Stichting MS Research Nummer NIEUWSBRIEF

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stichting MS Research Nummer 23-2005 NIEUWSBRIEF"

Transcriptie

1 ROND M MS Stichting MS Research Nummer NIEUWSBRIEF

2 DE KUNST RONDOM MS Als het dan niet helemaal lukt de leiding te houden over je eigen lijf, je eigen leven, dan is het wel erg heerlijk een honderdtal musici je wil op te leggen. Al is het maar voor even. Hanneke Douw-Faut (1960) heeft al veertien jaar MS. In eerdere edities van Rondom MS was ze te zien op de Dam en in het Olympisch stadion van Amsterdam. Nu met haar rollator en haar dochter Rosa bij het Rotterdamse Philharmonisch Orkest. Omgeven door eeuwen vol muziek. Geconcentreerd op bewegingen die ze slechts heel voorzichtig kan maken. Maite Kroidl als dirigent. Zijn vrouw heeft ook MS. Elektra... Als in een droom... Fantaserend... Stel je voor... Dat zou pas Kunst zijn... Foto: Erik Geven DAT ZOU PAS KUNST ZIJN Multiple sclerose (MS) is een tot op heden niet te genezen ziekte van het centrale zenuwstelsel. Of je dan oog hebt voor kunst? Misschien juist. Kunst als een van de weinige niet door MS geremde uitingen. Kunst van de schrijfster Karin Spaink en de pianiste Olga Bobrovnikova. Kunst als troost ook. Dan vergeet je alles, zegt de Blaricumse schilderes Marianne Blijdenstein-Piël op pagina 15. Kunst van mensen zonder MS die met hun werk de ziekte willen verbeelden. MS & Kunst De beeldhouwster Corry Ammerlaan-van Niekerk bijvoorbeeld en de cineaste Willeke van Ammelrooy. In deze Rondom MS slaan velen die brug tussen MS en Kunst. Onder hen: - de Amerikaanse POPZANGERES JANIS IAN over haar moeder... - DE UITGEVER MAURITS EN DE BEELDHOUWSTER GERDA RUBINSTEIN over hun nicht en zus, de in 1990 overleden schrijfster Renate... - TONEELSPEELSTER COX HABBEMA die van Renates boek Nee heb je een theatermonoloog heeft gemaakt... - de SCHRIJVERS RONALD EN KARIN GIPHART over hun moeder Wijnie Jabaaij... - CHRIS VERAART, DICHTER, SCHRIJVER EN ADVOCAAT met MS... - MARIANNE BLIJDENSTEIN schilderes met MS... - de Limburgse BEELDHOUWER WIM STEINS over het kunstproject van MS Research in Utrecht Centraal... Getuigenissen in songs, romans, beeldhouwwerken, columns, een film, tot een sprookje De oorzaak van MS is niet bekend. Het zoeken is in volle gang. In Nederland wordt die speurtocht voor een belangrijk deel gefinancierd door de Stichting MS Research, nu al weer een kwart eeuw lang. Met giften van honderdduizenden op girorekening 6989 op naam van de stichting in Voorschoten. In de hoop dat het ooit zo ver komt dat ze het wondermiddel vinden. Te laat voor de toneelspeelster Andrea Domburg, de schilder Martin van der Kreke of de celliste Jacqueline du Pré... maar voor velen van hun gelijkgestemde lotgenoten dan misschien nog net op tijd.

3 LEVENSKUNST Waar denkt U aan, bij het woord kunst? Theater, literatuur, muziek of dans? Fotografie, schilderen of beeldhouwen? Koken? Picasso, Verkade, Coelho of Bartoli? Ongetwijfeld heeft ieder een eigen eerste associatie bij het woord kunst. Of het nu een van de genoemde onderwerpen is of de bewonderde kunstenaar, of het kunst is met een kleine of met een grote K, voor ieder heeft het woord kunst een eigen kleur. Kunnen Leven, dat is pas Kunst! Foto: Erik Geven Foto: Peter Tuinsma Van Dale meldt: kunst (v.) van kunnen 1. vak van kennis of studie, later in het bijzonder geneeskunde. Heren van de kunst, dokters. 2. kennis, dienstbaar gemaakt aan de praktijk. En op nr. 8: het vermogen van de kunstenaar dat wat in geest of gemoed leeft tot uiting te brengen op een wijze die ontroering kan veroorzaken. De opsomming gaat door tot nummer 12, gevolgd door een enorme rij woorden die het woord kunst als eerste lettergreep hebben; van kunstdruk tot kunsthart en van kunstmest tot kunstzwerm. Olga Bobrovnikova: Aan de concertvleugel, ondanks MS De Moskouse concertpianiste Olga Bobrovnikova (1967) is inmiddels genaturaliseerd tot Belgische, geeft les en maakt opnamen, vooral in Brussel. Zij heeft in haar leven al met menige tegenslag te maken gehad: politiek vluchteling, een gestrand huwelijk en sinds enkele jaren definitief MS. De Stichting De eerste twee betekenissen van het woord kunst sluiten tamelijk concreet aan bij de doelstelling van de Stichting MS Research, al ligt die associatie met het woord kunst dan niet zo voor de hand. In dit geval verwijst Kunst naar de wetenschappers die met behulp van de door MS Research verstrekte subsidies hun onderzoek verrichten, op zoek naar de geheimen achter MS en naar oplossingen voor mensen die door deze ziekte getroffen zijn. De vorige uitgave van Rondom MS was geheel aan hun inspanningen en resultaten gewijd. Deze Rondom MS laat zien hoe dicht kunst en MS bij elkaar staan. Staat stil bij schrijvers, musici en andere kunstenaars wier leven op verschillende wijzen beïnvloed is door MS. Neem Ronald en Karin Giphart met hun moeder Wijnie Jabaaij, een vrouw met MS. Expressie als een belangrijke manier om uiting te geven aan die emoties die een chronische ziekte aan hun leven meegaf. Of luister naar de Blaricumse schilderes Marianne Blijdenstein-Piël, die ondanks haar MS zegt: Kunst, dan vergeet je alles. Maar de kleine donkere menselijke dynamo, zoals haar bijnaam luidt, is er niet door te ontmoedigen. Ofschoon ze door haar ziekte is gehandicapt en soms zelfs geheugenproblemen heeft, is ze begonnen aan een bijzonder muziekproject: opnamen van een tot nog toe als verloren gewaand pianoconcert van Pavel Avgustovich (Paul) Pabst ( ). Een eeuw lang niet uitgevoerd. Zij heeft het afgelopen jaar enige malen bijeenkomsten opgeluisterd van de Stichting MS Research en gaf bovendien via deze Stichting een CD uit. Met aan de vleugel dus Olga Bobrovnikova, ondanks haar MS. De Stichting heeft een duidelijke relatie met kunst. De afgelopen jaren heeft die relatie meer en meer gestalte gekregen. Op zoek naar nieuwe vormen om geld in te zamelen, die aan zouden sluiten bij de achterban, vond de Stichting MS Research kunst als brug op haar weg. Een nieuwe weg, want voor fondsenwerving geldt hebben is hebben, maar krijgen is de kunst In eerste instantie heeft dit geleid tot een kunstzinnige verandering van de huisstijl en het logo van de Stichting. Daar is letterlijk en figuurlijk een beeld(!)merk aan toegevoegd. Een ontwerp van de kunstenares Corry Ammerlaan- van Niekerk. 2-3

4 DE KUNST RONDOM MS Foto: ANP De verkoop van dat beeld in veelvoud is op zichzelf een belangrijke inkomstenbron. Dit jaar heeft de Stichting als een van haar jubileumactiviteiten opnieuw een miniatuurbeeld in omloop gebracht, dit keer van Gerda Rubinstein (zie ook het middenblad), zus van Renate, vrouw met MS. En over kunst gesproken: met kunst van de Stichting is ook door Renate s uitgever en neef Maurits Rubinstein het luisterboek, Nee heb je geïntroduceerd, inmiddels een nieuwe kunstvorm dankzij MS. Jacqueline du Pré: Celliste met MS Jacqueline du Pré ( ) geldt een kleine twee decennia na haar dood nog steeds als een van de beste cellisten ooit. Geboren in Oxford, uit een vader en moeder voor wie muziek van groot belang was, koos zij al op haar vijfde voor de cello en kreeg onder andere les van erkende fenomenen als Pablo Casals, Paul Tortelier en Mstislav Rostropovich. Raakte bevriend met de pianist Daniël Barenboim (1942), een in Argentinië geboren zoon van Russische joodse vluchtelingen. Ze trouwde met hem in 1967 en nam samen met hem tal van grammofoonplaten op. In het begin van de jaren zeventig kreeg ze plots vreemde en vage gezondheidsproblemen. Zo raakte ze het gevoel in haar vingertoppen kwijt. Uiteindelijk kreeg ze in de herfst van 1973 de diagnose MS te horen. Ze probeerde door te gaan met concerteren maar dat kostte haar steeds meer moeite. Jacqueline du Pré stierf op 19 oktober 1987 in de leeftijd van 42 jaar. De in Londen gevestigde internationale MS Federatie MSIF heeft aan haar beurzen en subsidies Du Pré s naam verbonden. Omdat we haar de eer willen bewijzen voor haar moedige gevecht tegen MS, aldus woordvoerster Gemma Carr-Jones. Het samenwerkingsverband van MS-organisaties kent tweejaarlijks een Du Pré-Fellowship toe, aan bij voorkeur een onderzoeker uit een ontwikkelingsland. Deze krijgt daarmee de gelegenheid te gaan samenwerken met andere MS-deskundigen. Daarnaast geeft de MSIF jaarlijks maximaal tien Du Pré-Grants weg, studiebeurzen voor jonge onderzoekers. Een van de bekendste winnaars van een Du Pré-Fellowship totnogtoe was dr. Natalia Nikolaeva uit het Russische St. Petersburg. Zij kreeg de prijs in 1999 en gebruikte die voor een studieproject bij TNO Nederland, waarbij het ging om de invloed van T-cellen bij MS. Een Du Pré-Grant ging onder anderen naar de jonge Belgische onderzoekster An Goris. Verjonging Op zoek naar een verjonging bij de donateurs heeft de Stichting vervolgens gewerkt aan de combinatie van SMS en Kunst, een concept dat speciaal voor MS Research is vastgelegd en in een eerste uitgave vorm is gegeven door de beeldhouwer Wim Steins en waarover meer is te lezen op de pagina s 14 en 15. Twee bruggen tegelijk eigenlijk: een naar de kunst en een naar jongeren. Momenteel bereidt de Stichting een lentelunch 2006 voor, waarop stukken van jonge kunstenaars worden geveild om fondsen te werven voor jonge onderzoekers. Kortom: MS Research is volop met Kunst in de weer. Kunnen Waar denk ik aan bij het woord kunst? Voor mij schuilt de kracht van kunst niet in de diverse betekenissen, maar meer in het werkwoord ervoor; kunst van kunnen. Het leven brengt voor iedereen vele en diverse uitdagingen met zich mee. Kunnen we daar iets mee? Sommige uitdagingen zijn zo positief als het woord uitdaging klinkt. Andere zogenaamde uitdagingen leiden uiteindelijk tot een beperking. Tot de overgave volgt, ook creatief, zoals Chris Veraart die beschrijft. Levenskunst Natuurlijk denk ik daarbij in de eerste plaats aan ziek versus gezond zijn en nog specifieker aan MS. Kijkend naar mensen met MS, wier leven in min of meerdere mate begrensd is door de beperkingen die deze ziekte met zich meebrengt, overheerst verbazing over de invulling die mensen aan dit gegeven weten te geven. Afhankelijk van de vorm van MS, zie je mensen die hun grenzen verleggen naar andere mogelijkheden, mensen die dat was is en niet meer is accepteren en mensen die zich neer moeten leggen bij dat wat is en nooit meer zal zijn. Dan blijven Leven met de bekende hoofdletter, verdient in mijn ogen alle respect en is wat mij betreft echt een kunst. Letterlijk Levenskunst. Als je gezond bent, heb je altijd keuzes in je leven, hoe miserabel je er misschien ook voor staat. Als je ongeneeslijk ziek bent, is de belangrijkste keuze al voor je gemaakt. Het feit dat je niet meer beter wordt, dat je niet meer kunt wat je kon, is dominant over alles wat je denkt, doet, voelt en zou willen kunnen. Er is geen andere keuze dan te bepalen hoe ga je met dat gegeven om. Het antwoord daarop is natuurlijk niet zo rationeel, want emoties die daarbij komen kijken laten zich niet leiden. Willen is kunnen wordt vaak gezegd. Een variant op de naam van een van de oudste kunstgroepen in Nederland, de Rederijkerskamer Nil Volentibus Arduum, oftewel

5 KUNST BAART GUNST Janis Ian bezingt moeder met MS Op haar cd Billie s Bones bezingt de Amerikaanse singer/songwriter Janis Ian haar moeder. Ik herinner mij de moeilijke tijden die je haar grijs kleurden, de tranen en zorgen die je naar je graf leidden. Maar er waren ook altijd melodieën... in mijn hart hoor ik je weer zingen... Foto: ANP Tijdens haar concerten geeft het Janis aanleiding om wat langer bij moeder Pearl, bij wie in 1975 MS is geconstateerd, stil te staan. Tot die tijd had ze er vaak van gedroomd weer aan een opleiding te beginnen. Maar nu kon ze het verder wel schudden, vond ze. Gelukkig wisten mijn broer en ik haar ervan te overtuigen dat ze naar het Goddard College kon, waar je als volwassene voor een groot deel thuis mag leren. De jaren dat mijn moeder dat deed waren de gelukkigste van haar leven, ofschoon ze tegelijkertijd in een rolstoel terechtkwam en steeds meer last kreeg van die typische MS-vermoeidheid. De dag waarop ze haar Masters-titel kreeg als afgestudeerde toneelschrijfster was de mooiste van haar leven. Ze heeft daarna zelfs nog enkele stukken geschreven... Zeven jaar geleden, niet lang nadat moeder was overleden, besloten Janis en haar broer moeders naam te verbinden aan een fonds dat mensen in soortgelijke omstandigheden in staat stelt een opleiding te volgen. Het geld voor die inmiddels door de Amerikaanse overheid gecontroleerde Pearls Foundation is mede afkomstig van veilingen en van huisconcerten die Janis Ian geeft. Dit ofschoon Janis Ian inmiddels zelf is gehinderd door niet goed werkende gewrichtsbanden in haar linkerhand. het kunst- of dichtgenootschap Niets is Moeilijk voor hen die Willenn (1669, Amsterdam). In zekere zin is dit waar; hoe groter de drijfveer om iets te bereiken, hoe meer kans van slagen. In het geval van gezond versus ziek gaat dit gezegde echter niet op. Wat een kunst om te kunnen omgaan met dat wat je niet kan en te blijven zien wat je nog wel kunt. Ik heb bewondering voor de levenskunstenaars die ik via onze Stichting ontmoet en die ik hier niet bij naam zal noemen; Zij die vecht om in leven te blijven, zij die hun dochter verzorgen, zij die in stilte substantiële donaties overmaakt, zij die dag in dag uit voor onze Stichting zitten te handwerken, hij die alles op alles zet zijn enige krachten aan onze Stichting te geven. Kennen of kunnen? Wat was er eerder, de kip of het ei? Wat was er eerder, de kunst van kunnen of de kennis van kennen? Van Dale: Kennen; het weten van wie, wat of hoe. Over MS weten we slechts wie. Zij zijn levenskunstenaars geworden. Al zijn we op weg, het wat en hoe weten we nog niet precies. Wellicht is de kunst ontstaan omdat de kennis er nog niet was. Zo lijkt het in ieder geval voor MS; de levenskunstenaars gaan de kennis vooruit, die moet leiden tot een oplossing voor MS. Dorinda Roos (...is directeur van de Stichting MS Research. Haar adres daar is Postbus 200, 2250 AE Voorschoten. Haar adres: Foto: Fred Sonnega Corry Ammerlaan: Laten we hopen dat mijn sculpturen helpen De kunstenares Corry Ammerlaanvan Niekerk klinkt zeer overtuigd. Ik vind het verschrikkelijk dat zestienduizend mensen in Nederland elke dag weer kampen met de gevolgen van MS. Slecht zien, vermoeidheid, gedeeltelijke of algehele invaliditeit. Dat genezing niet mogelijk is - mede doordat de oorzaak van de ziekte nog niet bekend is. Dus moet er meer onderzoek komen. En ik begrijp heel goed dat daarvoor geld nodig is. Financiële steun onder meer door de verkoop van mijn sculpturen. De Stichting MS Research heeft Corry Ammerlaan een paar jaar geleden gevraagd om enkele op MS geïnspireerde sculpturen te vervaardigen. Niet alleen omdat Corrie een bekend kunstenaresse is maar ook nog eens een succesvol ondernemer. Zij is namelijk artistiek directeur van Artihove Art Centre in Bergschenhoek, een grote galerie waar bedrijven en instellingen kunstzinnige zaken kunnen kopen voor hun relaties en voor zichzelf. Van de opbrengst van de MS- sculpturen gaat een deel naar de Stichting. Laten we hopen dat mijn MS- sculpturen helpen. Dan ben ik daar zeer blij mee, aldus Corry. 4-5

6 DE KUNST DUURT LANG Foto: Wendelmoet Holtrust Vanaf mijn twaalfde was ik elke zondag bij Renate. Dat was vaste prik. Ik had de sleutel van haar huis en ik was daar wanneer ik wou of wanneer zij dat nodig achtte. Ze was, zeg maar, mijn tweede moeder. We praten met Maurits Rubinstein (1964), neefje M, zoals Renate Rubinstein haar neef Maurits aanduidde in haar columns en boeken. Maurits Rubinstein: Renate was mijn tweede moeder Renate Rubinstein (1929) is de oudste dochter uit een gezin van drie kinderen. Na twee jaar krijgt ze er een broertje en zusje bij, de tweeling Gerda en Jan. Het gezin vlucht in 1939 van Berlijn naar Amsterdam. Maar de Joodse vader wordt al in het begin van de oorlog opgepakt en zal omkomen in een concentratiekamp. Renate is nog jong als ze na een ongelukkige liefde naar Israël vertrekt. Pas vijf jaar later komt ze terug en gaat dan als journalist werken bij onder meer het Nieuw Israëlitisch Weekblad en het studentenblad Propria Cures. In 1962 vraagt de hoofdredacteur van Vrij Nederland haar of zij wekelijks een stukje wil schrijven voor de vrouwenpagina. Columns zouden we nu zeggen, maar dat woord bestond toen nog niet. Bijna tot aan haar dood zal Renate, onder het pseudoniem Tamar, wekelijks een verhaal bij Vrij Nederland afleveren. De Tamar-columns geven geregeld aanleiding tot felle polemieken. Renate was erg controversieel. Ze had veel vijanden. Ze had veel mensen met wie ze continu heftige strijd leverde. Maar met mij was dat niet zo, vertelt Maurits, ik was daar waarschijnlijk nog te jong voor. Je was het met haar eens of niet. Dat zocht ze ook op. Ze was niet iemand van de middenweg. Voorbode van MS In 1973 maakt Renate een pijnlijke echtscheiding mee en vrijwel tegelijkertijd beginnen ook lichamelijke klachten op te spelen. Aanvankelijk onbegrijpelijke klachten maar achteraf een voorbode van de diagnose MS in Ik weet nog heel goed dat ze de diagnose kreeg, zegt Maurits. De eerste jaren was het niet zo dat ze zich al meteen rolstoelend voortbewoog. Helemaal niet. Ik was natuurlijk nog klein toen ze de diagnose hoorde, maar ik kan me haar nog heel goed gezond herinneren. Trouwens, wat is gezond en wat is ziek? Voor mij was die scheidslijn heel dun. En dat bedoel ik in positieve zin. Ik zelf heb nooit hinder ondervonden van haar ziekte. Nou was ik natuurlijk zelf ook niet ziek, dus wie ben ik om dat zo te zeggen, maar in de omgang met haar was dat dus geen enkel punt. Toen Renate in 1977 de diagnose MS kreeg, schreef ze al vijftien jaar haar wekelijkse Tamar-column. In die columns over de meest uiteenlopende onderwerpen en ook in haar boeken, kon Renate heel persoonlijk worden. Maar één facet van haar leven bleef buiten beschouwing en dat was het feit dat ze leefde met MS. Een ziekte waarvan zij in toenemende mate lichamelijke beperkingen ondervond. De laatste jaren waren wel degelijk een probleem voor Renate, vertelt Maurits. Haar allereerste rolstoel was zo n zware ouderwetse rolstoel, met van die dikke banden. Ik zei meteen: nou Renate, die sturen we weer terug. Ze was ontzettend blij dat ik dat zei. Ik had sportrolstoelen gezien met scheve wielen. Veel stoerder en lichter en in ieder geval veel leuker om te zien dan zo n ziekenhuisapparaat van duizend kilo. Onbegrijpelijk toch! Daar word je geestelijk ook nog invalide van. Nee heb je Een handbewogen rolstoel bleek toch niet handig voor Renate en het volgende hulpmiddel was een klein scootmobieltje. Daar zag ze eigenlijk eerst ook als een berg tegenop, maar ik zag in mijn naïviteit het probleem niet. Toen dat ding binnenkwam riep ik meteen: hartstikke leuk. Ze woonde in die jaren op de begane grond met kamers en suite in het Sarphatipark. Foto: ANP

7 HET LEVEN KORT Ik zei: laat mij maar eens crossen met dat ding en dan ga jij timen hoe snel ik ga. Reden mijn zus en ik rondjes door het huis, de ene deur uit en dan via de gang de andere deur weer in. Even later deed Renate om het hardste mee. Ze beschrijft dat zelf in Nee heb je. Zeven jaar na de diagnose vraagt Renate een time out aan Vrij Nederland, vooral omdat zij zich diep beledigd voelt door haar medecolumnist Piet Grijs. Dank zij die time out ontstaat het boek Nee heb je. Over ziek zijn en over mij zijn, schrijft Renate voorin. Je kunt die onderwerpen niet van elkaar scheiden. Het is dus een egocentrisch boek, vol goede raad aan mezelf. Luisterboek In Nee heb je komen twee mensen voor die Renate in gedachten heeft, of die ze als voorbeeld neemt, bij het nadenken over hoe om te gaan met ziekte of invaliditeit. De ene is Annie M.G. Schmidt die toen bijna blind was en de andere de schaker Hein Donner, die een hersenbloeding had gehad. Toen Nee heb je klaar was, wilde ze dat aan hen gaan voorlezen. Maurits: Nou ben ik eigenlijk geluidstechnicus van beroep en daarom zei ik tegen haar: lees het maar aan mij voor. Dat is veel efficiënter want ik kan het opnemen en kopiëren en dan kan je het aan iedereen geven. Ze had toen de energie al niet meer om dat aan meer mensen te gaan voorlezen. En dat is eigenlijk de reden dat er een door haar zelf voorgelezen versie van het boekje bestaat. En dat is meteen ook de ontstaansgeschiedenis van het luisterboek in Nederland. Uitgeverij Rubinstein, uitgeverij van luisterboeken, is ontstaan met het boekje over MS Nee heb je. Gerda Rubinstein: Creatief op een ander terrein Tot mijn twaalfde, vertelt Gerda Rubinstein (1931), deed ik alles samen met mijn tweelingbroer Jan. Later groeide ik steeds meer naar Renate toe. We woonden zelfs een paar jaar samen. Renate vond een huis op de Oudezijds Achterburgwal met een atelierachtig ding erbij en zei: goh, kom maar bij mij wonen, want dan kunnen we het samen betalen. In die tijd waren we straatarm. Daarna ben ik naar Engeland verhuisd. We waren allebei creatief, maar op een volkomen ander terrein, vervolgt Gerda. Mijn eerste tentoonstelling in Amsterdam (1986) is door Renate geopend. In haar openingsspeech zei ze: Met haar beelden ben ik opgegroeid, niet uit eigen keuze ( ) maar omdat we nu eenmaal zusters zijn. Het was allemaal zo gewóón. Pas een jaar of tien geleden kwam de gedachte bij mij op: Gerda is misschien helemaal niet zo gewoon, ze is eigenlijk verdomd goed. Andere mensen hadden me dat al eerder gezegd maar met complimenten aan je familie is het net zo als met complimenten aan jezelf, je waardeert de vriendelijkheid, maar je neemt ze niet au sérieux. Omdat Gerda in Londen woont en ik in Amsterdam kende ik op den duur haar werk alleen nog maar van foto s en uit haar verhalen. Aldus Renate. In Engeland is Renate s zus Gerda veel bekender dan in Nederland. Zowel Prinses Ann als Koningin Elisabeth hebben beelden van haar onthuld. Maar ook in Nederland staan beelden van Gerda, zoals een bronzen kop van Brahms in het Muziekcentrum van Utrecht en Spelende kinderen in het Amsterdamse Oosterpark. Gerda, inmiddels 74, exposeert nog geregeld en werken van haar zijn te koop: in Nederland bij Galerie Petit aan de N.Z. Voorburgwal 270 in Amsterdam. Aan MS Research heeft zij het ontwerp ter beschikking gesteld van het beeld van het lezende meisje ( Bookworm ). Dat is in een kleine verbronsde vorm te bestellen bij Artihove Art Centre in Bergschenhoek of via het middenblad van deze Rondom MS. Foto: Evert Jakobs 6-7

8 DE KUNST RONDOM MS De één weet zich Cox Habbema (1944) te herinneren als actrice op het toneel of in de film Christine M uit de jaren zeventig. Een ander denkt aan de schrijfster van Mijn koffer in Berlijn, een boek over haar jaren als actrice in Oost Berlijn. Weer een ander verbindt de naam Habbema aan haar functie van directeur van de Stadsschouwburg Amsterdam. Cox Habbema legt nu de laatste hand aan een tweede boek over Berlijn. Volgend jaar speelt ze de theatermonoloog Nee heb je. naar het boek van Renate Rubinstein. Cox Habbema speelt theatermonoloog Nee heb je Cox herinnert zich Renate nog goed van haar bezoeken aan de Amsterdamse Schouwburg. Die heeft vier etages en het toneel speelt zich af op de eerste verdieping. Daar moet je dus altijd heen via een hele grote trap. In de tijd dat ik directeur van de schouwburg was heb ik er met veel hulp uit het bedrijfsleven en veel vriendelijkheid van allerlei oudere heren een lift laten aanbrengen. Een moeilijk karwei in zo n oud pand. Maar daar ben ik nog altijd heel blij mee. Ten eerste omdat Renate en Annie M.G. Schmidt daar nog gebruik van konden maken en ten tweede voor álle mensen, ouder of met een handicap, die naar het theater willen. Ginnegappen Cox herinnert zich dat Renate vaak naar de schouwburg kwam. Renate kwam vaak naar de schouwburg, vertelt Cox. Samen met Annie M.G. Schmidt, die bijna blind was, kwam Renate dan mijn loge binnen steppen, over een plank die daar was neergelegd. En dan zaten ze pontificaal waarachtig niet bescheiden te wezen. Als je een beetje uit de loge hangt, kijk je zó de zaal in. En die twee dan maar ginnegappen naar de zaal en de blits maken! Het blijken dierbare herinneringen. Renate en ik waren wat afstandelijk we hadden immers allebei een druk beroepsleven met elkaar bevriend, zegt Cox. We mochten elkaar. Ook later, toen ze al gehandicapt was, raceten we wel eens met die vreselijke Goggomobiel van haar naar de stad om ergens te gaan eten. Ik hield dan mijn hart vast, want ze reed als een matroos. Maar zo zat ze in elkaar. Naast de vele functies die Cox bekleedt is ze sinds 1996 ook nog eens lid van het Comité van Aanbeveling van MS Research. Binnengeloodst door een tennisvriend, bestuurslid van de Stichting. Niet zo verwonderlijk, want zoals Cox zelf zegt: Ik weet veel van MS. Cox kent de ziekte niet alleen door Renate maar ze kent meer mensen met MS. Maar vooral Nee heb je heeft bij haar een snaar geraakt. Sinds de dood van Renate, of nee, eigenlijk sinds ik dat boek heb gelezen, heb ik al een theatermonoloog willen maken van dat boek. Ik heb zo n plank van dingen die nog moeten gaan gebeuren of met dingen die ik nog wil leren. Van Nee heb je heb ik altijd gedacht: daar ga ik op een dag een voorstelling van maken. Foto: Evert Jakobs Tournee Dat valt nu allemaal op zijn plek: Cox idee voor een theatermonoloog en het 25-jarig jubileum van MS Research. Toen heb ik gezegd, nou dan begin ik op jullie verjaarspartijtje mijn monoloog uit te proberen. En als jullie dan ja zeggen, dan gaan we daar een klein tourneetje van maken. En dat tourneetje, dat komt er in 2006.

9 LEVENSKUNST Dordrecht, woensdag 2 maart De dag van de gemeenteraadsverkiezingen. Afspraak met Wijnie Jabaaij. We ontmoeten haar aan de zijkant van het nu zes eeuwen oude stadhuis, Stembureau 1. Ze heeft zich voor deze kritische mini-actie mooi gekleed, gekapt en opgemaakt; zich voor de zekerheid, om niet kou te vatten, voorzien van een plaid. Dat is toch niet normaal meer, dat je via de kelder moet als rolstoeler. De route naar de stemmachine blijkt te gaan via de zijdeur, de fietsenstalling, een wat smal liftje en enkele gangetjes. Het is de enige weg die een Dordtse rolstoelgebruiker kan volgen om binnen te komen, want de negen forse treden van de hoofdingang zijn onneembaar En dan te bedenken dat ik hier zelf acht jaar in de gemeenteraad heb gezeten en dat ik er toen dus iets aan had kunnen doen. Wijnie Jabaaij, vooral bekend geworden als lid van de Tweede- Kamerfractie van de PvdA. Het is haar laatste stille politieke protest. Wijnie Jabaaij op 2 maart 1994, geduwd door haar twee zorgzame buren Mieke Hamming en Mario Fritz. (foto: Henk Veenstra, Dordrecht) Hoofdrol voor moeder met MS Postuum eerbetoon van Ronald & Karin Giphart Over MS&Kunst ging het indertijd nog niet. Al had het wel gekund. Zo was ze bekend om haar spreekbeurten met poppenspel en was ze - tot oktober bestuurslid van het vermaarde Theater De Appel in Den Haag. Bovendien de moeder van twee schrijvers: Ronald en Karin Giphart; de achternaam van hun vader met wie Wijnie tot 1978 getrouwd is geweest. Wijnie had MS. Zij koos ervoor op woensdag 7 juni 1995, toen 56 jaar, het leven te verlaten. Een dag die Ronald uitvoerig heeft beschreven. Eerst in het toneelstuk Frühstück no Future - gemaakt samen met Gérard van Kalmthout. Daarna in zijn roman Ik omhels je met duizend armen, een boek dat juist dit jaar wordt verfilmd. In zijn toneelstuk heet ze Lotte, in zijn boek en film Lotti. Ronald zelf Giph; Karin is Phileine. Maar vrijwel identiek zijn steeds de levensbeschrijving en het levenseinde van moeder. Lotte/Lotti heeft haar hele leven de touwtjes in handen gehad en wil, nu ze ongeneeslijk ziek is, ook de afloop onder controle hebben. Haar naasten geven haar een paar uur voor haar dood in toneelstuk, boek en film nog voor één keer haar lievelingskost. 8-9

10 DE KUNST RONDOM MS In Duizend armen schrijft Ronald: Lotti s vriendinnen kwamen met nog een schotel allerallerlaatste smaakjes. We lieten mijn moeder haar parfums ruiken en ik las gedichten van Remco Campert voor. (...) Phileine speelde op haar gitaar klassieke stukken die ze ooit van mijn moeder uit haar hoofd had moeten leren. (...) Later heb ik me vaak proberen voor te stellen wat er door je heen moet gaan als je weet dat je binnen een uur dood bent. (...) Phileine vroeg of haar moeder niet bang was, maar Lotti schudde tevreden haar hoofd. Phileine vroeg of ze nog grote geheimen meenam, en ze glimlachte steels.(...) De injectie duurde ongeveer twintig seconden. Wat zeg je tegen iemand die sterft? Wat zeg je als laatste tegen je moeder? Lotti keek ons tevreden aan, zonder een spoor van angst of twijfel. Het was een van de intiemste momenten van mijn leven. Phileine ik streelden haar haren en zeiden dat ze het goed had gedaan, dat ze een goed leven had gehad, dat ze veel vrienden had gekend. (...) Een minuut later opende Lotti haar ogen weer en keek ze ons nog eenmaal helder en vriendelijk aan. Ze knipperde twee keer duidelijk, alsof ze afscheid nam en daarna viel ze definitief in slaap. Een halfuur later was ze dood. Het opmerkelijke was dat Phileine en ik haar beiden daadwerkelijk zagen sterven: er leek een vreemde trilling door haar lichaam te trekken, en hoewel ze niet bewoog veranderde de uitdrukking van haar gezicht volkomen. Ronald Ronald Edgard Giphart (1965), de zoon en kleinzoon van een journalist, schreef het vijf jaar na haar dood. Eigenlijk zijn Duizend armen drie verhalen in één. Hij beschrijft allereerst de wereld van een groepje jonge, losbollige filmartiesten - inclusief hij zelf - op vakantie op Palma. Een wereld vooral van eten, drinken en veel liefdeloze seks, of zoals het weekblad De Groene Amsterdammer schreef: een onafgebroken reeks non-gebeurtenissen. Daarnaast beschrijft hij de wereld van een nachtportier van een ziekenhuis, tevens schrijver - ook hij zelf - met zijn vriendin Samarinde, een arts en tevens veelgevraagd fotomodel. Het derde verhaal gaat over de wereld van een vrouw met een fatale ziekte - zijn eigen moeder dus. Ronald zegt er nu over: Ik vond de dood van mijn moeder zeer bijzonder en zeer liefdevol. Een sterven als dat van haar kende ik niet uit de literatuur. Vandaar mijn ambitie erover te schrijven. Toch wil hij zijn roman niet autobiografisch noemen. Zelfs het deel over zijn moeder is volgens hem geen precieze beschrijving van de werkelijkheid, al zegt Karin er moeder volledig in te herkennen. Nee eigenlijk is ook deze hoofdpersoon, mijn moeder, geheel fictioneel, stelt Ronald tegendraads, al zijn haar beslommeringen natuurlijk wel gebaseerd op de beslommeringen van mijn eigen moeder. Het heeft te maken met de manier van aanpak bij alles wat hij schrijft. Ik sta nou eenmaal voor het vervreemden van de werkelijkheid. Soms een wel heel kleine vervreemding. Zo heeft moeder in Duizend armen geen MS, een ziekte van het centrale zenuwstelsel, maar een spierziekte. Omdat ook in Karins roman Maak me blij moeder een spierziekte heeft zou je denken dat Wijnie dat eertijds zelf steeds zo heeft geduid. Mijn moeder had MS en noemde dat ook MS, reageert Ronald echter zonder aarzeling. Lotti heeft een spierziekte en noemt dat een spierziekte... Want ik wilde bewust geen roman over MS schrijven... MS... een lafhartige sloper! Het is het derde boek van Ronald Giphart dat wordt verfilmd. De opnamen zijn enkele maanden geleden begonnen, de première is gepland in het voorjaar van De regisseur, Willem van de Sande Bakhuyzen, was zeer eager om het te doen. Uit: Ik omhels je met duizend armen (Ronald Giphart) In Ronald Gipharts roman Ik omhels je met duizend armen komt zijn moeder Wijnie Jabaaij, een vrouw met MS, prominent voor. De titel van zijn boek is gebaseerd op een element van een Oosters maal dat zijn zus, zijn hartsvriendin en hijzelf voor moeder hebben klaargemaakt. Met als toetje hebbehapjes, gelukskoekjes met daarin een boodschap gestopt, een papiertje met tekst. Moeder kiest en vindt de boodschap U wordt omhelsd door duizend armen. Hetgeen haar zeer ontroert. Hij herinnert zich dat door zijn moeder talrijke nieuwe begrippen hun intrede deden. Zijn moeder werd rolstoelafhankelijk, haar appartement drempelvrij, ze werd haar eigen zorgcoördinator en kreeg gezinshulp en wijkverpleging die haar met een tillift een wasje gaven. En ook moest er mantelzorg op gang komen. Ronald beschrijft ook wat hij noemt haar controledwang. Mijn moeder wilde dat in huis precies alles stond zoals zij het had ingedeeld. (...) Maar mamma, wat maakt het uit of een stofzuiger rechts in de kast staat of links, of in het midden? Omdat ik allemaal mensen opdrachten moet geven, en ik wil dus precies weten waar alles staat. Ik heb mijn hele huis in mijn hoofd zitten, daarom. Foto: Eric van den Elsen

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen

CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen CHRISTINE OTTEN, Tussen Country en Westen Haar autobiografische roman Om adem te kunnen halen is onlangs verschenen en speelt zich grotendeels af in Deventer, waar zij tot haar 18de woonde. Vanaf maart

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig?

Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig? Prediker 2:24-25 - Hoe word ik gelukkig? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je.

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt. - Genesis 2:24 samen_bw_v3.indd

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het zijn wonderlijke verhalen, de verhalen rond de geboorte van Jezus: Maria, die zwanger is door de heilige Geest, Jozef, die in een droom een engel

Nadere informatie

Mijn leven geschreven

Mijn leven geschreven Mijn leven geschreven Biedt ondersteuning bij het op papier zetten van uw eigen levensverhaal. Zo blijven uw eigen verhalen bewaard voor uw naasten. woord vooraf 1 Woord vooraf In ieder mens schuilt een

Nadere informatie

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus

Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde. Gemeente van Christus Zondag 10 mei 2015 6 e zondag van Pasen kleur wit Ds. A.J.Wouda Joh. 15: 7-19 Blijf in mijn liefde Gemeente van Christus Het is bijna niet te bevatten: vorig week zondag, om deze tijd, stond ik bij het

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Eline's Silhouetten. Kunst van Eline Janssens. Werkstuk door Isis Uiterwaal Op de groene Alm groep 7

Eline's Silhouetten. Kunst van Eline Janssens. Werkstuk door Isis Uiterwaal Op de groene Alm groep 7 Eline's Silhouetten Kunst van Eline Janssens Werkstuk door Isis Uiterwaal Op de groene Alm groep 7 1 Inleiding Mijn werkstuk gaat over Eline Janssens, ik vind het leuk om het over haar te hebben omdat

Nadere informatie

Bloemlezing van gedichten van de Dichters Kring 2013 2014. Verwondering maakt het leven mooier

Bloemlezing van gedichten van de Dichters Kring 2013 2014. Verwondering maakt het leven mooier Bloemlezing van gedichten van de Dichters Kring 2013 2014 Verwondering maakt het leven mooier Voorwoord Vorig jaar februari kwam de eerste gezamenlijke dichtbundel van de Dichters Kring Nederland tot stand.

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

Suzanne maakte een portret van Erik. Erik maakte een portret van Suzanne. Wat zijn de verschillen tussen deze twee portretten?

Suzanne maakte een portret van Erik. Erik maakte een portret van Suzanne. Wat zijn de verschillen tussen deze twee portretten? Verliefd Op 14 januari 1893 werd Erik Satie verliefd op Suzanne Valadon, een schilderes. Kun je aan dit schilderij zien dat ze verliefd op elkaar zijn? Satie schreef een kort stukje muziek over verliefd

Nadere informatie

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna.

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna. Dick Bruna Dick Bruna is geboren in het jaar 1927 en woont in Utrecht. Hij tekent al vanaf zijn kindertijd. Zijn vader wou dat hij uitgever zou worden net als hijzelf en dus ging Dick Bruna naar Londen

Nadere informatie

Ontmoeting. gezondnu.nl

Ontmoeting. gezondnu.nl Ger van der Gaast (64) weet sinds 2010 dat hij de ziekte van Alzheimer heeft. Inmiddels woont hij in een verpleeghuis in Utrecht. Als voormalig docent verpleegkunde volgt Ger zijn eigen zorg kritisch.

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

een poging om gebouwen kapot te maken of mensen te doden niet concreet, over iets wat abstract is, kan je nadenken

een poging om gebouwen kapot te maken of mensen te doden niet concreet, over iets wat abstract is, kan je nadenken Woordenlijst Thema 7 aannemen aanslag (de) abstract acteren acteur/actrice (de) afbeelding (de) afspelen (zich) amper artiest (de) atelier (het) auteur (de) band (de) beeld (het) beeldhouw(st)er (de) beeldhouwen

Nadere informatie

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood?

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min.

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Bidden voor dummies Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Kennisspel, stellingenspellen en gebedshoudingen. Alleen in je

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Winnaar categorie Isk/Okan. Het Universum

Winnaar categorie Isk/Okan. Het Universum Winnaar categorie Isk/Okan Het Universum De oceaan, de stilte en het universum. In haar ogen zag ik ze meteen. Je ziet het; haar ogen vol met tranen Of met de sterren. Toen ik haar voor het eerst zag,

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal De mensen van voorbij Zij worden niet vergeten De mensen

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail ons dan eerst even via info@pitcc.nl en dan hebben we

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

IK VOND DAT EMIGREREN JUIST WEL STOER ACHTERBLIJVENDE ZUSSEN VERTELLEN. Achterblijvers. oewel de televisieprogramma s over

IK VOND DAT EMIGREREN JUIST WEL STOER ACHTERBLIJVENDE ZUSSEN VERTELLEN. Achterblijvers. oewel de televisieprogramma s over IK VOND DAT EMIGREREN JUIST WEL STOER ACHTERBLIJVENDE ZUSSEN VERTELLEN H oewel de televisieprogramma s over hebben juist de achterblijvers ook een verhaal. H hun familielid? Wat betekent het praktisch

Nadere informatie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie EIGEN BLOED Ik zie het koppie al, zegt de huisarts tegen de dertienjarige Henny Paniek Ze kwam bij hem vanwege buikpijn Dan gaat alles razendsnel Met een ambulance wordt Henny naar het ziekenhuis gebracht

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

Mindful omgaan met verlies

Mindful omgaan met verlies Mindful omgaan met verlies Ik draag dit boek op aan mijn opa: Gerrardje ten Voorde (cafébaas annex kapper) 20 augustus 1881 29 maart 1967 Mindful omgaan met verlies Mieke Ankersmid met tekeningen van Nicole

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH - 24 november 2013 Psalm 103

Ontmoetingskerk Laren NH - 24 november 2013 Psalm 103 Ontmoetingskerk Laren NH - 24 november 2013 Psalm 103 Het is hard, maar waar: vroeg of laat word je vergeten. Het menselijk leven lijkt op een bloem op het veld, zegt de psalm die we lazen. Je komt op,

Nadere informatie

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24.

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24. LES Sluipaanval Ben je wel eens gepest? Is er iemand die altijd vervelend tegen jou doet? Heb je ooit geprobeerd om die persoon terug te pakken? (Zie 1 Samuël 24; Patriarchen en Profeten, blz. 603-615)

Nadere informatie

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen.

Refrein: Als het regent in jouw hart en je kunt alleen maar huilen, kom dan bij me, hou me vast, in mijn armen mag je schuilen. Ellen en Patrick Nooit meer je stem, nooit meer je lach, Alles gaat terug, naar die éne dag. De pijn vanbinnen, het doet zo n zeer, Ze zeggen dat het mindert, maar wanneer... Intredelied: M n oma is gestorven

Nadere informatie

Boekverslag Sense and Sensibility (Jane Austen)

Boekverslag Sense and Sensibility (Jane Austen) Primaire gegevens van het gelezen werk Auteur: Jane Austen Titel: Sense and Sensibility Ondertitel: - Verschenen in: 1811 Aantal blz.: 322 Leestijd: 23 uur Uitgelezen op: 27 december 2001 Verantwoording

Nadere informatie

Je mag stralen je mag huilen je mag dwalen je mag schuilen je mag vragen je mag dromen je mag klagen je mag komen Hij wacht op jou

Je mag stralen je mag huilen je mag dwalen je mag schuilen je mag vragen je mag dromen je mag klagen je mag komen Hij wacht op jou Je mag stralen je mag huilen je mag dwalen je mag schuilen je mag vragen je mag dromen je mag klagen je mag komen Hij wacht op jou Heb je naar aanleiding van dit dagboek vragen of opmerkingen? Mail me

Nadere informatie

E C C E H O M O. Weekoverweging. Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen

E C C E H O M O. Weekoverweging. Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen WEEK 18 1 Weekoverweging E C C E H O M O Ziet de mens *** in de oorsprong werd de mens twee om door lichamelijke eenwording nieuwe mensen voort te brengen in de ontplooiing worden mensen twee om door geestelijke

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

Eerste druk, 2014 2014 Jan Wouters Fotografie: Bas Pinto, John en Lucie Schats

Eerste druk, 2014 2014 Jan Wouters Fotografie: Bas Pinto, John en Lucie Schats Kruimels eten Eerste druk, 2014 2014 Jan Wouters Fotografie: Bas Pinto, John en Lucie Schats isbn: 9789048432066 nur: 303 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien

Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien Toen ze achttien was, móest ze les gaan nemen. Maar al snel wilde ze niet meer van de dansvloer af. Christa de Bruijn-Schlicht

Nadere informatie

Wie is dat? thema. Hoe heet jij? Ik weet het niet! Beatriz. Marco. Hallo, ik heet Jürgen. Dag mevrouw. Dag meneer. Hoi! Ik heet Bushra. En jij?

Wie is dat? thema. Hoe heet jij? Ik weet het niet! Beatriz. Marco. Hallo, ik heet Jürgen. Dag mevrouw. Dag meneer. Hoi! Ik heet Bushra. En jij? thema 1 Ik weet het niet! 1 Hoe heet jij? Beatriz Hoe heet jij? Ik heet Jürgen. Dag meneer. Dag mevrouw. Hallo, ik heet Jürgen. Hoi! Ik heet Bushra. En jij? Jürgen, dit is Lei San. Leuk met je kennis te

Nadere informatie

Tegenwoordig leren de kinderen het trouwens anders: nu luidt het ezelsbruggetje:: Vader droomt over Afrika)

Tegenwoordig leren de kinderen het trouwens anders: nu luidt het ezelsbruggetje:: Vader droomt over Afrika) Marcus 6 : 30-44 en Ps. 23 ds. A. Oude Kotte-de Boon 22 juli 2012 Wehl 'Delen is vermenigvuldigen' Ik kom uit een groot gezin. Dat betekent dat er nogal eens wat te vieren valt. Nu is het een traditie

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande

Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie