inleiding duurzaamheidsinitiatieven Focusgebieden status Maart 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "inleiding duurzaamheidsinitiatieven Focusgebieden status Maart 2011"

Transcriptie

1 duurzaamheidsinitiatieven status Maart 2011 inleiding Duurzame energie, decentrale opwekking, inzicht in energiegebruik, smart grids, ruw bio gas. Termen die een steeds voornamere rol spelen in de maatschappij. In feite weerspiegelen deze termen de de energietransitie. Enexis heeft de ambitie uitgesproken een leidende rol te willen spelen in het faciliteren van deze energietransitie. Dit betekent in de eerste plaats dat Enexis een voortrekkersrol wil spelen bij de ontwikkeling van een duurzaam energienetwerk. Een netwerk dat klaar is voor de energietransitie en de opwekking en distributie van duurzame energie faciliteert 1. Er wordt echter verder gekeken dan enkel het distribueren van duurzame energie. Enexis speelt namelijk een belangrijke rol bij het verschaffen van inzicht in energiegebruik. Dit inzicht kan klanten stimuleren tot gedragsverandering wat uiteindelijk energiebesparing moet opleveren. Vanzelfsprekend is Enexis bewust van haar eigen voorbeeldpositie. Vandaar dat ze ook haar eigen energiegebruik verduurzaamt én haar medewerkers stimuleert dit ook te doen. Dit betekent dat Enexis primair haar energieverbruik reduceert en het noodzakelijke energieverbruik compenseert. Focusgebieden In 2009 heeft Enexis in overleg met de aandeelhouders een actieplan gemaakt voor stimulering van de energietransitie. De categorieën korte termijn zichtbaar voor klanten; middellange termijn infrastructuur ontwikkeling; ondersteuning bij verduurzaming bundelden de verschillende initiatieven op een logische manier. Er heeft ontwikkeling plaatsgevonden in de portfolio aan activiteiten rondom de energietransitie. Een weerslag hiervan zijn de door Enexis vanuit de categorieën doorvertaalde drie focusgebieden: Duurzame netwerken Inzicht in energiegebruik Enexis duurzaam Inhoudsopgave Inleiding 1 Duurzame netwerken 3 Inzicht in energiegebruik 8 Enexis Duurzaam 11 Deze focusgebieden sluiten aan bij de ambities en sterktes van Enexis en de behoefte in de omgeving. De focusgebieden overstijgen de wettelijke taak van Enexis. Ze dienen als kapstok en zijn leidend bij keuzes ten behoeve van het faciliteren van de energietransitie en de daarmee gepaard gaande inzet van mensen en middelen, vaststellen van targets in de energietransitie en keuzes over kennis en competentieontwikkeling. Enexis heeft op deze focusgebieden tot nu toe circa 12 mln uitgegeven. De komende reguleringsperiode (t/m 2013) verwacht Enexis hier nog circa 35 mln extra in te investeren. Ook na 2013 zal Enexis hier naar verwachting significante op blijven inzetten. 1 NB: Enexis produceert zelf geen (duurzame) energie

2 2 Rode loper voor vragen over duurzaamheid Intern Groen Loket Verminderen Netverliezen Verduurzamen Netverlies Interne en externe toegankelijkheid Om voorop te lopen bij de energietransitie is het essentieel dat klanten Enexis goed weten te vinden wanneer ze vragen hebben over duurzame energie. Daarom heeft Enexis de interne klantprocessen gestroomlijnd. Zo is er als het ware een rode loper voor vragen over duurzaamheid ontstaan. Als klant wil je graag de juiste afdeling aan de lijn krijgen als je belt met een vraag. Speciaal voor duurzaam producerende klanten hanteert Enexis daarom het ééningansprincipe, als de klant belt wordt hij direct naar de juiste afdeling geleid of de juiste afdeling belt hem/haar weer terug. Zowel groot- als kleinverbruikers komen met hun vragen nu direct op de juiste plek in de organisatie terecht. Enexis wil klanten ook (online) pro-actief informeren over duurzame energieproductie. Enexis heeft hiervoor de website zelfenergieproduceren.nl in de lucht gebracht. Deze site brengt klanten alle informatie die nodig is voor het produceren van duurzame energie en helpt de klant stap voor stap om het proces om tot duurzame productie te komen te doorlopen. Tot slot ontwikkelt Enexis een intern groen loket. Het doel hiervan is het ontsluiten van aanwezige duurzame kennis bij experts naar de 1e lijn (klantcontacten). Dit wordt bewerkstelligd door een online vraagroutering in te richten voor duurzame vragen. Medewerkers kunnen hier duurzame vragen stellen die vervolgens bij experts terecht komen. De experts kunnen op hun beurt de collega s van antwoord voorzien. Klanten worden hierdoor geholpen en er vindt kwaliteitsbewaking van de duurzame boodschap van Enexis plaats. Vermindering en verduurzaming netverliezen Bij de distributie van elektrische energie gaat een deel van de energie verloren. Dit verlies treedt vooral op in kabels en transformatoren en is een natuurkundig gegeven. Enexis streeft er vanzelfsprekend naar de netverliezen minimaal te houden. In haar verantwoordelijkheid als netbeheerder, moet Enexis de hoeveelheid elektriciteit die verloren is gegaan inkopen. Enexis heeft zichzelf verplicht om dit netverlies volledig duurzaam in te kopen. Dit wordt gedaan door middel van het inkopen van groencertificaten. De verwachte hoeveelheid groencertificaten voor 2011 bedraagt ongeveer 1,6 TWh op een jaarlijks verbruik van ongeveer 35 TWh. Dit komt overeen met het jaargebruik van ongeveer huishoudens! Leeswijzer Dit verslag beschrijft de niet wettelijk verplichte activiteiten die Enexis onderneemt op het gebied van de energietransitie. Per fo-cusgebied worden de doelstellingen en ontwikkelingen weergege-ven. Er wordt aangegeven welke pilots er zijn geïnitieerd om de vele ontwikkelingen te testen. Tevens wordt er per focusgebied benoemd wat de financiële inzet is. Hiermee laat Enexis zien op welke wijze ze invulling geeft aan de toezegging 50 mln euro te investeren in het faciliteren van de energietransitie.

3 3 Duurzame netwerken Enexis zet zich in voor het ontwikkelen van duurzame gas- en elektriciteitsnetwerken. Hierbij richt Enexis zich zowel op het fysieke netwerk als op initiatieven die duurzaam gebruik van de netwerken stimuleren. Hierbij richt Enexis zich voornamelijk op vier terreinen: smart grid mobile smart grid ruw biogas Led bij OV De financiële inzet op dit vlak is tot op heden 4.1 mln. In de huidige reguleringsperiode verwacht Enexis hierin nog minimaal 27 mln in te investeren. Marktinnovator Duurzaamheid Decentrale energieopwekking zorgt ervoor dat de functie van energienetwerken verandert. De klassieke rol van distributie vanuit centrale opwek naar decentrale vraag zal meer en meer worden vervangen door een echte netwerkrol: het koppelen van decentrale opwek met decentrale vraag. Daarnaast zal de inzet van duurzame bronnen en het nuttig gebruik van restproducten toenemen. Om deze ontwikkelingen te faciliteren zijn nieuwe soorten netwerken nodig. De activiteiten die nodig zijn voor de ontwikkeling van deze nieuwe netwerken zijn essentieel om in de toekomst ook een betrouwbare energielevering te kunnen garanderen. Hieraan gekoppelde activiteiten als duurzame energie opwek vormen veelal een logische combinatie met de reguliere activiteiten van Enexis op het gebied van gas- en elektriciteitsnetwerken. Enexis heeft immers kennis van aanleg, onderhoud en beheer van netwerken. Kennis van financiering van infrastructuur en middelen/toegang tot financiering. En bovendien heeft Enexis een sterk netwerk van partners en toeleveranciers. Enexis ziet zichzelf hierbij ook als belangrijke adviseur. Wanneer zakelijke klanten als gemeentes, woningbouwverenigingen of bedrijventerreinen de intentie hebben om energie te besparen worden ze gekoppeld aan een markt innovator. Deze innovator verkent samen met de klant de mogelijkheden en stemt randvoorwaarden voor projecten af. Wanneer er uit deze verkennende fase concrete projecten komen kan de innovator de klant koppelen aan een specialist van Enexis op het gebied van netwerken. Er worden in de initiatieven verkend om te komen tot concrete projecten: BrabantStad (B5-gemeenten: Breda, Eindhoven, Helmond, s-hertogenbosch en Tilburg); Overijssel (Duurzaam Dorp Provincie Overijssel); Gemeenten Deventer (Stedendriehoek onderneemt Energie Neutraal); gemeente Heerlen (industrieterrein de Beitel) en Greenport Venlo. Scenariostudie naar de toekomstige energie infrastructuur Een belangrijk initiatief om grip te krijgen op de rol van de netwerken in de toekomstige energievoorziening is een scenariostudie naar de toekomst van de energie infrastructuur. Enexis werkt hierbij samen met andere netbeheerders in Netbeheer Nederland. De scenariostudie beoogt dat regionale netbeheerders tijdig de noodzakelijke stappen ondernemen die de energietransitie faciliteren. Uitgangspunt is dat de netwerken in de toekomst even betrouwbaar en betaalbaar zijn als de huidige netwerken. Hierbij moet te allen tijde voorkomen worden dat het netwerk een belemmerende factor in de energievoorziening wordt. De gezamenlijke visie op de toekomstige energie infrastructuur zal in de eerste helft van 2011 worden gepresenteerd. Uitwerking van de plannen zal worden geïntegreerd in de reguliere investeringstrajecten van Enexis.

4 4 De meer technische inspanningen van Enexis voor het creëren van duurzame netwerken concentreren zich op dit moment op vier terreinen. Smart grids en mobile smart grids zijn belangrijk bij de beheersing van elektriciteitsdistributie. Biogas is een ontwikkeling die het gasgebruik in Nederland zal vergroenen en waar mogelijkheden tot invoeding moeten worden gecreëerd. Het klaarstomen van het netwerk voor de toepassing van Led bij openbare verlichting tot slot zal gemeenten en provincies helpen bij het reduceren van het energiegebruik. Al deze terreinen zullen nader worden beschreven. Smart Grids maken netten intelligenter, zodat ook in de toekomst energiedistributie goed blijft aansluiten bij de energievraag. Smart Grids Door decentrale opwekking van energie worden de energiestromen in de netten dynamischer, mede door de grilligheid van elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiebronnen. Een mogelijke oplossing is het intelligenter maken van netten: smart grids. Door het toevoegen van intelligentie verkleint de grootte van noodzakelijke investeringen voor verzwaring van de netten. Enexis werkt hard om ervaring op te doen met verschillende vormen van Smart Grids, zoals het beïnvloeden van het verbruik van klanten om deze af te stemmen op de beschikbare distributie- of opwekcapaciteit (zie kader Smart Wash); of zoals het toepassen van elektriciteitsopslag als buffer voor balanshandhaving. Smart Wash: In dit project wordt onderzocht en getest of consumenten bereid zijn om flexibel met de timing van het huishouden om te gaan voor energie intensieve taken. Hierbij wordt expliciet getest of het gebruik van slimme wasmachines in combinatie met lokale opwek uit eigen zonne-panelen leidt tot betere afstemming tussen beschikbare energie en gevraagde energie. Een deelnemer aan de pilot kan aangeven wanneer de was klaar moet zijn. Dit wordt vervolgens zo goed mogelijk gebalanceerd met het aanbod van lokale zonne-energie uit de eigen zonnepanelen. In het eerste kwartaal van 2011 is bij een twintigtal medewerkers van Enexis alle apparatuur geïnstalleerd. De eerste ervaringen van de gebruikers zullen worden samengevat en onderzocht in kwartaal twee van De proef zal lopen tot eind Naast het feit dat Enexis zelf initiatieven opzet om ervaring op te doen op de inzet van Smart Grids, zal er ook in de advisering naar klanten worden gewezen op mogelijkheden van Smart Grid. Er lopen nu al initiatieven in Heusden, Zwolle, Deventer, Enschede en Breda (zie kader op volgende pagina).

5 5 Pilot Smart Grid Breda Het project Smart Grid met de consument in Breda richt zich op het realiseren van flexibel elektriciteitsgebruik bij de consument. Het project betreft de twee deelprojecten Easystreet en Meulenspie Breda. Enexis werkt hierbij samen met projectontwikkelaar HEJA en energieleverancier Greenchoice om het vastgoedcomplex Easystreet te voorzien van een Smart Grid. Daarnaast worden de woningen (57) die verkocht worden door Heja in de wijk Meulenspie gekoppeld aan een smart grid. Hierbij zal onder andere gebruik worden gemaakt van slimme apparaten en een Smart Display. Door middel van ICT zullen eindgebruikers in Easystreet (financiële) prikkels ontvangen met als doel om hun energievraag zodanig te beinvloeden dat additionele flexibiliteit in het net wordt gecreëerd en lokaal duurzaam geproduceerde elektriciteit lokaal optimaal benut wordt. Op deze manier wordt getracht om een volledig energieneutraal complex te realiseren. Dit project bevindt zich nog in de voorbereidende fase. IT leveranciers zijn gevraagd om een proof of concept te realiseren medio Daaraan voorafgaand zullen eind maart 2011 de eerste presentaties gegeven worden aan de potentiële deelnemers van de pilot. Om te bepalen waar, wanneer en hoeveel elektriciteit nodig is voor het opladen van elektrische auto s heeft Enexis het Mobile Smart Grid ontwikkeld. Mobile Smart grids Om flexibiliteit en efficiënte opslag van elektriciteit te kunnen benutten moet hoogwaardige technologie worden toegevoegd aan de energienetten. Enexis heeft daarom speciaal voor het mogelijk maken van elektrische mobiliteit het Mobile Smart Grid concept ontwikkeld. Daarmee kan bepaald worden waar, wanneer en hoeveel elektriciteit nodig is voor het opladen van elektrische auto s (zie kader voor pilot Smart Charging). Door slimme spreiding van de oplaadmomenten en het matchen van vraag en aanbod kan het netwerk de extra stroomvraag beter aan. Doen we dat niet, dan zijn er veel zwaardere en daarmee duurdere netten nodig. Smart charging Doel van demonstratieproject smart charging, dat deels gesubsidieerd wordt door de provincie Noord-Brabant binnen de regeling Slim Elektrisch Rijden, is om elektrische voertuigen slim gestuurd op te laden in een commerciële marktomgeving. Hierbij worden stuursignalen vanuit commer-ciële partijen (zoals bijvoorbeeld het aanbod van zonne- of windenergie) samengevoegd met de beschikbaarheidbehoefte van de consument. Op dit moment is fase één van dit project in uitvoering. In deze fase worden de eerste laadscenario s getest waarbij Enexis betrokken is als netwerkbeheerder en vlooteigenaar en Better Place als service provider. Projectpartner Oranjewoud analyseert data welke uit de elektrische voertuigen komt tijdens opladen en rijden. Deze eerste fase wordt uitgevoerd op de basisinfrastructuur te Rosmalen. In de tweede helft van 2011 wordt het aantal partijen en testlocaties uitgebreid zodat met meerdere service providers, vlooteigenaren en netwerkomstandigheden getest kan gaan worden.

6 6 Een andere voorwaarde voor de succesvolle introductie van elektrisch vervoer is beschikbaarheid van openbare oplaadpunten. Samen met collega netwerkbedrijven werkt Enexis in de stichting E-laad.nl aan een landelijk dekkend netwerk van laadpunten voor elektrische auto s (zie kader voor Pilot Rosmalen). Er is begonnen met het plaatsen van oplaadpunten voor elektrische auto s. Oplaadpunten die door de locatie en het betaalgemak elektrisch vervoer gebruiksvriendelijk maken. Daarmee wordt een belangrijke barrière weggenomen, wat de doorbraak van elektrische voertuigen zal stimuleren. Parkeerplaatspilot Rosmalen Toekomstige gebruikers van elektrisch vervoer zullen individuele mobiliteitsbehoeften hebben. Wil de ene gebruiker na een rit naar werk na een paar uur weer verder rijden naar een volgende locatie. Zo wil de andere gebruiker wellicht pas na een volledige werkdag weer gebruik maken van z n auto. Dit zorgt voor een variërende belasting van het voedende elektriciteitsnetwerk. Door een demonstratieopstelling te testen waarbij op één locatie meerdere elektrische voertuigen geladen kunnen worden heeft Enexis een basisinfrastructuur ontwikkeld die ervoor zorgt dat de berijder voorzien wordt in de reisbehoefte en dat het elektriciteitsnetwerk niet wordt overbelast tijdens het laden. De oplaadpunten kunnen communiceren met elektrische voertuigen en een eenheid in het elektriciteitsnetwerk. Deze eenheid controleert en voorspelt de belasting van het netwerk. Daarnaast is elk van de vijftien elektrische voertuigen van Enexis (zie ook Enexis Duurzaam) uitgerust met intelligentie om te kunnen communiceren met de laadpunten en een smartphone app waarmee de berijders hun mobiliteitsbehoefte kunnen aangeven en het laadproces van hun voertuig kunnen volgen. Een kort videoverslag van dit project is te vinden op het youtubekanaal EnexisSlim onder de naam Praten met de Auto. Enexis ziet voor zichzelf een cruciale rol bij het tot stand brengen van invoeding van biogas in landelijke gasnetten. Infrastructuur Biogas Het beheer van ruw biogasleidingen behoort (nog) niet tot de wettelijke taken van de regionale netbeheerders. In de huidige situatie staat de leidinginfrastructuur voor ruw biogas hubs op initiatief van commerciële marktpartijen nog duidelijk in de kinderschoenen. Enexis ziet hierin voor zichzelf een rol in het bij elkaar brengen van partijen als neutrale bemiddelaar. De feitelijke distributie van ruw biogas is vergelijkbaar met dat van aardgas, waarmee Enexis decennia ervaring heeft. Dit leidt er op een natuurlijke wijze al toe dat partijen Enexis als partner op het gebied van gasleidingen zien. Enexis is intensief betrokken bij het ontwikkelen van biogashubs: de Salland hub in Overijssel, in samenwerking met de Provincie Overijssel en de gemeentes Olst-Wijhe, Deventer en Raalte een biogashub in Noord-Oost Friesland ( BioNOF, zie kader) een biogashub in Wijster. Daarnaast is Enexis voor een aantal commerciële partijen bezig met de ontwikkeling van individuele ruw biogasleidingen in de Provincies Friesland en Overijssel.

7 7 BioNOF / Biogas Om ruw biogas te kunnen leveren dient dit geconverteerd te worden naar aardgaskwaliteit. Het BioNOF/Biogas project streeft ernaar om in Noord Oost Friesland via centrale conversie schaalvoordelen te bewerkstelligen. Door ruw biogas te verzamelen en dit vervolgens centraal te converteren naar groen gas ontstaat een efficiënte manier om het landelijke gasnet in te voeden met duurzaam verkregen gas. LED voor openbare verlichting Enexis wil een bijdrage leveren aan de doelstelling van gemeenten en provincies om energiebesparing te bewerkstelligen in de Openbare Verlichting (OV). LED bij openbare verlichting kan een goede oplossing zijn om het energieverbruik terug te dringen. Eenvoudigweg de conventionele lampen vervangen door LED-lampen is niet mogelijk, omdat dit invloed heeft op het belastingspatroon van de OV-netten. Enexis zet zich daarom in om problemen als overbelasting in de OV netten te verhelpen en het meten van het verbruik van deze netten mogelijk te maken. Oplossingen liggen hierbij overigens niet alleen op het technische vlak, maar ook het samen optrekken met gemeenten en het beïnvloeden van geschikte wetgeving zijn van belang. De aanpak van Enexis is om via pilots te komen tot een Enexis brede standaard. Op dit moment lopen pilots in Tilburg, Stadskanaal, Breda en Roosendaal. Resultaten van deze pilots worden eind 2011 verwacht.

8 8 Inzicht in energiegebruik ENEXIS stelt informatie en diensten beschikbaar die consumenten, bedrijven en lokale overheden inzicht geven in het verbruik en verlies van energie. In de verwachting dat dit via gedragsverandering energiebesparing tot gevolg heeft, ondersteunt Enexis hiermee duurzaamheidsdoelstellingen van de betrokken partijen. Hierbij richt Enexis zich vooral op de volgende initiatieven: Energie in beeld Energiebesparing met slimme meters Warmtewinst in beeld Maatschappelijke bewustwording energieverbruik De financiële inzet tot op heden is 2.0 mln. In de huidige reguleringsperiode verwacht Enexis hierin nog minimaal 2.5 mln in te investeren. Melanie van der Loo, beleidmedewerkster Klimaat en Duurzaamheid gemeente Dalfsen: We adviseren nu wijkbewoners onder meer bij bewonersavonden aan de hand van de verkregen cijfers uit Energie in beeld wat ze aan wonin-gisolatie kunnen doen Gerk-Jan Kuipers van de Gemeente Leeuwarden: Op zo n tool met verbruikgegevens hebben we al jaren gewacht. Lokale overheden, corporaties en bedrijven hebben zichzelf ambitieuze doelstellingen gesteld in het reduceren van energieverbruik. Gemeentes hebben behoefte aan inzicht in energieverlies en bijbehorende mogelijkheden om CO 2 uitstoot te voorkomen. Consumenten worden zich in toenemende mate bewust van mogelijkheden tot energiebesparing. Dit alles heeft als gevolg dat er op brede schaal wordt ingezet op vermindering van het energieverbruik. Enexis wordt gezien (en ziet zichzelf) als cruciale partner om al deze partijen te ondersteunen bij het reduceren van energieverbruik. Vooral het inzetten van de verbruiksinformatie die Enexis in haar rol als netbeheerder verzamelt, zal een grote rol spelen bij het verkrijgen van inzicht in energiegebruik. Verbruiksinformatie wordt hierbij middels slimme meters ontsloten en wordt vervolgens gebruikt voor het vaststellen van realistische besparingsdoelstellingen en besparingmaatregelen. De inspanningen van Enexis voor het creëren van inzicht in energiegebruik concentreren zich op dit moment op vier terreinen. Energie in beeld helpt klanten aan actuele data van het energieverbruik. Energiebesparing met slimme meters zorgt ervoor dat consumenten worden geconfronteerd met het eigen energieverbruik. De data van slimme meters kan vervolgens worden geanalyseerd en omgezet naar concrete besparingsacties. Warmtewinst in beeld laat vastgoedbezitters zien waar warmte (en dus energie) weglekt. Tot slot zet Enexis zich in om de maatschappelijke bewustwording van energieverbruik te vergroten. Een voorbeeld hiervan is het Enexis congres van 14 april 2011 waar er met gemeentes en provincies werd gesproken over het realiseren van energieneutrale wijken. Energie in Beeld Een specifieke activiteit van Enexis voor het verschaffen van inzicht in energiegebruik is Energie in beeld. Hierbij worden gemeenten en provincies ondersteund bij hun klimaatbeleid door op een visuele manier inzicht te verschaffen in het energieverbruik via een online dienst. Hiermee kan het beleid worden gericht op de gebieden waar relatief veel energie wordt verbruikt en daarmee kan men effectief klimaatbeleid voeren. Tevens is het mogelijk om het energieverbruik te monitoren over meerdere jaren. De gegevens zijn vanwege de bescherming van privacy niet inzichtelijk op individueel niveau, maar op postcode en buurtniveau. Met deze dienst worden de verbruiksgegevens gevisualiseerd in overzichtelijke kaarten en grafieken. In 2010 hebben Enexis en Liander gezamenlijk een prototype ontwikkeld, een pilot met 10 gemeenten uitgevoerd en daarna een marktrijpe versie voor gemeenten ontwikkeld. Sinds 10 januari is Energie in beeld live en beschikbaar voor de gemeenten in het verzorgingsgebied van Enexis en Liander. In het kader worden twee initiatieven weergegeven die in het verlengde van de energie in beeld gedachte liggen. Eén (datadirect) richt zich meer op commerciële partijen. De andere (energieconvenant Den Bosch) is een meer

9 9 algemene samenwerking binnen een gemeente om door inzicht in energiegebruik te komen tot energiebesparing en verduurzaming. Datadirect DataDirect geeft invulling aan de behoefte van klanten om duurzaamheids doelstellingen zichtbaar te maken en te rapporteren. Enexis rapporteert middels DataDirect momenteel aan ca klanten. Hiermee helpt Enexis bedrijven als Praxis, Balast Nedam (met CNG tankstations), Delesto, Twence, Essent productie, Essent Wind, Gemeente Veghel, Kuehne&Nagel en Waterschap Limburg, Waterbedrijf Groningen bij het realiseren van hun duurzaamheiddoelstellingen. Daarnaast hebben wij voor enkele gemeenten (Borger-Odoorn, Gemeente Hengelo, Gemeente Noordoostpolder, Gemeente Rijssen en Gemeente Tynaarlo) een proef ingericht waarmee ze kennis kunnen maken met de nieuwe DataDirect Omgeving. Energieconvenant Den Bosch Enexis werkt met Bossche bedrijven samen met de gemeente aan energiebesparing en verduurzaming. Hierbij hebben bedrijven zelf een energiebesparingstarget gesteld. Enexis heeft een target voor het totale gebouwenportfolio. Daarnaast delen de convenantpartners kennis en ervaringen. Enexis verwacht de target voor de gebouwenportfolio te gaan halen, onder andere door energieneutrale regiokantoren en besparing binnen bestaande gebouwen. Energiebesparing met slimme meters Enexis zet zich in om het imago van de slimme meter in Nederland te verbeteren. Hierbij stimuleert Enexis energiebesparing voor klanten die een slimme meter hebben én stimuleert Enexis de markt voor producten en services die werken in combinatie met een slimme meter. Hiervoor wordt een business trial opgezet onder 3 x 300 consumenten (waaronder 80 Enexis-medewerkers), om aan te tonen dat de slimme meter werkt en deze door inzicht in energiegebruik besparing voor de klant oplevert. Drie verschillende methoden worden getest. Een slimme meter in combinatie met een 7 inch display die de huidige thermostaat vervangt en inzicht geeft in het energieverbruik voor gas en elektriciteit. Een slimme meter in combinatie met een set van slimme stekkers, die inzicht geeft in het elektriciteitsverbruik per apparaat en via de computer aan en uit te schakelen is. Een slimme meter met extra communicatie tijdens de business trial, waaronder tips om energie te besparen of om het gedrag van de klant te beïnvloeden. Enexis levert via infrarood camera s inzicht in warmtelekken bij vastgoed. Warmtewinst in beeld Door het visualiseren van warmteverlies via infrarood beelden van woningen stimuleert Enexis gedragsverandering bij burgers. Samen met Horus Surround Vision is Enexis in staat om de beelden al rijdende met een infrarood camera op een auto vast te leggen. Beelden worden dan via een software applicatie

10 10 beschikbaar gesteld aan opdrachtgevers (bijvoorbeeld gemeentes) die op hun beurt de beelden beschikbaar stellen aan de burgers/eigenaren van woningen. Het beoogde effect is dat de eigenaar van de woning zijn woning gaat isoleren en bewuster met energie om zal gaan. Dit helpt gemeentes met het realiseren van hun klimaatdoelstellingen. Voorbeelden waar Enexis op dit vlak samenwerkt met gemeentes zijn Arnhem, Hardenberg en Groningen Jamie van Lede, architect Enexis huis: we hebben geen ruimtevaarttechnieken gebruikt, maar de beste technieken die nu al voor normaal gebruik beschikbaar zijn. Bovendien zie je niet aan de buitenkant dat het gaat om een slim huis, is het niet extreem duur en is de bouwtijd relatief kort. Veel voordelen dus die iedereen in het eindresultaat kan komen bekijken. Bewustwording Buiten het gevraagd aanleveren van energiedata, zet Enexis zich ook in om maatschappelijk bewustzijn te creëren. Hierbij wil Enexis de energietransitie zichtbaar maken. Een voorbeeld hiervan is het in 2012 in Zwolle te vestigen Enexis huis. Hierbij laat Enexis zien hoe een op het oog gewoon woonhuis met bestaande technieken energieneutraal kan zijn. Het dak van het huis wordt aan de zuidzijde volledige bedekt met PV-cellen voor de opwekking van electriciteit en zonnecollectoren voor de opwekking van warm water. Tevens is voorzien een WKO-installatie in de bodem, ook voor de opwekking van warm water. Het huis heeft een zeer hoge isolatiewaarde. In het huis worden de nieuwste smartgrid technieken toegepast. Voor het toelichten van deze technieken en de rol die Enexis hierin speelt wordt een zogenaamde Enexis Expierence ontworpen die aan verschillende doelgroepen aangepaste informatie toont. Het huis wordt gevestigd te Zwolle in de nabijheid van het Doepark Nooterhof. Het park grenst aan onze locatie Marsweg te Zwolle. Op dit park zijn meerder duurzame initiatieven gerealiseerd, o.a. ook het eerste Earthship van Nederland. Het Enexis Huis wordt begin 2012 in gebruik genomen. Met het slimme huis willen we onze leidende rol op het gebied van energietransitie zichtbaar en voelbaar maken, voor onze medewerkers en voor de buitenwereld. Een voorbeeld van een compleet functionerende woning die gebruik maakt van de modernste technieken op het gebied van duurzaam bouwen en energiezuinig wonen. En de mogelijkheden laat zien van het Mobile Smart Grid van Enexis. Bewustwording kan volgens Enexis niet vroeg genoeg beginnen. Onder het motto de jeugd heeft de toekomst heeft Enexis een lesprogramma voor scholen ontwikkeld. Met het lespakket voor kinderen van groep 7 en 8 van de basisschool wil Enexis kinderen bekend maken met de opwek en transport van energie en enthousiast maken over manieren om duurzame energie op te wekken. Tegelijkertijd wil Enexis op deze manier ook duidelijk maken waarom de transitie naar duurzame(re) vormen van energie noodzakelijk is. Het lespakket is minimaal gedurende een periode van 3 jaar in te zetten door basisscholen. Enexis stelt het lespakket vanaf het begin van het schooljaar kosteloos beschikbaar aan basisscholen in het eigen werkgebied.

11 11 Enexis Duurzaam ENEXIS wil niet alleen de maatschappij faciliteren in de energietransitie, maar ook zelf voorop lopen. ENEXIS stelt haar mede-werkers in staat om werk duurzaam uit te voeren alsmede privé een bijdrage te leveren aan de energietransitie. Enkele in het oog springende initiatieven op dit terrein zijn: Elektrisch rijden Wagenpark op groen gas Zonnecellen voor medewerkers Duurzame gebouwen De financiële inzet op dit vlak is tot Q1 van mln. In de huidige reguleringsperiode verwacht Enexis hierin nog minimaal 5 mln in te investeren. Enexis heeft de ambitie in 2011 haar wagenpark uit te breiden met 23 elektrische auto s. Enexis zal heeft de ambitie het aantal groen gas/aardgas auto s in 2011 te verhogen naar 50 Enexis kiest voor een duidelijke nadruk op haar maatschappelijke rol als netwerkbedrijf. Maatschappelijk Verantwoord Onder-nemen is daarom onderdeel van de dagelijkse gang van zaken. Zo wordt bij alles wat Enexis doet gestreeft naar zo min mogelijke milieubelasting. Hierbij zet Enexis zich onder andere in voor energiebesparing binnen haar bedrijfsprocessen. Door bijvoorbeeld te kiezen voor minder reizen en meer video-conferences, door te investeren in het duurzaam maken van onze gebouwen, het uitschakelen van apparatuur die niet wordt gebruikt en het vergroenen van het wagenpark. Daarnaast is vermindering van bedrijfsafval en het vergroten van hergebruik één van de speerpunten. Dit is goed voor het milieu omdat het de CO 2 uitstoot verlaagt. MVO zit daarmee niet alleen in innovatieve projecten gericht op de energietransitie, maar ook in de manier waarop de medewerkers hun dagelijks werk uitvoeren. Om medewerkers bewuster te maken van de effecten van hun handelen en de mogelijkheden die ze hebben om duurzamer te werken, vindt gerichte interne communicatie plaats rondom duurzaamheids-thema s. Enexis stelt daarmee medewerkers in staat om hun werk duurzaam uit te voeren en ook privé een bijdrage te leveren aan de energietransitie. Dit stimuleert bovendien de kennisontwikkeling en ervaringsdeskundigheid van Enexis op het gebied van duurzaamheid. Daarnaast wordt in het jaarverslag 2010 voor het eerst volgens externe richtlijnen gerapporteerd over MVO bij Enexis. Als onderdeel daarvan is ook de CO 2 -footprint berekend. Elektrisch rijden Enexis gelooft in de kansen van de elektrische auto. Het is een schone en goedkopere manier van rijden. Het opladen kan gewoon via een stekker in het stopcontact. Daarbij zorgen de accu s in de auto s voor extra opslagcapaciteit van energie. Dat is ideaal voor het bewaren van duurzame energie. Ook zijn elektrisch aangedreven auto s vaak sneller en krachtiger dan modellen die lopen op fossiele brandstoffen. Technisch gezien is het binnen afzienbare tijd mogelijk om op grote schaal elektrische auto s te produceren. Enexis draagt graag op een slimme manier bij aan deze duurzame ontwikkeling. Daarin vervullen we een cruciale innovatieve, maatschappelijke en baanbrekende rol. Enexis geeft het goede voorbeeld en heeft een groeiend aantal elektrische auto s op de weg. Ook zal Enexis zich richten op elektrisch voor- en na transport bij woon- werk verkeer met het openbaar vervoer door de inzet van 3 elektrische pendelbusjes tussen NS-stations en kantoorlocaties van Enexis. Wagenpark op groen gas Enexis stimuleert het gebruik van groen gas door aanschaf van bedrijfswagens en een aanbod voor leaserijders. Op dit moment heeft Enexis inmiddels drie groen gas auto s besteld: twee Volkswagens Passat en een Fiat Punto. Rijden op groen gas is in de visie van Enexis niettemin van tijdelijke aard. Het rendement van elektrisch rijden is groter dan van groen gas. Vanaf 2020 zullen er grotere aantallen elektrische auto s rijden met een grotere actieradius en zal de infrastructuur voor elektrisch rijden uitontwikkeld zijn. Tot die tijd is rijden op groen gas een goed alternatief. Om dit te stimuleren organiseert Enexis een

12 12 Roadshow voor groen gas auto s om medewerkers te enthousiasmeren voor rijden op groen gas. Daarnaast is Enexis intensief betrokken bij het voertuigenplan. Een initiatief van de Provincies Drenthe, Friesland en Groningen om in 2015 circa 10% van het voertuigpark in Noord-Nederland, zijnde voertuigen, op duurzame brandstoffen te laten rijden. Zonnecellen voor medewerkers Enexis geeft een groep van 20 medewerkers een financiële bijdrage voor het aanschaffen van zonnepanelen. In ruil daarvoor vervullen deze medewerkers zowel in- als extern een ambassadeursrol. Hierbij communiceren ze actief over de bij hem/haar thuis geïnstalleerde PV-installatie. Doordat 20 medewerkers een ambassadeursrol te geven stimuleert Enexis alle medewerkers te investeren in duurzame energie oplossingen. Enexis kan hierdoor ook leren van de ervaringen die medewerkers opdoen met het inkoop-, installatie-, metering- en administratieve proces bij de plaatsing en gebruik van zonnepanelen. Enexis geeft hiermee invulling aan haar leidende rol (voorbeeld-gedrag) met betrekking tot duurzame energietoepassingen en de energietransitie. Enexis streeft naar een verduurzaming van haar gebouwenportfolio en neemt hierbij met de bouw van duurzame regiokantoren in Maastricht en Venlo de eerste concrete stappen. Duurzame gebouwen Enexis is zich ervan bewust dat kantoorgebouwen veel energie verbruiken. Daarom streeft Enexis ernaar om dit energieverbruik te minimaliseren. Concrete stap op dit terrein is de bouw van twee nieuwe duurzame regiokantoren in Maastricht en Venlo. Daarnaast loopt er een initiatief rondom het Enexis terrein in Zwolle, waarbij zowel stappen worden ondernomen om het gebouw te verduurzamen, als een duurzame inrichting van het bedrijfsterrein in z n geheel. De additionele kosten voor de bouw van duurzame energieneutrale kantoorgebouwen zijn ca. 20% hoger dan voor de bouw van traditionele kantoorgebouwen. Het grootste deel hiervan wordt aangewend voor de plaatsing van PV-cellen, het extra isoleren van het gebouw en het energiemanagementsysteem om een volledig energieneutrale exploitatie mogelijk te maken. Daarnaast zijn er extra kosten voor het benutten van aardwarmte door het toepassen van een bodemcollectorsysteem (Maastricht) of een zogenaamde WKO-installatie (warmte- koude opwekking voor Venlo) voor de warmwatervoorziening voor oa. de ruimteverwarming. De oplevering is gepland voor eind eerste kwartaal Ook voor Zwolle is de ontwerpfase voor de nieuwbouw van het regiokantoor op onze eigen locatie Marsweg inmiddels gestart. Het gebouw is qua opzet en ontwerp vergelijkbaar met de nieuwe regiokantoren te Maastricht en Venlo. De ingebruikname staat gepland voor eind Op dezelfde locatie Marsweg te Zwolle wordt het huidige hoofdgebouw duurzaam gerenoveerd en uitgebreid met een extra kantoorvleugel en wordt hiermee de bovenregionale vestiging van Enexis voor Noord Nederland. De aan te bouwen nieuwe kantoorvleugel wordt volledig energieneutraal.

13 13 Met de gemeente Zwolle is het afgelopen jaar een gezamenlijk onderzoekstraject gestart om te bekijken of onze locatie Marsweg op een duurzame wijze kunnen herontwikkelen na de realisatie van de voorgenoemde huisvestingsplannen. Medio 2010 is hiervoor een intentieovereenkomst met de gemeente Zwolle gesloten voor een gezamenlijk onderzoekstraject naar de stedenbouwkundige randvoorwaarden voor de realisatie van de huisvestingsplannen op de Marswe. Onderdeel van dit plan is dat oude vrijkomende opstallen worden gesloopt en de vrijkomende terreinen opnieuw worden uitgegeven als bedrijfsterrein. Dit heeft geresulteerd in een positief advies van de gemeente.

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben

Wij brengen energie. Waar mensen licht en warmte nodig hebben Wij brengen energie Waar mensen licht en warmte nodig hebben Energie in goede banen De beschikbaarheid van energie bepaalt in grote mate hoe we leven: hoe we wonen, werken, produceren en ons verplaatsen.

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Even voorstellen. Energie in Beeld is een initiatief van diverse netbeheerders

Even voorstellen. Energie in Beeld is een initiatief van diverse netbeheerders Energie in Beeld Even voorstellen Energie in Beeld is een initiatief van diverse netbeheerders Enexis, Stedin, Endinet en Liander zijn de netbeheerders van ongeveer 90% van alle gasen elektriciteitsaansluitingen

Nadere informatie

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM MAART 2014 NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM HOE ENEXIS BIJDRAAGT AAN DE REALISATIE VAN DE ENERGIEDOELSTELLINGEN TOEKOMSTVAST MAKEN VAN DE ENERGIENETTEN Enexis neemt haar verantwoordelijkheid om, vanuit

Nadere informatie

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM

NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM MAART 2014 NAAR EEN DUURZAAM ENERGIESYSTEEM HOE ENEXIS BIJDRAAGT AAN DE REALISATIE VAN DE ENERGIEDOELSTELLINGEN TOEKOMSTVAST MAKEN VAN DE ENERGIENETTEN Enexis neemt haar verantwoordelijkheid om, vanuit

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

De slimme meter Klaar voor de toekomst

De slimme meter Klaar voor de toekomst De slimme meter Klaar voor de toekomst met de slimme meter bent u klaar voor de toekomst Endinet maakt haar energienetten klaar voor de toekomst. Net als de auto-, de telefoonen bankindustrie worden ook

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Slimme Netten Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Netbeheer Nederland (1) Netbeheer Nederland brancheorganisatie van alle elektriciteit-

Nadere informatie

Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter

Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter Inventarisatie activiteiten energiebesparing met betrekking tot de slimme meter Activiteit Toelichting Categorie Doelgroep In samenwerking met Initiatief geplaatst onder Financiering activiteit Zelf Energie

Nadere informatie

All about Energy College Doel van dit ronde tafel gesprek

All about Energy College Doel van dit ronde tafel gesprek All about Energy College Doel van dit ronde tafel gesprek Een gezamenlijk project definiëren, dat samen met ons netwerk succesvol kan worden gerealiseerd. Het definiëren van uw Roadmap naar 26 mei 2025

Nadere informatie

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015

Enexis. De veranderende rol van de netbeheerder. Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis. 12 november 2015 Enexis De veranderende rol van de netbeheerder Peter Vermaat Voorzitter Raad van Bestuur Enexis 12 november 2015 Rol Enexis in de elektriciteitsketen Elektriciteitscentrale voor de opwek van elektriciteit

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

Energiemanagementplan

Energiemanagementplan Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder Het Veldwerkbureau B.V. Niveau 3 Auteur(s): De heer G.R. Hartkamp De heer J.A. Möller Versie 2.0 17 december 2013 Definitief rapport Inleiding Binnen ons Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens

Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens Nieuwveense Landen Meppel Diep onder Drenthe 12-6-2012 Door Wouter Deddens MeppelEnergie Lokaal Duurzaam EnergieBedrijf MeppelEnergie Openingshandeling op 26-1-2012 Duurzame energie voor de woonwijk Nieuwveense

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst

Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst enexis.nl Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst Bedrijfsplan 2012 Ons vakmanschap voor de klant, nu en in de toekomst Bedrijfsplan 2012 Een goed net Tevreden klanten 2. Verbeteren interne

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4.

Inhoudsopgave. 1. Samenvatting en conclusies. 2. Bebouwde Omgeving. 3. Bedrijven & Industrie (inclusief Utiliteitsbouw) 4. CO 2 -monitor Haarlem 2013 De CO 2 -monitor heeft sinds 2012 heeft een andere opzet dan voorgaande jaren. Er is nu een management samenvatting waarin de grote lijnen en hoofdconclusies worden weergegeven

Nadere informatie

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a

Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis. Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Concept Development Opdracht 1B Battle of Concepts Enexis Niels Joormann - 0819811 - CMD2a Inhoudsopgave Debriefing 03 Onderzoek 03 Omgevingsanalyse 04 Concept: Opgewekt! 05 Business Model Canvas 11 Pitch-presentatie

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl Energievisie Borne 22 september 2011 Michel Leermakers Linda Rutgers Twence Co Kuip HVC Inhoud van vanochtend Gemeente Borne Visie Twence Werkwijze Energievisie Resultaten Huidige energieconsumptie Bronpotentieel

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Energieproject Hoog Dalem Pionierend een bijdrage leveren aan de energietransitie

Energieproject Hoog Dalem Pionierend een bijdrage leveren aan de energietransitie Energieproject Hoog Dalem Pionierend een bijdrage leveren aan de energietransitie 10-12-2015 Michiel van Ierssel Wie ben ik? - Projectleider bij Heijmans SysteemIntegratie & Techniek (SIT) binnen Heijmans

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Pilot Ectual door Enexis

Pilot Ectual door Enexis Pilot Ectual door Enexis Gebruik maken van de data uit de slimme meter 11 juni 2014 Mary van der Torre senior adviseur Slimme Meters / projectmanager Ectual Enexis in het kort Ontwikkeling, aanleg en onderhoud

Nadere informatie

Zonder dit instrument is het lastiger om te bepalen wat de effecten van energiemaatregelen zijn en waar nog winst te behalen is.

Zonder dit instrument is het lastiger om te bepalen wat de effecten van energiemaatregelen zijn en waar nog winst te behalen is. Zaaknummer: 00379256 Onderwerp: OLOG Energie in Beeld 2014 Collegevoorstel Inleiding Een aantal energiebedrijven ontwikkelden een instrument om direct inzicht te krijgen in het energieverbruik in gemeenten.

Nadere informatie

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid

Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Green Deal van Netbeheer Nederland met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen

CO 2-reductiedoelen en CO 2-reductiemaatregelen CO 2 -reductiedoelen en reductiemaatregelen Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien, Organisatie INHOUDSOPGAVE 1. CO 2 -REDUCTIEBELEID

Nadere informatie

Smart Grids & Elektrisch vervoer. Innovatie workshop. Delft, 7 januari 2011. Joris Knigge Innovatie Asset Management

Smart Grids & Elektrisch vervoer. Innovatie workshop. Delft, 7 januari 2011. Joris Knigge Innovatie Asset Management Smart Grids & Elektrisch vervoer Innovatie workshop Delft, 7 januari 2011 Joris Knigge Innovatie Asset Management Inhoud Inleiding Energietransitie en Elektrisch vervoer (mobile) Smart Grids Praktische

Nadere informatie

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis

s-hertogenbosch, juni 2013 Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis Samenwerkingsovereenkomst Brabantse Pilot Publieke Laadinfrastructuur Provincie Noord-Brabant en Enexis INHOUD 1. Inleiding 2. Pilot laadinfrastructuur Brabant 3. Overwegingen 4. Doelstellingen 5. Gefaseerde

Nadere informatie

De slimme meter. Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower. Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014

De slimme meter. Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower. Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014 De slimme meter Informatiebijeenkomst / Energiecafé Zummerepower Klok & Peel Museum Asten 26 juni 2014 Extern gebruik Mary van der Torre (senior adviseur Slimme meters) Hein van Roij (technisch projectmanager

Nadere informatie

IPIN Proeftuin Lochem

IPIN Proeftuin Lochem IPIN Proeftuin Lochem Inleiding, samenwerking, uitdaging Oktober 2013 Ben Tubben Opzet programma IN4Energy Het consortium IN4Energy maakt het mogelijk dat deelnemers aan de proeftuin daadwerkelijk richting

Nadere informatie

Bewust met energie omgaan. De slimme meter maakt het makkelijk

Bewust met energie omgaan. De slimme meter maakt het makkelijk Bewust met energie omgaan De slimme meter maakt het makkelijk Waarom krijg ik een slimme meter? Makkelijk en klaar voor de toekomst. Enexis brengt gas en elektriciteit van uw energieleverancier veilig

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen

Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen Introductie in Energie- & Industriesystemen TB141E - Hoorcollege 9 - Toekomstige Energie & Industriesystemen Dr. ir. Émile J. L. Chappin Challenge the future 1 Mondiale uitdagingen Spanning tussen toename

Nadere informatie

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014

Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 1 Roadmap Smart Grids Mar$jn Bongaerts Frits Verheij 12 februari 2014 Inhoud 2 1. Innovatietafel aanloop naar TKI Switch2SmartGrids 2. Actieplan Duurzame Energievoorziening link naar E-akkoord 3. Toekomstbeelden

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

totaaloplossing 40% Bespaar op uw verbruik en kosten Plugwise is dat een biedt voor wie op kantoor of thuis inzicht wil in het energieverbruik.

totaaloplossing 40% Bespaar op uw verbruik en kosten Plugwise is dat een biedt voor wie op kantoor of thuis inzicht wil in het energieverbruik. Plugwise is het enige draadloze totaaloplossing Plugwise heeft een duidelijke filosofie: energiemanagementsysteem dat een biedt voor wie op kantoor of thuis inzicht wil in het energieverbruik. de groenste

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045 Energieneutraal Veranderende overheid Waarde creëren Stadhuisplein Zichtbaar maken van innovatie Als duurzame stad Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst!

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Ludo Sweron 29 februari 2012 slide 1 Visie duurzaam ondernemen Colruyt Group Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven vakmanschap

Nadere informatie

ROUTEKAART DUURZAAM OSS

ROUTEKAART DUURZAAM OSS ROUTEKAART DUURZAAM OSS 2025-2030 Duurzaam Oss Alle gemeentelijke gebouwen energieneutraal of energieleverend in 2025 Bestaande woningen en gebouwen energiezuiniger maken Verduurzamen verkeer en vervoer

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO2-prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): De heer W. de Vries De heer H. Kosse 26 juni 2014 Definitief rapport Inhoudsopgave: blz. 1. Inleiding

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

DE SLIMME METER Slim, bewust en Duurzaam

DE SLIMME METER Slim, bewust en Duurzaam DE SLIMME METER DE SLIMME METER Slim, bewust en Duurzaam Slim, Bewust en Duurzaam Wat is een slimme meter? Slimme meters vervangen de huidige gas- en elektriciteitsmeters. Deze digitale meter meet net

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids!

Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids! Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids! Smart Homes Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Duizelseweg 4a 5521 AC Eersel www.smart-homes.nl info@smart-homes.nl Peter Brils tel.

Nadere informatie

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer

PERSDOSSIER. Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer PERSDOSSIER Slimme energie voor A1 Bedrijvenpark Deventer Inleiding De gemeente Deventer heeft de ambitie een energieneutraal bedrijvenpark te ontwikkelen aan de A1 ten zuiden van Deventer. Op vrijdag

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens

1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens 1 juni 2011 Minisymposium Groen Gas W. Deddens Agenda. Wie is RENDO Duurzaam? Voorbeeld project Toekomst duurzame energie projecten icm groen gas 2 RENDO Duurzaam. Aantal medewerkers : RENDO totaal ca.

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

3.B.2_2 Energie Meetplan 2014-2020

3.B.2_2 Energie Meetplan 2014-2020 3.B.2_2 Energie Meetplan 2014-2020 Maastricht, 25-03-2016 Auteur: Kirsten Kuypers-Janssen KVGM-Coördinator Geaccordeerd door: Joshua Janssen Directeur Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 DOELSTELLINGEN...

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar Naam opdrachtgever: Unipro BV Adres: Bouwstraat 18 Plaats: Haaksbergen Uitgevoerd door: Zienergie BV Adres: Dokter Stolteweg 2 Plaats Zwolle Telefoon:

Nadere informatie

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres

Rabin Baldewsingh. 27 juni SBR congres Samen op weg naar een klimaatneutraal Den Haag Rabin Baldewsingh wethouder duurzaamheid gemeente Den Haag 27 juni SBR congres Den Haag Ambitie Den Haag klimaatneutraal in 2040 CO 2 -emissie reduceren door:

Nadere informatie

fudura-enexis.nl Fudura, de nieuwe naam in energievoorziening

fudura-enexis.nl Fudura, de nieuwe naam in energievoorziening fudura-enexis.nl Fudura, de nieuwe naam in energievoorziening Wat er ook gebeurt, uw bedrijf heeft continuïteit nodig. Daarom wilt u zeker weten dat uw energievoorziening goed geregeld is. Betrouwbaar

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan 2015 CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk

Nadere informatie

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief)

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief) Inleiding Behaalt uw gemeente de klimaatdoelstellingen? Wilt u weten hoeveel duurzame energie in uw gemeente wordt geproduceerd of energie wordt bespaard? Zoekt u inzicht in welke maatregelen succesvol

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

Is flexibiliteit het nieuwe goud?

Is flexibiliteit het nieuwe goud? Is flexibiliteit het nieuwe goud? Presentatie Congres Duurzaam Gebouwd 13 november 2014 Enexis Elektriciteit: 2,7 miljoen aangeslotenen 135,000 km MS / LS 53,000 stations Gas: 2,1 miljoen aangeslotenen

Nadere informatie

Uitdagingen van de energie transitie

Uitdagingen van de energie transitie Uitdagingen van de energie transitie Presentatie Congres Energy Next Dordrecht 10 december 2015 Remko Bos Directeur Energie ACM Vicepresident CEER 1 ACM als toezichthouder ACM bevordert kansen en keuzes

Nadere informatie

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower

Besparen met duurzame energie. Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Unica Ecopower Besparen met duurzame energie Dat voor u als eigenaar of beheerder van duurzaam vastgoed de energielevering op duurzame wijze moet geschieden spreekt voor zich.

Nadere informatie

BusVision. Is Nederland klaar voor elektrisch busvervoer? Nico van Egmond 15 april 2014

BusVision. Is Nederland klaar voor elektrisch busvervoer? Nico van Egmond 15 april 2014 BusVision Is Nederland klaar voor elektrisch busvervoer? Nico van Egmond 15 april 2014 Wie is Alliander, Liandon, Alliander Mobility Services De rol van Alliander Opportunity Laden Laadmethoden Opportunity

Nadere informatie

Sneller en goedkoper laden op 100% duurzame energie

Sneller en goedkoper laden op 100% duurzame energie PREFERRED DISTRIBUTOR Sneller en goedkoper laden op 100% duurzame energie SMART CHARGING CONTROLLER Maxem is de Smart Charging Controller in uw meterkast Laad uw elektrische auto sneller op Download gratis

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 CO-2 Rapportage 2014 Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 Aalten 28-04-2015 Versie 2.2 J.Nannings Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): Mevrouw C.K. Kloens De heer H. Hooftman De heer D. Slothouber 12 september 2014 Definitief rapport

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst Coöperatie Waalre Energie Lokaal. Waalre, 28 november 2012

Voorlichtingsbijeenkomst Coöperatie Waalre Energie Lokaal. Waalre, 28 november 2012 Voorlichtingsbijeenkomst Coöperatie Waalre Energie Lokaal Waalre, 28 november 2012 Pieter Brouwers Voorzitter Agenda Doel van deze avond Hoe is de coöperatie geboren Wat kan er momenteel op het gebied

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): Mevrouw C.K. Kloens De heer D. Slothouber 23 oktober 2013 (revisie 1.0) Definitief rapport Inhoudsopgave:

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Presentatie Pioneering 27 september 2011

Presentatie Pioneering 27 september 2011 Presentatie Pioneering 27 september 2011 1 Contactgegevens Dinkelborgh energie (DBE) Presentatie voor Pioneering Hans Visser (DBE) 06 53 87 86 79 Dinkelborgh Energie Wilhelminastraat 8 7591 TN Denekamp

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie