Dwaande-campagne wonen en werken. Investeren in verbinding, samenwerking en ontwikkeling. Strategie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dwaande-campagne wonen en werken. Investeren in verbinding, samenwerking en ontwikkeling. Strategie 2015-2018"

Transcriptie

1 Dwaande-campagne wonen en werken Investeren in verbinding, samenwerking en ontwikkeling Strategie Auteur: Eelkje Idsardi, Trainee wonen en werken Versie: 5 Burgum, 7 november 2014

2 Inhoud Introductie 3 De term regiomarketing 3 Wie kiest, wordt gekozen 4 Regionale oppak 4 Leeswijzer 4 1. Identiteit van Noordoost Fryslân Identiteit Werken in Noordoost Fryslân Wonen in Noordoost Fryslân Kernwaarden 7 2. Strategie: doelen en doelgroepen selecteren Doelstelling Doelgroep(en) Doelgroep en onderwerpen werken Doelgroep en onderwerpen wonen Doelstellingen Stichting Merk Fryslân Promotie Dwaande promotiecampagne Dwaande in provinciaal perspectief Merkdragers Website Social media Dwaande-ambassadeursnetwerk ONOF Organisatie en uitvoering Kosten en Dekking Planning 21 Bijlage 1: Cijfers wonen en werken in Noordoost Fryslân 22 Bijlage 2: Betrokken partijen bij wonen en werken in Noordoost Fryslân 25 Bijlage 3: Lopende projecten/activiteiten wonen en werken 26 Bijlage 4: Verzamelde input - gesprekken en overleggen 27 Bijlage 5: Input verzameld tijdens Regiodag 29 Bijlage 6: Verzamelde input - literatuurlijst 30 2

3 Introductie In 2030 is de kwaliteit van het leven in Noordoost Fryslân bijzonder goed. Mensen wonen en werken hier met plezier. Noordoost Fryslân ontwikkelt zich als een dynamische plattelandsregio in het noordelijk stedelijk netwerk. Door samen te werken op regionale schaal maken we onze ambities waar! Kortom: de regio moet nu, maar ook straks voor onze kinderen een mooie regio zijn. (Doelstelling Netwerk Noordoost) Noordoost Fryslân bestaat uit de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Kollumerland c.a., Ferwerderadiel en Tytsjerksteradiel. In 2010 is het Sociaal Economisch Masterplan van Noordoost Fryslân opgesteld waarin bovenstaand beeld van de toekomst is geformuleerd. Hieruit is de Agenda Netwerk Noordoost ontstaan met regiomarketing als een prioritair project. De regiomarketingcampagne bestaat uit wonen, werken en recreëren. Het onderdeel recreëren (toerisme) wordt in 2015 opgepakt door een nieuwe organisatie voor gastheerschap en marketing, de Stichting Regiomarketing Toerisme (RMT) die begin 2014 is opgericht. In dit document wordt beschreven hoe wonen en werken zou kunnen worden vormgegeven binnen de bestaande Dwaandecontouren. Dit document schetst daarmee de strategie die verder zal worden uitgewerkt in concrete jaarplannen. Marketing op gebied van wonen en werken is veelomvattender dan toeristische marketing en behoeft daarom een andere aanpak: het omvat meerdere sectoren met verschillende belangen, er is een grote verscheidenheid aan partijen bij betrokken en een groot aantal doelgroepen waarop de marketing gericht kan worden. Maar hoe gaan we wonen en werken vormgeven, wat gaan we doen en in wiens handen komt de regiomarketing? Dit komt in dit plan van aanpak naar voren. De input bestaat voornamelijk uit gesprekken met betrokken partijen (ondernemers en ambtenaren) (zie bijlage 4 en 6). Daarnaast is tijdens de Regiobijeenkomst in het Streekhûs op 16 september gevraagd om input van aanwezigen. Deze reacties zijn te vinden in bijlage 5. De term regiomarketing Uit de gesprekken is gebleken dat de benaming regiomarketing wonen en werken nogal wat verwarring oplevert. Regiomarketing wordt vaak gezien als een activiteit om de toeristische sector te stimuleren. Daarnaast wordt regiomarketing regelmatig verward met regiopromotie, terwijl het bij regiomarketing niet alleen gaat om promotie (het uitdragen) maar ook om positioneren en productontwikkeling. Dit blijkt ook uit deze definitie: Regiomarketing is het afstemmen van gebieden en hun (toekomstige) programma op de wensen van de klant en het verankeren van de belangrijkste voordelen van een gebied en de mate waarin het zich onderscheidt van andere gebieden in het bewustzijn van de klant (Buhrs, 2008, p. 13) i Centraal staat dus afstemming tussen vraag en aanbod en afstemming tussen partijen. Het gaat niet (alleen) om de organisatie en promotie, maar juist om het stimuleren van wonen en werken in brede zin en we beter kunnen spreken van de Dwaande-campagne wonen en werken. Zoals ook in hoofdstuk 3 blijkt zullen deze activiteiten namelijk (blijvend) plaatsvinden met behulp van het merk Dwaande. 3

4 Wie kiest, wordt gekozen Bij de Dwaande campagne wonen en werken is het, net als bij marketing op andere terreinen, van belang keuzes te maken. Op basis van de kwaliteiten van de regio dienen we te kiezen wat we willen bereiken en welke doelgroep(en) we op basis hiervan willen behouden of trekken, met welke producten we deze doelgroep(en) bereiken, welke promotieactiviteiten hierbij passen en hoe we dit alles organiseren en financieren. Onder de Dwaande campagne wonen en werken zou veel geschaard kunnen worden, vrijwel alles wat in een regio gebeurt past op een bepaalde manier wel onder wonen of werken. Daarom is bij de totstandkoming van deze strategie voortdurend gediscussieerd over wat wel en wat niet met behulp van deze strategie zou moeten worden opgepakt. Hierin zijn duidelijke keuzes gemaakt die in hoofdstuk 2 aan de orde komen. Kiezen is niet eenvoudig, want kiezen betekent ook uitsluiten. Echter, nu kiezen voor een doel en doelgroep betekent niet dat deze voor altijd vast liggen. Als na verloop van tijd, of in het geval dat de markt verandert, de wens ontstaat om de focus te leggen op een andere doelgroep of op een ander doel, hoeft dat geen probleem te zijn. Echter, als we niet kiezen is de marketing ongericht, voelt niemand zich aangesproken en komen promotieactiviteiten niet aan. Gert Jan Hospers, hoogleraar op gebied van city- en regiomarketing, zegt maar al te vaak: wie kiest, wordt gekozen. Regionale oppak De vraag die gesteld kan worden is of regionale schaal waarop wonen en werken nu opgepakt wordt de juiste is. Waarom niet kiezen voor een gemeentelijke of provinciale schaal? Vanuit de regio is gebleken dat er een sterke behoefte is aan deze regionale oppak. Maar ondanks dat de focus ligt op afgebakende thema s (wonen en werken) en een afgebakende regio dient de blik ook naar buiten gericht te zijn. Zo is het van belang de verbinding te leggen met de marketing op gebied van recreatie en toerisme (Stichting RMT): wonen, werken en toerisme zijn met elkaar verweven en kunnen volop van elkaars succes profiteren. Daarnaast dient afgestemd te worden met de provinciale marketingorganisatie Stichting Merk Fryslân, die de marketing naar buiten de provincie op zich neemt. Leeswijzer In de volgende hoofdstukken wordt een voorstel gedaan op welke manier de Dwaande campagne wonen en werken vormgegeven zou kunnen worden (figuur 1). Eerst wordt een beeld gegeven van wat Noordoost Fryslân te bieden heeft, ofwel waarin deze regio sterk is en waar kansen liggen. Het hoofdstuk dat hierop volgt gaat in op de doelen en de doelgroepen waarop de regio inzet. In hoofdstuk 3 wordt de wijze van promotie vormgegeven. Hoofdstuk 4 gaat over de organisatie. Wie neemt de Dwaande campagne wonen en werken op zich? Hoofdstuk 5 brengt het financiële gedeelte in kaart. De planning van de verdere stappen voor de organisatie van wonen en werken in wordt gegeven in hoofdstuk 6. Figuur 1: te nemen stappen om tot strategie te komen 4

5 1. Identiteit van Noordoost Fryslân 1.1 Identiteit Er zijn verschillende documenten voorhanden waarin de kenmerken van Noordoost Fryslân op het gebied van wonen en werken naar voren komen. Het is overbodig en onwenselijk soortgelijk onderzoek opnieuw uit te voeren. Door het combineren en samenvoegen van deze gegevens is onderstaand overzicht tot stand gekomen. De informatie is dus niet nieuw, maar vormt de basis van waaruit verdere keuzes gemaakt worden. Met behulp van de SWOT-analyse uit het SEM ii en de SWOT-analyse uit het startdocument-anticipeerregio Noordoost Fryslân iii is hieronder een overzicht gegeven van de positie en de trends op gebied van wonen en werken. Sterktes: Zwaktes: Strategische ligging in de driehoek Leeuwarden- Lage sociaal-economische positie Drachten-Groningen IJle economie Veel rust en ruimte Beperkte werkgelegenheidsgroei Aanwezigheid Nationaal Landschap, Nationale Relatief veel laag opgeleiden Parken en Werelderfgoed Relatief laag inkomen van bewoners Aanwezigheid van sterke regiokernen/regiostad Krimp, vergrijzing en ontgroening met een goed voorzieningenniveau Perifere ligging Natte infrastructuur Geen duidelijk imago Sociale cohesie en samenhang, sterke mentaliteit Innovatiegehalte totale bedrijvigheid Flexibiliteit en sterke economie door kleinschaligheid bedrijfsleven Focus op minder kansrijke sectoren (industrie, landbouw) Dynamisch en betrokken bedrijfsleven Financiële positie overheden Aanwezigheid eigen kabelbedrijf Bescheidenheid leidt tot introverte houding Aanwezigheid van samenwerkingsverbanden op verschillende gebieden. Kansen: Bedreigingen: Krimp en vergrijzing Krimp, vergrijzing en ontgroening Toenemende integratie stedelijke knooppunten Schaalvergroting Noord-Nederland Tekort aan beroepsbevolking, m.n. vaklui en Toenemend belang kwaliteit wonen en leven bij hogeropgeleiden en personeel in de zorg arbeidsmarktkeuzen Veel bedrijven in sector landbouw, waardoor Toenemende behoefte aan rust, ruimte en bezinning hervorming in het Europese landbouwbeleid grote impact kunnen hebben op de regio. Meer werkgelegenheid door toenemende zorgvraag Concurrentie en kannibalisme t.o.v. andere regio s Digitalisering Vervagende grens tussen wonen en werken Opkomst van de netwerkeconomie Samenwerkingsverbanden bieden kansen voor clusteren van voorzieningen Groeiende behoefte aan eigen kwaliteitsproducten Groeiende behoefte aan alternatieve energie Opkomst cradle-to-cradle principe Leegstaande gebouwen bieden nieuwe kansen voor wonen, ontspannen en bedrijvigheid Europese financiering Figuur 2: SWOT-analyse Noordoost Fryslân. Bron: Van Werven, 2010; Public Result 5

6 1.2 Werken in Noordoost Fryslân Noordoost Fryslân telt ongeveer 9300 bedrijfsvestigingen (17% van Fryslân totaal) iv. In bijlage 1 zijn tabellen opgenomen met nog meer cijfers over de kenmerken van de regio v. Veel van deze cijfers bevestigen het beeld dat van Noordoost Fryslân bestaat. Zo blijkt uit tabel 1 dat de sector landbouw en visserij ten opzichte van de andere regio s in Friesland relatief omvangrijk is (7,4% van het totaal aantal banen in de regio). Ook de sector bouwnijverheid is relatief groot (9,8%). Uit tabel 2 (bijlage 1) blijkt dat de regio in absolute zin beschikt over het kleinst aantal bedrijfsvestigingen (m.u.v. de Waddeneilanden). Daarbij komt dat de bedrijven relatief klein zijn: uit tabel 3 (bijlage 1) blijkt dat bedrijfsvestigingen in Noordoost Fryslân uit gemiddeld 3,4 fulltime banen bestaan. Dit gegeven wordt ondersteund door het imago onderzoek dat is uitgevoerd in Noordoost Fryslân vi. Hierin kwam naar voren dat bijna 84% van de bedrijven in Noordoost Fryslân bestaat uit minder dan zes werknemers. Tabel 3 geeft ook een overzicht van het aantal startende ondernemingen. Als dit aantal afgezet wordt tegen de totale bevolkingsomvang wordt duidelijk dat in Noordoost Fryslân het aantal startende ondernemingen laag is ten opzichte van andere Friese regio s. Anderzijds geeft het lage aantal faillissementen (absoluut dan wel relatief) aan dat de bedrijvenpopulatie relatief sterk is, ofwel, de bedrijven die beginnen zijn verhoudingsgewijs erg levensvatbaar. In dezelfde tabel is te zien hoe groot het aantal parttime banen is ten opzichte van het totaal aantal banen. Het grote percentage deeltijdbanen in Noordoost Fryslân laat zien dat de regio sterk is in woon-werkcombinaties, zoals ook naar voren komt in het SEM (2010, p.15). Door de aanleg van glasvezel kan de regio op trends inspelen en voorloper worden op het gebied van woonwerkcombinaties: kleine ondernemingen vanuit huis gerund in een netwerkeconomie met kleinere entiteiten, waarbij in veel gevallen beide ouders werken. 1.3 Wonen in Noordoost Fryslân Noordoost Fryslân telt ongeveer inwoners (20% van Fryslân totaal). Deze inwoners wonen voornamelijk in dorpen: de regio kent 89 dorpen en 1 stad (Dokkum). De totale voorraad woningen is 52690, waarvan 65% een koopwoning betreft (zie tabel 5, bijlage 1) vii. Binnen de regio zijn de volgende woningcorporaties actief: Elkien, Mooiland (Ferwerderadiel), Prot. St. Bejaardenwoningen, Stichting Woningbouw Achtkarspelen, Thús Wonen, Wonen Noordwest Friesland en Woonfriesland viii. Zij hebben gezamenlijk zo n (sociale) huurwoningen in bezit (zie ook tabel 6, bijlage 1). Zoals ook uit bovenstaande SWOT-analyses blijkt, is Noordoost Fryslân als woonlocatie kansrijk omdat de regio goed gelegen is: vrijwel geheel Noordoost Fryslân ligt binnen het Daily Urban System van de noordelijke steden (Drachten, Leeuwarden, Groningen, Heerenveen). Ondanks dat de regio relatief centraal ligt zal de totale bevolking in Noordoost Fryslân, net als een aantal andere regio s in Nederland, krimpen en vergrijzen (SEM 2010, zie ook tabel 4 in bijlage 1). Door huishoudensverdunning neemt het aantal huishoudens in de periode tot 2025 nog licht toe, maar daarna zal ook dit aantal afnemen. 6

7 Als gevolg van deze ontwikkelingen zal de vraag naar bepaalde typen woningen en woonmilieus veranderen. Zo zal de vraag naar appartementen door toenemende gezinsverdunning en vergrijzing toenemen en zal er minder vraag zijn naar eengezinswoningen. Het verkopen van een woning zal door veranderende en afnemende vraag steeds lastiger worden. Ook zal op termijn sprake zijn van leegstand, als huidig beleid ongewijzigd blijft. Deze veranderingen doen zich zowel voor op de woonmarkt als in de huursector. Een andere trend is het ontstaan van meer vraag naar landelijk wonen. Door herbestemming van gebouwen met agrarische functies (omzetten in woondoeleinden) zou hierop ingespeeld kunnen worden. ix 1.4 Kernwaarden Zoals in het Sociaal Economisch Masterplan beschreven wordt kunnen kansen en sterke punten gecombineerd worden om de regio als geheel te versterken. Maar het is belangrijk te realiseren dat veel van datgene wat Noordoost-Fryslân te bieden heeft, ook te vinden is in andere regio s. In bovenstaande analyse is ingegaan op de cijfers en meetbare kenmerken van Noordoost Fryslân. Een andere benadering is de regio te typeren op basis van gevoel, ofwel de mentaliteit die in de regio aanwezig is. Volgens het SEM zit het bijzondere van Noordoost Fryslân onder meer in de wil tot samenwerking, de kracht om zelf met elkaar de problemen op te lossen, met een behoorlijke dosis creativiteit. Ondernemers overheden, instellingen en burgers slaan de handen ineen en gaan samen de uitdagingen voor de toekomst aan. Gezamenlijk en niet gehinderd door al te veel regels en structuren trekken zij op en bouwen aan de toekomst van Noordoost Fryslân. ( ) Noordoost Fryslân kenmerkt zich door een enorme betrokkenheid en verbondenheid van haar inwoners met de regio. Door de eeuwen heen heeft het gebied uitgeblonken in weerbaarheid en zelfredzaamheid. ( ) Ideeën worden niet tot de laatste komma uitgekauwd, maar het devies luidt: Doe meer met ongeveer! x Uit verschillende gesprekken blijkt echter ook dat inwoners en bedrijven in Noordoost Fryslân niet te koop lopen met wat ze kunnen. Er heerst een mentaliteit van bêst genôch, ofwel doe maar gewoon. Dit kan er weliswaar toe leiden dat binnen de regio geen (over-)ambitieuze plannen worden gemaakt, maar het kan ook de reden zijn dat bewoners en bedrijven datgene wat ze toezeggen ook waarmaken. Dit laatste zorgt ervoor dat ondernemers uit Noordoost Fryslân graag worden gezien in andere delen van (Noord-) Nederland. Deze gezamenlijkheid, het verbonden zijn met elkaar en de resultaatgerichtheid kan goed worden geduid als Dwaande, de slogan waarmee de regio zich profileert. 7

8 2. Strategie: doelen en doelgroepen selecteren Waar willen we ons op richten bij het stimuleren van wonen en werken in Noordoost Fryslân? Wat is het doel en op welke doelgroepen richten we ons? En welke activiteiten horen hierbij? Dit hoofdstuk geeft hier antwoord op. 2.1 Doelstelling De Dwaande-campagne Wonen en Werken in Noordoost Fryslân moet leiden tot samenwerking van partijen in Noordoost Fryslân om de promotiekracht te vergroten, een voorkeurspositie te krijgen in het hoofd en hart van de doelgroepen, door middel van het verbeteren van het aanbod en het verkrijgen van de gewenste merkassociaties onder huidige (en toekomstige) bewoners en bedrijven. 2.2 Doelgroep(en) Bij het nastreven van het gekozen doel kan ingezet worden op verschillende doelgroepen. Ansoff (1963) xi geeft in dit kader de klassieke marketingtheorie met vier marketingstrategieën waarbij producten (bestaande en nieuwe) en markten, ofwel doelgroepen (bestaande en nieuwe), langs de assen staan (zie figuur 3). Als de marketing gericht is op gevestigde markten (doelgroepen) is sprake van warme regiomarketing. Bij koude regiomarketing wordt getracht nieuwe doelgroepen aan te trekken. Diversificatie is het meest complex, omdat hierbij ingezet wordt op zowel nieuwe doelgroepen en als nieuw aanbod. Figuur 3: Marketingstrategieën volgens Ansoff. Bron: Ansoff (1963) Uit de literatuur blijkt dat het trekken van nieuwe bedrijvigheid of bewoners weinig zinvol is, omdat deze groepen honkvast zijn en niet eenvoudig te verleiden zijn zich in de regio te vestigen door middel van regiomarketing: {e]lk jaar verhuist 10% van de Nederlanders, wat neerkomt op ruim anderhalf miljoen mensen. Tweederde van hen verhuist binnen de gemeente; slechts een derde vertrekt naar een andere woonplaats. Een kwart van deze intergemeentelijke verhuizingen vindt plaats binnen een afstand van 10 kilometer.[ ] De meeste mensen verhuizen dus over een korte afstand. Bij bedrijven is eenzelfde patroon waarneembaar: Maar liefst 94% van de bedrijvenpopulatie verhuist binnen de arbeidsmarktregio (meestal de provincie, terwijl 75% van de verhuizende ondernemingen binnen de eigen gemeente blijft) (p.82). xii 8

9 Het devies is daarom niet in te zetten op het trekken van deze doelgroepen, maar op het behouden van deze groepen, ofwel activiteiten gericht op marktpenetratie en productontwikkeling. Dit type beleid wordt ook wel kwalitatief beleid genoemd: waarbij de huidige gebruikers ruimere en/of betere faciliteiten worden geboden (dus een aanpassing van de aanbodzijde zonder verandering van de vraagzijde na te streven). xiii Koude marketing is daarnaast complex omdat het voor veel regio s moeilijk is zich daadwerkelijk te onderscheiden: zo profileert 46% van de gemeenten in Nederland zich met rust en ruimte om doelgroepen aan te trekken xiv. Naast de discussie of het loont om bewoners of bedrijven van buiten te trekken bestaat de discussie of wonen werken volgt, of andersom. Zo vereist het aantrekken van zzp ers en eenmansbedrijven een goede leefomgeving: niet (alleen) de plek van het werk, maar (vooral) de kwaliteit van de woonomgeving geeft de doorslag bij de woonbeslissing van huishoudens. Hierbij hoeft het werk zich niet in de directe woonomgeving te bevinden, maar moet het wel goed bereikbaar zijn xv. Het algemene beeld werken volgt wonen is vooral een Randstedelijk fenomeen xvi en uit de praktijk blijkt maar al te vaak dat een goede woonomgeving niet per definitie voldoende is (bijv. BlauweStad). Bovendien zal werkgelegenheid in verschillende sectoren zoals industrie, distributie en handel niet aantrekken alleen door de aanwezigheid van inwoners xvii. Door toenemende digitalisering vervaagt de grens tussen wonen en werken. Het is aannemelijk dat bovenstaande trends hierdoor beïnvloed worden. Zoals al eerder is benadrukt is de bereikbaarheid van steden (werklocaties) vanuit Noordoost Fryslân goed en is de regio aantrekkelijk als woongebied. In combinatie met de verglazing en vervagende grenzen tussen wonen en werken biedt dit kansen voor de regio. Hieronder volgt een overzicht van de doelgroepen waarop de regio zich richt bij het stimuleren van wonen en werken. De doelgroepen zijn gekozen op basis van overleggen, gesprekken en bestaande documenten. Daarnaast wordt aangegeven welke activiteiten ontplooid zouden kunnen worden om zo goed mogelijk in te spelen op de doelgroep. Met activiteiten worden niet (alleen) promotieactiviteiten bedoeld, juist het ontwikkelen van een zo goed en volledig mogelijk aanbod voor de doelgroep staat centraal. Het kan hierbij gaan om nieuwe activiteiten, maar ook om het verbeteren of het op een andere manier in de markt zetten van activiteiten/producten/diensten. Als hypothetisch voorbeeld: als de regio de Dwaande campagne wil richten op het trekken van internetbedrijven is de aanwezigheid van glasvezel cruciaal. De schoen wringt als volledig ingezet wordt op promotie (het communiceren dat de regio ideaal is als vestigingslocatie voor internetbedrijven), maar het aanbod (het daadwerkelijk aanleggen van glasvezel) geen prioriteit heeft. 2.3 Doelgroep en onderwerpen werken Op het gebied van werken is op basis van de kenmerken van de regio, de huidige trends en de kennis over bedrijfsverplaatsingen gekozen om in te zetten op het behouden van bestaande bedrijven. Hierbij worden de bedrijven die al aanwezig zijn ondersteund zodat zij graag in de regio blijven, ze hun bedrijfsvoering kunnen verbeteren en economische vooruitgang boeken. Het behouden van bedrijven wordt nagestreefd door middel van de vier onderstaande onderwerpen. Bij elk onderwerp zijn voorbeelden van activiteiten genoemd die ontplooid zouden kunnen worden. 9

10 Het bewustzijn van de Dwaande-mentaliteit en omgevingskwaliteit van Noordoost Fryslân benadrukken (imagoversterking) - Verankeren van het Dwaande-gevoel. De bedrijven die in deze regio actief zijn (regio-) bewust maken van de mentaliteit van Noordoost Fryslân en de kwaliteit van de omgeving benadrukken. Als deze (ondernemende) mentaliteit constant benadrukt wordt, geeft dat de mogelijkheid voor bedrijven om meer opdrachten binnen te halen. Hierbij speelt promotie (zie h.3) een belangrijke rol; - Het vergroten van het besef bij bedrijven dat de regio niet geïsoleerd ligt, maar juist centraal; - Afnemers (bedrijven of consumenten), zowel binnen als buiten de regio, laten zien dat in Noordoost-Fryslân een goede ( Dwaande ) werkmentaliteit heerst. Hiermee kan gestimuleerd worden dat zij (meer) producten afnemen van bedrijven in Noordoost Fryslân. Samenwerking overheid-ondernemers verbeteren - Doelgerichtere samenwerking overheid-ondernemers. Gehoorde kritiek van ondernemers op de overheid is dat ondernemers veel bij projecten of bijeenkomsten betrokken worden, maar nadien niet geinformeerd worden over het verloop/vervolg; - Informatievoorziening voor ondernemers vanuit overheid verbeteren - Serviceverlening vanuit overheid vergroten: verminderen wet-en regelgeving - Aanbestedingsbeleid uitbouwen en versterken; - Communicatieplan opstellen (hoe worden betrokken partijen geïnformeerd en hoe blijven ze enthousiast over de vorming van netwerken en de behaalde resultaten). Netwerken (al dan niet fysiek) tussen bestaande bedrijven versterken - Bedrijven elkaar (beter) laten leren kennen, waardoor ze elkaar kunnen versterken door van elkaar te leren (complementariteit); - Gezamenlijke voorzieningen voor zzp ers en kleinbedrijf faciliteren; - Vergroten van de toegang tot informatietechnologie (glasvezel). Koppeling onderwijs-bedrijfsleven verbeteren - Positioneren Gouden Driehoek/ Kenniswerkplaats. Bijv. Career Center/ Stage Center opzetten (matching tussen bedrijven en arbeidskrachten/stagiairs vergroten, scholingstrajecten aanbieden); - Zorgen dat geschikt personeel aanwezig is en blijft in de regio (braindrain tegengaan/koppeling met wonen); - Zorgen dat zoveel mogelijk trainees uit het project Talint foar Fryslân na hun arbeidscontract van een jaar in de regio werkzaam blijven en daardoor beschikbaar blijven voor bedrijven in de regio. 10

11 Stimuleren lokaal ondernemerschap - Startersavonden: de startersavonden (informatieverstrekking over het starten van een eenmansbedrijf georganiseerd door ONOF/EZ) die al in de regio gehouden worden hebben een speciale positie: hierbij gaat het om inwoners in de regio die een bedrijf willen starten. Het is hiermee wel warme marketing (gericht op dat wat al in de regio is), maar is niet specifiek gericht op het gevestigde bedrijfsleven. Omdat de startersavonden als succesvol worden beschouwd blijft hier op ingezet worden. Ter stimulering van werken worden, al dan niet in het kader van regiomarketing, al veel activiteiten ontplooid (zie bijlage 3). Zo houden de Gouden Driehoek en de Kenniswerkplaats NOF zich bezig met de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt. De werkgeversteams/werkpleinen zijn betrokken bij talint foar Fryslân. Gemeenten en ONOF organiseren startersavonden. Daarnaast is er het project Ondernemersnetwerken (ONOF), met als doelstelling het versterken van de ondernemersstructuur en het bereiken van specifieke doelgroepen om hen te ondersteunen en een aantal belangrijke thema s verder te ontwikkelen. Innovatiehuis Lauwersdelta en Netwerk Noordoost organiseren het maandelijkse KafeeNOF en de gemeenten brengen gezamenlijk het magazine Ondernemend Noordoost Fryslân uit. 2.4 Doelgroep en onderwerpen wonen Wonen en werken zijn verweven met elkaar, maar verschillen op grond van betrokken partijen en visievorming: waar bij het onderwerp werken veel ideeën wat betreft doelgroep-keuze en productontwikkeling naar voren komen, is het onderwerp wonen minder belicht. Wanneer wordt gevraagd hoe de regio zich op gebied van wonen en werken zou moeten ontwikkelen, wordt voornamelijk ingegaan op het onderdeel werken. In hoofdstuk 5, waarin de organisatie aan bod komt, zal dan ook duidelijk worden dat hoofdzakelijk ingezet wordt op werken. Wat betreft wonen dienen inspanningen te worden verricht om een prominente plek op de toekomstige gezamenlijke regionale agenda te krijgen (ANNO 2.0), omdat de (toekomstige) problematiek (passende woningvoorraad, leegstandproblematiek) meer omvat dan met behulp van de Dwaande campagne wonen en werken is op te pakken. Net als op het gebied van werken zijn ook op het gebied van wonen verschillende doelen en doelgroepen waarop ingezet kan worden om de overkoepelende doelstelling te behalen. Net als bij werken is ook bij wonen uitgesproken in de eerste plaats in te zetten op warme marketing: het behouden van bewoners. Dit zou kunnen door de onderstaande onderwerpen te belichten. Ook hierbij zijn voorbeelden gegeven van activiteiten waarop ingezet kan worden. Deze voorbeelden dienen wederom ter inspiratie en er wordt geen compleetheid gepretendeerd. Dwaande mentaliteit en omgevingskwaliteit van Noordoost Fryslân benadrukken (Imagoversterking) - Dwaande-mentaliteit en omgevingskwaliteit van Noordoost Fryslân benadrukken bij huidige bewoners; - Het vergroten van het besef bij bewoners dat de regio centraal ligt. 11

12 Maar anders dan bij werken worden voor wonen wel mogelijkheden gezien voor koude regiomarketing. De regio onderscheidt zich op woongebied sterk van andere regio s, met name door het goede woonklimaat en door de goede ligging ten opzichte van de steden Groningen, Leeuwarden en Drachten. Dit biedt kansen voor het aantrekken van inwoners van buiten de regio. Het is nog niet duidelijk op welke doelgroepen in dit geval ingezet wordt, maar de volgende doelgroepen zijn denkbaar: Jonge gezinnen aantrekken (zoals voorgesteld in SEM) - Woningaanbod koppelen aan vacatures (laten zien dat er naast baankansen ook veel mogelijkheden zijn op woongebied); - Dwaande-mentaliteit en omgevingskwaliteit van Noordoost Fryslân benadrukken bij doelgroepen buiten de regio (relatie met toeristische marketing); - Proefwonen (aspirant bewoners de mogelijkheid bieden om kennis te maken met wonen in Noordoost Fryslân). Ouderen trekken door middel van zorgtoerisme - Dwaande-mentaliteit en omgevingskwaliteit van Noordoost Fryslân benadrukken bij doelgroepen buiten de regio (relatie met toeristische marketing) Inzetten op retourmigratie - Hierbij gaat het om mensen die in de regio opgegroeid zijn en de regio verlaten hebben om te studeren, maar die nu overwegen terug te gaan naar geboorteregio. Als zij bijvoorbeeld een eigen bedrijf hebben waardoor ze footloose geworden zijn, biedt dit kansen voor de regio. 2.5 Doelstellingen Stichting Merk Fryslân In dit plan ligt de nadruk op procesmatige onderwerpen (bv. verbeteren samenwerking), terwijl op provinciaal niveau meer ingegaan wordt op thema s (sectoren). Hierbij is een van de doelstellingen het verbreden van het imago van Fryslân, waarbij Fryslân ook geassocieerd wordt met begrippen zoals kennis, innovatie, watertechnologie en duurzaamheid. Noordoost Fryslân sluit aan bij deze thema s en haakt aan: de regio zal producten aanleveren die Stichting Merk Fryslân vervolgens in de etalage kan zetten. 12

13 3. Promotie De Dwaande campagne wonen en werken bestaat uit meer dan promotie: het bestaat uit de inhoud (product) en de verpakking (promotie), zoals te zien is in figuur 4 xviii. Hiertussen is sprake van een wisselwerking: het imago van de regio straalt af op het commerciële merk en omgekeerd. Als de regio het gestelde doel wil behalen, is het van belang dat het huidige imago verandert. Dit kan door middel van promotie (zoals in dit hoofdstuk besproken wordt), maar ook het aanbod dient op peil te zijn (waarop in het vorige hoofdstuk is ingegaan). Een sterke slogan en een mooi logo is dus niet gelijk aan succesvolle regiomarketing. Hospers: om bewoners en bedrijven te binden moet een regio niet zéggen dat ze aantrekkelijk is, ze moet aantrekkelijk zijn. xix Hieronder volgen een aantal voorstellen van promotieactiviteiten. Figuur 4: Relatie tussen promotie en inhoud 3.1 Dwaande promotiecampagne Bij alle benaderde partijen bestaat de wens om de communicatie wat betreft wonen en werken door middel van het merk Dwaande voort te zetten. De Ambassadeurs (raad van advies) en overheden zien de Dwaande-campagne als een geschikt middel om het gevoel binnen de regio onder bewoners, bedrijven en overheden te communiceren en uit te dragen. Ook de cijfers tonen dit aan: figuur 5 geeft een diagram uit het Dwaande Imago Onderzoek xx. Hieruit blijkt dat 32,3% van de ondernemers van mening is dat de Dwaande-regiomarketingcampagne een positieve invloed kan hebben op de economie in Noordoost Fryslân. 32,3 % denkt dat Dwaande misschien bijdraagt aan de economie van Noordoost Fryslân en slechts 8,3% geeft aan geen effect te verwachten. Daarnaast leeft sterk het besef dat de campagne door middel van Dwaande een langetermijnproces is, waarbij het veel tijd kost voordat een merk bekendheid krijgt. Nu er jarenlang veel in het merk Dwaande is geïnvesteerd en het steeds meer bekendheid krijgt, bij voornamelijk de eigen bewoners en bedrijven in de regio, zou het geheel verdwijnen van het merk Dwaande als kapitaalvernietiging worden gezien. 13

14 Tussen Dwaande en het bedrijfsleven bestaat synergie: Dwaande wordt gebruikt door ondernemingen en bewoners om aan te geven dat ze trots op de regio zijn. Dwaande gebruikt (bijv. tweets van) ondernemingen om te laten zien wat voor kracht er in de regio zit. Dus ondernemers lenen het imago, maar versterken het op hun beurt. Het is van belang dat bewoners en bedrijven in Noordoost Fryslân zich bewust zijn van deze onderlinge afhankelijkheid. Onderlinge afhankelijkheid kan ook negatief uitpakken: wanneer een bedrijf dat zich profileert met Dwaande, bijvoorbeeld failliet gaat of uit de regio vertrekt, kan dat negatieve invloed hebben op Dwaande. Met behulp van Dwaande kan een proactieve en zelfbewuste houding gecreëerd worden bij Noordoost Friese bewoners. Deze houding kan op haar beurt zorgen voor een warm en actief welkom voor bezoekers in de regio xxi. Maar naast lof bestaat er ook kritiek op de inhoud van Dwaande: het moet geladen worden en inhoudelijk meer betekenis krijgen want nu is het slechts een kreet. Door Dwaande in combinatie met een duidelijke pay-off te communiceren kan ervoor gezorgd worden dat Dwaande beter begrepen wordt, bijvoorbeeld: Dwaande staat vooral voor de mentaliteit van de regio; voor het trots zijn op de regio, het leggen van verbindingen en de mooie initiatieven die hieruit voortkomen xxii, of: Fries voor bezig zijn. Lichamelijk of in gedachten. Noordoost Fryslân is de plek waar het kan. Hier droomt u heerlijk weg of waant u zich in een compleet andere wereld. Zowel toeristen als bewoners. xxiii Dwaande in provinciaal perspectief Op provinciaal niveau is de marketing in handen van (Stichting) Merk Fryslân. Merk Fryslân hanteert een regio-indeling (waarbij Noordoost Fryslân een van de regio s is) maar geeft aan bij het trekken van doelgroepen niet van deze regio-indeling uit te willen gaan: er is maar één merk Friesland. Het positioneren en profileren van afzonderlijke gebieden zal onmiddellijk leiden tot verwatering van het profiel van het gebied en de door vriend en vijand verfoeide versnippering zou hiermee een feit zijn. xxiv De betrokken partijen bij dit plan van aanpak zijn het hiermee eens. Zij zijn echter ook van mening dat met de doelgroepen die al in deze regio zijn (bewoners en bedrijven) prima met behulp van Dwaande gecommuniceerd kan worden. Het gaat hierbij om de interne communicatie. Binnen de regio herkennen bedrijven en bewoners zich in Dwaande, dient het als verbindende factor en gaat het versnippering binnen de regio tegen. Wanneer het gaat om communicatie naar buiten de regio toe (koude marketing, o.a. campagnes gericht op aantrekken jonge gezinnen/retourmigratie), zal de regio, in lijn met de wens van Stichting Merk Fryslân, producten aanleveren die Merk Fryslân vervolgens onder de merknaam Friesland in de etalage kan zetten. Dwaande wordt dus niet gebruikt bij de koude marketing Merkdragers Merkdragers zijn in feite alles waar een Dwaande logo op staat. Het merk Dwaande wordt verspreid door gemeenten, ondernemers, verenigingen en andere organisaties. Maar ook de inwoners die bijvoorbeeld een Dwaande-sticker op hun auto plakken zijn merkdrager. Het logo Dwaande mocht tot op heden door iedereen (kosteloos) gebruikt worden, mits de huisstijl gehandhaafd wordt: op vlaggen, posters, menukaarten, auto s, als handtekening in verkeer etc. Bedrijven en bewoners in Noordoost Fryslân zijn zich vaak niet bewust dat ze het logo kunnen gebruiken en hierin zou dan ook winst te behalen zijn. 14

15 Ten guste van de zichtbaarheid van Dwaande is het voorstel blijvend in te zetten op promotiemateriaal: Dwaande-stickers, ballonnen, paraplu s, notitieblokjes etc. Het gaat hierbij dus niet om toeristische promotiematerialen, zoals voorheen wel het geval was. Tijdens een bijeenkomst waarop gebrainstormd werd over de koers van het ambassadeursnetwerk ontstond het idee om van Dwaande een regiokeurmerk te maken, dat alleen gebruikt kan worden door bedrijven die een dienst of product aanbieden dat aan bepaalde voorwaarden voldoet. Er is in dat geval geen sprake van merkdragers, maar van merkgebruikers. Dit zou kunnen door het huidige Dwaande-logo in de toekomst alleen ter beschikking te stellen aan partijen die aan specifieke voorwaarden voldoen, of door een variant op het huidige logo met een exclusief karakter te ontwikkelen. De mogelijkheden hiervoor worden in samenspraak met verschillende partijen (overheid en bedrijfsleven) momenteel verkend. 3.2 Website De website Dwaande.nl bestaat op dit moment uit zowel een recreatief (toeristisch) deel, als een deel voor wonen en werken in Noordoost Fryslân. Daarnaast biedt de website toegang tot de stukken van Netwerk Noordoost. Op (korte) termijn zal de website aangepast moeten worden omdat het toeristische deel overgaat naar Stichting RMT. Bij alle betrokken partijen binnen wonen en werken is er de wens om de website voort te zetten. Er is behoefte om de website meer te laten functioneren als een platform: alles wat voor de (nieuwe) bewoner en ondernemer relevant is, is hierop vindbaar. Denk aan een evenementenkalender, een overzicht van openstaande vacatures, aangeboden woningen en bedrijventerreinen en informatie over de ondernemersverenigingen in de regio. Bewoners en bedrijven (werkgevers, bijvoorbeeld makelaars) kunnen zelf eenvoudig informatie plaatsen op de site. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door de koppeling met het Dwaande twitter-account uit te breiden en ook twitterweergaven die ingaan op bepaalde wonen en werken onderdelen een plek te geven op de website, bijv. #Dwaandetekeap, #Dwaandetehier of #Dwaandewurk. Daarnaast is het voorstel om op de website een database te plaatsen waarin alle ondernemers in de regio staan. De huidige database op Dwaande.nl, waarop toeristische aanbieders vermeld staan, is direct gekoppeld aan de database van de provinciale marketingorganisatie. Een dergelijke situatie is wellicht ook voor de niet-toeristische bedrijven denkbaar. Op deze manier dienen zij eenmalig hun gegevens aan te leveren, waarna deze op de verschillende regionale en provinciale platforms geplaatst worden. Daarnaast kan de website beter toegespitst worden op bepaalde doelgroepen en zouden tools gemaakt kunnen worden die processen stroomlijnen. Om grip te krijgen op het effect van de website is het van belang zicht te krijgen op bezoekersaantallen van de website en welk deel hiervan bestemd is voor wonen en werken. Wanneer duidelijk is wat de website oplevert (baten) kunnen kosten beter gerechtvaardigd worden. Overigens dienen bij alle tools of applicaties (zoals bovenstaand) altijd kosten en baten afgewogen te worden, ofwel er dient beoordeeld te worden of de klus het rendement waard is. 15

16 Een eerste inventarisatie laat zien dat het afgelopen half jaar (maart augustus 2014) de website per maand gemiddeld 5500 gebruikers heeft. Dit zijn voornamelijk mensen binnen de regio. Het is niet duidelijk of het hierbij gaat om bezoekers, bedrijven, bewoners over overheden. De top 5 meest weergegeven pagina s (met uitzondering van de homepage) waren in deze periode: Agenda, Werken en Ondernemen, Recreëren, Over Dwaande xxv. 3.3 Social media Het twitteraccount Dwaande heeft met 2707 volgers een groot bereik. Een globale screening toont aan dat het voornamelijk volgers betreft die in deze regio woonachtig zijn, waardoor het account goed gebruikt zou kunnen worden bij de warme marketing (het communiceren richting bedrijven en bewoners binnen de regio). Het is aan te bevelen social media in te zetten, omdat met relatief lage kosten veel mensen bereikt kunnen worden. Daarnaast blijkt dat het twitter-account van grote invloed is op de bezoekersaantallen op de website Dwaande.nl. Wanneer er via het Dwaande twitteraccount wordt gecommuniceerd dat er een nieuw item op de website staat, stijgen de bezoekersaantallen aanzienlijk. De facebookpagina van Dwaande heeft 862 likes en richt zich voornamelijk op toerisme. 3.4 Dwaande-ambassadeursnetwerk Het Dwaande-ambassadeursnetwerk bestaat uit 28 personen die een gerenommeerd, vernieuwend, groot, opvallend of aansprekend bedrijf of instelling vertegenwoordigen. De ambassadeurs betalen jaarlijks een bijdrage die wordt ingezet voor promotiematerialen van het ambassadeursnetwerk en bijeenkomsten van de ambassadeurs. Het ambassadeursnetwerk is als het ware een visitekaartje voor bedrijvigheid in de regio. Daarnaast heeft het netwerk ook een interne functie: ondernemers in de regio bijeen brengen, netwerken mogelijk maken. De Dwaande Ambassadeurs hebben een gezamenlijke Linkedin groep (21 leden) en een eigen twitter-account: Dwambassadeurs (112 volgers). Het ambassadeursnetwerk is momenteel bezig met haar (her)positionering: wat is het doel en de functie van het netwerk en hoe worden doelen bereikt? Welke positie neemt het ambassadeursnetwerk in binnen de Dwaande campagne wonen en werken? Ondanks dat dit netwerk intern nog op zoek is naar richting en inhoud, is duidelijk dat het voor positieve energie zorgt. Ambassadeurs zijn in staat het bedrijfsleven van Noordoost Fryslân zowel binnen als buiten de regio in de schijnwerpers te zetten. 3.5 ONOF De Ondernemersfederatie Noordoost Friesland is belangenbehartiger voor het bedrijfsleven en promoot de regio op het gebied van wonen en werken. De ONOF richt zich daarbij op het koesteren van bedrijven. De ONOF neemt namens het bedrijfsleven zitting in de themagroep ERT en is betrokken bij de projecten als ondernemersnetwerken en het inkoop- en aanbestedingsbeleid. De ONOF verschilt op het gebied van promotie van het Ambassadeursnetwerk: de ONOF is een belangenbehartiger, maar houdt zich minder bezig met het uitdragen van het merk Dwaande. 16

17 4. Organisatie en uitvoering In dit hoofdstuk worden ingegaan hoe de stimulering van wonen en werken georganiseerd wordt en waar de uitvoering ligt. Het is van belang dat eerst duidelijk is wat we gezamenlijk willen bereiken, daarna gaat het pas om de manier waarop we samenwerken: het wát is leidend, het hoe is daaraan onderschikt. Veel partijen houden zich (op verschillende manieren en met verschillende invalshoeken) bezig met het stimuleren van wonen en werken. In bijlage 2 is een lijst van deze partijen opgenomen, waarbij van elke partij de doelstelling is gegeven. De lijst is niet volledig, zo zou ook nog gedacht kunnen worden aan partijen als uitzendorganisaties, scholen, KvK, Lokale omroepen, dorpsverenigingen, dorpsbelangen, doarpswurk, winkelcentra en landbouwclubs. De doelstelling van elke partij dient helder te zijn en (intern) gedragen te worden. Als blijkt dat de doelstelling van de partij niet past bij de doelstelling zoals deze in 2.1 is genoemd, zal geen samenwerking tot stand kunnen komen. Om de beste resultaten te behalen is het van belang dat partijen elkaar weten te vinden om samen te werken en expertise uit te wisselen. Tussen hen zijn verschillende organisatievormen denkbaar. Hieronder wordt de voorkeurssamenwerkingsvorm uitgewerkt: een open netwerkstructuur (fig. 6). Noardlike Fryske Wâlden Uitzendbureau Innovatiehuis Lauwersdelta OPEN NETWERK Partij Z Project 2 Woningcorporaties Makelaarskoepel Project 4 Lokale bank Partij Y Project 1 WERKEN Wonen Project 5 Kenniswerkplaats Onof Netwerk Noordoost (Werkgroep EZ) Project 3 Dwaande ambassadeurs Werkgroep wonen Partij X Coördinator Figuur 5: Open netwerk als voorkeurssamenwerkingsvorm Bij deze organisatievorm werken partijen samen in een open netwerkstructuur. De organisatievorm heeft geen formele status en beslissingen worden genomen op basis van vertrouwen en consensus. Afhankelijk van het onderwerp kunnen verschillende partijen betrokken worden (zie bijlage 2). Op deze manier is er toegang tot nieuwe kennis en informatie, worden er verbindingen tussen partijen gelegd en er is mogelijkheid tot ad hoc allianties. Er is geen sprake van hiërarchische structuren, echter de gemeenten zijn probleemeigenaar en financieel verantwoordelijk en nemen het voortouw. 17

18 Bij deze organisatievorm ligt de nadruk op activiteiten omtrent het stimuleren van werken. Gelijk aan de provinciale organisatie worden (nieuwe) bewoners indirect bediend via de campagnes in andere domeinen (werken, toerisme). De werkgroep EZ (vertegenwoordigd door de zes gemeenten in NOF), is verantwoordelijk voor de onderwerpen aangaande werken. Het is echter van cruciaal belang dat de organisatie en uitvoering niet alleen in handen ligt van de overheid, maar ook bij andere partijen. In de besluitvorming zou de overheid slechts een van de partijen dienen te zijn. Een heldere verantwoordelijkheidsverdeling en taakverdeling zijn daarom van belang. Anderzijds mag niet teveel van niet-overheidspartijen worden verwacht: voor vrijwel alle stakeholders (zoals het ambassadeursnetwerk) is bijdragen aan de Dwaande campagne wonen en werken een activiteit die uitgevoerd dient te worden naast de dagelijkse werkzaamheden. Het beperkt beschikken over tijd kan daardoor een knelfactor zijn. Mochten er activiteiten zijn op gebied van wonen die binnen de Dwaande campagne passen, dan zouden deze in overleg kunnen worden opgepakt door de werkgroep wonen (o.l.v. Bas de Boer). Eind 2015 wordt de eerste fase van ANNO afgerond. Momenteel wordt verkend of er een vervolg op de gezamenlijke agenda komt, ANNO 2.0. Mocht dit het geval zijn, dan spelen bovenstaande werkgroepen (wonen en EZ) een grote rol bij het (opnieuw) op de agenda brengen van de Dwaandecampagne wonen en werken. De ONOF en de Dwaande-ambassadeurs hebben een bijzondere positie: ze fungeren als klankbordgroep en hebben een signaalfunctie. Daarbij kunnen ze een rol spelen in de uitvoering. Projecten die bijdragen aan het gestelde doel en de gestelde doelgroepen worden gekozen waarna een projectteam samengesteld wordt. In principe kan iedere partij die een belang heeft deelnemen aan de projectgroep. Elk project heeft een duidelijk doel en bestrijkt een bepaalde, afgebakende, tijdsperiode. Omdat er sprake is van een open netwerk is breed vooroverleg nodig om alle betrokken partijen mee te krijgen. Daardoor kan participatie in de stimulering van wonen en werken optimaal tot zijn recht komen. Door de werkgroep EZ dient een coördinator aangewezen en aangestuurd te worden. Gezien de huidige ontwikkelingen (ambtelijke fusie aantal gemeenten, afronding 1 e fase ANNO, voorbereiding ANNO 2.0) is de voorkeur uitgesproken de Dwaande campagne wonen en werken projectmatig op te pakken. Het verdient de voorkeur om deze coördinator niet vanuit een van de gemeentehuizen te laten werken, maar vanuit een plek waarbij de zichtbaarheid voor de regio groot is (bijv. Streekhûs in Burgum). De coördinator stelt een jaarplan op met concrete activiteiten om de gekozen doelen en doelgroepen te bedienen, bewaakt de koers en stelt projecttrekkers aan die de activiteiten opzetten met een team. Daarnaast geeft hij/zij hiaten aan en draagt hij/zij zorg voor een transparante communicatie met betrokken partijen. Wanneer een project afgerond is dient geëvalueerd te worden in hoeverre het resultaat gelijk is aan het vooraf gestelde doel. 18

19 5. Kosten en Dekking De Dwaande campagne wonen en werken zou in het gunstigste geval door alle belanghebbende partijen gefinancierd worden. Uitkomsten zijn echter wellicht niet op voorhand duidelijk en niet direct van invloed op de bedrijfsvoering van niet-overheidspartijen. Daardoor is het voor te stellen dat de bereidheid vanuit het bedrijfsleven om structureel te financieren niet groot/nihil zal zijn, maar er projectmatig mogelijk wel kansen zijn. De EZ-ambtenaren onderkennen dit en erkennen dat het grootste belang en daarmee de verantwoordelijkheid, bij de zes gemeenten ligt. Bij het vormgeven van de Dwaande campagne wonen en werken kan op twee manieren geredeneerd worden. - Enerzijds kan uitgegaan worden van het beschikbare budget en op basis daarvan zoveel mogelijk proberen te bereiken. De kunst is hierbij klein te beginnen en draagvlak te creëren. En er is creativiteit noodzakelijk: door middel van promotie met behulp van guerrillamarketing kan met beperkt budget veel bewerkstelligd worden. xxvi Bij het bedrijfsleven in de regio is veel expertise aanwezig. Naast ondersteuning d.m.v. financiering kan ook veel bereikt worden met tijdsinzet (uren), waarbij uiteraard wel gerealiseerd dient te worden dat tijdsinvesteringen van ondernemers hen ook geld kosten, omdat ze op dat moment niet met hun dagelijkse bedrijfsvoering werkzaam zijn. - Anderzijds kan ervoor gekozen worden te kijken naar wat goed is voor de regio en van daaruit plannen te maken. Met behulp van een goed onderbouwd plan dat veel draagvlak heeft zou ook op andere manieren financiering aangetrokken kunnen worden. Hieronder wordt een begroting gegeven waarbij uitgegaan wordt van het beschikbare budget. De hierop volgende pagina geeft een toelichting op deze begroting. Kosten Dekking Jaarlijkse kosten website Dwaande.nl Bijdrage Kollumerland c.a (wonen & werken deel) Aanpassen/ombouwen website Bijdrage Dongeradeel Promotiemateriaal Bijdrage Dantumadiel Uitvoering projecten (jaarplan) Bijdrage Ferwerderadiel Formatie bestaande uit: Bijdrage Tytsjerksteradiel Coördinator (16 uur) Bijdrage Achtkarspelen Communicatiemedewerker (8 uur) Provinciale cofinanciering ANNO Totaal: Totaal:

20 De zes gemeenten hadden voor de aanvankelijke Dwaande regiomarketingcampagne jaarlijks een budget beschikbaar voor zowel wonen, werken als recreëren. Dit budget is deels overgeheveld naar de stichting RMT, een deel blijft gereserveerd voor wonen en werken. Voor 2015 is vanuit ANNO mogelijk een bedrag van ,00 beschikbaar. Dit bedrag is echter alleen beschikbaar wanneer sprake is van cofinanciering (50%) door gemeenten. Het uitgangspunt in bovenstaande begroting is dat elke gemeente inbrengt ten behoeve van de Dwaande campagne wonen en werken. In dat geval zal het bedrag verdubbeld worden en is een budget van beschikbaar. Het voorstel is het totale bedrag voor 2015 te beschikken en uit te voeren, maar de begroting medio 2015 vast te stellen, omdat er dan meer duidelijkheid bestaat over het activiteitenprogramma en er ook meer zicht is op financiering van regiomarketing in het kader van ANNO 2.0. Omdat regiomarketing wonen en werken een langetermijnproces is, dienen partijen zich in te spannen om ook na de huidige ANNO periode financiering te vinden. De structurele kosten (hosting en beveiliging) van de website zullen jaarlijks omstreeks de liggen. Er is behoefte om de website meer te laten functioneren als een platform. Voor deze aanpassingen is gereserveerd. Dit budget zal niet toereikend zijn voor een complete makeover, daarom dient gekeken te worden met welke aanpassingen het grootste effect bereikt wordt. Om door te kunnen gaan met de promotie door middel van Dwaande is een budget van begroot. Voor het bijhouden van de website en de social media is een communicatiemedewerker noodzakelijk (ca. 8 uur/week). Vanuit EZ dient een coördinator aangewezen en vrijgemaakt te worden (ca. 16 uur/week). Daarnaast vindt er ondersteuning van het ambassadeursnetwerk plaats vanuit de overheid (ca. 8 uur/week). Deze uren zijn ter beschikking gesteld door de gemeente Achtkarspelen, waarbij onduidelijk is tot wanneer deze uren beschikbaar zijn. Daarnaast kan de coördinator tot juni worden ondersteund door de trainee die in het kader van Talint foar Fryslân is aangesteld en waaraan dus geen loonkosten verbonden zijn (32 uur/week). Het ambassadeursnetwerk bekostigt haar eigen activiteiten. Iedere ambassadeur levert een eigen bijdrage van 500 per jaar. Zij vinden dat een studiereis of diner niet op kosten van de gemeenschap plaats kan vinden. De overheid hecht echter aan de waarde van de ambassadeurs en stelt in ruil voor de inzet van de ambassadeurs ondersteuning en coördinatie beschikbaar. Gerealiseerd moet worden dat het, door het beperkte budget, een grote opgave zal worden om een robuuste marketingcampagne wonen en werken neer te zetten. Ter illustratie: met de regiomarketing wonen en werken in Goes is het eerste jaar een bedrag van tussen de en gemoeid. Dit is aanzienlijk meer dan in de situatie van Noordoost Fryslân, maar budgetten voor regiomarketing kunnen nog veel hoger zijn: de citymarketing van Eindhoven is begroot op 1,5 miljoen per jaar xxvii. Schmeink en de Bruin spreken echter van een benodigd en gewenst basisbudget voor de regiomarketing wonen en werken van (excl. Formatie SPiN). Op basis van dit laatste gegeven zou de regiomarketingcampagne wonen en werken wel degelijk haalbaar kunnen zijn. Hierbij komt dat aan een succesvolle regiomarketingcampagne niet alleen een ruim budget ten grondslag hoeft te liggen, maar het voornamelijk gaat om de energie in de regio en de mensen die zich ervoor inzetten. 20

Een toekomst voor beschermde dorpsgezichten. Sytske Raap

Een toekomst voor beschermde dorpsgezichten. Sytske Raap Een toekomst voor beschermde dorpsgezichten Sytske Raap Stelling 1 Krimp is een probleem Stelling 2 De aanpak van krimp kost veel geld Stelling 3 Gemeenten moeten regierol op zich nemen om burgers te bewegen

Nadere informatie

Meerwaarde van het gebruik van. Citymarketing. het regio-merk voor lokale bedrijven. Wim Beernaert Wim Beernaert 10 april 2012

Meerwaarde van het gebruik van. Citymarketing. het regio-merk voor lokale bedrijven. Wim Beernaert Wim Beernaert 10 april 2012 Meerwaarde van het gebruik van Citymarketing het regio-merk voor lokale bedrijven Wim Beernaert Wim Beernaert 10 april 2012 1 INHOUD 1. Wat is plaatsmarketing? 2. Opkomst & belang van plaatsmarketing 3.

Nadere informatie

Structuur regionale samenwerking in Regio Rivierenland

Structuur regionale samenwerking in Regio Rivierenland Structuur regionale samenwerking in Regio Rivierenland Gemeenteraden Ambitiebepaling, kaderstelling en controle op hoofdlijnen van beleid Besluiten over meerjarenprogramma s speerpunten Besluiten over

Nadere informatie

Regionaal opleidingsplan Talint foar Fryslân Noordoost Fryslan

Regionaal opleidingsplan Talint foar Fryslân Noordoost Fryslan Regionaal opleidingsplan Talint foar Fryslân Noordoost Fryslan Inleiding In Noordoost Fryslan werken de zes gemeenten en de provincie al enkele jaren samen. Dit doen zij samen met diverse regionale partners

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Op zoek naar het DNA en kansen van Moerdijk

Op zoek naar het DNA en kansen van Moerdijk Op zoek naar het DNA en kansen van Moerdijk Inleiding Om het DNA en de kansen van Moerdijk te kunnen bepalen is een extern en intern onderzoek uitgevoerd. Op basis van deze output zijn de grootste kansen

Nadere informatie

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Johannes Kramer welkom en opening bijeenkomst Als gebiedsgedeputeerde van Noordoost Fryslân wil ik u, mede namens

Nadere informatie

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT?

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? Onderzoek naar Toerisme & Recreatie in Bedum AANLEIDING VAN HET ONDERZOEK Onderwerp dat door burgers is aangedragen Veel beleidsvrijheid van de gemeente, passend in regionale

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Natuur- en recreatieplan Westfriesland Natuur- en recreatieplan Westfriesland Ondertitel Regionale Projectgroep 10 september 2015 Waar staan we in het proces? 2 Vijf werkblokken Blok 1: Het leggen van de basis Blok 2: Evaluatie Blok 3: Actualisatie

Nadere informatie

Lokaal economisch beleid

Lokaal economisch beleid Lokaal economisch beleid Op weg naar een dynamische agenda voor de toekomst Tweede ondernemersavond 13 oktober 2014 Programma Opening 19:30 Doel van de avond 19:35 Terugblik 1 e ondernemersavond 19:40

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad

Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondernemersfonds 2015 Subsidie Huis voor de Binnenstad Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting Op 1 september 2015 sloot de indieningstermijn

Nadere informatie

Werken met streekagenda s. Een regionaal loket en aanspreekpunt

Werken met streekagenda s. Een regionaal loket en aanspreekpunt Werken met streekagenda s Een regionaal loket en aanspreekpunt Inleiding U kon de afgelopen jaren terecht met uw projectideeën en aanvragen bij Plattelânsprojekten. Dit blijft zo, maar vanaf 2014 doet

Nadere informatie

Programma 6. Undernimmen

Programma 6. Undernimmen Programma 6. Undernimmen Trojka: Programmahouder : E. Peterson Donormanager : R. Heeringa Programmaregisseur : G. Kraak 6.1 Hoofddoelstelling Een gezond ondernemersklimaat Bedrijvigheid is één van de motoren

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Jaarverslag BTLH 2011 \

Jaarverslag BTLH 2011 \ Jaarverslag BTLH 2011 \ BUREAU -TOERISME LAAGHOLLAND Jaar verslag Bureau Toerisme Laag Holland 2010-2011 2010: In Oktober 2010 is Mardiek Voorneveld begonnen als directeur van bureau toerisme Laag Holland,

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, april 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, april 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Friesland, april 2016 Daling WW en meer vacatures in Friesland In april nam de WW in Friesland af tot ruim 20.500 uitkeringen. In vrijwel alle sectoren van de Friese economie daalde

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010

Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010 Raamwerk communicatiebeleid gemeente Heusden 2007-2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Thema Profilering gemeente(-bestuur) 3. Thema Communicatie en samenwerking met inwoners 4. Thema Communicatief bewustzijn

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Ook Coevorden. Een overkoepelend platform voor alle @Coevordenaren. Project Datum Versie Status. Opzet platform Ook Coevorden 2 april 2015 0.

Ook Coevorden. Een overkoepelend platform voor alle @Coevordenaren. Project Datum Versie Status. Opzet platform Ook Coevorden 2 april 2015 0. Ook Coevorden Een overkoepelend platform voor alle @Coevordenaren Project Datum Versie Status Opzet platform Ook Coevorden 2 april 2015 0.4 Concept 1. Visie Achtergrond: van twitter via verbinding naar

Nadere informatie

Gangmakers voor Bussum!

Gangmakers voor Bussum! Met de fusie tussen Bussum, Naarden en Muiden in het vizier en de op handen zijnde Raadsverkiezingen in maart 2014 geeft de Bussumse Ondernemers Vereniging (BOV) met dit pamflet haar visie op de economische

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Startnotitie Toeristische visie gemeente Bergen 2015-2025

Startnotitie Toeristische visie gemeente Bergen 2015-2025 Startnotitie Toeristische visie gemeente Bergen 2015-2025 1 1. Inleiding Gemeente Bergen beschikt niet over een toeristische visie. Voor een gemeente waarvan het toerisme een grote economische peiler vormt,

Nadere informatie

RIS.4679. Plan van aanpak Citymarketing Emmen

RIS.4679. Plan van aanpak Citymarketing Emmen RIS.4679 Plan van aanpak Citymarketing Emmen Auteur: Eline Faber Datum: november 2010 1 Inleiding Citymarketing is in gemeenten in Nederland sterk in ontwikkeling. Menig gemeente heeft een citymarketeer,

Nadere informatie

Memo woensdag 15 februari aanstaande Wat is de relatie tussen het beëindigen van de tijdelijke contracten bij WML en de aanstaande fusie?

Memo woensdag 15 februari aanstaande Wat is de relatie tussen het beëindigen van de tijdelijke contracten bij WML en de aanstaande fusie? Met deze memo informeren wij u aan de hand van veel gestelde vragen en daarbij horende antwoorden over de stand van zaken van het fusietraject tussen de ISD en WML en geven we u informatie ondermeer over

Nadere informatie

Samenvatting. Imago-onderzoek

Samenvatting. Imago-onderzoek Imago-onderzoek 1 Samenvatting Dwaande, een campagne om Noordoost Fryslân meer bekendheid te geven, om meer toeristen naar de regio te trekken en om te inspireren en motiveren tot nieuwe initiatieven,

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

CONCEPT-Business model Werkplein Campus

CONCEPT-Business model Werkplein Campus CONCEPT-Business model Werkplein Campus Introductie Stichting Werkplein Campus het Bildt De stichting Werkplein Campus wil door het innoveren van het beroepsonderwijs samen met het bedrijfsleven opleidingen

Nadere informatie

Citymarketingbeleid Emmen 2012-2016

Citymarketingbeleid Emmen 2012-2016 Citymarketingbeleid Emmen 2012-2016 emmen Maakt Meer Mogelijk Inleiding Emmen is een gemeente met bijna 110.000 inwoners, en is daarmee de tweede gemeente in Noord-Nederland. Emmen is met name bekend

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007 Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam Februari 2007 1. Inleiding Op 12 december 2006 is het onderzoek naar Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam aan

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend

Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend Externe communicatie ambtelijke samenwerking Beemster- Purmerend Gemeente Beemster Versie: definitief Goedkeuring: gemeentesecretaris Beemster, Els Kroese Juni 2012 Auteur: Nancy van der Vin, Filtercommunicatie

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Promotie Veenendaal een jaar later... 30 mei 2011

Promotie Veenendaal een jaar later... 30 mei 2011 Promotie Veenendaal een jaar later... 30 mei 2011 Programma De vraag van Jackie Chan beantwoord Citymarketing Basics Strategie bij promotie van Veenendaal De vraag van Kees beantwoord Verschillen en overeenkomsten

Nadere informatie

BELEIDSCYCLUS MISSIE VISIE AMBITIE 2016: DE NTFU OP KOP STRATEGISCHE PIJLERS VOORWAARDEN

BELEIDSCYCLUS MISSIE VISIE AMBITIE 2016: DE NTFU OP KOP STRATEGISCHE PIJLERS VOORWAARDEN NTFU JAARPLAN 2015 BELEIDSCYCLUS MISSIE VISIE AMBITIE 2016: DE NTFU OP KOP STRATEGISCHE PIJLERS MARKTPOSITIE BELANGENBEHARTIGING VOORWAARDEN STERKE BONDSORGANISATIE INNOVATIEF HANDELEN NAAMSBEKENDHEID

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Bestuurlijke begeleidingsgroep Visie Amstelland Aantal bijlagen:

Nadere informatie

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 1. Aanleiding De BMWE-gemeenten willen zoveel mogelijk gezamenlijk het Centrum Jeugd en Gezin realiseren. Dit plan van aanpak is hierop

Nadere informatie

Sector : I Nr. : 10/63.13 Onderwerp : Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân

Sector : I Nr. : 10/63.13 Onderwerp : Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel Sector : I Nr. : 10/63.13 Onderwerp : Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân Ferwert, 11 december 2013 Op meerdere

Nadere informatie

Agenda Netwerk Noordoost 2011-2030. Mei-inoar wurkje oan e takomst fan Noardeast Fryslân!

Agenda Netwerk Noordoost 2011-2030. Mei-inoar wurkje oan e takomst fan Noardeast Fryslân! Agenda Netwerk Noordoost 2011-2030 Mei-inoar wurkje oan e takomst fan Noardeast Fryslân! MEI-INOAR WURKJE OAN E TAKOMST FAN NOARDEAST FRYSLAN! COLOFON VOORWOORD Februari 2011 Meer informatie Auke Piet

Nadere informatie

Resultaten Samen Anders gemeente Bronckhorst 9 oktober 2013

Resultaten Samen Anders gemeente Bronckhorst 9 oktober 2013 Resultaten Samen Anders gemeente Bronckhorst 9 oktober 2013 Wat merk je? - rust - leegstand van huizen, winkels en buitengebied - functies verdwijnen uit dorpen - veel praat bijeenkomsten - burgen bevragen,

Nadere informatie

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven

Economie. Gekwalificeerd personeel voor het bedrijfsleven Economie Versterking van de onderscheidende duurzame economische positie van met name de agrarische, toeristische en maritieme sector. Hoofddoel thema Bekendheid van de regio AV op internationaal, nationaal

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

voorstel NARVIC Adviesbureau voor communicatie, januari 2011

voorstel NARVIC Adviesbureau voor communicatie, januari 2011 voorstel NARVIC Adviesbureau voor communicatie, januari 2011 Even voorstellen Menno Bakker, communicatiebureau NARVIC Opgericht in 2000 Achtergrond: RUG, communicatie, journalistiek, marketing 5 professionals

Nadere informatie

Enquête Nieuwe Dorpsvisie Bantega

Enquête Nieuwe Dorpsvisie Bantega Enquête Nieuwe Dorpsvisie Bantega In het najaar van 2014 heeft het bestuur van Plaatselijk Belang Bantega een werkgroep samengesteld die de opdracht heeft gekregen om een nieuwe Dorpsvisie op te stellen.

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014 RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4541230 Aan : Gemeenteraad Datum : 15 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder G.J. van der Werff Programma : 10. Economie en wonen TITEL

Nadere informatie

Opzet ondernemingsplan

Opzet ondernemingsplan De organisatie Type organisatie Rechtsvorm en aansprakelijkheid KvK nr / BTW nr Verzekeringen Eigenschappen (en vergunningen) Vestigingsplaats en wijk Sinds (startdatum) Organigram (bestuur, personeel,

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN November 2014 PVDA PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN Een plan van De Partij van de Arbeid Voorne putten Werkgroep Economie & Werk Voorne Putten PvdA Nissewaard Gert-Jan Alberts Kim van de Kant PvdA Hellevoetsluis

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Afgelopen jaar bent u geïnformeerd over de mogelijkheden voor aanleg van glasvezel in de buitengebieden van de gemeenten Ommen en Hardenberg. In de tweede

Nadere informatie

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009 Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 25 november 2008 Naam opsteller : Thea Olivier Informatie op te vragen bij : Thea Olivier Portefeuillehouders : Jan Mesu Onderwerp: evaluatie Stuurgroep

Nadere informatie

PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten,

PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 10 maart 2009 Nummer PS : PS2009MME05 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008INT233656 Portefeuillehouder : Ekkers

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2013. In afwachting op de landelijke cijfers zijn eventuele correcties

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Onderwerp: Bestrijding werkloosheid ouderen: ouderenambassadeurs

Onderwerp: Bestrijding werkloosheid ouderen: ouderenambassadeurs gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6192 Inboeknummer 15BST00209 Dossiernummer 15.09.251 24 februari 2015 Commissie notitie Onderwerp: Bestrijding werkloosheid ouderen: ouderenambassadeurs Inleiding Duurzame

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Regioconsultatie Demografische Ontwikkelingen anticipeerregio Noordoost Fryslân

Regioconsultatie Demografische Ontwikkelingen anticipeerregio Noordoost Fryslân Regioconsultatie Demografische Ontwikkelingen anticipeerregio Noordoost Fryslân Datum: 16 mei 2013 Versie op basis van de regiotafels anticipeerregio Noordoost Fryslân Opgesteld door Public Result op verzoek

Nadere informatie

Beleidskader VERKOOP, MARKETING- EN COMMUNICATIESTRATEGIE (VMC) 2011-2015

Beleidskader VERKOOP, MARKETING- EN COMMUNICATIESTRATEGIE (VMC) 2011-2015 UITGANGSPUNTEN VMC-STRATEGIE 2011 TOT EN MET 2015 0. INLEIDING In 2007 is de basis gelegd voor het missie- en visietraject van Triodus met de belangrijkste opdracht het leveren van een bijdrage aan de

Nadere informatie

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen.

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen. Raadsbrief Made, 18 april 2011 Registratienr.: Onderwerp: Evaluatie Toerisme 2010 Portefeuillehouder: Ambtelijke coördinatie: Steller: M. Vos-Kroeze Grondgebied S. van Dijk Aanleiding: Met deze brief brengen

Nadere informatie

Verkort verkiezingsprogramma. Provinciale Statenverkiezingen 2011

Verkort verkiezingsprogramma. Provinciale Statenverkiezingen 2011 Verkort verkiezingsprogramma Provinciale Statenverkiezingen 2011 2 maart 2011 Inhoud 1 Fryslân blijft een zelfstandige provincie Pagina 3 2 De Friese Cultuurpas Pagina 3 3 Agrarisch ondernemen pagina 4

Nadere informatie

Koers Communicatie & Educatie Regionaal Landschap Drents-Friese Grensstreek

Koers Communicatie & Educatie Regionaal Landschap Drents-Friese Grensstreek 1 Koers Communicatie & Educatie Regionaal Landschap Drents-Friese Grensstreek 1. Inleiding De werkgroep Communicatie & Educatie Regionaal Landschap Drents-Friese Grensstreek werkt al enige tijd aan een

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Raadsnummer 15R6401 CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Inleiding Crowdfunding is een vorm van financiering voor projecten en ondernemingen. Een grote groep mensen legt een klein bedrag in om een project

Nadere informatie

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City.

Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Notitie afstemming Voortzetting Masterplan Havens Midden-Brabant en Logistics City. Naar aanleiding van de Stuurgroep bijeenkomst van het Masterplan Havens Midden- Brabant heb ik gekeken naar de mogelijke

Nadere informatie

Aanvullingen, wijzigingen en reactive op regiobijeenkomsten plan Opschalingscluster Sieswerd

Aanvullingen, wijzigingen en reactive op regiobijeenkomsten plan Opschalingscluster Sieswerd Stichting Opschalingscluster Sieswerd Schwartzenbergweg 3 8743 KX HICHTUM 06 46257129 sieswerd@sieswerd.nl Aan: Fryslân foar de Wyn info@fryslanfoardewyn.nl Kenmerk: --- Datum: 1 juli 2014 Bijlagen: ---

Nadere informatie

Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk

Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk Masterplan 2010-2015 Beleef Bestemming Bergeijk Dit masterplan is opgesteld door de programmacommissie Meerjarenprogramma Beleef Bestemming Bergeijk, waarin bestuursleden zitting hadden van de navolgende

Nadere informatie

De grensoverschrijdende Regio Krachten in het Noorden. Alex Voordes AM bv Noordoost 13 mei 2011

De grensoverschrijdende Regio Krachten in het Noorden. Alex Voordes AM bv Noordoost 13 mei 2011 I De grensoverschrijdende Regio Krachten in het Noorden Alex Voordes AM bv Noordoost 13 mei 2011 Grensoverschrijdend of uitdagend? Grensoverschrijdend Wat was er eigenlijk grensoverschrijdend? Waar komen

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Administratie Diamant Politie

Administratie Diamant Politie De resultaten van drie onderzoeksprojecten van het SOMA Dossier Administratie Diamant Politie We hebben de lezers steeds op de hoogte gehouden van de onderzoeks- projecten van het SOMA. We zijn dan ook

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Programma Stadspromotie Utrecht nationaal en internationaal profileren als een stad met een aantrekkelijk klimaat om te wonen, werken, studeren, leven, bezoeken en investeren. Wat

Nadere informatie

Toeristische Visie 2015

Toeristische Visie 2015 Toeristische Visie 2015 Raadsinformatieavond 2 september 2015 www.regioalkmaar.nl Regio Alkmaar 7 gemeenten 288.000 inwoners Aanleiding Noodzaak en urgentie Merkkracht streken 2013 Bron: Hendrik Beerda.

Nadere informatie

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM OPGAVE Tijdens het werken aan binnenstedelijke opgaven merken wij een grote betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Zij spreken vaak vol passie over hun stad en komen met

Nadere informatie

1. Ondernemersnetwerken als motor voor gebiedsontwikkeling

1. Ondernemersnetwerken als motor voor gebiedsontwikkeling Ambitieproject Versterking Ondernemersnetwerk Noordoost Bestemd voor: Themagroep ERT Auteur: Auke Piet van der Meulen Vastgesteld en ondertekend op: 16 mei 2013 Inhoudsopgave 1. Ondernemersnetwerken als

Nadere informatie

Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1

Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1 Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1 Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 2 De Liemers, helemaal goed! De promotie van de Liemers richt zich op vier

Nadere informatie

Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe

Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe Derde Kamer Bijeenkomst De regio weer op de kaart Hotel Van der Valk, Nieuw Amsterdam, 21 september 2006 Prof.dr. P.H. Pellenbarg Faculteit der Ruimtelijke

Nadere informatie

Enkele succesvolle voorbeelden

Enkele succesvolle voorbeelden Enkele succesvolle voorbeelden OP ZOEK NAAR HET DNA VAN MOERDIJK Bevorderen van behouden een voorkeur voor de zorgen dat product en communicatie op orde zijn om relevante doelgroepen aan te spreken

Nadere informatie

Toezeggingen. Leden van het college, DT, Van: Richtje de Vries Datum: 28 maart 2013 Betreft:

Toezeggingen. Leden van het college, DT, Van: Richtje de Vries Datum: 28 maart 2013 Betreft: Toezeggingen Aan: Raadsleden CC: Leden van het college, DT, Van: Richtje de Vries Datum: 28 maart 2013 Betreft: Motie CDA (pro)motie Portefeuillehouder: mevrouw L.A.M. Kompier Afstemming: ja Vraagsteller:

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Plan van Aanpak n.a.v. Akkoord van Westerlee. Gemeente Stadskanaal 14 september 2015

Informatiebijeenkomst Plan van Aanpak n.a.v. Akkoord van Westerlee. Gemeente Stadskanaal 14 september 2015 Informatiebijeenkomst Plan van Aanpak n.a.v. Akkoord van Westerlee Gemeente Stadskanaal 14 september 2015 Inleiding Het akkoord van Westerlee: Aanleiding Kernpunten Bestuurlijke afspraken Financiering

Nadere informatie

Startdocument anticipeerregio Noordoost-Fryslân

Startdocument anticipeerregio Noordoost-Fryslân Startdocument anticipeerregio Noordoost-Fryslân Startdocument anticipeerregio Noordoost-Fryslân 22 november 2012 Versie op basis van de regiotafels anticipeerregio Krimp Noordoost-Fryslân Opgesteld door

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie