EXTRA! BEURSSPECIAL WATERSECTOR HEEFT GELD ZAT TRAINEN OP RAMPEN: NIET ECHT, MAAR OOK GEEN SPELLETJE KLAAS WIJNSMA KARLA PEIJS:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EXTRA! BEURSSPECIAL WATERSECTOR HEEFT GELD ZAT TRAINEN OP RAMPEN: NIET ECHT, MAAR OOK GEEN SPELLETJE KLAAS WIJNSMA KARLA PEIJS:"

Transcriptie

1 2 Maandblad voor waterprofessionals 27 februari ste jaargang EXTRA! BEURSSPECIAL KARLA PEIJS: WATERSECTOR HEEFT GELD ZAT KLAAS WIJNSMA VAN DE WARME OVEN NAAR HET KOUDE WATER TRAINEN OP RAMPEN: NIET ECHT, MAAR OOK GEEN SPELLETJE

2 2 ACHTER DE COVER Tekst Barbara Schilperoort Fotografie Kees Hummel Wie? Klaas Wijnsma (29), niet geboren maar wel getogen en nog steeds inwoner van Berlikum, een dorp van inwoners in de Friese gemeente Menaldumadeel. Voorbestemd om zijn ouders als dorpsbakker op te volgen en daarom in het bezit van alle nodige bakkersvakdiploma s. Een meelallergie dwong hem zich te laten omscholen. Klaas had wel iets met techniek en drinkwaterbedrijf Vitens was bereid ook ongeschoolde krachten in dienst te nemen. Zo maakte hij vijf jaar geleden de overstap van de warme oven naar de koude watersector. Na allerlei opleidingen (intern en bij de stichting Wateropleidingen) is hij nu senior monteur distributie. Waar? Voor het regelen van bepaalde zaken, gaat hij naar het Vitens-kantoor in Leeuwarden. Maar zijn huis is zijn standplaats, zijn werkbusje zijn werkplek en zijn laptop zijn bureau. Daar begint mijn werkdag. Meldingen van onderhoudsklachten, reparatieverzoeken, gesprongen waterleidingen, komen binnen bij het callcenter. Daar verdelen ze de werkzaamheden over de monteurs. We hebben allemaal een eigen regio. Ik werk door heel Friesland, maar de meeste klussen doe ik in Leeuwarden en omgeving. Meestal ben ik buitenshuis bezig, zoals hier, met het repareren van een gesprongen waterleiding. Van de kilometer Vitens-leidingen kan er wel eens wat stuk gaan. Bijvoorbeeld na een storm. Als een boom omwaait, kunnen de wortels delen van de leidingen beschadigen. Wat? Ter plaatse is makkelijk te zien waar ik moet zoeken. Daar komt namelijk water naar boven! Dus is de lekkage in de buurt. Het hele leidingnet staat digitaal in mijn laptop. Het eerste dat je doet, is de sectie waar het lek zit afsluiten. Dan bestel ik een kraantje en ga de grond in om te zien wat er precies aan de hand is. Soms is het probleem met een reparatieklem verholpen. Andere keren is het nodig om een tussenstuk of zelfs een hele sectie te vervangen. Verder zijn we regelmatig binnenshuis, bij particulieren, aan het werk. Bijvoorbeeld omdat de hoofdkraan vastzit of niet goed werkt. Of als watermeters lekken of niet meer tellen. We onderhouden ook veel watermeteropstellingen in fabrieken. En de brandkranen voor de brandweer. Waarom? In dit werk heb ik alle vrijheid. Ik ben zelfstandig, kan veel zelf regelen en plannen. Ja, net als in de bakkerij, maar daarmee houdt elke vergelijking op De watersector en het werken bij Vitens bevallen goed, maar hij wil wel hogerop. Daarom gaat Klaas weer verder met leren.

3 3 INHOUD KARLA PEIJS: DRINKWATERBEDRIJVEN WORDEN GEWANTROUWD 20 OEFENEN OP CALAMITEITEN IS GEEN SPELLETJE PR-MACHINE DRAAIT VOOR KRAANWATER 31 EXTRA: ALLE INFORMATIE OVER AQUA NEDERLAND VAKBEURS & RIOLERINGSVAKDAGEN VASTE RUBRIEKEN Hoogstandje Ruim baan voor het wild in twee waterwingebieden Waternetwerk Programma voorjaarscongres KNW Executive program: Het brein in de waterketen Vakantiecursus over de spanning van K3 Watertechniek Technische informatie uit de watersector Op pad met Henk Schobben (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier) Waterwetenschap Wilgen kunnen water goed schoonmaken Warmer klimaat slecht voor veen in Friesland Herstel ouderwetse beek winst voor natuur en boer Verder op H 2 O Online Overzicht van alle nieuwe vakinformatie op 68 NR 2 / FEBRUARI HOE LANG VINDEN BEDRIJVEN ONS WATER- LAND AANTREKKELIJK? COLOFON Maandblad H2O is een uitgave van de Stichting H2O. REDACTIE Monique Bekkenutte (hoofdredacteur), Roel Smit (producent/ eindredacteur), Anne de Boer; Binckhorstlaan 36, M417, 2516 BE Den Haag, , REDACTIE RAAD René Arninkhof, Matthijs van den Brink, Erwin de Bruin, Roberta Hofman-Caris, Henk Dekker, Daphne de Koeijer, Hans Middendorp, Johan van Mourik, Jos Peters, Jan Roelsma, Joris Schaap, Veerle Sperber, André Struker, Marlies Verhoeven, Marie-José van de Vondervoort, Michiel van Willigen, en Jason Zondag. VORMGEVING Ronald Koopmans BLAD MANAGEMENT Gerrit Holtman ADVERTENTIEVER- KOOP PSH Media Sales, Shahin Habbah, Postbus 30095, 6803 GM Arnhem, , DRUK Senefelder Misset, Doetinchem ABONNEMENTEN NR2 / FEBRUARI 2014

4 4 O HOOFDROLSPELERS H 2 KARLA PEIJS: ER IS NOG GELD ZAT IN DE WATERSECTOR Tekst Roel Smit Fotografie Gabby Louwhoff

5 5 Het ontbreekt aan vertrouwen tussen drinkwaterbedrijven aan de ene kant en waterschappen en gemeenten aan de andere kant. En de watersector moet niet zeuren, want: Er is nog geld zat. We zullen Karla Peijs, voorzitter van de Visitatiecommissie Waterketen, nog veel horen in Het tweede interview in een reeks met hoofdrolspelers in de Nederlandse watersector. Is het glas half leeg of half vol? De Visitatiecommissie Waterketen, onder voorzitterschap van oud-minister Karla Peijs, heeft nog een klein jaar te gaan. Eind 2014 moet duidelijk zijn of waterschappen, gemeenten en drinkwaterbedrijven zoveel efficiënter kunnen werken dat het vanaf 2020 uiteindelijk 450 miljoen euro per jaar oplevert. Eind januari kreeg minister Schultz van Haegen, de opdrachtgever van de Visitatiecommissie, een rapport over hoe het ervoor staat met de uitvoering van de afspraken over de waterketen uit het Bestuursakkoord Water van Eén van de conclusies: wat er nu toe aan besparingen bedacht is, telt nog lang niet op tot de beloofde 450 miljoen. Dan zijn er twee soorten reacties. De eerste is die van de gemeenten en de waterschappen: Gemeenten en waterschappen zijn goed op weg om te besparen in de afvalwaterketen. Een tandje erbij en de afgesproken besparingen worden gehaald. De tweede komt van de industriële watergebruikers. Volgens hen legt de commissie-peijs de onmacht van het waterpraatcircuit feilloos bloot. Het spoor van overleg en samenwerking loopt dood, het Rijk moet ingrijpen. Hoe kan één, helder geschreven rapport tot zulke verschillende reacties leiden? In Den Haag hebben we een gesprek met Karla Peijs. BENT U TEVREDEN? DE REK IS ERUIT, ZEGGEN SOMMIGEN. ZOVEEL AANDACHT VOOR EFFICIENCY GAAT TEN KOSTE VAN DE INNOVATIE EN DAT IS SLECHT VOOR DE LANGERE TERMIJN. Karla Peijs: Dat ben ik niet. Ik ben pas tevreden als we die 450 miljoen aan besparingen op tafel hebben. De drinkwaterbedrijven, die 70 miljoen euro structureel moeten besparen, gaan het waarschijnlijk wel redden, maar voor wat betreft de resterende 380 miljoen durf ik nog geen voorspelling te doen. We zitten er als het om harde, concrete maatregelen gaat nog ver van af. Ik ben wel blij dat het kostenbewustzijn in de sector lijkt te groeien. Er is in het begin veel gemopperd. De commissie zou alleen maar oog hebben voor de kosten, terwijl we met z n allen toch zo leuk bezig zijn Dat beeld begint te draaien. Inventief zijn, op de kosten letten, is juist een heel leuke sport. Bovendien komen de voordelen van de besparingen in de eigen regio terecht. De inwoners en gebruikers in de regio worden er zelf beter van. > Ik geloof er niets van. Uit gesprekken met de sector is me gebleken dat er best nog veel rek in zit. Men heeft gewoon nog geld zat. En als het geld op is, dan worden vaak de heffingen voor de burgers verhoogd. Niemand kijkt serieus over de schouders van de waterketenorganisaties mee. De eindgebruiker protesteert niet; drinkwater is een eerste levensbehoefte en is goedkoper dan elektriciteit, gas, internet of de kabel. Weet hij veel. En de invloed van politieke controle op die bedrijven is pas in het beginstadium. De gedeputeerde van de provincie of gemeente is aanwezig bij de aandeelhoudersvergadering van het drinkwaterbedrijf, maar kan de boeken ook niet controleren. Hij of zij zit daar als een van de aandeelhouders. De inhoud van het beleid komt niet aan de orde. Dat is praktisch onmogelijk. Natuurlijk zijn er benchmarks, die helpen ook wel, maar die worden door de ketenorganisa- NR2 / FEBRUARI 2014

6 6 Koploper Peloton Noordkop Achterblijver West Friesland Noord-Kennemerland noord Groningen & Noord Drenthe Friesland Reest en Wieden Amstel Gooi en Vecht Noordkop Noord-Kennemerland Afvalwaterketen Salland zuid Zaanstreek- Noord-Kennemerland Flevoland Waterland Capelle a/d IJssel Oost Veluwe Rijnland Vallei en Eem Delfland-Kortenoord Winnet Amstel Rheden Gooi Achterhoek en Vecht Krimpenerwaard Roterdam Alblasserwaard- Rivierenland Regio Arnhem- Capelle Voorne Putten a/d Vijf IJssel Heerenlanden Nijmegen Rijnland Drechtsteden a Hoeksche Waard Goeree Overflakkee Alm en BiesboschMeijerij AS50+ Land van Cuijck Delfland-Kortenoord Winnet Waterkring west Hart van Brabant Zeeland Waterkring Baronie Krimpenerwaard Venlo-Venray Peelgemeenten Roterdam Waterportaal Zuidoost Brabant Koploper Koploper Peloton Achterblijver West Friesland Noord-Kennemerland noord Boce Twents Waternet Friesland Afvalwaterketen Flevoland Noord Veluwe zuid Zaanstreek- Noord Veluwe Waterland Alblasserwaard- Rivierenland Regio Arnhem- Voorne Putten Vijf Heerenlanden Nijmegen Limburgse Peelen Drechtsteden a Hoeksche Waard Goeree Overflakkee Alm Westelijke en Biesbosch Mijnstreek Meijerij AS50+ Parkstad Land van Cuijck Maas en Mergelland Waterkring west Hart van Brabant Zeeland Waterkring Baronie Venlo-Venray Totaalbeeld regio s Peelgemeenten Waterportaal Zuidoost Brabant Koploper Peloton Peloton PWN Waternet Dunea Oasen Evides Brabant Water Dunea PWN Vitens Waternet Groningen Drenthe WML Oasen Evides Brabant Water Totaalbeeld drinkwaterbedrijven Groningen & Noord Drenthe HET TUSSENRAPPORT VAN KARLA PEIJS Op 23 januari overhandigde Karla Peijs een voortgangsrapportage van haar Visitatiecommissie Reest en Waterketen Wieden aan minister Schultz van Boce Haegen (Infrastructuur en Milieu). De opdracht Salland van de commissie is ogenschijnlijk simpel: ga na of de watersector in staat Twents Waternet is om in 2020 via efficiencyverbetering een Oost Veluwe structurele besparing van 450 miljoen euro Vallei en Eem Rheden Achterhoek (prijspeil 2010) te realiseren. De drinkwaterbedrijven moeten 70 miljoen leveren, gemeenten en waterschappen de resterende 380 miljoen. Zo hebben de partijen in de watersector het in 2011 in het Bestuursakkoord Water zelf afgesproken: de kosten blijven stijgen, maar Groningen we laten ze 450 miljoen euro minder stijgen. Met de voortgangsrapportage Limburgse Peelen sluit de Visitatiecommissie de fase van inventarisatie af, die de tweede helft van vorig jaar Drenthe heeft plaatsgevonden. Op basis van informatie Westelijke Mijnstreek Parkstad Maas en Mergelland van drinkwaterbedrijven en regio s (waterschappen en gemeenten) heeft de commissie geanalyseerd hoe de vlag erbij hangt. Dat wil zeggen: hoe hard zijn de ambities voor kostenbesparing, hoe stevig zijn ze bestuurlijk verankerd en hoe staat het ervoor met de uitvoering Vitens van de plannen? Voor wat betreft dat laatste: de waterketenorganisaties die de commissie op de korrel heeft, lopen achter op de afspraak in het Bestuursakkoord Water om eind 2012 in 75 procent van de regionale kringen effectief en WML doelmatig samen te werken aan de uitvoering van bindende afspraken. De drinkwaterbedrijven zullen hun 70 miljoen aan besparingen in 2020 wel halen, zegt Peijs, over de haalbaarheid van de resterende 380 miljoen heeft ze zorgen. Om precies te zijn: De kwaliteit van de ontvangen informatie is zodanig dat de commissie de omvang van de totale (realistische) besparingsambities op dit moment niet kan vaststellen. De Visitatiecommissie geeft de regio s en drinkwater bedrijven een predicaat afkomstig uit het wielerjargon: koploper, peloton of achterblijver. Daarbij wordt gekeken naar het ambitieniveau, naar de randvoorwaarden en naar de uitvoering van plannen. In het rapport worden 17 van de regio s (waterschappen en gemeenten) als koploper bestempeld, terwijl er 23 tot het peloton behoren en 10 achterblijvers zijn. De tien drinkwaterbedrijven vallen in twee groepen uiteen: 5 koplopers, 5 peloton. Dit zijn echter relatieve begrippen. Van koplopers is niet automatisch gezegd dat ze de besparingsdoelstelling al in het zicht hebben. Conclusie van de commissie: Zonder forse extra inspanningen van de achterblijvers zullen landelijk bezien de doelen van het Bestuursakkoord Water niet worden gehaald. Als dit zo blijft, moeten de andere waterketenorganisaties meer doen. ties zelf uitgevoerd. Dat is een beperking. Ik denk dat een bedrijfsmatige visie op het werken van gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven zou aantonen dat er nog heel veel ruimte is voor efficiencywinst. WAAR ZIT DIE RUIMTE VOOR MEER EFFICIENCY? > We hebben een fantastische drinkwatersector, maar het ontbreekt aan vertrouwen tussen drinkwaterbedrijven aan de ene kant en waterschappen en gemeenten aan de andere kant. Drinkwaterbedrijven worden niet behandeld alsof ze onderdeel zijn van de waterketen. Iemand van een drinkwaterbedrijf heeft ooit eens gezegd: geef al die taken maar aan ons, wij kunnen het beter en efficiënter. Daardoor is een verschrikkelijk wantrouwen ontstaan, tot op de dag van vandaag. Terwijl voor samenwerking drie dingen nodig zijn: vertrouwen, vertrouwen, vertrouwen. Dat wantrouwen komt ook naar voren uit het Bestuursakkoord Water: waarom is niet gezegd dat de hele sector 450 miljoen moet besparen, waarom is dat gesplitst in 380 miljoen voor de gemeenten en de waterschappen en 70 miljoen voor de drinkwatersector? Waarom? Ik denk dat de drinkwaterbedrijven best wat meer zouden kunnen doen, zeker in de samenwerking met de waterschappen en de gemeenten. Weten we in de watersector echt van elkaar welke assets iedereen tot zijn beschikking heeft? Weten we echt of het

7 7 allemaal efficiënt geregeld is met onderhoud? Ik denk dat we daar niet zoveel idee van hebben. Het is ook goed te kijken naar het bedrijfsleven, waar men meer de tucht van de markt ervaart. De machines van Dow Chemical moesten in het verleden regelmatig een paar dagen stilgelegd worden voor onderhoud. Dat kost veel geld. Daarvoor hebben ze iets bedacht. Ze monitoren de samenstelling van de olie die machines gebruiken en bevat deze ijzerdeeltjes, al zijn het maar nano-hoeveelheden, dan is sprake van slijtage en krijgt de machine een onderhoudsbeurt. Daar kun je wat van leren. UW COMMISSIE HEEFT GEEN BATTERIJ ACCOUNTANTS TOT HAAR BESCHIKKING, ZOALS U DAT ZELF UITDRUKT. KUNT U UW WERK DAN WEL GOED DOEN? U WILT ZICH NIET OM DE TUIN LATEN LEIDEN DOOR FOEFJES EN SMOESJES ; WAT BEDOELT U DAARMEE? UW COMMISSIE FOCUST OP SAMENWERKING TUSSEN PARTIJEN. DE MANIER WAAROP WE HET IN NEDERLAND GEORGANISEERD HEBBEN, HOORT NIET TOT UW TAKEN. ALS U DIE STRUCTUUR ZOU MOGEN BEOOR- DELEN, ZIET U DAN NOG MEER KANSEN VOOR EFFICIENCY- VERBETERING? > We gaan veel op bezoek bij regio s en drinkwaterbedrijven. In 2014 gaan we eerst alle achterblijvers bezoeken, want die hebben de meest tijd nodig om het been bij te trekken. Het uitgangspunt is dat we moeten kunnen vertrouwen op de plannen die ons worden voorgelegd, maar we stellen daarbij wel vragen: waarom zijn jullie een achterblijver, wat hindert jullie bij samenwerking en innovatie? Dan gaan we naar de koplopers en het peloton; daar moeten ze door hun klassering niet achterover gaan leunen. Want ook daar kan het heel vaak nog beter. Ik moedig organisaties ook aan om elkaar te helpen; daar is echt niets mis mee. De sector heeft de verantwoordelijkheid voor die 450 miljoen gezamenlijk op zich genomen, dus moet ze ook gezamenlijk leveren. > We vergelijken de huidige plannen met eerdere voornemens en beoordelen dan of echte efficiencywinst wordt bereikt. Een foefje kan bijvoorbeeld zijn het uitstellen van investeringen. Dat levert ook geld op, maar dat is in het algemeen slechts een tijdelijk voordeel en geen echte efficiencywinst. Wel kan het verstandig zijn bij het doen van investeringen veel meer samen te werken, maar dat is iets anders. Een andere truc kan zijn het overhevelen van heffingen naar de algemene onroerende-zaakbelasting of zo. Het is niet zo makkelijk om daar de vinger achter te krijgen, maar we proberen het wel te weten te komen. > (Karla Peijs lacht en laat een stilte vallen) Alsvragen beantwoord ik natuurlijk niet. Maar laat ik toch één ding zeggen: het is mijn vaste overtuiging dat de operatie waar we nu mee bezig zijn met gemak moet lukken. Lukt het niet, halen we die 450 miljoen niet binnen, dan zullen zulke discussies zeker weer oplaaien. Daar wilde ik het maar bij laten. Karla Peijs (69) was in de jaren tachtig lid van Provinciale Staten van Utrecht voor het CDA en van 1989 tot 2003 voor dezelfde partij lid van het Europees Parlement. Ze was minister van Verkeer en Waterstaat in de kabinetten- Balkenende II en III ( ). Daarna was ze tot 2013 commissaris van de Koningin in Zeeland. NR2 / FEBRUARI 2014

8 8 HOOGSTANDJE O H 2 Ruimte voor wild, maar ook voor fietsers en wandelaars RUIM BAAN VOOR HET WILD IN TWEE WATER- WINGEBIEDEN Het lijkt een normaal viaduct als je met de auto over de Zandvoortselaan tussen Bloemendaal en Zandvoort rijdt. Maar dat is het niet. Het is een natuurbrug, de eerste van drie viaducten die twee natuurgebieden met elkaar moeten verbinden: het Nationaal Park Zuid-Kennemerland (wingebied van drinkwaterbedrijf PWN) en de Amsterdamse Waterleidingduinen (wingebied van Waternet). Tekst Roel Smit Fotografie Marcel Molle Een aaneengesloten natuurgebied van hectare

9 9 Damherten mogen de Amsterdamse Waterleidingduinen niet uit Eind vorig jaar werd de Natuurbrug Zandpoort, waarvan de aanleg inclusief grondverwerving 9 miljoen euro heeft gekost, officieel opgeleverd. Door deze en twee nog aan te leggen bruggen moet weer een aaneengesloten natuurgebied van meer dan hectare ontstaan. Planten en dieren, zoals ree, wezel, hazelworm, zandhagedis, rugstreeppad, duinroos en allerlei vlindersoorten krijgen meer mogelijkheden om zich te verspreiden en voort te planten. De ecologische zone de passage waarvan alleen dieren gebruik kunnen maken is 40 meter breed. Onderzoeksinstituut Alterra heeft berekend dat dit minimaal noodzakelijk is voor het goed functioneren van een ecologische verbinding. Het complete viaduct is 53 meter breed; ook fietsers, wandelaars, ruiters en rolstoelgebruikers kunnen er gebruik van maken. Damherten voorlopig niet. Hun aantal is de laatste jaren in de Amsterdamse Waterleidingduinen zo sterk toegenomen en ze veroorzaken zoveel overlast dat de gemeente Amsterdam toestemming heeft gegeven een flink aantal af te schieten. De partijen die bij de natuurbrug betrokken zijn, hebben besloten tijdelijk schrikdraad te plaatsen om te voorkomen dat de damherten zich via het viaduct over een groter deel van de regio gaan verspreiden. De natuurbrug is gerealiseerd door het Nationaal Park Zuid-Kennemerland, de provincie Noord-Holland, de gemeenten Zandvoort en Bloemendaal, Prorail, Natuurmonumenten en de beide drinkwaterbedrijven PWN en Waternet. De Europese Unie leverde een financiële bijdrage, want de brug is onderdeel van de zogeheten ecologische hoofdstructuur, een netwerk van natuurgebieden. De komende tijd wordt onderzocht of de brug zijn functie zal vervullen: gewoon door te tellen welke dieren er gebruik van maken. Daarover wordt wel eens lacherig gedaan. Concrete onderzoeksgegevens over de meerwaarde van dit soort projecten zouden ontbreken; het zou meer een dure liefhebberij van natuurfreaks zijn. De initiatiefnemers van de natuurbrug Zandpoort zien dat anders: een eerdere natuurbrug (Zanderij Crailoo in t Gooi) blijkt volgens onderzoek van Alterra boven verwachting goed te werken. Maar misschien moet je het ook wat ruimer zien, zoals Piet Veel (natuurbeheerder bij PWN) het kort geleden verwoordde in het blad van Landschap Noord-Holland: In het buitenland begroten ze bij de aanleg van wegen 1 of 2 procent van het budget voor dit soort compensatiemaatregelen. Daar verblikt of verbloost niemand van. Hier gebeurt het naderhand en dan lijkt het heel wat, maar het is slechts een fractie van de kosten van de infrastructuur. NR2 / FEBRUARI 2014

10 Een open SCADA systeem dat exact is afgestemd op uw behoefte. Aquaview++ optimaliseert het beheer en de besturing van afvalwater- en waterbehandelingsinstallaties. Het programma heeft een moderne gebruiksvriendelijke user interface en is ontwikkeld om vanaf iedere gewenste locatie de gegevens van meerdere pompstations te kunnen verzamelen, te bekijken en te bewerken. Hierdoor maakt Aquaview++ het mogelijk om ook realtime control het overzicht te houden in het functioneren van alle pompstations. Het systeem kan volledig aangepast worden aan uw specifieke eisen. Benieuwd wat Aquaview++ voor u kan betekenen? Wij adviseren u graag over de meest geschikte oplossing. xylemwatersolutions.com/nl +31 (78)

11 WATERNETWERK NIEUWS UIT HET NETWERK VAN WATERPROFESSIONALS 11 VOORJAARSCONGRES KNW OVER WATERBEHEER IN DE TOEKOMST Hoe gaan we ons water de komende vijftig jaar beheren? Het Voorjaarscongres van Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW) op donderdag 10 april heeft als thema het waterbeheer van de toekomst. Aanleiding is de verschijning van een rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in maart van dit jaar. De OESO heeft in opdracht van de Nederlandse overheid onderzoek gedaan naar de vraag of waterbeheer en waterbestuur ( water governance ) in Nederland klaar zijn voor de toekomst. In het onderzoeksrapport staan aanbevelingen voor de organisatie van het waterbeheer voor de komende 50 jaar. Deze aanbevelingen vormen een belangrijke basis voor de discussies in Nederland over de toekomst van het waterbeheer. Tijdens de middag laten we ons op TEDx-achtige wijze inspireren door diverse sprekers. Keynote speaker is Ruud Veltenaar, filosoof en trendwatcher, met zijn presentatie Shift Happens: een wervelende en boeiende multimediale presentatie over de belangrijkste trends en ontwikkelingen die de wereld in sneltreinvaart transformeren. Ook hier staat de vraag centraal: hoe maken we de volgende stap, op weg Waterbeheer 3.0? Programma 8.45 uur Algemene ledenvergadering KNW 9.00 uur Inloop met koffie en thee voor congresgangers 9.30 uur Welkom (dagvoorzitter Herman Havekes, Unie van Waterschappen/KNW) 9.35 uur Wat staat in het OESO-rapport? (Rob Uijterlinde, Unie van Waterschappen) 9.55 uur Wat doet het kabinet met het rapport? (Roel Feringa, ministerie van I&M) uur Wetenschappelijke beoordeling (Remco Nehmelman, Universiteit van Utrecht/ Raad voor openbaar bestuur Moet onze financiering anders? (Robert van Cleef, Sterk Consulting) uur Vragen aan sprekers uur Pauze uur Reactie van stakeholders op rapport Peter Glas (Unie van Waterschappen), Renée Bergkamp (Vewin), Roy Tummers (VEMW), Carla Alma (Water Natuurlijk/DB Waterschap Noorderzijlvest), Ina Adema (burgemeester Veghel, VNG) uur Discussie uur Uitreiking H 2 O-prijs uur Lunch uur Welkom (middagvoorzitter Elgard van Leeuwen) Inspiratie en de Leerlijnen in de watersector (Henk Ardesch, Oasen) Jaffar Al Alani (voormalig jeugddijkgraaf) uur Keynote speech: Shift happens - megatrends met impact (Ruud Veltenaar, filosoof en trendwatcher) uur Netwerkborrel De locatie is conferentiehotel Kontakt der Kontinenten, Amersfoortsestraat 20 in Soesterberg. Voor meer informatie of aanmelden, zie de website. KORT NIEUWS Nieuw laboratorium van zes waterschappen Op vrijdag 10 januari onthulden medewerkers en bestuurders de naam van het nieuwe laboratorium van de waterschappen Groot Salland, Vechtstromen, Reest & Wieden, Rijn & IJssel, Vallei & Veluwe en Zuiderzeeland. Die naam luidt Aqualysis. Door de samenvoeging van de verschillende laboratoria kan Aqualysis de waterschappen beter bedienen en delen alle waterschappen in het kostenvoordeel dat wordt behaald. De directeur van Aqualysis is Herman van den Berg, voormalig laboratoriummanager van het laboratorium van Groot Salland in Zwolle. Bestuursvoorzitter Lida Schelwald en labo ratoriumdirecteur Herman van den Berg hebben zojuist de nieuwe naam van het laboratorium voor de zes waterschappen onthuld: Aqualysis Watertrainees zoeken werkplek De werving van jong watertalent voor de achtste ronde van het Nationaal Watertraineeship is van start gegaan. Het Nationaal Watertraineeship is een traineeship voor pas afgestudeerde hbo- en wo- talenten in de watersector. Tijdens een 2-jarig programma werken de jonge professionals vier dagen per week bij een organisatie. De vijfde dag werken zij gezamenlijk aan waterprojecten, ingebracht door de deelnemende organisaties, en volgen zij een persoonlijk leiderschapsprogramma. Voor de lichting die start in april 2014 worden nog traineewerkplekken gezocht. Kijk voor meer informatie op de site of bel NR2 / FEBRUARI 2014

12 12 AGENDA 5 MAART, ZWOLLE Doorbraakvrije dijken: wensdroom of maakbaar? Tijdens deze studiedag wordt de laatst ontwikkelde kennis gepresenteerd en vindt een discussie plaats over de toekomst van doorbraakvrije dijken. Organisatie: STOWA/Deltaproof en Kennis voor Klimaat. 6 MAART, UTRECHT AZURE 1.0 Informatiemiddag voor modelleurs over grondwatermodel AZURE 1.0. Modelleurs die geïnteresseerd zijn in werken met AZURE kunnen bovendien op woensdag 12 maart en op dinsdag 18 maart (van tot uur) eveneens terecht op een vrij toegankelijke trainingsmiddag bij Deltares in Utrecht. Organisatie: Deltares. 13 MAART, EINDHOVEN Bomen en grondwater Bijeenkomst van de Werkgroep Stedelijk Grondwater. Ook bomen kunnen last hebben van te veel of te weinig grondwater. Hoe zit het precies met deze relatie en hoe kun je omgaan met dergelijke problemen? Organisatie: Werkgroep Stedelijk Grondwater 13 MAART, UTRECHT Mini- en maxicursussen Cursussen van een dagdeel of een dag met praktijkinformatie voor rioleringsmedewerkers. Keuze uit 21 cursussen op het gebied van techniek, beheer, beleid en regelgeving. Organisatie: Stichting Rioned. 13 MAART, UTRECHT Emissiesymposium Jaarlijks symposium. Organisatie: Deltares, Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA), Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW) en Rijkswaterstaat Waterdienst. Meer informatie binnenkort beschikbaar. 17 MAART, DEN HAAG Waterschapsdag 2014 Thema: Waterschappen internationaal: brengen en halen. Gastsprekers zijn onder anderen Yves Leterme, oud-premier van België en plaatsvervangend secretaris-generaal van de OESO, en Melanie Schultz van Haegen, minister van Infrastructuur en Milieu. Organisatie: Unie van Waterschappen MAART, GORINCHEM Aqua Nederland Vakbeurs Tijdens Aqua Nederland Vakbeurs presenteren zich bedrijven gericht op waterbehandeling, legionellapreventie, desinfectie, Organiseert u een evenement voor waterprofessionals dat vermelding verdient in de rubriek Agenda? Meld het dan aan de redactie van maandblad H 2 O: pompen en meet- en regeltechniek. Tijdens de vakbeurs kan men in een sfeervolle ambiance netwerken, kennismaken en zaken doen. Gelijktijdig vinden de Rioleringsvakdagen plaats, waar bedrijven die gericht zijn op installatie, inspectie en beheer van rioleringsystemen en afvalwater zich presenteren. Organisatie: Evenementenhal Gorinchem. 20 MAART, LEEUWARDEN Wereld Water Dag 2014 Jaarlijks evenement om aandacht te vestigen op het belang van zoetwater. Thema in 2014 is water en energie. In Leeuwaarden wordt een dagvullend programma georganiseerd, met onder meer een keynote speech van ex-staatssecretaris Ben Knapen. Organisatie: Aqua for All, Netherlands Water Partnership, Wetsus, CEW, Water Alliance en Vitens-Evides International. 20 MAART, GORINCHEM Minicursus Mechanical Seals Tijdens Aqua Nederland Vakbeurs, congreszaal 2, vindt deze mini-cursus plaats. U kunt kennismaken met de laatste stand van de techniek en de toepassingen van mechanical seals in afval- en drinkwaterzuiveringen en de industrie. Organisatie: Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW) in samenwerking met Vos Rotating BV en Delfluent Services. 20 MAART, ARNHEM Kennisdag Inspectie Waterkeringen 2014 Aandacht voor enkele recente calamiteiten met hoogwater in het buitenland. Daarnaast wordt behandeld hoe men van deze nood een deugd kan maken, zoals de inzet van noodmaatregelen en adequaat omgaan met noodsituaties. Ook een aantal concrete oplossingen komt aan bod. Organisatie: Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA). 27 MAART, BOXTEL Samenwerking met Nicaragua Discussiebijeenkomst over Nicaragua bij Waterschap De Dommel in Boxtel. Diverse Nederlandse waterschappen, drinkwaterbedrijven en gemeenten/steden zijn een langdurige samenwerkingsrelatie aangegaan met Nicaragua. Tijdens de bijeenkomst wordt gekeken naar de fouten en successen van verschillende projecten en wordt gekeken naar de toekomst. Wat gaat er goed, en wat kan er beter? Organisatie: Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW).

13 WATERNETWERK NIEUWS UIT HET NETWERK VAN WATERPROFESSIONALS MAART, HOUTEN Bijeenkomst Vrouwenwaternetwerk Renée Bergkamp, de nieuwe directeur van Vewin (brancheorganisatie van de drinkwaterorganisaties), deelt haar eerste ervaringen en indrukken. Organisatie: Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW) APRIL, WAGENINGEN Cursus New Sanitation The Resource Recovery Approach Tweedaagse cursus New Sanitation The Resource Recovery Approach. De cursus gaat over concrete stappen naar nieuwe sanitatie (ook bekend als sustainable sanitation of ecosanitation) in de bebouwde omgeving. Aanmelden kan tot en met 3 maart. Organisatie: LeaF APRIL, ROTTERDAM Emergency Expo 2014 Platform voor rampenbestrijding en crisisbeheersing. Alle partijen die betrokken zijn bij rampenbestrijding, risicomanagement en crisisbeheersing komen samen op Emergency Expo om kennis en ervaring uit te wisselen. Doel is om gezamenlijk zo goed mogelijk voorbereid te zijn op noodsituaties. Organisatie: Ahoy Rotterdam. 10 APRIL, SOESTERBERG Waterbeheer van de toekomst KNW-voorjaarscongres Het KNW-Voorjaarscongres gaat over het waterbeheer van de toekomst, naar aanleiding van het verschijnen van het OESOrapport in maart Aansluitend vindt de Inspiratiemiddag Wie durft?! plaats. Organisatie: Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW) APRIL, LIMBURG Studiereis zuiveringen Tweedaagse studiereis naar zuiveringen in Limburg. Op het programma staan onder andere een bezoek aan papierfabriek Van Houtum, cementfabriek ENCI en het waterproductiebedrijf Heel van WML. Organisatie: Koninklijk Nederlands Waternetwerk. 17 APRIL, BOXTEL Wat zijn uw data waard? Ontwikkelingen in monitoring en dataverzameling gaan hard. Data hebben een belangrijke rol in de communicatie met betrokkenen en in de samenwerking tussen partijen. Tijdens de bijeenkomst wordt ingegaan op de vraag: wat zijn uw data waard? Organisatie: Koninklijk Nederlands Waternetwerk. EXECUTIVE PROGRAM HET BREIN IN DE WATERKETEN Frans van der Meché leidt het programma Het Brein in de Waterketen De Erasmus Universiteit Rotterdam-ESAA organiseert exclusief voor Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW) het programma Het Brein in de Waterketen. Deze leergang wordt gegeven in de tweede helft van 2014 en bestaat uit zes dagdelen in blokken van twee dagen. Het programma heeft de volgende doelen: Kennismaken met bestuurders en hoger management van de Nederlandse waterketenpartijen Inhoudelijke verdieping over de werking van ons brein en de invloed hiervan op ons handelen Informele verkenning van samenwerkingsmogelijkheden Het verdiepende Erasmus Executive Program Het Brein in de Waterketen is bedoeld voor ervaren en nieuwsgierige bestuurders. Het geeft inzicht in de invloed van het brein én de onbewuste processen op ons gedrag. Inzicht in de werking van ons brein kan, naast vakinhoudelijk bewustzijn, eveneens een bijdrage leveren aan het tot stand brengen van succesvolle samenwerkingsverbanden. Aan het woord komen niet alleen neurowetenschappers, maar ook psychologen, filosofen, theologen en economen. Het programma staat onder leiding van professor dr Frans van der Meché, voormalig hoofd afdeling neurologie en bestuurder/cfo van het Erasmus MC. Meer informatie is te vinden op de website van Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW). NR2 / FEBRUARI 2014

14 Minder is meer Excellent innovatief. smart sensor gebaseerd op luminescentie methode duurzaam en onderhoudsvrij voor toepassing in waterzuiveringsinstallaties, bij drinkwater bewaking, bij watervervuiling en in viskwekerijen O 2 JUMO ecoline O-DO - optische sensor voor opgelost zuurstof met aanwijsinstrument JUMO AQUIS 500 RS Welkom bij JUMO. Flow meten zonder in en uitloop stukken? Nu is dit mogelijk met de WATERFLUX van KROHNE. WATERFLUX de nieuwe elektromagnetische watermeter elimineert de vraag naar stromingsrichters en filters door zijn unieke flowprofiel geoptimaliseerde meetbuis ontwerp zonder bewegende delen. Zelfs in- en uitloop stukken zijn overbodig. Hierdoor worden complexe leidingconstructies rond het meetpunt tot een absoluut minimum beperkt. In bedrijf, overtuigt de WATERFLUX door het te verwaarlozen drukverlies. In het proces, wordt zowel de grote als de kleine bi-directionele waterhoeveelheid gemeten ongeacht de installatie positie en de stromingssnelheid. Maak gebruik van de WATERFLUX, de meter reduceert de kosten gedurende de gehele levenscyclus in vergelijking met mechanische oplossingen. Uiteindelijk, minder is meer. KROHNE Water is onze wereld. Voor meer informatie Vergroot uw succes via Aqua for All Toegang tot water en sanitatie voor de allerarmsten in lage-inkomenslanden? Daar investeert u pas in zodra u weet dat het een slimme investering is. Financieel en/of vanuit het oogpunt van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Logisch. Alleen: hoe komt u daar achter? Aqua for All: * adviseert u welke bestaande projecten voor veilig water en sanitatie een investering verdienen en bij uw doelen passen; * brengt u via haar uitgebreide lokale netwerken in contact met de organisaties achter die projecten; * helpt u uw eigen project op te zetten; Het resultaat? Win-win! Want u bereikt uw financiële en/of mvo-doelen. En s werelds allerarmsten hebben veilig water en goede sanitatie. Bezoekt u ons van maart in de Evenementenhal Gorinchem * vindt extra financiering voor uw project; * bewaakt de voortgang van het project; * verzorgt de monitoring en evaluatie; * vergroot de impact van uw investering. Foto: AMREF Flying Doctors Koningskade 40 Den Haag / +31 (0) /

15 WATERNETWERK NIEUWS UIT HET NETWERK VAN WATERPROFESSIONALS 15 VAKANTIECURSUS OVER DE SPANNING VAN K3 De watersector moet kosten besparen. Daardoor groeit de spanning tussen kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid. Niet vreemd dus dat deze 3 K s op vrijdag 10 januari het thema waren van de 66 ste Vakantiecursus aan de TU Delft. Ofwel: K3 in de watertechnologie. Het was een dag met veel inhoudelijke bijdragen en volop ruimte voor ontmoeting en discussie. Besparingen kunnen goed worden behaald door hechter samen te werken, betoogde Ria Doedel (Watermaatschappij Limburg). Door samen te werken met Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) kunnen terreinbeheer, onderhoudsdienst en wachtdienst gecombineerd worden. Uit dezelfde hoek komt ook de ontwikkeling van een modulair zuiveringsconcept: Verdygo, dat op de Vakantiecursus werd gepresenteerd door Guus Pelzer (WBL). De onderhoudskosten zijn lager, en de flexibiliteit (korte bouwtijd, verplaatsbaar) staat toe effectief in te spelen op demografische ontwikkelingen, klimaatverandering en nieuwe zuiveringstechnieken. De veranderende plek van de afvalwaterzuivering in de keten zou best wel eens bij kunnen dragen aan kostenvermindering betoogde Gerrit Jan van de Pol (GMB), echter we moeten hierin wel realisme betrachten. Volgens Doeke Schippers (Vitens) kan verlaging van de kwetsbaarheid prima hand in hand gaan met verlaging van kosten. Door eenvoudige online metingen te koppelen aan voorspellingsmodellen kunnen zuiveringsprocessen geoptimaliseerd worden en normoverschrijdingen worden verminderd. Ook op het gebied van riolering zijn aanpassingen nodig, aldus Patrick Willems (KU Leuven), die zijn visie gaf op hoe we met de riolering moeten omgaan in het licht van de klimaatverandering. Onzekerheid in klimaatmodellen mag geen reden zijn om geen maatregelen te nemen om overstroming te voorkomen, omdat de consequenties nu eenmaal groot zijn. De kwetsbare afhankelijkheid van waterbronnen kan volgens Geert-Jan Witkamp (TU Delft) verminderd worden door bij het verven van textiel een ander medium dan water te gebruiken, namelijk CO 2 onder druk. Kwaliteit heeft echter zijn prijs, betoogde ook Fred de Bruijn (Witteveen & Bos). Men mag trots zijn op ons drinkwater, maar het is niet gratis. Harmen van der Laan (Oasen) legde uit dat de kwaliteit gewaarborgd kan worden met RO (reverse osmosis) als absolute barrière voor vervuilingen. Maar ook asset management is dé plek waar de 3 K s in de waterketen samenkomen, betoogde René Hoeijmakers van Arcadis. Het garanderen van kwaliteit op lange termijn vraagt om gedegen beleid, en niet alleen binnen de eigen organisatie. Ook bij het inrichten van steden is een integrale aanpak van waterbeheer noodzakelijk waarbij de best practices verenigd worden, vertelde Kees van Leeuwen (KWR). In het onderwijs is kwaliteit ook essentieel. TU Delft is in 2013 begonnen met de Massive Open Online Courses (MOOC). Dit gaat verder dan het eenrichtingverkeer van de online colleges en kan op de examens na, geheel online gratis gevolgd kan worden. Wereldwijd schreven studenten zich in voor het vak, deden daadwerkelijk mee en 500 mensen rondden het vak succesvol af. NEDERLANDS PAVILJOEN OP INTERNATIONALE BEURZEN Bij voldoende belangstelling vanuit de watersector willen Netherlands Water Partnership (NWP), Water Alliance, VLM en Aqua Nederland een collectief Holland Pavilion organiseren tijdens de WETEX Dubai, van 14 tot en met 16 april WETEX is gericht op water, energie en milieutechnologie. Parallel aan de beurs worden verschillende bedrijfsbezoeken en field trips gepland, naar gelang de wensen van de deelnemende bedrijven. Wie belangstelling heeft om deel te nemen, kan contact opnemen met NWP, Suzanne Tietema, telefoon: Meer informatie over de WETEX is te vinden op de website (www.wetex.ae). Daarnaast is er een Nederlands paviljoen tijdens de IWA Exhibition & Conference in Lissabon, van 21 tot en met 26 september. Tijdens deze IWA Conference worden negen verschillende thema s behandeld, waaronder Cities and basins of the future, Innovative water supply and wastewater treatment technologies and processes en Information and communication technology for water. Meer informatie is te vinden op de website (www.iwa2014lisbon. org). Wie meer informatie wil of belangstelling heeft om deel te nemen, kan contact opnemen met NWP, Sandra Borst (NWP), telefoon: Minister Schultz van Haegen aan de slag bij de Arnhemse Rijnkade MINISTER START RIVIERVERLAGING BIJ ARNHEM Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) heeft vorige maand de eerste schop gezet in de uiterwaarden van de Nederrijn bij Arnhem. Hiermee heeft ze het startsein gegeven voor het project van Rijkswaterstaat waarmee de Rijn bij Arnhem meer ruimte krijgt bij extreem hoogwater. Er komen onder meer twee geulen en de zomerkade wordt verlaagd. De waterstand van de Nederrijn daalt hierdoor bij hoogwater met 7 centimeter en overtollig water kan sneller worden afgevoerd. De werkzaamheden zijn gereed in de loop van NR2 / FEBRUARI 2014

16 16 PERSONALIA Thijs Weidenaar uit Dordrecht is door dijkgraaf Jan Geluk benoemd als tweede jeugdbestuurder van waterschap Hollandse Delta. Hij neemt het stokje over van de huidige jeugdbestuurder Rosanne Reijnen uit Nieuw-Beijerland. Het jeugdbestuur bestaat uit jongeren van 14 tot 17 jaar, die willen zorgen dat leeftijdgenoten meer betrokken worden bij water en waterbeheer. TON KOOT (90) OVERLEDEN Op 18 december is op 90-jarige leeftijd in zijn slaap overleden Ton Koot, ofwel prof. ir. A.C.J. Koot, want als Ton Koot zullen weinigen uit onze kring hem aangesproken hebben. Zo waren de verhoudingen. Foto Michelle Muus Michael van der Valk Michael van der Valk is als eerste Nederlandse lid toegetreden tot de prestigieuze Franse Académie de l eau. Deze academie heeft als doelstellingen: de waarde van het watererfgoed verhogen door het bevorderen van informatie-uitwisseling, bij te dragen aan het verbeteren van watermanagement, het verbeteren van de nationale en internationale betrekkingen tussen waterbeheerders, en het verbeteren van het publieke bewustzijn over watergerelateerde vraagstukken. De leden zijn veelal geselecteerd vanwege hun staat van dienst en significante bijdragen aan internationale samenwerking op het gebied van water. Michael van der Valk is adviseur voor de Nederlandse overheid over de waterprogramma s van de VN en bestuurslid van de Nederlandse Hydrologische Vereniging en de International Association of Hydrogeologists. Cornelis Dubbelman Jacques van der Aa Cornelis Dubbelman is toegetreden tot het algemeen bestuur van waterschap Brabantse Delta. Daarnaast is Jacques van der Aa benoemd tot lid van het dagelijks bestuur. Beide posities kwamen vrij na het vertrek van Anke Dielissen, die namens de CDA-fractie zowel lid was van het algemeen bestuur als van het dagelijks bestuur. Karla Peijs, oud-minister van Verkeer en Waterstaat en voormalig commissaris van de Koningin in Zeeland, is per 1 januari benoemd als voorzitter van de raad van toezicht van het kennisinstituut Deltares. Luc Kohsiek, dijkgraaf van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, wordt lid van de raad van toezicht. Cees Veerman en Ton Nelissen hebben eind 2013 hebben afscheid genomen als voorzitter, respectievelijk lid van diezelfde raad van toezicht. Wilt u in de rubriek Personalia aandacht voor de benoeming of functiewijziging van een waterprofessional? Meld het dan aan de redactie van maandblad H 2 O: Koot was een van de grote mensen uit de Nederlandse watersector in de tweede helft van de vorige eeuw. Een man die gelijktijdig vakspecialist, hoogleraar, manager, adviseur en bestuurder is geweest. In 1923 geboren in Gouda, in 1947 afgestudeerd civiele techniek in Delft, werkte Koot eerst bij de gemeente Amsterdam. Nadat hij al vanaf 1960 de functie van buitengewoon lector had vervuld, werd hij hoogleraar Civiele Gezondheidstechniek in Delft, een functie die hij van 1968 tot 1988 met veel liefde en groot gezag bekleedde. Zijn boeken Inzameling en transport van afvalwater en Afvalwaterbehandeling en waterverontreiniging werden voor veel studenten de basis van hun kennis. Intussen bekleedde Koot al verschillende bestuurlijke functies en adviesrollen. Van 1983 tot 1988 was hij dijkgraaf van het Hoogheemraadschap Amstelland. Hij was lid van de redactieraad van H 2 O, voorzitter van de onderzoeksadviescommissies van STORA en Rioned, docent op cursussen, spreker op congressen en gaf leiding aan bijeenkomsten. Een wat stugge, technische man, was de eerste indruk die Koot soms maakte. Toen artikelen met formules en sommen uit H 2 O verdwenen, nam zijn waardering voor het blad af. Maar hij was veelzijdig: hij schilderde kleurrijke doeken met primitieve figuren, en hij had pony s, IJslanders om precies te zijn. Zijn aandacht voor de ontwikkeling van mensen heb ik (MG) zelf mogen ervaren. Begin 1974 werkte ik bij DHV, hij was daar adviseur. Koot vroeg mij bij hem te komen en zei: Er is een baan bij Uitwaterende Sluizen vrij, die me echt wat voor jou lijkt. Ik had net een boerderijtje in Nijkerkerveen gekocht, waar de reeën over het erf liepen, en dacht niet aan vertrekken. Maar Koot liet me niet los en een paar maanden later begon ik in Edam en was ik verhuisd naar Middelie. Dat is het essentiële duwtje, waarvoor je iemand je leven lang dankbaar bent. Na zijn 65e verdiepte Koot zich in literatuur, in Byzantijnse zaken, in Grieks-orthodoxe kloosters, en maakte hij met zijn vrouw grote reizen. In de fotografie kon hij technisch vakmanschap en kunstzinnigheid combineren. De ontwikkelingen in de watersector volgde hij van steeds grotere afstand. Toch heerst in die watersector nu algemeen het gevoel dat zij haar nestor heeft verloren. Namens velen, Maarten Gast Jan Kop Ton Koot in 2007 tijdens een laatste interview met H2O

17 WATERNETWERK NIEUWS UIT HET NETWERK VAN WATERPROFESSIONALS 17 WATERKRING DE BARONIE WEKT INTERESSE MINISTER Melanie Schultz van Haegen daalt af onder de Hertog Janlaan in Breda Eind januari bracht minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) een werkbezoek aan waterkring de Baronie. Dit is één van de vier werkeenheden van het Samenwerkingsverband Water Midden- en West-Brabant (SWWB). Tot de waterkring behoren de gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Etten-Leur, Rucphen, Zundert en waterschap Brabantse Delta. Doel van dit werkbezoek was een indruk te krijgen van de Brabantse manier van samenwerken. Feitelijk komt het erop neer dat wordt samengewerkt door te doen. Geen energie verspillen aan het optuigen van juridische werkvormen en bloedgroependiscussies, maar bottom-up met de hand aan de ploeg. Een werkwijze die volgens oud-minister Karla Peijs, voorzitter van de Visitatiecommissie Waterketen, duidelijk verschilt van het wat meer zakelijke westen. Diezelfde ochtend werd namelijk ook de Voortgangsrapportage visitatiecommissie waterketen door de commissie aangeboden aan minister Schultz van Haegen. Het gezelschap verplaatste zich die ochtend van het Stadskantoor van Breda, via een ondergronds bezoekje aan een bergbezinkbassin naar de rioolwaterzuivering Nieuwveer van waterschap Brabantse Delta. Op het Stadskantoor brachten wethouder Bob Bergkamp ( gemeente Breda) en directeur van Brabant Water Guïljo van Nuland het enthousiasme waarmee wordt samengewerkt over op de minister. Gelet op het succes van de in 2012 en 2013 gehouden Week van het Water in Breda stelde hij voor deze activiteit uit te breiden naar de waterkring de Baronie. Het bestuurlijk duo van de waterkring, bestaande uit Johan de Beer (wethouder gemeente Zundert) en Huub Hieltjes (dagelijks bestuurslid waterschap Brabantse Delta), onderstreepten dit enthousiasme. Zaken worden vanaf de werkvloer opgepakt en er worden geen oeverloze discussies gevoerd. Vervolgens verruilde de minister haar schoenen voor een paar rubber laarzen en daalde ze af in een kubieke meter groot bergbezinkbassin aan de Hertog Janlaan in Breda. In deze onderaardse ruimte werd door adviseur Stedelijk Water Bas Hoefeijzers uit de doeken gedaan wat de samenwerking tot nu toe heeft opgeleverd. Kostenbesparingen zijn mogelijk door onder andere het gezamenlijk exploiteren van een grondwatermeetnet, gezamenlijke inkoop, flexibele uitwisseling van personeel en gezamenlijke planvorming en heroverweging van maatregelen. Door te streven naar uniformiteit zijn partijen beter in staat om elkaars taken (tijdelijk) over te nemen. Dit is een belangrijke stap op weg naar vermindering van de kwetsbaarheid, zeker bij de kleine(re) gemeenten. Tijdens het middagprogramma op rioolwaterzuivering Nieuwveer benadrukte Carla Moonen, dijkgraaf van waterschap Brabantse Delta, de waarde van onze waterkennis als potentieel exportproduct. Op de rioolwaterzuivering wordt biogas omgezet in elektriciteit en warmte. De elektriciteit wordt ingezet voor de beluchting in de waterzuivering, de warmte om de slibvergisting op temperatuur te houden. De restwarmte wordt benut in het lokale stadsverwarmingsnet en voorziet circa 450 huishoudens van warmte. Meer informatie over het rapport van de Visitatiecommissie Waterketen in het artikel op pagina 4 KWR NU PARTNER WHO KWR Watercycle Research Institute is officieel partner geworden van de wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties, de World Health Organisation (WHO). Dat is bekend gemaakt door de WHO-directie. Bestaande en nieuwe activiteiten die bijdragen aan de doelen van de WHO, en daarmee aan de wereldgezondheid, voert KWR nu uit onder de vlag van WHO Collaborating Centre on Water Quality and Health. KWR helpt hierdoor actief mee aan het terugdringen van kindersterfte door diarree. Het nieuwe centrum is gehuisvest bij de kennisgroep Waterkwaliteit en Gezondheid van KWR; Gert Jan Medema heeft de leiding. De benoeming tot Collaborating Centre is een bestendiging van de samenwerkingsrelatie die al bestond tussen KWR en WHO op het gebied van de microbiologische en chemische veiligheid van water en sanitatie. De duur van het partnership is vier jaar. NR2 / FEBRUARI 2014

18 18 WATERNETWERK NIEUWS UIT HET NETWERK VAN WATERPROFESSIONALS Mijn mening ZUID-AFRIKAANSE CMA S HEBBEN KENMERKEN VAN WATERSCHAPPEN Rob Uijterlinde In de rubriek Mijn mening in H 2 O van januari geeft Erik Eggers zijn mening over het artikel Zuid-Afrika vormt waterschappen naar Nederlandse snit (H 2 O december 2013). Zijn oproep om de middelen en de energie uit het Kingfisher programma op andere werkelijke problemen in te zetten gaat Rob Uijterlinde, projectleider Kingfisher bij de Unie van Waterschappen te ver. Als je in het veelal erg droge Zuid-Afrika bent en je laat de schaal van het land en de problemen op je inwerken, dan past bescheidenheid. Het eerste dat je als waterbeheerder opvalt zijn de problemen van de bevolking met drinkwater en sanitaire voorzieningen, en de onevenwichtige verdeling van water en welvaart in dat immense land. Inderdaad, Zuid-Afrika staat voor opgaven waar onze economische crisis bij in het niet valt. In het aanpakken van die opgaven heeft de minister van Water Affairs de Nederlandse waterschappen gevraagd om assistentie. Niet om het waterschapsmodel te kopiëren naar Zuid-Afrika, maar wel om de in de Water Act opgenomen Catchment Management Agencies in de benen te helpen bij het oppakken van taken die nu veelal nog door het Department of Water Affairs worden uitgevoerd, voor het merendeel met eigen financiering. In dat opzicht is het belangrijk om vast te stellen dat de CMA s eigen besturen hebben, waarin de voornaamste stakeholders zitten. Daarmee zijn het geen agentschappen, maar zelfstandige publieke organisaties met een stevige juridische basis in de SA Water Act. Het ministerie heeft onlangs besloten haar heffingsbevoegdheid, die in de praktijk overigens tot dusver mager uit de verf komt, over te dragen aan de CMA s. Zo beschikken de CMA s dus over enkele belangrijke eigenschappen van hun Nederlandse counterparts. De samenwerking is er een tussen overheden, op verschillende terreinen van water governance. De Zuid-Afrikaanse context staat hierin centraal. De samenwerking laat zich het best omschrijven als drops of inspiration : kennis en inzichten delen in twee richtingen, en er zo beiden je voordeel mee proberen te doen. Zuid-Afrika komt juist op dit onderwerp naar Nederland, omdat in de organisatie, financiering en bestuur de waterschappen als een duurzame factor gezien worden. Natuurlijk doen waterschappen dat niet in splendid isolation. De praktijk van het waterbeheer wordt in Kingfisher gekoppeld aan organisatie en financiering. Met VNG en gemeenten wordt de verbinding gelegd naar sanitatie en locale economie. En dat het Kingfisher-project als vliegwiel kan werken naar het bedrijfsleven, blijkt uit in het artikel genoemde samenwerkingsprojecten. Verschillende stromen leiden naar duurzaam waterbeheer. Niet het oprichten van waterschappen naar Nederlandse snit is het doel. In dat opzicht dekt de kop boven het decemberartikel inderdaad de lading niet. Wat helpt is de hier, bij waterschappen, opgedane kennis en ervaring te delen. De aandacht voor water governance is daarin onontbeerlijk en voor de Unie van Waterschappen een rode draad in internationale samenwerking. Rob Uijterlinde Projectleider Unie van Waterschappen KORT NIEUWS NIEUWE WEBSITE SKIW De Stichting Kennisuitwisseling Industriële Watertechnologie heeft een nieuwe website. De vormgeving is veranderd en de site is meer overzichtelijk geworden. Volgens SKIW-voorzitter Johan van Mourik was de aanpassing nodig omdat de oude site gedateerd en weinig aansprekend was. Een van de doelstellingen van SKIW is een bijdrage leveren aan het toegankelijk maken van kennis op het gebied van industriële watertechnologie. Dit doen we onder andere door onze bijeenkomsten, maar ook de website speelt hierbij een belangrijke rol. Met de nieuwe website, en de nieuwe flyer die we ook hebben laten maken, leggen we de focus meer op het delen van kennis en kunnen we onze doelgroep beter bedienen.

19 Energie besparen met de KSB SuPremE - motor. Met de nieuwe generatie KSB SuPremE motoren bespaart u maar liefst 70% energiekosten. De motor voldoet nu reeds aan het toekomstige efficiëntieniveau IE4 * en bevat geen magneetmaterialen. Daardoor heeft de motor een positievere milieubalans dan vergelijkbare permanent magneet-synchroonmotoren en asynchroonmotoren. De robuustheid van de gebruikte materalen en de uiterst betrouwbare bouw staan garant voor een lange levensduur. Investeer daarom nu reeds in de meest efficiënte aandrijving van morgen. De SuPremE is nu geschikt voor gebruik met o.a. Etanorm, Etabloc, Etaline, Sewabloc en Sewatec. KSB Nederland BV. Etaline Etanorm Pompen Afsluiters Service Al 25 jaar dé leverancier in innovatieve leklokalisering- en drukbeproevingsapparatuur voor waterleidingen. Bezoek onze stand op de Aqua Nederland Vakbeurs. Standnummer: , 19 en 20 maart te Gorinchem. Esders ontwikkelt, produceert en verkoopt:» Correlerende ruisloggers» Hydrostatische drukbeproevingspompen» Drukloggers» Digitale schrijvende meters Voor meer informatie kijk op

20 20 HOE TRAINEN WATERSCHAPPEN OP CALAMITEITEN? T NÉT ECHT! OEFENEN IS GEEN SPELLETJE Waterschappen krijgen regelmatig met ernstige en minder ernstige calamiteiten te maken. Van bedreigend hoogwater tot kapotte zuiveringsinstallaties. Hoe trainen zij op zulke onverwachte gebeurtenissen? En wat kunnen ze daarbij van elkaar leren? Tekst Marloes Hooimeijer Beeld Waterschap Groot Salland

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR ACHTERGROND De instroom in de watersector moet worden vergroot. Maar jongeren denken niet snel aan een carrière in deze sector. Daarom is het nodig om jongeren op een

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Mijn naam is Zoë de Gruijter en sinds februari 2012 jeugdbestuurder van Waterschap Rivierenland in het Nationaal Jeugdwaterschap.

Mijn naam is Zoë de Gruijter en sinds februari 2012 jeugdbestuurder van Waterschap Rivierenland in het Nationaal Jeugdwaterschap. Mijn naam is Zoë de Gruijter en sinds februari 2012 jeugdbestuurder van Waterschap Rivierenland in het Nationaal Jeugdwaterschap. 1 Het nationale jeugdwaterschap is een groep jongeren tussen de 14 en 17

Nadere informatie

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris

ļll II ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll Deltacommissaris Deltacommissaris > Retouradres Postbus 9Ũ653 2509 LR Den Haag Waterschap Peel en Maasvallei De weledelgestrenge heer mr. A.M.G. Gresel Postbus 3390 5902 RJ Venlo ii l i.»j 'i! l ľ l! l ľlľ l lľ l!ih»ll

Nadere informatie

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5 Verslag Datum verslag Project 1220039-005 Opgemaakt door Eric Huijskes Datum bespreking 16 juni 2015 Aantal pagina's 5 Vergadering Bijeenkomst "Noodmaatregelen bij hoogwater" - 16 juni 2015 Aanwezig Zie

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2015 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder

Nadere informatie

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent?

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? Symposium Energie en Water schrijven toekomst 20 juni 2012 Jan Peter van der Hoek Focus Drinkwatervoorziening NL: dichtbevolkt gebied (16,7

Nadere informatie

Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg

Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg Eerste impressie Bovenlokale samenwerking transitie jeugdzorg 30 mei 2011 Leo Cok en Hester Tjalma Wim Hoddenbagh (Transitiebureau Jeugd) Martine Meijers (project Slim Samenwerken) 1 1. Toelichting bij

Nadere informatie

Benchmark Waterschapsverkiezingen

Benchmark Waterschapsverkiezingen BENCHMARK ONDERZOEK Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Op 18 maart vinden de Waterschapsverkiezingen plaats. Met uitgebreide websites die veel

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2014 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

VOORWOORD. Melanie Schultz

VOORWOORD. Melanie Schultz communicatieplan 2015 VOORWOORD Alle betrokken partijen zijn op de goede weg naar een doelmatiger beheer van de waterketen. De afgelopen jaren is een cultuur ontstaan van samenwerking en kennisdeling.

Nadere informatie

Cruquius Manifest. Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland. Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014

Cruquius Manifest. Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland. Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014 Cruquius Manifest Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014 Waterbeheer in Nederland staat voor een groot uitdaging: Waterbeheerders

Nadere informatie

LEI NO. 4 SEP i:i. iixih-lhil'l-'i'i-li-'li-'li'-l-ll INGEK.

LEI NO. 4 SEP i:i. iixih-lhil'l-'i'i-li-'li-'li'-l-ll INGEK. WATE NO. 11 I 2012.18187 LEI INGEK. 4 SEP i:i > Retouradres Postbus 90653 2509 LR Den Haag Waterschap Peel en Maasvallei De weledelgestrenge heer mr. A.M.G. Gresel Postbus 3390 5902 PJ Venlo iixih-lhil'l-'i'i-li-'li-'li'-l-ll

Nadere informatie

Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH

Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH Kenmerk: V0051/1988 Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH ONDERGETEKENDEN 1. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht, hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden,

Nadere informatie

Klankbordgroep nhwbp en nieuwe normering Op 9 maart vond een klankbordbijeenkomst plaats over de voortgang van het nhwbp en de nieuwe normering.

Klankbordgroep nhwbp en nieuwe normering Op 9 maart vond een klankbordbijeenkomst plaats over de voortgang van het nhwbp en de nieuwe normering. Nieuwsbrief voorzitters en secretarissendirecteuren week 10 Landelijke toetsdag waterkeringen Op deze dag werden door het ministerie van I&M de resultaten van de 3e toetsing gepresenteerd. Ook werd uitleg

Nadere informatie

Rob van Veen. 22 mei 2013. Algemeen Bestuur waterschap De Dommel

Rob van Veen. 22 mei 2013. Algemeen Bestuur waterschap De Dommel Rob van Veen 22 mei 2013 Algemeen Bestuur waterschap De Dommel Waarom ook al weer Winnend Samenwerken? In het verlengde van de actie Storm zochten ook de waterschappen Brabantse Delta, De Dommel en Aa

Nadere informatie

ons kenmerk FLO/U201301148 Lbr. 13/071

ons kenmerk FLO/U201301148 Lbr. 13/071 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Visitatiecommissie samenwerking in de waterketen uw kenmerk ons kenmerk FLO/U201301148 Lbr. 13/071 bijlage(n)

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

************************************************** Bezoek aan Waterschap De Dommel [november 2013]

************************************************** Bezoek aan Waterschap De Dommel [november 2013] Hallo allemaal, Ik ben de Gruijter en zit sinds februari 2012 in het Nationaal Jeugdwaterschap. Het Jeugdwaterschapsbestuur is een groep van 19 jongeren tussen de 14 en 18 jaar die allemaal een waterschap

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Hae 10-12-2014 I Gewijzigd akkoord Geparafeerd door: Boer, G. de D&H 06-01-2015 I - Geparafeerd door: Boer, G.

Parafering besluit PFO Hae 10-12-2014 I Gewijzigd akkoord Geparafeerd door: Boer, G. de D&H 06-01-2015 I - Geparafeerd door: Boer, G. agendapunt 3.b.10 1169960 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KINGFISHER MISSIE ZUID-AFRIKA Portefeuillehouder Haersma Buma, M.A.P. van Datum 6 januari 2015 Aard bespreking Informatief Afstemming

Nadere informatie

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer?

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer? Nederland waterland, Nederland waterschapsland Kernboodschap De waterschappen zijn gericht op de toekomst. Daarom hebben zij in het licht van de klimaatverandering en de economische crisis een plan gemaakt

Nadere informatie

Geachte heer Kuks, geachte heer Dijk, geachte heer Kolkman, geachte heer Odding, geachte dames en heren,

Geachte heer Kuks, geachte heer Dijk, geachte heer Kolkman, geachte heer Odding, geachte dames en heren, Toespraak van CdK Ank Bijleveld-Schouten bij de ondertekening van de waterovereenkomst Vechterweerd op Vrijdag 20 januari 2012 van 14.00 16.00 uur in t Boerhoes, Koepelallee 8 te Dalfsen HET GESPROKEN

Nadere informatie

III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015

III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015 III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Waterschap Brabantse Delta T.a.v. Algemeen bestuur Postbus 5520 4801 DZ BREDA Datum 6 mei 2015 Betreft De BGT: ligt

Nadere informatie

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe Wijziging Reglement Waterschap Vallei en Veluwe Datum GS-kenmerk Inlichtingen bij 30 juni 2015 2015/0161612 mw. CL. Brunell, telefoon 038 499 78 03 e-mail CL.Brunell@overijssel.nl Aan Provinciale Staten

Nadere informatie

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Blad 2 van 6 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Huidige situatie; wat is er al bereikt?... 4

Nadere informatie

Water Governance. Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling,

Water Governance. Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling, Water Governance Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling, als samenspel van politieke, bestuurlijke, sociaalmaatschappelijke en financiële elementen. www.watergovernancecentre.nl

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN!

Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Sfeerverslag 18 november 2015 DOEN! Waardevol Water? Doen! Woensdagavond 18 november organiseerde het hoogheemraadschap van Rijnland in de Stadsgehoorzaal in Leiden de avond Waardevol Water over het Waterbeheerplan

Nadere informatie

Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen. Kenniscoaches: wie, wat en hoe?

Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen. Kenniscoaches: wie, wat en hoe? Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen Kenniscoaches: wie, wat en hoe? Voor doelmatig beheer van stedelijk water en waterketen Kenniscoaches: wie, wat en hoe? In het Bestuursakkoord Water

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Dames en heren, [Inleiding] Mensen die op inspiratie wachten

Nadere informatie

Inhoud: 1. Interview. Joep Hoedjes - Rol management in waterketen

Inhoud: 1. Interview. Joep Hoedjes - Rol management in waterketen Inhoud: 1. Interview met Joep Hoedjes 2. Stand van zaken: Samenwerken in clusters 3. Uitgelicht: Routekaart Afvalwaterketen 4. Ontwikkelingen: Samenwerking Laboratoria 5. Colofon 1. Interview Joep Hoedjes

Nadere informatie

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende DOEL Informatie Uitwisseling Vraag aan u Beleid min SZW SUWI: 2002 CWI en UWV samenwerking met gemeenten werk boven uitkering

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief?

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief? Binnen de IJssel-Vechtdelta werken zes overheidspartners samen aan een waterveilige en klimaatbestendige toekomst. De provincie Overijssel, Waterschap Groot Salland, Veiligheidsregio IJsselland en de gemeenten

Nadere informatie

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN INLEIDING Foto: Timo Tijhof, Creative Commons OP PEIL BRENGEN Voor iedereen is het belangrijk dat er genoeg schoon water

Nadere informatie

Zacht drinkwater: Minder hard, meer profijt

Zacht drinkwater: Minder hard, meer profijt Zacht drinkwater: Minder hard, meer profijt 26 mei 2015 Arjen Grent PWN HHNK Samenwerking Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en PWN werken samen alsof ze één bedrijf zijn Calamiteitenuitrusting

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 21 december 2006 DRZ. 2007/256 30 januari 2007

Nadere informatie

Dit heeft in april 2011 geleid tot het ondertekenen door de genoemde koepelorganisaties en het Rijk van het BAW.

Dit heeft in april 2011 geleid tot het ondertekenen door de genoemde koepelorganisaties en het Rijk van het BAW. Notitie over de bijdragen van Vechtstromen aan het Bestuursakkoord Water en de samenwerkingopgave in de regio s Wateropgave De komende jaren komen er grote wateropgaven op de samenleving af die vragen

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE

GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE GREEN DEAL DUURZAME ENERGIE In kort bestek Rafael Lazaroms INHOUDSOPGAVE 1. Wat houdt het in? 2. Motieven, doelstellingen en ambities 3. Organisatiestructuur GELOOFWAARDIGE BOODSCHAP Waterschappen hebben

Nadere informatie

Geachte gasten, beste collega s

Geachte gasten, beste collega s Geachte gasten, beste collega s Ik heet u allen van harte welkom bij de officiële ingebruikname van de volledig nieuwe voorzuivering voor ons Productiebedrijf Andijk. In het bijzonder wil ik verwelkomen,

Nadere informatie

Water in Bebouwd gebied

Water in Bebouwd gebied Presentatie 20-06 - 2007 1 Water in Bebouwd gebied (relatie gemeente en waterschap) Judith Calmeyer Meijburg-Van Reekum Wat wil ik u vertellen? 2 Status Quo Aa en Maas De stip op de horizon Voorbeeld Geerpark

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2013 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven

Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven Uitnodiging Werkconferentie IJssel-Vechtdelta Waterveilig en klimaatbestendig bouwen, wonen en leven Uitvoering met partners in de praktijk WOENSDAG 9 MAART 2016 VAN DER VALKHOTEL IN ZWOLLE IJssel- Vechtdelta

Nadere informatie

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart.

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. 3 Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. Een bron van inspiratie voor iedereen die wil bouwen aan een betere

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 2. Het Onderzoek

NIEUWSBRIEF 2. Het Onderzoek NIEUWSBRIEF 2 ZonMw akkoord met Onderzoek Van maart tot juli 2009 hebben we een vooronderzoek uitgevoerd om een eerste indruk te krijgen over hoe het nu gaat met binnen Nederland geadopteerden en hun adoptieouders.

Nadere informatie

Thema s voor samenwerken aan waterprojecten in de Achterhoek; Aanzet tot een werkplan voor gezamenlijke waterprojecten voor 2010 en 2011.

Thema s voor samenwerken aan waterprojecten in de Achterhoek; Aanzet tot een werkplan voor gezamenlijke waterprojecten voor 2010 en 2011. Thema s voor samenwerken aan waterprojecten in de Achterhoek; Aanzet tot een werkplan voor gezamenlijke waterprojecten voor 2010 en 2011. Doel van dit document en voorstel tot uitwerking. Document ten

Nadere informatie

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez

Workshop 1: Kostenbesparing door energiezuinig gebouwbeheer door Bas Ambachtsheer, algemeen-directeur Cofely GDF-Suez Gevraagd: Duurzaam commitment Klimaattop Amstelveen Donderdag 14 oktober 2010 Ambitie: Duurzaam in Amstelveen Tijdens de klimaattop staan inspiratie, matchmaking en commitment centraal. Amstelveense voorlopers

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

GBLT Toonaangevend in belastingen

GBLT Toonaangevend in belastingen GBLT Toonaangevend in belastingen Het gebied waarvoor GBLT heft en int, inclusief de gemeenten waarvoor ook de WOZ waardering wordt uitgevoerd. Reest en Wieden Zwolle Groot Salland Dronten Zuiderzeeland

Nadere informatie

Wijs met water! Verkiezingsprogramma

Wijs met water! Verkiezingsprogramma Wijs met water! Verkiezingsprogramma Waterschap Hollandse Delta Lijst 10 www.wijsmetwaterhollandsedelta.nl In uw handen ligt het verkiezingsprogramma van onze partij. Graag willen wij u kennis laten maken

Nadere informatie

Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen

Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen Stadsontwikkeling en -beheer Grond, Economie en Vastgoed Fokke Postma, 058 292 57 96 Programma 10 september 2013 Geachte mevrouw, heer, Op donderdag

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie

Nieuwsbrief VNG Flevoland november 2015

Nieuwsbrief VNG Flevoland november 2015 Nieuwsbrief VNG Flevoland november 2015 Vacatures. 1. De Algemene Leden Najaarsvergadering op 25 november a.s.in het stadhuis van Almere, gevolgd door de themabijeenkomst over verbonden partijen, zal voor

Nadere informatie

Inhoud: 1. Interview. Interview met André van de Nadort, burgermeester van Ten Boer

Inhoud: 1. Interview. Interview met André van de Nadort, burgermeester van Ten Boer Inhoud: 1. Interview met André van de Nadort 2. Stand van zaken: Tipje van de sluier 3. Uitgelicht: Regenradar 2.0 4. Ontwikkelingen: Noord-Limburgse aanpak waterketen 5. Discussieer mee op Linked-in!

Nadere informatie

datum 2 februari 2012

datum 2 februari 2012 WAT Cr,. NO. 2012.03543,NGEK - 9 - FEB 2012 ij Ê Stichting RIONED Postbus 133, 6710 BC Ede Galvanistraat 1, 6716 AE Ede Waterschap Peel en Maasvallei het Algemeen Bestuur Postbus 3390 5902 RJ VENLO t 0318

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft Lerende gebouwen meer comfort & minder energie 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft 2 e Expert meeting Thermisch Actieve Gebouwen, woensdag 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool

Nadere informatie

Oasen in 2006 Het jaar in beeld

Oasen in 2006 Het jaar in beeld Oasen in 2006 Het jaar in beeld Gouda 29 mei 2007 Januari 29 mei 2007 Oasen in 2006 2 Verbouwing zuiveringsstation Rodenhuis In 2006 vierde Oasen het bereiken van hoogste punt van de bouw. Tijdens de ombouw

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

AGENDAPUNTNUMMER DATUM BEHANDELING IN D&H 14 2006

AGENDAPUNTNUMMER DATUM BEHANDELING IN D&H 14 2006 DATUM VERGADERING 16 maart 2006 BL)LAGE(N) 'ƒ"-""". AGENDAPUNTNUMMER DATUM BEHANDELING IN D&H 14 2006 AAN DE VERENIGDE VERGADERING B0600185 VOORTGANG ACTIEPUNTEN EVALUATIE AANPAK HEVIGE NEERSLAG SEPTEMBER

Nadere informatie

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten:

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten: Portefeuillehouder Datum raadsvergadering drs A.J. Ditewig 18 februari 2010 Datum voorstel 05 januari 2010 Agendapunt Onderwerp Gemeentelijke watertaken De raad wordt voorgesteld te besluiten: het bijgaande

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Als het gaat om betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven kunnen we met een tevreden gevoel terugkijken op. Dat blijkt als we niet

Nadere informatie

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces Vrijdagen 31 oktober, 7 & 14 November 2014 Utrecht (Hotel NH Utrecht) Doelgroepen leergang:

Nadere informatie

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren.

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren. Alleen de uitgesproken tekst geldt. Toespraak bij de opening van het Innoversum Innovatiecongres door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op woensdag 25 mei 2011 om 9:20 te Enschede.

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2 Vanaf 1 januari 2016 gaat Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016) van start. Vanuit een collectieve aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer willen overheid, koepels en collectieven

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Vereniging van waterbedrijven in Nederland. Kerngegevens drinkwater 2014

Vereniging van waterbedrijven in Nederland. Kerngegevens drinkwater 2014 Vereniging van waterbedrijven in Nederland Kerngegevens drinkwater 2014 Watervoorzieningsgebieden Toelichting op deze folder Deze folder geeft een overzicht van kerngegevens van de drinkwatersector en

Nadere informatie

Oplossingen voor Watermanagement

Oplossingen voor Watermanagement Doorgeven aan: Hét gebruikers-platform voor de industrie! Watermanager - Milieu coördinator Utility beheerder - Contract manager Operational manager - Terrein beheerder Plant manager Oplossingen voor Watermanagement

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Profielschets Lid Raad van Commissarissen Oasen N.V.

Profielschets Lid Raad van Commissarissen Oasen N.V. Profielschets Lid Raad van Commissarissen Oasen N.V. 1. Over Oasen Oasen is een maatschappelijk drinkwaterbedrijf, dat op duurzame wijze voor drinkwater voor hun klanten zorgt. Oasen bestond 130 jaar in

Nadere informatie

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren.

Het gaf mij veel energie om een eigen evenement te organiseren. Het Cruyff Foundation Community Program De Johan Cruyff Foundation wil jongeren langdurig binden aan het Cruyff Court en de wijk. Wij willen jongeren meer zelfvertrouwen geven, kansen bieden om hun talent

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties,

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR december 2013 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Floating life, drijvend bouwen Drijvend paviljoen Rotterdam en waddendobber regio Groningen Zie

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Inhoud. Apeldoorn Business Campus. Ontmoeting en interactie. Kennisdeling, kennisoverdracht en samenwerken

Inhoud. Apeldoorn Business Campus. Ontmoeting en interactie. Kennisdeling, kennisoverdracht en samenwerken Apeldoorn Business Campus Apeldoorn Business Campus is gevestigd in het voormalig hoofdkantoor van Centraal Beheer Achmea. Deze campus is een plek waar onderwijs en bedrijfsleven onder één dak zijn gehuisvest.

Nadere informatie

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012

Kennis Platform Water. Samenvatting advies 2012 Kennis Platform Water Samenvatting advies 2012 Samenvatting advies 2012 Voor u ligt het eerste advies van het kennisplatform water Nieuwe Stijl over strategisch wateronderzoek. Dit (informele) platform

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Een stroomversnelling. je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig.

Een stroomversnelling. je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig. Een stroomversnelling in je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig. 2,5 miljoen consumenten en bedrijven dagelijks van water voorzien. Feit: Voor 2,5 miljoen mensen en bedrijven in ons werkgebied

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Gerealiseerde installaties en leveringen van perforatieroosters, kettingroosters en overige apparatuur in 2011.

NIEUWSBRIEF Gerealiseerde installaties en leveringen van perforatieroosters, kettingroosters en overige apparatuur in 2011. L.VAN RAAK MILIEUTECHNIEK B.V. NIEUWSBRIEF Gerealiseerde installaties en leveringen van perforatieroosters, kettingroosters en overige apparatuur in 2011. PERFORATIEROOSTERS (Foto onder) RWZI Tholen Waterschap

Nadere informatie

Duurzame leefomgeving bij Rijkswaterstaat. Schakeldag 2015 25 juni 2015

Duurzame leefomgeving bij Rijkswaterstaat. Schakeldag 2015 25 juni 2015 Duurzame leefomgeving bij Schakeldag 2015 25 juni 2015 Één Samen met Anderen Elke dag beter uitvoeringsorganisatie I&M Missie/visie (OP2015): is de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

Minister Infrastructuur en Milieu

Minister Infrastructuur en Milieu Minister Infrastructuur en Milieu 2012 12 november Provincie Zuid Holland / Stadsregio Rotterdam / Stadgewest Haaglanden / Gemeente Rotterdam (namens stadsregio Rotterdam) / Gemeente Den Haag (mede namens

Nadere informatie

Met het Global Water Partnership en ontwikkelingsbanken zijn afgelopen jaar nieuwe afspraken gemaakt.

Met het Global Water Partnership en ontwikkelingsbanken zijn afgelopen jaar nieuwe afspraken gemaakt. ---Speech 6 januari 2012--- Toespraak van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, Ben Knapen, bij Deltares op 9 januari 2012 te Delft (gesproken woord geldt) Dames en heren, Vandaag stuur ik de brief

Nadere informatie

Hoe kunnen we een waterleiding vervangen terwijl de druk er nog op staat?

Hoe kunnen we een waterleiding vervangen terwijl de druk er nog op staat? Hoe kunnen we een waterleiding vervangen terwijl de druk er nog op staat? Deadline: 21 september 2014 Battle type: Premium Battle Prijzengeld: 4.000,- 1 e Prijs: 2.000,- 2 e Prijs: 1.000,- 3 e Prijs: 300,-

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Leergang bve 2015. Programma

Leergang bve 2015. Programma Leergang bve 2015 Programma Dinsdag 21 april 2015, 10.00-19.30 uur Beroepsonderwijs en educatie: bestel en beleid anno 2015 10.00 10.15 uur Ontvangst en koffie/thee 10.15 11.45 uur Opening, kennismaking

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

DE FLEXIBELE WATER BEHEERDER

DE FLEXIBELE WATER BEHEERDER DE FLEXIBELE WATER BEHEERDER Klimaatverandering, adaptatie, mitigatie. Veranderende opgaven stellen waterschappen voor grote uitdagingen. In een veranderende maatschappij die steeds vaker zelf initiatief

Nadere informatie