen. Daarmee kun je veel meer dan met alleen een DNA-profiel. Het zou toch prachtig zijn als je kunt vaststellen of iemand rood haar heeft of uit welke etnische groep hij afkomstig is? Dat zou enorm helpen bij het oplossen van misdrijven. Maar natuurlijk mag de politie alleen zoeken onder strikte voorwaarden. Uges fronst. In de Verenigde Staten onderzoeken verzekeringsmaatschappijen het DNA van mensen die een ernstige ziekte krijgen om ze met terugwerkende kracht uit te sluiten omdat ze het hadden kunnen weten. Nap lacht. Je gaat toch ook geen bouwmarkten verbieden omdat iemand in Oostenrijk een kelder bouwt om mensen in op te sluiten? Van de Laar sluit de discussie af. We zitten nog steeds met dat lijk. Wie is er van mening veranderd over het afstaan van DNA? Slechts één vinger gaat de lucht in. Luuk Steemers Illustratie: Xiao Feng Chiu & Mathieu van der Bij [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 9

10 Hé! word eens wakker Tijd voor het nieuwe samenwerken Deel eenvoudig alle soorten data. Werk sneller en efficiënter. WIN 1 van de 10 Philips Wake-up Lights Videoconferencing met 10 mensen tegelijkertijd. Veilig werken via het snelle netwerk van SURFnet. Ga nu naar 5 Op zoek naar woonruimte? Wij hebben altijd een groot aanbod. Schrijf je gratis in! Gelkingestraat 23, Groningen tel: [050] SBMC zoekt student voor telemarketingproject SBMC is een organisatieadviesbureau voor het Midden- en Kleinbedrijf te Groningen. In verband met het vertrek van onze huidige telemarketeer, zijn wij op zoek naar een nieuw commercieel talent voor onze afdeling Opleidingen. Ben je geïnteresseerd en beschik je over: enthousiasme een goede telefoonstem commercieel talent en ben je bereid minimaal 10 uur per week tijdens kantooruren te werken, neem dan contact op met Koos Vos, tel Kijk ook op 14e jaargang 5 november 2008 redactioneel onafhankelijk magazine van de Hanzehogeschool Groningen foto: Luuk Steemers BIJBAANTJE Lees jij HanzeMag en heb je een mening? De Hanzeredactie zoekt: studenten voor de redactieraad De redactieraad vergadert vijf keer per jaar (anderhalf uur) over de inhoud en de vorm van de Hanze. Verdiensten: 12 euro per keer. Belangstelling? Mail naar: of of bel HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

11 Web Boek CD DVD MTVmusic.com - clips online Dimitri Verhulst TV on the Radio The Kingdom of the Crystal Beter dan MTV-TV Godverdomse dagen op een godverdomse bol Dear Science Skull CULTUUR Zestienduizend clips en concerten kun je helemaal voor nop bekijken op de nieuwe site van het mediabedrijf MTV. Mtvmusic.com is sinds een weekje in de lucht en een stuk beter te pruimen dan de tv-zender zelf. Daarbij sukkel je de helft van de tijd al na een uurtje in slaap van de melige series en programma s over subcultuurtjes waar je nog niet dood in gevonden zou willen worden. Nee, dan dit. Puur genieten achter je pc. De site is lekker zen vormgegeven en de clips en de plaatjes zijn goed van kwaliteit. Artiest of nummer vinden is een makkie, er is een alfabetisch register en je kunt zoeken op genre. Biografietjes erbij en verwante artiesten. Stemmen kan ook en je kunt de meest bekeken clips checken. Die van eerste week zijn vintage, (Money for Nothing van Dire Straits en Thriller van Michael Jackson) maar de site wordt dagelijks aangevuld met nieuwe muziek. MTVmusic steekt concurrent Youtube naar de kroon. I want my MTV! Altijd al de gehele geschiedenis van de mens in enkele uren willen lezen? Hier is je kans. De Vlaamse auteur Dimitri Verhulst brak in 2006 door met zijn roman De Helaasheid der Dingen, een verhaal over zijn jeugd, grotendeels doorgebracht in Vlaamse kroegen. Ditmaal was de ambitie een stuk hoger. Van het Vlaamse kroegleven, huppakee, gelijk maar de historie van de mens vanaf het moment dat hij het water uitkroop tot nu. De lol van het boek zit hem geheel in de stijl, want iets nieuws vertelt Verhulst niet. Hij gaat van het ene grote moment naar het andere, zonder ooit een jaartal of datum te noemen, waarbij hij vooral kiest voor de meest verschrikkelijke daden die de mens op zijn geweten heeft. De kruistochten, de Inquisitie, Jodenvervolging, alles komt aan bod. De mens heeft zich al die tijd vooral bezig gehouden met schijten, neuken en moorden, is Verhulst pessimistische conclusie. Voor iedere rechtgeaarde cynicus een absolute aanrader, maar de meer optimistisch ingestelde lezer zal het niet lang volhouden, vrees ik. Platformtheater.nl Advertentie 2bibliotheek In vele analyses die het succes van Obama proberen te verklaren, valt de term post-racial era. Of Amerika werkelijk een nieuw tijdperk is in gegaan, blijft nog even afwachten. Maar dat er iets aan het veranderen is, lijkt wel duidelijk. Geen band die beter past bij Obama en de postracial era dan TV on the Radio. De roots van zanger Adebimpe liggen, net als die van Obama, in Afrika. De muziek mengt blanke stromingen als New Wave, rock en pop met van oorsprong zwarte muziek als funk, doo-wop en R&B. Hoewel de band de muziekstijlen ongelofelijk knap weet te combineren, hadden de eerste twee albums als nadeel dat de muziek nauwelijks wist te raken. Op Dear Science is dat probleem eindelijk verholpen. Nog steeds valt je mond open van verbazing bij sommige nummers, maar ditmaal zijn de songs ook stuk voor stuk prachtig. Obama for president en TV on the Radio aan de top van de hitlijsten? Laat die post-racial era maar snel beginnen, zou ik zeggen. ga eens uit ons dak the art of having fun Na bijna twintig jaar zijn ze weer terug: de hoed, de zweep en de leren jas van Indiana Jones. Harrison Ford zet opnieuw een aardige hoofdrol neer al moet hij een eventueel vervolg maar overlaten aan Mutt (Shia LaBeouf), die zijn zoon blijkt te zijn en die het stuntwerk van de bejaarde Indiana overneemt. Net als in Raiders of the Lost Ark en Temple of Doom is het tempo duizelingwekkend hoog. De computer-generated imagery is wat overheersend al zijn sommige van de effecten griezelig echt, zoals de aanval van de siafu-mieren in de jungle van Peru. De mooiste scène is de jungle-achtervolging met tegelijkertijd het sabelgevecht tussen Mutt en de bloedmooie, karikaturale sovjet-agente Irina Spalko (Kate Blanchett) met haar vlijmscherp gesneden pagekapsel. De ontknoping is niet het hoogtepunt van de film. De buitenaardse geraamtewezens die uit een soort interspatial space komen overtuigen niet, maar al met al is The Kingdom of the Crystal Skull wat je mag verwachten na films als Raiders of the Lost Ark en Temple of Doom. Over-the-top, maar wel spetterend. STEENTILSTRAAT GM GRONINGEN TEL [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 11

12

13 Leonie zoekt het ware geloof bij de boeddha Geluk dat nog gelukkiger maakt als het groeit Overal in de stad staan godshuizen. Op haar fiets scheurt Leonie erlangs. Als de deur openstaat, gluurt ze naar binnen. Wat gebeurt daar toch? Zouden al die geloven zo van elkaar verschillen? Of zijn het alleen nog de rudimenten van achterhaalde tradities? Pepijn van den Broeke In het kleine halletje bij binnenkomst ligt een berg schoenen. Voor de zekerheid vraag ik aan een mevrouw of mijn schoenen uit moeten, maar eigenlijk heb ik het al begrepen. Wankelend trek ik mijn hooggehakte laarzen uit. Ik moet denken aan Carry van Sex and the City die ook eens haar manolo s uit moest doen. Die waren later verdwenen. Ik ben eindelijk eens blij dat mijn schoenen een hoop minder waard zijn. De boeddhistische lessenreeks gaat over de drie hoofdzaken van het pad naar verlichting. Deze les, de middelste van drie, behandelt de verlichtingsgeest. Op gelukkig schone sokken loop ik de trap op. Boven kom ik terecht op een soort zolderkamer zonder ramen, dit maakt de sfeer gelijk intiem. Zo n vijftig mensen zitten op stoelen tegenover twee mannen die achter een tafel zitten. Ik weet niet wat ik me precies had voorgesteld bij een boeddhistische leraar, maar Geshe Sopa voldoet aan al mijn onbewuste verwachtingen. Hij draagt een doek die aan de ene kant rood van kleur is en aan de andere kant oranje. Zijn huidskleur, de vorm van zijn gezicht, de levendige blik in zijn ogen en de kralenketting die hij soms door zijn handen laat gaan. Hij lijkt zo weggelopen uit een klooster in Tibet. Ik zit er niet ver naast. Geshe Sopa is geboren in Tibet, zat daar vanaf zijn twintigste in een klooster, en vluchtte in 1991 naar Nepal, om later in Zuid-India tot zijn zesendertigste in een klooster te studeren. Voor mij is er geen stoel meer. Ik ga bij een aantal anderen op de grond zitten. Het is wat ongemakkelijk, omdat ik een rokje aanheb. Ik probeer maar zo netjes mogelijk te blijven zitten. Geshe Sopa zit vast niet te wachten op meisjes met inkijk. De tweede man achter de tafel is de tolk. Geshe Sopa spreekt in het Tibetaans. Het geeft een extra dimensie aan de avond. Terwijl Geshe Sopa praat verandert steeds de uitdrukking op zijn gezicht. Ik maak er een spel van om te raden wat hij ongeveer zegt. Een enkele keer zit ik er niet ver naast. Het kost me geen moeite om mijn aandacht bij de les te houden. Was ik bij andere diensten nog wel eens afgeleid of sceptisch, alles wat Geshe Sopa vertelt klinkt of aannemelijk of interessant genoeg om over na te denken. Geshe Sopa loopt door het gangpad, iedereen lacht hem toe, iedereen buigt voor hem Hij heeft het over echt geluk, dat nog gelukkiger maakt wanneer het groeit. Het bezit van een mooie auto, iets wat wij als geluk zien, is eigenlijk juist lijden, want het zal ons niet steeds gelukkiger maken. Hij heeft het over karma dat de oorzaak is van alles wat we ervaren. Dat we problemen hebben in ons leven komt door onze eigen verstoorde emoties als irritatie, woede of jaloezie. Om echt geluk te ervaren zullen we tegenkrachten moeten ontwikkelen. Dit kan door onszelf in meditatie gelijk te stellen met anderen. Vreemden, vijanden, vrienden en wijzelf zijn allemaal in de kern hetzelfde. In vorige levens is iedereen al eens onze moeder geweest, dus moeten we grote dankbaarheid voelen voor alle wezens om ons heen. Uit deze dankbare gevoelens zal liefdevolle vriendelijkheid ontstaan. Deze gedachtegang of alleen al de motivatie om tot verlichting te komen, genereert een enorme hoeveelheid positieve energie, en dat is (samen met inzicht) precies wat we nodig hebben om verlichting te bereiken. Aan het einde van de les wachten we tot Geshe Sopa door het gangpad loopt. Iedereen lacht hem toe, iedereen buigt voor hem. Als ik later zelf de trap afloop, is het met een gerust hart. Na dit verhaal over karma, en verlichting, weet ik helemaal zeker dat niemand het in zijn hoofd heeft gehaald mijn schoenen te stelen. Leonie Veraar [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 13

14 Wanted: future masters of criminal investigation Zware criminelen passen de modernste methoden en middelen toe om uit handen van de politie te blijven. De enige manier om ze te pakken is door nóg slimmer te zijn. Daarom is de politie voor de opleiding tot Master of Criminal Investigation nu op zoek naar leergierige en vasthoudende hbo'ers. Jij wilt tot de bodem gaan om de waarheid boven te krijgen. Je combineert de tweejarige opleiding direct met een baan bij de recherche van een regionaal politiekorps. Na succesvolle afronding ga je in de functie van recherchekundige bijdragen aan het onderzoeken en oplossen van complexe en zware misdrijven. Recherchekundige worden? Steek je licht op tijdens de voorlichtingsbijeenkomst op 13 november of 18 december in Utrecht. Kijk voor meer informatie op << WAAKZAAM EN DIENSTBAAR >> WIJ ZOEKEN VROUWEN die mee willen werken aan een geneesmiddelenonderzoek (180). Dinox is een onderzoekscentrum in Groningen en Berlijn met ruim 15 jaar ervaring in geneesmiddelenonderzoek op het gebied van vrouwelijke hormonen (zoals anticonceptie, vruchtbaarheidsbehandelingen, premenstrueel syndroom en acné) en seksuologie. Dinox bevindt zich op het UMCG terrein: Hanzeplein 1, ingang 53, 9713 GZ Groningen In dit onderzoek wordt de werking onderzocht van 4 doseringen van een progestageen (vrouwelijk hormoon): in welke mate het progestageen in het lichaam wordt opgenomen, of het van invloed is op het baarmoederslijmvlies, en of het de groei van eiblaasjes in de eierstokken onderdrukt. Dit progestageen is in combinatie met een oestrogeen al onderzocht en geregistreerd als anticonceptiepil. U zou aan het onderzoek kunnen deelnemen als u: een vrouw bent tussen 18 en 35 jaar en gezond bent; bereid bent aanvullende anticonceptie (zoals condooms) te gebruiken tijdens het onderzoek. Bezoeken Na de keuring bezoekt u regelmatig het onderzoekscentrum voor een bloedafname, echoscopie en tweemaal een onderzoek van het baarmoederslijmvlies. De eerste cyclus bestaat uit 7 tot 12 bezoeken. De behandelperiode waarin u één van de 4 doseringen van het progestageen krijgt, duurt maximaal 72 dagen en heeft tussen de 12 en 22 bezoeken. Na de behandelperiode zijn er nog 1 tot 4 bezoeken. Vergoeding Elke vrijwilligster ontvangt -afhankelijk van het aantal bezoeken- een vergoeding voor deelname aan dit geneesmiddelenonderzoek tussen de 1194,- en 1992,-. Reiskostenvergoeding: 0,19 per km. Voor meer informatie kunt u bellen met (050) HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

15 Stiltecentrum Hanzehogeschool is klaar JAN WILLEM Voor iedereen die een moment van stilte wil Dé dag Dewi Shinta Rulisyani,Indonesische studente Civiele Techniek, leest de Koran in de stilteruimte. Stilte Silence Bezinning Contemplation Mediatie Meditation Gebed Prayer staat in mooie letters op de muur bij lokaal E1.06. Erachter, op de tweede verdieping links naast het Atrium, ligt het stiltecentrum van de Hanzehogeschool. Eind december wordt het officieel geopend. Zelf maakt ze er nog geen gebruik van omdat ze het niet kan combineren met haar drukke werkzaamheden, maar ze is dolblij dat de stilteruimte in de Hanzehogeschool er is gekomen. Moslima Nanie Medyagustia hoorde van veel Indonesische studenten die ze ontmoette bij Gromiest (Groninger Moslimstudenten Indonesië) dat ze graag een rustige ruimte wilden hebben om te kunnen bidden op de Zernikecampus. Ik heb er een brief over geschreven aan collegevoorzitter Henk Pijlman, straalt de medewerkster van het Facilitair Bedrijf. Er zijn hier zoveel mensen van verschillende nationaliteiten en religies die behoefte hebben om te bidden, te mediteren of zich te bezinnen op een rustige plaats. Kunt u daar misschien een ruimte voor maken?, vroeg ik hem. Omdat het stiltecentrum goed past bij het diversiteitbeleid van de hogeschool, dat aandacht voor alle culturen beoogt, hebben we eind 2005 een werkgroep opgericht die de mogelijkheden voor een stiltecentrum heeft onderzocht, zegt hoofd Studentenzaken Leo Heijne. Hij coördineerde de realisatie van het stiltecentrum. Mensen met verschillende geloofsovertuigingen gingen met elkaar om de tafel zitten om te overleggen over de ruimte en de inrichting. We hebben gekeken in de stiltecentra van het Universitair Medisch Centrum Groningen en het Martiniziekenhuis en op sites van universiteiten en hogescholen die een stilteruimte hebben ingericht. Daarna hebben we een plan van eisen opgesteld. Architect Saskia Mars heeft het interieur ontworpen. Lang niet alle hogescholen en universiteiten hebben een stilteruimte binnen Luuk Steemers hun muren. Hierover bestaat een principiële discussie. Bij de Rijksuniversiteit Groningen zijn ze tegen omdat ze vinden dat je godsdienst en onderwijs moet scheiden. En bij de Hogeschool van Amsterdam hadden moslimstudenten er op eigen houtje een wandje in gezet om mannen en vrouwen te kunnen scheiden tijdens het gebed. Heijne: Dat is niet onze bedoeling met de ruimte. Het centrum is er voor studenten en medewerkers die graag een moment van stilte willen, niet voor een specifiek geloof. Je kunt er gaan zitten lezen, bidden of nadenken. En we kunnen er, als mensen daar behoefte aan hebben, een herdenkingsplaats maken bij een overlijden. In december wordt het stiltecentrum officieel geopend. Nanie Medyagustia: Ik heb al een bidmatje en een kompas gekocht als cadeautje voor de opening, pastor Anja Diesemer zorgt voor een bijbel. Rina Tienstra Vandaag mag u proeven van het geluk. Het is dé dag. Dé dag die in een mensenleven eenmaal voorbij komt. Dé dag die door iedereen met beide handen en voeten aangepakt dient te worden, want het is dé dag. Vandaag. Niemand die precies weet wanneer hij voorbij komt, maar vandaag is het voor u zover. Alleen voor u. U bent de uitverkorene die vandaag als dé dag mag bestempelen. En de rest van alle maagden op deze aardkloot ook natuurlijk, maar voor u is het dé dag. Vandaag bepaalt de rest van uw leven. Zult u gelukkig worden? Zult u trouwen, kinderen krijgen, opa of oma worden, een dure auto onder kont krijgen, een zwembad in uw tuin of een eigen bedrijf misschien? Zult u alles hebben wat uw hartje begeert? Of zult u voor de rest van uw miserabele leventje krom moeten liggen? Voor elke cent moeten vechten, hopen dat uw kinderen het vmbo afmaken, rijden in een afgeragde Opel Kadet en wonen in een rijtjeshuis ergens in Ganzedijk? U heeft het allemaal in uw eigen hand. Want vandaag is dé dag. U behoort alle kansen die zich aandienen vandaag aan te grijpen. Ga er voor de volle honderd procent voor, en dan nog een beetje extra. Het is tenslotte maar eenmaal dé dag. De sterren zeggen het. Zij staan gunstig gezind voor u vandaag. Die ene staat een beetje noordelijk, en die andere daar in een hoek van negentig graden schuin onder. Dat heb ik zelf gezien, dus ik weet dat het vandaag úw dag is! Ik keek vanochtend uit het raam en toen zag ik: ja! Dit is dé dag van de maagd! En dat zag ik allemaal aan die twee sterren die daar zo naar mij fonkelden. Het leek wel of ze me wilden vertellen: Laat het de maagden horen, want het is dé dag! En dat doe ik dus bij dezen. Dat is immers mijn plicht: de mensen vertellen wat zij vandaag kunnen verwachten. Omdat ik nou eenmaal de gave heb om uit twee sterren (of desnoods uit nul als het weer even niet meezit, of anders uit de lichtgevende sterren die ik op mijn plafond heb geplakt) op te maken wat voor dag het gaat worden. Dus maak wat van úw dag! Elke nacht zie ik de sterren Maar zou niet weten wat ze zeggen Maar uit mijn nek lullen, dat kan ik ook Ik schrijf dus wel m n eigen horoscoop Jan Willem Dijk [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 15

16 Werken in de moderne tuinbouw Werken bij De Ruiter Seeds is werken bij een dynamische en succesvolle onderneming. De Ruiter Seeds is internationaal toonaangevend voor veredeling en verkoop van hybride groentezaden en onderstammen. Met vestigingen over de hele wereld richten wij ons specifiek op de eenjarige vruchtgewassen tomaat, paprika en peper, komkommer aubergine en meloen. In Nederland is De Ruiter Seeds gevestigd in Bergschenhoek, nabij Rotterdam. Wereldwijd zijn er zo n 900 gemotiveerde mensen verantwoordelijk voor het succes van De Ruiter Seeds. Wij investeren graag in mensen die een bijdrage willen leveren aan ons succes en die hun talenten tot ontwikkeling willen laten komen. Binnen Research onderscheiden wij twee afdelingen: Corporate Research (CR) en Technology Application (TA). De focus bij CR ligt op het ontwikkelen van nieuwe technieken en het ontdekken van nieuwe eigenschappen. TA is servicegericht en zet deze nieuwe technieken in om de merker selectie te verbeteren. De technieken worden door veredelaars gebruikt om sneller verbeterde hybriden te ontwikkelen. Als analist bij CR ben je verantwoordelijk voor het ontwikkelen van nieuwe merkers en het verbeteren van bestaande merkers voor eigenschappen die in de veredeling van belang zijn. Hiervoor worden merkers ontwikkeld die gebruikt kunnen worden voor indirecte selectie, maar ook merkers die een hulpmiddel zijn bij genetische analyses en identificatie van loci. Bij de ontwikkeling van merkers maak je gebruik van moleculair biologische kennis, maar ook van genomische kennis. Er wordt van je verwacht dat je samen met de project-leiders in opdracht van veredelaars nieuwe merkers ontwikkelt. Daarnaast ontwikkel je random merkers voor genetische analyses. Na een inwerkperiode ben je verantwoordelijk voor de zelfstandige uitvoering en analyse van deelonderzoeken binnen lopende projecten. Voor beide afdelingen zijn wij op zoek naar ANALISTEN voor 38 uur per week mogelijkheden! Wij zoeken collega s die goed kunnen samenwerken en beschikken over uitstekende communicatieve eigenschappen. Daarnaast ben je gemotiveerd, creatief en gewend om initiatief te nemen. Wil je meer weten over deze functies, neem dan contact op met Anita de Haan, Teamleader Cell Biology and Molecular Breeding, telefoon Mailen kan ook: Voor meer informatie over De Ruiter Seeds kun je onze internetsite bezoeken: Als analist bij TA ligt de nadruk op het assisteren van de supervisor met het effectief laten verlopen van service-activiteiten binnen de afdeling. High-throughput technieken worden toegepast om het aanleveren en verwerken van de moleculaire merkers zo efficiënt en effectief mogelijk te laten verlopen. Naast het produceren van moleculaire merkers moet je ook denken aan taken als: planning, evalueren van resultaten, trouble shooting en implementeren van nieuwe protocollen. De door TA geleverde resultaten worden, door de interne klanten, gebruikt ter ondersteuning van onderzoek- of veredelingsprogramma s. Indien je geïnteresseerd bent in deze functie, nodigen wij je uit binnen 14 dagen te solliciteren via onze website: Je kunt je sollicitatiebrief en curriculum vitae ook per post sturen naar: De Ruiter Seeds ter attentie van de afdeling HRM, Postbus 1050, 2660 BB Bergschenhoek onder vermelding van vacature analist. Graag komen wij in contact met jou als je een HBO opleiding in een moleculaire richting hebt gevolgd. Ben je net afgestudeerd of heb je al enkele jaren ervaring? De Ruiter Seeds biedt interessante carrière In mijn Leidse master leerde ik al mijn onderzoek verkopen. Annemiek Knijnenburg, onderzoeker bij het Leiden Institute of Chemistry, deed haar master in Leiden. De stofjes die ik maak, doen er echt toe. Uiteinde lijk zal mijn promotieonderzoek namelijk bijdragen aan de productie van een nieuw antibioticum. Belangrijk is dat ik mijn werk heel goed indeel. Gelukkig heb ik dat tijdens mijn master in Leiden al geleerd. Net als zorgvuldig blijven nadenken over wat je waarom op welke manier wilt gaan doen. Je moet je eigen route goed kunnen verantwoorden en verkopen. In Leiden is daar tijdens mijn master veel aandacht aan besteed. Jouw sleutel tot succes vind je in Leiden. Ontdek alle Leidse chemie masters op mastersinleiden.nl en kom op 28 novem ber naar de masterdag. Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. STUDENT-ASSISTENT In het kader van de samenwerking tussen de Hanzehogeschool Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen zal een oriënterend onderzoek worden uitgevoerd naar de wenselijkheid van een gezamenlijk Studiekeuze Centrum. Voor uitvoering van dit onderzoek zoeken de afdelingen Studentenzaken van RUG en HG van elke instelling een Student-assistent Wij zoeken studenten die: vermogen hebben om relatief zelfstandig binnen de gegeven tijd het onderzoek te verrichten en daarover aan de Projectgroep schriftelijk te rapporteren kennis en ervaring hebben m.b.t. SPSS in staat zijn tot het verrichten van marktonderzoek affiniteit hebben met het thema studiekeuze voldoende tijd hebben gedurende een periode van 6 maanden (januari tot en met juni) voor de uitvoering van het onderzoek over uitstekende schriftelijke en communicatieve vaardigheden beschikken representatief zijn. Aandachtspunten binnen het onderzoek: - het huidige aanbod op het gebied van studiekeuze - minder uitval en verbetering van rendementscijfers - verhoogde efficiëntie en betere expertise - meerwaarde en verhoogde kwaliteit. Voor beide studenten is een studentassistentschap beschikbaar in de omvang van 20 uur per week (salarisindicatie: minimaal 882, - euro tot maximaal 1028,- euro bruto per maand bij deze omvang) voor 6 maanden. De begeleiding vindt plaats door twee leden van de Projectgroep. Er bestaat eventueel de mogelijkheid om het onderzoek te verrichten in het kader van een afstudeerproject. Van de gestelde eisen in het projectvoorstel en de planning kan niet worden afgeweken! Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Erwin Uildriks (H.W ) of met Anneke Boonstra pl.hanze.nl, ). Het is mogelijk het projectvoorstel voor het oriënterend onderzoek toegezonden te krijgen. Mail daarvoor naar Sollicitaties kunnen worden gericht aan: Dhr. L. Heijne, hoofd Studentenzaken HG, postbus 3037, 9701 DA Groningen, of aan: Dhr. L. Kroes, hoofd Studentenzaken RUG, postbus 72, 9700 AB Groningen. Deadline voor ontvangst: 21 november De sollicitatiegesprekken vinden plaats in de eerste week van december HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

17 UITwonen Thuis bij Tom Eerstejaars Fiscale Economie Tom van Ulsen (20) woont met zijn broer Guus, de tweeling Cas en Bob, vader Hans en moeder Wilma Huiskamp in de lommerrijke Nassaulaan ten westen van het Noorderplantsoen. Op zaterdag staat de tent op z n kop met voetbal, hockey en karate. ijn ouders hebben dit huis negen jaar Mgeleden gekocht. Ze hebben het beneden en het bovenhuis doorgebroken en er een zespersoons huis van gemaakt, vertelt Tom terwijl hij een Senseo maakt in de woonkeuken, het episch centrum. In de hoek staat een piano. Daar speelt Guus op, ik ben meer een plaatjesdraaier. Muziek is mijn drijfveer. Als ik zie dat er niemand thuis is, duik ik achter m n draaitafels. Dan verdwijnt de wereld. Mijn ouders knipperen altijd ff met het licht als ik moet eten. Ik draai eigenlijk alle soorten house, maar het liefst hardcore. Ouwe gabber uit begin jaren negentig. Ik leef voor die muziek, al kom ik wel eens in de knoei met m n eigen moraal. Die gabbers zijn toch wel een beetje niveau bushokje. Tom vindt het supergezellig in zijn ouderlijk huis met z n broers. Al begint het verschil met m n broertjes wel groot te worden. Als ik moet leren of op zondagochtend om zeven uur van een houseparty thuiskom, schetteren zij met hun vriendjes door het huis. Op zaterdag staat hier de tent altijd op z n kop met voetbal, hockey en karate. Ik moet zo langzamerhand echt een keer het huis uit. Op kamers is geen een optie met m n muziek, daarom ben ik met een vriend op zoek naar een huis. Het maakt me niet zoveel uit waar. Ik heb een OV-kaart en een fiets, dit is Groningen, niet Amsterdam. Het huis uit gaan is ook een logische stap in mijn ontwikkeling. Tom verliet vier jaar geleden het atheneum zonder diploma. Hij wilde kok worden en daar had hij het vwo-papiertje niet voor nodig. Liefde voor koken heb ik nog steeds. Ik werk al vier jaar in de Ugly Duck in de Zwanestraat. Als kok, afwasser en soms in de bediening. Superleuk, dat wel, maar ik realiseerde me dat je een enorme chef-kok in een sterrenrestaurant moet zijn om het tot je pensioen vol te houden. Vorig jaar heb ik de havo versneld afgemaakt. In september ben ik met Fiscale Economie begonnen. Een leuke studie, al mis ik wel communicatieve en sociale aspecten. Toms kamer is boven op de uitbouw van het huis. In zijn kamer hangt de zoete geur van meloen. Twee Reloop draaitafels, een QD6 American Audio-mengpaneel, Philips luidsprekers uit begin jaren zeventig, blauwe bank, een turkooizen bed en een bureau. Een altaar met voetbalbekers en een foto van zijn overleden zusje. In de hoek staat een airco. Een keurige kamer. Ja, ik zal het hier wel missen. M n broers hebben alles al geregeld, ze kunnen niet wachten om m n kamer in te pikken. Loes Vader Foto s Luuk Steemers [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 17

18 In & UIT IN&UIT is bestemd voor studenten- en personeelsactiviteiten. Ook kunnen studenten en medewerkers hier hun gratis advertenties kwijt (maximaal 30 woorden). Informatie voor de uitgave van woensdag 19 november kun je mailen naar De deadline is woensdag 12 november. Archeologische expositie 3 november t/m 19 december. De expositie is ter ere van het lustrum 210 jaar Hanzehogeschool. Roelof de Roofridder, onverschrokken en strijdlustig, staat centraal in deze expositie. Bijzondere archeologische vondsten vertellen zijn verhaal. Officiële presentatie 3 december met stadsarcheoloog Gert Kortekaas en stadshistoricus Beno Hofman. In samenwerking met Hunebedcentrum Borger, Monument&Materiaal en ARC Groningen. Plaats: CAST-café, Zernikeplein 7. Info op nl en Studium Generale Groningen Donderdag 6 november - Mensenrechten tussen Verlichting en Christendom. Mensenrechten zijn voor westerlingen onaantastbaar en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens boven alle kritiek verheven. Professor Kimman wijst op de hedendaagse nadruk op individuele rechten en vrijheden waardoor belangrijke noties als sociale rechtvaardigheid en algemeen belang buiten beeld blijven uur, Academiegebouw, Broerstraat 5, Groningen, studenten gratis. Maandag 10 november - Everything you always wanted to know about.charlie Chaplin. Charlie Chaplin kennen we vooral als zwerver die zich uit netelige situaties moet zien te redden en het aan de stok krijgt met het gezag. Chaplin stond bekend als links. Hoewel hij geen extreme standpunten huldigde, werd hem het werken in Amerika door McCarthy en de FBI onmogelijk gemaakt. s Avonds draait in Images de klassieker The Great Dictator met en door Charlie Chaplin uur, Filmtheater Images, Poelestraat 30, Groningen, gratis. Dinsdag 11 november - Great Dictators - Dr. David Priestland Stalin. Bijna twee decennia na de val van het communisme is er nog steeds debat over de aantrekkingskracht van het Stalinistische systeem. Werd het opgelegd door een kleine elite of genoot het een brede populariteit? David Priestland vergelijkt het stalinisme met andere vormen van communisme, en in het bijzonder het maoïsme. Dr. David Priestland is als historicus verbonden aan Oxford University uur. Academiegebouw, studenten gratis. Dinsdag 18 november - Great Dictators Hitler. Volgens moderne historici kunnen we het regiem van Hitler niet begrijpen zonder te accepteren dat hij bij brede lagen van de bevolking brede steun genoot, door heel Duitsland heen en in alle klassen. Richard Overy gaat tijdens zijn lezing in op Hitlers persoonlijkheidscultus en de rol van de Partij. Prof. dr. Richard Overy geeft moderne geschiedenis aan de Universiteit van Exeter uur. Academiegebouw, studenten gratis. Informatie: Studium Generale Groningen, Kleine Kromme Elleboog 7a1, tel. (050) , GSp Studentenplatform voor Levensbeschouwing. Een plaats voor bezinning, religie, debat en gezelligheid. GSp, Kraneweg 33, , of Donderdag 6 november - Filmhuis: The Kite Runner. Gratis toegang. Maandag 10 november - Lezing: Waar laat God zich vinden? De evangelische stroming kent een flinke groei. Veel mensen voelen zich er door aangetrokken. Maar anderen moeten er juist niets van hebben. I.s.m. de NSG (Navigators Studentenvereniging Groningen). Remonstrantse Kerk, Coehoornsingel 14, aanvang: uur, toegang 2,- voor nietstudenten. Meld je aan via de website voor de wekelijkse digitale nieuwsbrief. Studentendiensten in de Martinikerk. 9 november: uur en uur T. Meijlink, uur. 16 november - 11: uur A. Diesemer, uur K. van der Plas (Taizé-vesper). Jonge Harten Festival 21 t/m 28 november. Een programma boordevol hippe dansvoorstellingen, spannende performances, crossovers van talentvolle jonge makers en gedurfde toneelvoorstellingen. Maar liefst 31 voorstellingen zijn samen in totaal 53 keer op Jonge Harten te zien. Op 23 november is er een speciaal avondje uit voor studenten in de Schouwburg met The Autopsy Project, een ruige hippe en acrobatische voorstelling geïnspireerd op de nieuwste straattrend parkour. Op 27 en 28 november dansen 12 studenten van het Hanze Instituut voor Sporstudies in de dansvoorstelling Let s get physical van Club Guy & Roni. Info op SMOG zoekt nieuwe leden! Ben jij een tikje idealistisch, groen en creatief? Dan is het SMOG (Studenten Milieu Overleg Groningen) op zoek naar jou! Het SMOG is een groep enthousiaste studenten die zich inzet voor een duurzame hogeschool en universiteit door middel van activiteiten, debatten, actie en lobby. Kijk op www. groningerstudentenbond.nl/smog voor meer informatie. ACLO studentensport Begin het seizoen goed bij G.S.Z.V. De Golfbreker! Zin in zwemmen en gezelligheid? G.S.Z.V. De Golfbreker is dé studentenzwemvereniging van Groningen! Naast trainen zwemmen we (studenten) wedstrijden, organiseren we borrels, feesten en activiteiten. Kom eens langs op een training of kijk voor meer informatie op: of Studentenwintersport Van 23 januari tot 1 februari is het weer zover: de Studentenwintersport. Met 1000 studenten 10 dagen lang skiën, snowboarden en feesten voor maar 299,-. Kijk voor meer informatie op of op Jubileumconcert KOV Plus afscheid Chris Fictoor als dirigent. Concert door Colofon HanzeMag is het redactioneel onafhankelijke magazine van de Hanzehogeschool Groningen. Het blad verschijnt tweewekelijks. Redactie-adres Zernikeplein 7, A0.04 en A0.05, Groningen Postadres Postbus 30030, 9700 RM Groningen telefoon: fax: Internet: via Redactie Chris Wind - hoofdredacteur Boudewijn Otten - (eind)redacteur Luuk Steemers - redacteur Rina Tienstra - redacteur Loes Vader - redacteur Fotografie Pepijn van den Broeke - loexproduxies Luuk Steemers Illustraties Xiao Feng Chiu & Mathieu van der Bij Rick van Duuren Sam Peeters Leo van der Reest Reid, Geleijnse & Van Tol Basis lay-out Art Studio - Groningen Productie Redactie HanzeMag & Grafische Industrie De Marne B.V. Oplage: Advertenties Bureau Nassau Abonnementen 60 euro per jaar ISSN het Concertkoor Katholieke Oratorium Vereniging met als dirigent Chris Fictoor en het Noord Nederlands Orkest op woensdag 19 november om uur in De Oosterpoort. Uitgevoerd worden delen uit: Mozart Krönungsmesse, Haydn Die Schöpfung, Bloch Avodath Hakodesh, Fictoor Zwei Rilke Lieder (wereldpremière) en Mendelssohn Paulis. Solisten: Ellen Schuring (sopraan), Myra Kroese (alt), Marten Schmeding (tenor), Julian Hartman (bas). Kaarten: Anita Kuis ( en voor 23,50 (19,50 CJP/ Pas65/studenten). Catamaran te koop Catamaran te koop (dart 18), prijs 2500,- Voor meer informatie: Pedicure Brigitte Munzebrock: of PZZL Geld Hori 1. Bosbank? (6) 4. Beurs of computer (5) 8. Nep (5) 9. Plaats in de gemeente Heusden (7) 10. Dusdanig (7) 11. Kleding voor Kennedy en Cod (4) 12. Nederlandse Middenstandsbank (afko, 3) 14. Kort hefschroefvliegtuig (4) 15. Continent in opmars (4) 18. Europese Centrale Bank (afko, 3) 21. Drukmiddel (4) 23. Het schip ligt (2,5) 25. Regenscherm (7) 26. Next president? (5) 27. Rijkspost bank (5) 28. Wall shuffle (6) Verti 1. Gesjoemel (6) 2. Wisselspeler op de bank (7) 3. Geldontwaarding (8) 4. Contant Engels (4) 5. Hawaiiaanse groet (5) 6. Loof of käse (6) 7. Tegendeel van sparen (5) 13. Op de fles (8) 16. IJskoud omgevallen bank (7) 17. Plastic betaalmiddel (6) 19. Krijg je als je goed werkt (5) 20. Pek op de weg (6) 22. Boeddhistisch lot (5) 24. Duitse opera (4) 18 7 De schuin gedrukte omschrijvingen zijn cryptisch, de vet gedrukte hebben met het thema te maken, net als de oplossing. Mail het woord naar: en ding mee naar een cadeaubon van 10 euro. Inzenden t/m donderdag 13 november. De vorige PZZL is gewonnen door: Té Keijzer. De oplossing is: KERSENSCHNAPS. Boudewijn Otten 18 HANZEMAG WOENSDAG 5 NOVEMBER 2008 [5]

19 Lieve Loes LEEUW Heeft je beste vriendin gezoend met de jongen waar jij al tijden vlinders van in je buik krijgt? Ben je verliefd op je docent en kun je je niet meer op je studie concentreren? Lig je niet lekker in je projectgroep en begrijp je niet waarom? Mail Loes, onze enige echte ervaringsdeskundige. Inzenden mag zelfs anoniem. Lieve Loes, Vanmorgen reed ik naar de fietsenstalling op het plein bij het E-gebouw en daar werd ik staande gehouden door iemand met zo n fluorescerend vest met het woord handhaving achter op zijn rug. Ik moest afstappen. Er was geen hond in de buurt en ik vraag me af waarom het nodig is die aardige mensen als waakhonden rond de school te laten patrouilleren. Het lijkt wel of ik weer in groep 1 zit, en het kost de school nog geld ook. Wat vind jij daar nou van? Gemma Lieve Gemma, Vanmorgen fietste ik hetzelfde schoolplein op toen ik opeens een whiteboard voor m n snufferd kreeg waarop stond AFSTAPPEN. Bij mij beginnen de rebelse bellen direct te bellen. Ik krijg jeuk in mijn liezen en rode plekken in m n nek. Diezelfde middag kreeg ik ook last van plaatsvervangende pijn in mijn portemonnee toen ik de Press-it.nu, een uitgave van de minor Journalistiek, onder ogen kreeg. Daarin stond een interview met een handhaver. Die vertelde dat handhaven saai werk is, maar erg goed verdient. De HG betaalt 20 euro per uur aan het uitzendbureau, daarvan krijgt de handhaver een tientje. Er lopen acht uur per dag tien handhavers rond. Dat kost de HG 1600 euro per dag, 8000 euro per week en euro per maand, zegt de Pressit.nu. Of het waar is weet ik niet. Het bestuur wilde geen commentaar geven. We zitten op een school waar de ergste overtreding een peuk roken voor de Toren, fietsen op het schoolplein of je lege bord niet naar de vuilevaatkar brengen is. Ja, ook in de kantine stond een poosje een cerberus. Ordnung muss sein. Volgens mij is de HG een school met keurige en aardige studenten, al zou je door het waakhonden-beleid anders denken. Maar beste Gemma, na de herfstvakantie ben ik geen pleinwachter of kantinebewaker of andere handhaver meer tegengekomen. Van een collega hoorde ik dat er in de herenwc s pismatjes hangen waarop, als je er op mikt, de tekst verschijnt: na het plassen handen wassen. Het moet niet gekker worden met dat betuttel. Lieve Loes, Over een maand is het Sinterklaas en ik zie er nu al tegenop. Terwijl ik het altijd een heel gezellig feest vind. De reden is dat ik altijd Sinterklaas vier met m n familie. Met alles erop en eraan. Surprises, gedichten, cadeautjes, warme chocomel, pepernoten. Een echte ouderwetse Rita Verdonk-sinterklaas. Mijn vriend viert echter Kerst met cadeautjes en gedichten onder de kerstboom. Nu verwachten hij én mijn schoonfamilie dat ik ook met hen meedoe. Mijn ouders rekenen eigenlijk ook op mijn vriend met Sinterklaas. Ik heb alleen helemaal geen zin en geen geld om Sinterklaas en Kerst te vieren. Voor wie moet ik nou kiezen? Petra Lieve Peet, Volgens mij maak je een probleem van iets wat geen probleem is. Jij viert gezellig Sinterklaas met jouw familie en je laat je vriend lekker thuis. En als hij Kerst met zijn familie viert, ga jij lekker met een flesje glühwein en een dvd tje onderuit op de bank. Probleem opgelost. Al ben je een stelletje, det betekent niet dat je álles samen moet doen. Je kunt beter nu duidelijk vertellen dat je er niets voor voelt, want voor je het weet zit je toch onder de schoon-kerstboom. En volgend jaar, en het jaar daarop en het jaar daarop ook. Als je een keer hebt toegegeven is het verrekte moeilijk om de volgende keer te weigeren. Dus breng je vriend zo snel mogelijk aan zijn verstand hoe jij die decembermaand wilt vieren, dan volgen jouw ouders en de zijne vanzelf. Poot stijf houden en op je standpunt blijven staan. Daar heb je de rest van je leven iets aan. Daarbij komt dat over het algemeen aan schoonouders een houdbaarheidsdatum zit en aan ouders niet. Heimwee Een week lang ben ik alleen in Wenen. Ik ken niemand, praat met niemand, en de televisie en computer ontwijk ik. Alleen ik, de straten van Wenen en een boek. s Ochtends sta ik om zeven uur op en loop met wat geld in mijn zak en het boek in mijn hand de straat op. Het maakt niet uit hoe snel of langzaam ik loop, of in welke richting ik ga. Rond het middaguur vind ik een eettentje waar ik mozzarella eet met tomaten en basilicum, of een tonijnsalade. Ik kijk niet in mijn boek, dat ligt op de tafel. Ik kijk naar de mensen. Ze praten en lachen om zaken die mij niks aangaan. Ik ben er blij om. Ondertussen geniet ik van iedere hap van mijn eten. Meestal zit ik buiten op een terras in de schaduw van een parasol of boom. Het is midzomer. De temperatuur is precies goed. Ik doe eindeloos over mijn eten. Het personeel kijkt me met steeds meer irritatie aan. Dat maakt me niet uit. Wanneer ik eindelijk klaar ben, bestel ik een cappuccino waarvan ik kleine slokjes neem. Nog steeds kijk ik naar de mensen, die al niet meer dezelfden zijn als in het begin, maar zich nog wel hetzelfde gedragen. Ik zou het Duits met enige moeite kunnen verstaan, maar ik doe geen moeite. Ik betaal, sta op. Nu is het te warm om te lopen. Ik duik de eerste ondergrondse in die ik zie en pak zomaar een metro. Dan pas kijk ik waar ik ben. Ik ga met de U1 naar het Donauinsel. Daar lees ik mijn boek in het gras, aan de rand van het water. Als het te warm is, spring ik in het water. In de namiddag ga ik terug naar mijn hostel, en neem de tijd voor een uitgebreide douche. Ik doe wat loszittende kleding aan. In de tuin hangen hangmatten in de schaduw. Ik ga erin liggen en hoor vaag de gesprekken van andere reizigers op de achtergrond. Waar kom je vandaan en waar ga je heen? Het zijn exact de zaken waar ik me nu eens niet druk over maak. Met een tevreden glimlach slaap ik in. Leonie foksuk.nl [5] NOVEMBER WOENSDAG HANZEMAG 19

20 legal alien Native country: Finland, 5,2 million inhabitants, 8 times the size of the Netherlands loexproduxies Studies: Loves: Hates: Misses: Civil Engineering animals, mostly dogs lazy people my dog Nipa and warm lunches at school maija tikkala (23) Last time you were in Finland? That was about two months ago, in the summer. I was working for a construction consultancy company. It was my summer job as well as my internship. Why did you come to Groningen? There were three options, the Netherlands, Belgium, and Czech Republic. My classmates had preferences, but I did not mind too much. I haven t travelled too much in my life, so all three countries would be new experiences anyways. In the Netherlands technical schools have difficulty finding female students That is the same in Finland. But I don t mind being one of the few girls. I am quite used to working with boys, because I spent one year in the army. There I discovered that it is easier to work with a big group of boys than girls. Girls tend to form little groups quite quickly, guys don t. Many guys told me they hated the army and they wanted to go home. For them it was an obligation, for me it was voluntary. I actually liked it. For a while I even thought about becoming a professional soldier. So you like boys stuff? Not specifically. When I was still in high school I worked as a hairdresser. I decided I wanted to do something completely different after high school. Since I wanted to stay in my hometown Tampere, my choice was a bit narrow. Civil Engineering sounded very interesting and so far I have been very happy with my choice. Did you notice any typical Dutch habits? Dutch people are very open, especially compared to the Finns. We are very shy and don t like talking to strangers. We prefer to live our own lives and hang out with family and friends. Dutch guys are also very tall and they have longer hair than in Finland. It looks like they drink a lot when they go out, but that is mostly because the beer glasses here are so incredibly small. A lot of students here are always late for class. I don t like it and I think it must be quite annoying for the teachers as well, but they seem to accept it. When you are late for class in Finland, you are not allowed in the classroom anymore. Give us a Finnish proverb. Parempi kuin uusi venäläinen. It means something like It s better than a new Russian one. The proverb tells you something about the Finnish attitude towards Russian things. We believe everything is better in Finland than in Russia! Do you have a motto in life? Don t worry, be happy! Chris Wind

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 18. Het 10-minutengesprek. Wat leert u in deze les? Vergelijkingen maken. Zeggen hoe vaak iets gebeurt. Verkleinwoordjes. Veel succes! Deze les is

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top.

Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Het PENTA college in Hoogvliet is sinds augustus 2014 een gecertificeerde BUSINESS SCHOOL voor mavo en havo-top. Heb je een mavo- of mavo/havo-advies en wil je het beste uit jezelf halen? Kom dan eens

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10.

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. Antwoorden Thema 5 woonomgeving Oefening 3 A 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. moesten B 1. Kon 2. Willen 3. Kan 4. kunnen 5. mocht 6. Kan - kan 7. wilde 8.

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk

Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk Liederen solozang Prijs: 7,= euro per stuk GEWASSEN IN WATER Inhoud: Vanuit de dopeling gezien een statement dat hij in het watergraf alles wat oud is achter zich laat. Hij weet niet alles, kent nog niet

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was.

www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. www.leraarwordeninsittard.nl Leraar, je wist dat je het was. Benjamin Plant student Aardrijkskunde Ik weet wat ik wil Het leukste moment van mijn stage is wanneer leerlingen mij uit zichzelf aanspreken

Nadere informatie

Les 8: Ik voel me hier gelukkig.

Les 8: Ik voel me hier gelukkig. CD 2, Track 15 Alstublieft meneer. Zal ik de kabeljauwfilets in een tasje voor u doen? Kijkt u eens. Tot ziens. Dag meneer. Mijn naam is Sandra Metten. Ik schrijf een artikel voor het studentenblad Zo!

Nadere informatie

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen luisteren naar een radiofragment van Goedemorgen Nederland en lezen een tekst uit dagblad Trouw over de bewijsvoering

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Word jij Bakker Bart?

Word jij Bakker Bart? Word jij Bakker Bart? Welkom bij Bakker Bart Je kent Bakker Bart. Net als tienduizenden andere mensen, die dagelijks bij één van de Bakker Bartwinkels komen voor heerlijk vers brood, zo n beroemde supersaucijs

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis

Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Johannes 14:1-3 en 28 - Hemelvaart: op weg naar thuis Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2 Bij H&M Tiebe is bij H&M. Zij is samen met haar kind. Het kind heet Laura. Laura is drie jaar. Tiebe is op de derde verdieping. Ze wil een jurk voor een feest kopen. Ze ziet veel mooie jurken. Dan kijkt

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis

Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Presentatie Tranzo Zorgsalon 29 november 2012 Christine Kliphuis Geachte dames en heren, Zelfredzaamheid is een mooi en positief begrip. Immers, elk kind wil dingen zelf leren doen, jezelf kunnen redden

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

Deel 1. De eerste oorlogsdagen

Deel 1. De eerste oorlogsdagen Deel 1 De eerste oorlogsdagen Vrijdag 10 mei 1940, heel vroeg in de ochtend Luchtaanval Chris wordt wakker van harde dreunen en zwaar gebrom. Vliegtuigen, weet hij meteen. Zware vliegtuigen, bommenwerpers!

Nadere informatie

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker

Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar. Sectorwerkstuk. Pedagogisch medewerker Laura Kamies Het Assink Lyceum Klas 4T3 4 e schooljaar Sectorwerkstuk Pedagogisch medewerker Inhoud Inleiding... 3 Dagverslagen... 3 - Van elke dag een verslag van wat je gedaan hebt.... 3 - Wat heb jij

Nadere informatie

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College

Talent. voor de Toekomst! Informatie Saenredam College Talent voor de Toekomst! Informatie Saenredam College 201 4 5 /201 Inhoudsopgave Dit hebben we speciaal voor jou geschreven 2 Openbare school Open avond VMBO bij het Saenredam College 3 Onderbouw Nieuwe

Nadere informatie

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL CHATTEN verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL Stotteren Kom op, Roy. Het is allang tijd. De leraar informatica legt een hand op Roys schouder. Maar Roy kijkt niet op of om. Hij zit achter de fijnste computer

Nadere informatie

Deel 1: Trrrring! De wekker geeft met veel lawaai aan dat het tijd is om op te staan. Je hoort een langgerekte geeuw, het is pas 6 uur s ochtends. Maar Jordie moet er uit want hij moet zijn krantenwijk

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit.

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Goed, duidelijke manier van les geven Goed en zinvol. Goed

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Jouw avontuur met de Bijbel

Jouw avontuur met de Bijbel Nieske Selles-ten Brinke Jouw avontuur met de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij Boekencentrum en de HGJB. Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie

WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie ld be e or Vo WERK ZE! Lesmateriaal voor reïntegratie Stichting Lezen & Schrijven t 070 302 26 60 www.lezenenschrijven.nl Auteur Elma Draaisma Vormgeving 7Causes Eindeloos Medeauteurs en klankbordgroep

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Thema In en om het huis

Thema In en om het huis http://www.edusom.nl Thema In en om het huis Lesbrief 24. Een wasmachine kopen. Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u een wasmachine wilt kopen. Zeggen hoe groot iets is. Vergelijkingen. Veel

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. Met alle geweld. in één klap alleen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. Met alle geweld. in één klap alleen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL Met alle geweld in één klap alleen Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 Stoer Yung loopt de school uit. Zijn rugtas hangt over zijn rechterschouder. Zo ziet hij er stoer uit. Yung draagt

Nadere informatie

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Oncologie Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer umcg (050) 361 61 61 U kunt hier ook terecht met algemene vragen over het UMCG. Bijvoorbeeld over

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2009. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB 2009. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur Arabisch CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor

Nadere informatie

ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO

ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO ONTDEK ONTDEK BORNEGO BORNEGO Eerlijk gezegd vond ik het eerst doodeng en spannend om naar een andere school te gaan. Ik wou mijn oude klas van de Ekke de Haan gewoon niet kwijt. We hadden het daar zo

Nadere informatie

havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Beroepsoriëntatie voor 4-havo

havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Beroepsoriëntatie voor 4-havo havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Dit schooljaar organiseert jouw school een havo Carrousel. Dat is beroepsoriëntatie voor 4-havo. Tijdens drie bedrijfsbezoeken maak je kennis met beroepen. Ook leer

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

schooljaar 2016/2017 Utrechts Stedelijk Gymnasium

schooljaar 2016/2017 Utrechts Stedelijk Gymnasium schooljaar 2016/2017 Utrechts Stedelijk Gymnasium Beste achtstegroeper, Welkom bij het Utrechts Stedelijk Gymnasium! Het USG is een overzichtelijke, goede, fijne school voor slimme leerlingen, die veel

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

Thema In en om het huis

Thema In en om het huis http://www.edusom.nl Thema In en om het huis Lesbrief 25. Een jurk ruilen. Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u een jurk gaat ruilen. Verleden tijd gebruiken. Vragen stellen. Veel succes! Deze

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan.

De naam Uilenspiegel zou hier betekenen Je kunt mijn kont afvegen. Of Ik heb overal schijt aan. Over dit boek Er bestaan veel verschillende boeken over Tijl Uilenspiegel. Het bekendste boek is uit 1867, van Charles de Coster. De Vlaamse Tijl Uilenspiegel strijdt in dit boek voor de vrijheid tijdens

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie