Colofon. Inhoud. Mission statement

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Colofon. Inhoud. Mission statement"

Transcriptie

1 FRATERS CMM 4/14 Nieuwe besturen Leven in een religieuze gemeenschap Een bezinningsjaar voor religieuzen Een overdonderende bedevaart Gevangen ben ik, vrij zal ik zijn Kerkgeschiedenis van Namibië

2 Inhoud Gesprek met de Rond frater Andreas algemene overste 4 5 Mission statement Barmhartigheid is van alle tijden en plaatsen. Barmhartigheid staat centraal in alle wereldgodsdiensten: hindoeïsme, boeddhisme, jodendom, christendom en islam. De beweging van barmhartigheid heeft een spoor getrokken in de geschiedenis. De verschillende vormen waarin zij verschijnt, zijn uitdrukking van de samenleving waarin zij ontstond en van de spiritualiteit die haar draagt. De Congregatie van de Fraters van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid is geworteld in de christelijke barmhartigheid. Colofon Fraters CMM (voorheen Ontmoetingen) is het driemaandelijks contactblad van de Congregatie van de Fraters van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid ( Fraters van Tilburg of Fraters CMM ). Een abonnement is gratis (aanvragen via adres hieronder). ISSN Redactie: Rien Vissers (hoofdredacteur), frater Edward Gresnigt, frater Ad de Kok, Nathalie Bastiaansen, Peter van Zoest (eindredacteur) Ontwerp: Opmaak en druk: Heldergroen (www.heldergroen.nl). DekoVerdivas, Tilburg Contact: Fraters CMM, Gasthuisring 54, 5041 DT Tilburg, tel.: (Rien Vissers) fax: website: Een vrijwillige bijdrage als tegemoetkoming in de kosten is welkom op IBAN: NL30INGB BIC: INGBNL2A Foto omslag voor: Processie door Belo Horizonte, Brazilië met een beeld van pater Eustachius van Lieshout (zie pagina 11-13). Verloren zoon, Rembrandt Foto omslag achter: Eiffeltoren, Parijs (foto: frater Ad de Kok). 2

3 Nieuwe besturen 6 Leven in een religieuze gemeenschap 8 Van de redactie Ik heb me wel eens afgevraagd waarom mijn medebroeders en -zusters toch zo vriendelijk op me blijven reageren. Dat is heus niet omdat ik altijd zo aardig ben en zo briljant uit de hoek kan komen. Dat ze het met me uithouden komt omdat ze iets in me zien, daar zorgvuldig mee willen omgaan en willen beschermen. Wat dat precies is, is moeilijk te formuleren. Ik heb dat gevoel ook met de mensen met wie ik samenleef. Het heeft te maken met het mysterie dat elke mens toch uiteindelijk is, ook voor zichzelf. Deze ontboezeming komt van frater Pieter-Jan van Lierop, lid van de communiteit van het CMM-generalaat in Tilburg. Hij geeft de lezers van Fraters CMM een inkijkje in het gemeenschapsleven van religieuzen. Deze editie verschijnt een kleine maand nadat het Jaar van het Godgewijde Leven is geopend. Dit religieuzenjaar wordt in de wereldwijde katholieke kerk gevierd tot en met 2 februari Het is de bedoeling dat ordes en congregaties zich in dit jaar bezinnen op hun betekenis voor kerk en samenleving. Ook de fraters CMM staan in dit jaar stil bij hun roeping en zending, zo meldt deze wintereditie. In dit nummer en komende afleveringen van Fraters CMM wordt in een nieuwe rubriek aandacht besteed aan congregationele activiteiten in het jaar. Zo blijft ook de brede kring op de hoogte van wat fraters doen om hun roeping en zending te verdiepen en hun religieuze leven van barmhartigheid en broederschap nieuwe impulsen te geven teneinde de toekomst met hoop te omarmen, zoals één van de doelstellingen van het jaar luidt. Bezinningsjaar voor religieuzen Kerkgeschiedenis van Namibië 10 Gevangen ben ik, vrij zal ik zijn Een overdonderende bedevaart Kort nieuws 20 IN MEMORIAM 22 Dichtbij is zijn genade 23 3

4 gesprek met de algemene overste 2015 is door paus Franciscus uitgeroepen tot Jaar van het Godgewijde Leven. De Vaticaanse Congregatie voor de Instituten van Gewijd Leven en Sociëteiten van Apostolisch Leven publiceerde een rondzendbrief voor religieuzen met het oog op dit jaar. Het schrijven is gebaseerd op woorden van paus Franciscus, ontleend aan zijn toespraken en geschriften. De titel luidt: Verheugt u. Ik denk daar vaak aan in relatie tot de bekende woorden van Christus in het evangelie volgens Johannes: Niet jullie hebben Mij uitgekozen; nee, Ik heb jullie uitgekozen en Ik heb jullie de taak gegeven eropuit te gaan en vrucht te dragen, vruchten die blijvend zijn (Joh. 15,16). Natuurlijk is dit alles niet alleen van belang voor religieuzen! Het is relevant voor iedereen die zich een gelovig christen noemt. De afgelopen maanden bezocht ik wereldwijd de verschillende gebieden waar fraters leven en werken. Daarbij zag ik steeds weer hoe belangrijk het is aandacht te schenken aan het communiteitsleven. De gemeenschap is het centrum van waaruit we leven. Wanneer daar de sfeer niet goed is, heeft dat ook naar buiten een negatieve uitstraling. En omgekeerd: een goed gemeenschapsleven heeft een positief effect op leven en werk van de fraters. Ons leven moet gevoed worden door een spiritualiteit van broederschap. Dit is de drijvende kracht van ons leven, in en buiten de gemeenschap. Daarbij komt het voor christenen aan op een gelééfde spiritualiteit! Er is veel gesproken en geschreven over spiritualiteit, ook in onze congregatie. En dat is en blijft van belang. Maar uiteindelijk gaat het om het in de praktijk brengen van wat je zegt. Ik zou iedereen hierin willen bemoedigen: blijf zoeken naar manieren om je spiritualiteit concreet te beleven. Doe het, stap voor stap. Het gaat erom onze overtuiging te concretiseren, zichtbaar te maken in ons gewone leven. Op deze manier nadenkend over onze spiritualiteit, vraag ik ook aandacht voor onze levensstijl. De moderne wereld met al haar goederen en gemakken kan onze idealen naar de achtergrond dringen, terwijl we ze zo hard nodig hebben. Ze zijn noodzakelijk en nuttig in onze missie. Het is van belang een goede balans te vinden tussen onze idealen en wat de wereld ons te bieden heeft. Een geleefde spiritualiteit leidt tot een vreugdevol leven! Dat is ook de boodschap van de brief aan de religieuzen waarin paus Franciscus spreekt over: de vreugde die Gods troost brengt aan allen. Deze vreugde, zegt de paus, is geen prettige bijkomstigheid, maar een noodzaak, het fundament zelfs van menselijk leven. De wereld kent vaak een gebrek aan vreugde. We zijn niet geroepen heldendaden tot stand te brengen of hooggestemde woorden te spreken, maar te getuigen van de vreugde, voortkomend uit de zekerheid dat we geliefd zijn, uit de overtuiging dat we zijn gered, aldus de paus. Laten we dus steeds getuigen van de vreugde, eropuit gaan en vrucht dragen. Rien Vissers 4

5 rond frater andreas Het poortje Het hoort bij portiers dat ze goed naar mensen kijken. Ze hebben mensenkennis, oog voor detail en een scherpe herinnering. Dat maakt de aantekeningen van frater Maximianus Mermans ( ), enkele jaren lang de bijportier van het moederhuis in Tilburg, tot een kostbaar geschrift. Frater Maximianus kan zich de eerste keer dat hij frater Andreas aan de poort zag staan, nog goed herinneren: Ik bekeek hem eens goed en werkelijk de eerste indruk die Zijne Eerwaarde op mij maakte, was alsof ik een heilige voor me zag. Ik zag hem daar voor de deur staan wachten met gebogen hoofd. Zijn lippen prevelend alsof hij bad en toch iedere voorbijganger met een vriendelijk lachje en opgewekte hoofdbuiging groetend. Vriendelijk en opgewekt, het waren woorden die bij frater Andreas hoorden. Altijd was hij vriendelijk en opgewekt, nooit zou frater Maximianus hem anders zien. De bijportier moest frater Andreas dikwijls binnenlaten. Om de dag kwam hij om zich op de ziekenzaal te laten verzorgen voor zijn ontstoken en pijnlijke schouder. Die bezoekjes verliepen altijd op dezelfde wijze. Was het silence dan passeerde hij met een vriendelijke hoofdbuiging, op recreatiedagen kreeg je altijd een hartelijk dag frater van hem. Vroegen wij: frater Andreas, hoe gaat t ermee? dan kon je altijd t zelfde antwoord verwachten: o goed, heel goed, al verging Zijne Eerwaarde naar het zeggen van de ziekenverzorger meermaals van pijn. Eigenlijk kwam frater Andreas niet graag door de voordeur naar binnen. In het begin was hij altijd zo bescheiden dat hij achter door het poortje naar de ziekenzaal ging. Maar daarvoor moest hij ver omlopen en soms lang bij het poortje wachten. Dat ging alleen open als er iemand naar buitenkwam. Vandaar dat frater portier erop had aangedrongen dat frater Andreas voortaan bij de voordeur aanbelde. Hij moest niet bang zijn om te storen. Frater Andreas gehoorzaamde en frater Maximianus mocht hem een paar keer per week binnenlaten. Altijd weer was hij getroffen door zijn Archieffoto CMM-moederhuis in Tilburg: gang met voordeur. nederige, ingetogen wijze van lopen en zijn opgewekt gelaat. Aan die houding en uitstraling zag je, dat frater Andreas een uitzonderlijk religieus was. Charles van Leeuwen 5

6 Internationaal Nieuwe provinciale en regionale besturen Voor de periode zijn de nieuwe besturen benoemd voor de CMM-provincies Indonesië, Kenia en Nederland en voor de regio s Oost-Timor, Namibië en Brazilië. Dat gebeurde door de algemene overste Lawrence Obiko in het bijzijn van steeds één of meerdere generale bestuursleden. De benoemingen vonden steeds plaats met raadpleging van de bestuursleden die niet bij de werkbezoeken aanwezig konden zijn. Nederland Op 14 juni werd als afronding van het provinciaal kapittel van de CMM-provincie Nederland door de algemene overste een nieuw provinciaal bestuur benoemd. Provinciale overste: frater Jan Koppens; plaatsvervangend provinciale overste: frater Paul Damen; bestuurslid: frater Ad de Kok. Oost-Timor Op 5 juli beroemde de algemene overste tijdens het eerste kapittel van de regio Oost-Timor het nieuwe regionale bestuur. Regionale overste: frater Silvino Freitas Belo; plaatsvervangend regionale overste: frater Anselmus Weka Udjan; bestuursleden: frater Dominikus Samponu, frater Henrique de Fatima Marques. Het provinciale bestuur van Nederland. V.l.n.r.: frater Paul Damen, frater Jan Koppens, frater Ad de Kok. Het regionale bestuur van Oost-Timor. V.l.n.r.: frater Silvino Belo, frater Dominikus Samponu, frater Henrique de Fatima Marques, frater Anselmus Weka Udjan. Indonesië Het provinciaal kapittel van CMM-provincie Indonesië vond plaats in Yogyakarta van 22 tot en met 29 juni Op 28 juni heeft de algemene overste een nieuw provinciaal bestuur benoemd. Provinciale overste: frater Martinus Mangundap; plaatsvervangend provinciale overste: frater Nikodemus Tala Lamak; bestuursleden: frater Daniel Telaumbanua, frater Lambertus Kato o, frater Alfons Seran. Het provinciale bestuur van Indonesië. Boven v.l.n.r.: frater Martinus Mangundap, frater Nikodemus Tala Lamak, frater Daniel Telaumbanua. Onder v.l.n.r.: frater Lambertus Kato o, frater Alfons Seran. 6

7 Kenia Tijdens het provinciaal kapittel van de CMM-provincie Kenia, van 25 tot en met 29 augustus werd op de slotdag het nieuwe provinciale bestuur benoemd door de algemene overste. Provinciale overste: frater James Ochwangi Nyakundi; plaatsvervangend provinciale overste: frater James Makovo; bestuursleden: frater Zaccheaus Oonje, frater Cosmas Atola Omwitakho, frater John Karungai. Het provinciale bestuur van Kenia. V.l.n.r.: frater Zaccheaus Oonje, frater James Makovo, frater James Ochwangi Nyakundi, frater Cosmas Atola Omwitakho, frater John Karungai. zittende bestuur met zes maanden tot 1 maart De nieuwe regionale overste, frater Athanasius Onyoni, is lid van de provincie Kenia. In de tussenliggende periode zal hij zijn huidige verantwoordelijkheden aan het Oyugis Integrated Project overdragen aan zijn opvolger, de nodige documentatie voor een verblijfsen werkvergunning in Namibië aanvragen en verwerken en zich voorbereiden om op 1 maart 2015 zijn functie als regionale overste van de Fraters CMM in Namibië op zich te nemen. Tot 1 maart 2015 bestaat het bestuur uit: Regionale overste: frater Hermenegildus Beris; plaatsvervangend regionale overste: frater Paul Onyango Onyisi; bestuurslid: frater Paschalius Ghuwanga. Per 1 maart 2015 is het bestuur als volgt samengesteld: Regionale overste: frater Athanasius Onyoni; plaatsvervangend regionale overste: frater Paul Onyango Onyisi; bestuurslid: frater Paschalius Ghuwanga. Brazilië Op 28 september 2014, heeft de algemene overste na beraadslagingen van de geprofeste fraters van de regio tijdens de vergadering van de CMM-regio Brazilië een nieuw regionaal bestuur benoemd. Regionale overste: frater Theo Adams; plaatsvervangend regionale overste: frater Damasus Dobat; bestuurslid: frater Domingos Tjeunfin. Namibië Op 6 september vond de regionale vergadering plaats van de regio Namibië. Aan het eind daarvan verlengde de algemene overste de bestuursperiode van het Het regionale bestuur van Brazilië. V.l.n.r.: frater Domingos Tjeunfin, frater Theo Adams, frater Damasus Dobat. Het regionale bestuur van Namibië (tot 1 maart 2015). V.l.n.r.: frater Paschalius Ghuwanga, frater Hermenegildus Beris, frater Paul Onyango Onyisi. 7

8 NEDERLAnd Leven in een religieuze gemeenschap Frater Pieter-Jan van Lierop maakt deel uit van de communiteit van het CMM-generalaat in Tilburg. Hij woont al meer dan vijftig jaar in religieuze gemeenschappen. In een medio dit jaar verschenen Katern van de Beweging van Barmhartigheid met als thema In gemeenschap, deelde hij zijn ervaringen met een dergelijke samenlevingsvorm. Hij wil laten zien dat deze levenskeuze zinvol en inspirerend is. Met broeders en zusters samenleven gebeurt meestal met mensen die je niet zelf hebt uitgekozen. Het heeft iets van een reisgezelschap. Maar dat heeft een kort bestaan en dan kunnen de relaties oppervlakkig blijven. In een kazerne of bejaardenhuis leef je ook wel min of meer samen, maar alleen voor zover het hoort bij je werk en voor zover je zin hebt in maatschap en vriendschap. Als je voor een broeder- of zusterschap gekozen hebt, heb je daar je thuis met alle gezamenlijkheid van dien en ben je een deel van ons. Je bent dan verantwoordelijk voor het geluk van je medebroeder of -zuster en komt in processen terecht waarin van je gevraagd wordt anderen te leren kennen, te waarderen en positief, opbouwend te benaderen. Bij een broeder- of zusterschap, ook wel genoemd een commune of communiteit, gaat het om het geloof dat onze verdeelde mensheid bedoeld is als één grote broeder- en zusterschap; je leeft als het ware vóór de realisering van de ideale toekomst uit en probeert met jouw vorm van leven aan te tonen dat het kán en zinvol is. Beperkingen Als broeder of zuster te leven zou heel goed te doen zijn met volmaakte medemensen, maar die zijn er nu eenmaal niet. Ook in de broederschap kunnen relaties verslijten en babbelt men nog wel, maar kunnen gesprekken op enig niveau verstommen. De leden kunnen institutionaliseren, dat wil zeggen: zó gewend raken aan de voordelen van het leven in een communiteit dat, ondanks het verdampte idealisme, ze geen zin of moed meer hebben iets anders te proberen; hun eten is verzorgd, hun was wordt gedaan, de schoonmaak is geregeld. In onze streken vormen jonge mensen nog steeds broeder- en zusterschappen, maar de meeste zijn vergrijsd en vertonen de beperkingen van bejaardengemeenschappen. Het valt niet altijd mee de rijke ervaringen van de oudere groepsleden tot hun recht te laten komen. Bij sommige leden van een broeder- of zusterschap is een leven in wijsheid en overgave wat in de knel geraakt en hebben zij, om zich te handhaven, een sterk ego ontwikkeld, waar anderen zich aan schrijnen. Fijngevoeligheid Levend in een religieuze broederschap, kan ik me heel goed voorstellen dat veel mensen heel tevreden op zichzelf leven in hun één-mans-huishoudentje. Alléénleven heeft zijn eigen uitdagingen en rijkdom. Als je geen talent hebt om in een groep te leven, vraagt dat gedoe met die ander zoveel geduld en begrip en vooral zoveel intelligentie om het goede in je groepsgenoten te blijven zien. Het vraagt om moed om open te staan voor wat anderen allemaal meemaken en veel fijngevoeligheid voor het hart van anderen om met mededogen te kunnen zien waar zij het in hun ontwikkeling níet gehaald hebben en moeten blijven voorttobben met hun onhebbelijkheden en neiging tot dominantie. Het valt niet mee om eerbied te tonen voor de ander zoals hij is, zelfs voor zijn gebreken en tekorten, maar dat hoort er wel bij in een broeder- of zusterschap. Als je mensen niet aanvaard zoals ze zijn, kun je ze eigenlijk alleen maar de nek omdraaien (van jou mogen ze er immers niet zijn) of zelf de groep verlaten. Worst Met het beeld voor ogen van een hondenkar, zou ik u graag een worst voor houden om u de aantrekkelijkheid van het leven in broeder- en zusterschap te laten zien, zodat u toehapt, of toch minstens met enige jaloezie naar mijn vorm van leven kijkt. Natuurlijk wilt u goed in uw vel zitten, erkend worden als een authentiek persoon, iets voor anderen betekenen, bemind worden, uitgroeien tot een tevreden, wijze mens. Op die weg doorgroeien, soms ervaren dat anderen me hier naar toe tillen en door mijn gebreken heen kijken, dat heb ik in mijn gemeenschap ervaren. Zonder mijn persoontje van zich weg te trappen, hebben zij mij een spiegel voorgehouden, soms via rechtstreekse feed back en 8

9 Frater Pieter-Jan van Lierop bij het CMM-generalaat in Tilburg. broederlijke vermaning, maar meestal toch door me de oude waarheid voor te leven, dat het ergerlijkste in de ander meestal ook je eigen fouten zijn. Geïnspireerd Ik heb me wel eens afgevraagd waarom mijn medebroeders en -zusters toch zo vriendelijk op me blijven reageren. Dat is heus niet omdat ik altijd zo aardig ben en zo briljant uit de hoek kan komen. Dat ze het met me uithouden komt omdat ze iets in me zien, daar zorgvuldig mee willen omgaan en willen beschermen. Wat dat precies is, is moeilijk te formuleren. Ik heb dat gevoel ook met de mensen met wie ik samenleef. Het heeft te maken met het mysterie dat elke mens toch uiteindelijk is, ook voor zichzelf. Hoe dichter ik leef bij die onnoembare kern van anderen en mezelf, hoe meer er bij mij van doorglinstert, des te aangenamer is dit voor mijn levenspartners en wordt de groep erdoor geïnspireerd en verrijkt. Als je dit beseft ga je veel zorgvuldiger leven en kun je de concurrentie met anderen te boven komen. Je leven in broeder- en zusterschap wordt dan veel verantwoordelijker: verantwoordelijk voor het mysterie van de ander, die ander met gebreken en al Je raakt door hem of haar ontroerd en er groeit verwondering voor het zijn van die ander en koester je dit met eerbied. Juist hierdoor wordt jezelf als een ruwe diamant geslepen en glinsteren steeds meer je heldere facetten. Diamant Kun je al dat goede ook niet in andere levens-settingen ervaren? Natuurlijk kan dat. Ik heb het echter in een broederschap ervaren. Wat daar zo aangenaam aan is, is dat je in een groep leeft. Als er iemand is die het helemaal met jou gehad heeft, zijn er nog anderen die niet ten einde adem met jou zijn. Ze kunnen je helpen verstoorde relaties opnieuw op te bouwen en je wat minder aan te stellen. De invloed van de groep wordt heilzamer naarmate de leden minder zoeken naar paarvorming of goede-maatjes-zijn-met-iemand, maar zonder bezittelijkheid gericht zijn op het geheel van de groep als een warm wij. Ben ik er goed in, in leven in een broeder- of zusterschap? Ik vind zelf van niet, maar als ik er voor kwam te staan zou ik er onmiddellijk weer voor kiezen. Dan zou ik me weer onbevangen in dit vangnet laten vallen, wetend dat ook ik geslepen kan worden tot een fonkelende diamant en samen met de leden van mijn groep een stralend collier mag vormen. frater Pieter-Jan van Lierop 9

10 Jaar van het Godgewijde Leven Een bezinningsjaar voor religieuzen In de wereldwijde katholieke kerk wordt van 29 november 2014 tot en met 2 februari 2016 het Jaar van het Godgewijde Leven gevierd. Paus Franciscus kondigde dit speciale jaar aan op 29 november 2013 aan tijdens een ontmoeting met religieuzen in Rome. Hij roept ordes en congregaties op zich in dit jaar te bezinnen op hun betekenis voor kerk en samenleving. Ook de fraters CMM staan in dit jaar stil bij hun roeping en zending. De drie doelstellingen die paus Franciscus voor het Jaar van het Godgewijde Leven heeft gekozen zijn: dankbaar terugkijken naar het verleden, met passie in het heden leven en de toekomst met hoop omarmen. Op 11 februari dit jaar stond aartsbisschop José Rodrigues Carballo, secretaris van de Vaticaanse Congregatie voor de Instituten van Gewijd Leven en Sociëteiten van Apostolisch Leven, tijdens zijn bezoek aan religieuzen in Nederland hierbij stil (zie Fraters CMM 2/14). Hij wees erop dat de drievoudige doelstelling ook te vinden is in de eerste paragraaf van de apostolische brief Novo Millennio Ineunte van paus Johannes Paulus II. Duc in altum!, zo zei hij. Deze woorden nodigen ons uit om met dankbaarheid aan het verleden terug te denken, met enthousiasme in het heden te leven en met vertrouwen de toekomst tegemoet te zien: Jezus Christus is dezelfde gisteren en vandaag en voor altijd (Heb. 13,8). Leef in het heden met passie. Hernieuw je passie voor Christus en leef je religieuze leven met de passie van je eerste liefde. Het kan nog, zelfs als je oud en ziek bent. Omarm de toekomst met hoop. Stel je hoop op Hem, voor wie niets onmogelijk is. Carballo wees op enkele initiatieven in dit bijzondere jaar voor de religieuzen. Er zal een bijeenkomst komen voor al diegenen die zich met vorming bezighouden. Daarnaast is er een bijeenkomst voor postulanten, novicen en tijdelijk geprofesten om elkaar te leren kennen. Er komt een internationaal congres over de theologie van het religieuze leven en een oecumenische bijeenkomst van katholieke en orthodoxe religieuzen. Werkgroep Op 29 november 2014 zond de algemene CMMoverste, frater Lawrence Obiko, een brief aan de fraters en geassocieerden van alle communiteiten. Daarin liet hij hen weten dat met het oog op het religieuzenjaar een werkgroep in het leven is geroepen, bestaande uit de fraters Rofinus Banunaek en Niek Hanckmann, beiden lid van het generaal bestuur, frater Edward Gresnigt en CMM-studiesecretaris Charles van Leeuwen. De werkgroep zal zich laten inspireren door de apostolische exhortatie Evangelii Gaudium, De vreugde van het evangelie, en de rondzendbrief Verheugt u! van de Congregatie voor de Instituten van Gewijd Leven en Sociëteiten van Apostolisch Leven. Dit schrijven is gebaseerd op woorden van paus Franciscus, ontleend aan zijn toespraken en geschriften. Als eerste zullen voor de Werelddag van het Godgewijde Leven op 2 februari 2015 in vier talen inspirerende materialen worden aangeboden voor persoonlijk en gemeenschappelijk bezinnend en biddend gebruik. Peter van Zoest Internationaal logo van het Jaar van het Godgewijde Leven: Godgewijd leven in de Kerk vandaag. Evangelie Profetie Hoop. 10

11 Brazilië Een ruim drie meter hoog bronzen beeld van pater Eustachius in Belo Horizonte dat in 2009 werd geschonken door zijn neef Jan van den Boomen. Een overdonderende bedevaart Het was 30 augustus 71 jaar geleden dat Eustachius van Lieshout overleed in Belo Horizonte. De uit het Brabantse Aarle-Rixtel afkomstige pater is in 2006 zalig verklaard. Zijn stoffelijke resten worden bewaard in een gedachteniskapel die is verbonden met de parochiekerk in de Braziliaanse stad van de Congregatie van de Heilige Harten van Jezus en Maria, waar hij lid van was. Een zevenkoppige delegatie van familie en vrienden van de zalige woonde op zijn sterfdag een plechtigheid bij waarin werd bezegeld dat de kerk met de kapel door de paus is uitgeroepen tot Heiligdom. Onder hen bevond zich Jo van Schalen uit Gemert. Een overdonderende bedevaart, zo laat hij weten in een terugblik op de reis. Als Padre Eustáquio heeft Huub van Lieshout in meerdere plaatsen in Brazilië met gebed en zegen, gekoppeld aan een tomeloze inzet en christelijke bevlogenheid, opzienbarende verbeteringen gerealiseerd in de kwaliteit van leven van miljoenen Brazilianen. Op het hoogtepunt van zijn missie in Poa, een voorstadje van São Paulo, kwamen in 1941 elke dag ruim mensen uit heel het land naar hem toe. Veel genezingen werden aan hem toegeschreven en bezorgden hem de titel Wonderdoener van Poa. De toeloop naar Eustachius werd logistiek volslagen onbeheersbaar. Gedurende zes maanden werd hij daarom in een afgeschermde paterscommuniteit in de luwte gehouden. Toen kreeg hij, onder strikte gedragsregels, een aanstelling als bouwpastoor van een nieuwe parochie in Belo Horizonte. Het was april Dankzij een strakke organisatie was de toeloop van mensen volledig onder controle en kon hij beginnen aan zijn opdracht. Hij heeft deze niet kunnen afmaken. Op 30 augustus 1943 stierf hij, slechts 52 jaar oud, aan vlektyfus. Colégio Padre Eustáquio Dagelijks werd zijn graf op het gemeentekerkhof bezocht door grote aantallen mensen. Straten en gebouwen werden naar hem genoemd. Zo ook het door de Fraters CMM gestichte Colégio Padre Eustáquio, waar aan 2400 leerlingen onderwijs wordt gegeven. Eén van de pioniers van de school, frater Nicácio Huiskamp, is nog steeds dermate betrokken bij het wel en wee van zijn leerlingen, dat hij ze dagelijks ter begroeting opwacht bij de ingang van de school. In 1949 werd Eustachius herbegraven in zijn kerk. Opnieuw stroomden massa s mensen toe en vonden troost en genezing door hun gebed tot de pater. Op 15 juni 2006 is hij, in aanwezigheid van uitzinnige Brazilianen in Belo Horizonte zalig verklaard. Een jaar later vond de pater zijn definitieve laatste rustplaats in een indrukwekkende marmeren graftombe, midden in een speciaal voor hem gebouwde gedachteniskapel bij de kerk van de paters. Ook nu nog schrijven miljoenen Brazilianen aan deze respectabele Brabander opmerkelijke verbeteringen toe met betrekking tot de kwaliteit van hun leven. De meest belangrijke pijlers waarop die kwaliteit betrekking heeft, zijn gezondheid, vrede en verzoening. Ze vormen de basis van zijn gedachtengoed. En juist dat gedachtengoed is voor de eigenaar van het kerkcomplex in Belo Horizonte, de Congregatie van de Heilige Harten, de directe aanleiding geweest om voor 11

12 Brazilië V.l.n.r.: Frater Nicácio Huiskamp, Jan van den Boomen, provinciaal Marcus Vinicius, Maria van den Boomen en partner Haitze de Jong, Will van den Boomen en partner Joke, Helena Wigmans uit Holambra en familielid Piet Smets. Graftombe van pater Eustachius omringd door zingende mensen na de plechtigheid van de heiligdomsverklaring. gehonoreerd door het aartsbisdom van Belo Horizonte met instemming van paus Franciscus. Kerk en gedachteniskapel heten officieel: Heiligdom van Gezondheid en Vrede. Het sterfbed van Eustachius, nog steeds op dezelfde plaats in Hospital Alberto Cavalcanti in Belo Horizonte. het complex de status van Heiligdom aan te vragen. De paters zien in deze status, vergelijkbaar met pelgrimsoorden van het kaliber Lourdes, een krachtige stimulans voor het effectief uitdragen van dat gedachtengoed van pater Eustachius. De aanvraag werd Indrukwekkend Door de overweldigende belangstelling kreeg de officiële heiligdomsverklaring op 30 augustus 2014 een adembenemende uitstraling. In totaal woonden tenminste Brazilianen gedurende de gehele dag één van de acht eucharistievieringen bij. Hoofdcelebrant tijdens de plechtige mis van de heiligdomsverklaring was aartsbisschop Walmor Oliveira de Azevedo van Belo Horizonte. Concelebranten waren de provinciale overste van de congregatie van de paters van de Heilige Harten, Marcus Vinicius, en zes bisschoppen en priesters. Ze werden omringd door 12

13 Processie door Belo Horizonte met een beeld van pater Eustachius, daags na de plechtigheid van de heiligdomsverklaring. een grote groep acolieten en misdienaars. In heel de driebeukige kerk was geen meter meer onbezet. De viering was een aangrijpende aaneenschakeling van massaal en uitbundig gezongen moderne teksten, ondersteund met wuivende handen, wapperende muziekbladen, brandende kaarsen en zwaaiende vaandels. Onwerkelijk voor Europeanen, maar uiterst aandoenlijk en indrukwekkend. Viva padre Eustáquio Het eerste hoogtepunt in de viering was de voordracht door Marcus Vinicius van het officiële besluit, vastgelegd in een bisschoppelijk document en vergezeld van de pauselijke goedkeuring. De bekendmaking ontketende een oorverdovend gejuich, begeleid met een eindeloos herhaald Viva padre Eustáquio. Een omhelzing tussen aartsbisschop en provinciaal bezegelde de bekendmaking. In opgewekte muzikale stijl werd de bruisende viering voortgezet. Aan het eind ervan sprak Jan van den Boomen, een neef van pater Eustachius, in vloeiend Portugees een felicitatierede uit. In enkele zinnen bracht hij zijn dank, bewondering en respect onder woorden. Een daverend applaus maakte duidelijk dat hij bij de enthousiaste Brazilianen een gevoelige snaar had geraakt. Met een tweede hoogtepunt bereikte de viering een apotheose. Door een menselijke haag van tientallen vaandeldragers en geüniformeerde parochianen trok Het beeld van pater Eustachius wordt de kerk ingedragen aan het eind van de processie door de stad. een processie van de geestelijkheid, hun assistenten en de Nederlandse delegatie, naar een bronzen plaquette in de nabijheid van de voormalige begraafplaats van Eustachius. De aartsbisschop verrichtte de onthulling van een gedenkbord met daarop de gegevens van de heiligdomsverklaring en de personalia van alle betrokken geestelijken. Trots De stoet verplaatste zich vervolgens naar het graf van de pater. De wit-marmeren graftombe van pater Eustachius is geplaatst in een verdiepte ruimte waardoor rondom een smalle gracht is ontstaan. Tussen de bloemenzee daarin stonden vier meisjes die gebruiksvoorwerpen van omstaanders aanstrijken aan de tombe. Een grote urn was tot de rand gevuld met geschreven gebeden. In dat decor gaf de aartsbisschop nog eenmaal zijn zegen aan de talrijke gelovigen. Daarmee eindigde de indrukwekkende plechtigheid en een voor ons overdonderende bedevaart. De op drie na grootste stad van Brazilië kan met gepaste trots verkondigen dat haar 4,7 miljoen burgers wonen in een uiterst druk bezochte bedevaartplaats. Met dank aan onze dorps- of streekgenoot: een gewone mens uit Aarle: Huub van Lieshout, een buitengewone mens in Brazilië: de zalige pater Eustachius. Jo van Schalen 13

14 Brazilië Gevangen ben ik, vrij zal ik zijn Op 24 september is in Brazilië het boek Preso estou, livre serei ( Gevangen ben ik, vrij zal ik zijn ) gepresenteerd van frater Henrique Cristiano José Matos. Plaats van handeling: het gevangeniscomplex van São Joaquim de Bicas op veertig kilometer afstand van Belo Horizonte. Het boek gaat over de pastorale praktijk in deze gevangenis. De drie units die meer dan vijfduizend gevangenen herbergen, liggen vlakbij het CMM-ontmoetingscentrum Retiro Vicente de Paulo, in Igarapé. De auteur bericht. In het bijzijn van een delegatie van 25 gedetineerden, de directie van de gevangenis, vertegenwoordigers van justitie en de advocatuur, alsook de bisschop van Divinópolis en andere genodigden, onder wie fraters uit de CMM-regio Brazilië, werd een uitgebreid commentaar geven op de publicatie die uit drie hoofdstukken bestaat: de realiteit van de gevangenis; basiselementen van het justitiepastoraat; structuur en ontwikkeling van het pastoraal werk onder gedetineerden. Het betreft hier een boek dat met vele handen en hoofden is geschreven. Geen theoretische uiteenzetting, maar een getuigenis van de verkondiging van het evangelie in de specifieke realiteit van detentie. Levensgroot drama In november 2009 is een begin gemaakt met dit pastoraal werk en in de loop der jaren is het uitgegroeid tot een gecoördineerde inzet met voornamelijk mensen uit de parochies van Igarapé en São Joaquim de Bicas, die in kleine groepjes wekelijks naar de verschillende afdelingen van de gevangenis gaan en direct contact onderhouden met de daar gedetineerden. Op 14 november 2011 is een servicecentrum in gebruik genomen ter ondersteuning van het werk. Het gevangenissysteem van Brazilië is chaotisch. We worden direct geconfronteerd met een levensgroot drama dat letterlijk ten hemel schreit! Onze aanwezigheid heeft allereerst een humanitaire dimensie: het ontmoeten van mensen die aandacht en, in vele gevallen, steun nodig hebben. De staatsgevangenissen stellen zich allereerst ten doel de veiligheid te garanderen, wat concreet betekent: zorgen dat de gedetineerde niet kan vluchten. Aan een mogelijk herstel en sociale reïntegratie wordt nauwelijks aandacht gegeven. En het is ook een harde (en onaanvaardbare) waarheid dat in Brazilië alleen armen in de gevangenis terechtkomen en er blijven! Een ijzeren discipline beheerst de verschillende sectoren van het systeem en de gevangenissen zitten overvol. Totale verwaarlozing Met regelmaat komen we grote groepen gevangenen tegen die zich in een staat van totale verwaarlozing bevinden, verstoten door de familie en aan eigen lot overgelaten. We hebben hier te doen met de allerarmsten onder de armen: Al wat gij gedaan hebt aan de minsten der mijnen, hebt gij aan Mij gedaan (Mt. 25,40). De verschillende teams, waarin de grotere 14

15 groep is opgedeeld, geven duidelijk de voorkeur aan gevangenen die zich in een noodsituatie bevinden. En dat zijn er niet weinigen! De leeftijdsgroep van gevangenen tussen 19 en 30 jaar is verreweg de grootste, het merendeel vanwege drugs. Barmhartigheid De religieuze inspiratie van ons werk is bepalend voor de kwaliteit van onze inzet. Centraal staat de beleving van de barmhartigheid: het ZIEN van de concrete persoon van de gedetineerde, BEWOGEN WORDEN door de situatie waarin hij of zij verkeert en IN BEWEGING KOMEN om zijn of haar toestand te verbeteren en daadwerkelijk te hulp te komen, zowel in materieel als in spiritueel opzicht. Deze evangelische dynamiek blijkt wonderlijk goed te passen in de realiteit van het gevangenissysteem en komt tegemoet aan een reële nood. Grote uitdaging Pastoraat in de Braziliaanse gevangenis is een grote uitdaging. Obstakels zijn er aan alle kanten, intern en extern. Een specifieke moeilijkheid is de regelmatige wisseling van de gevangenisbevolking. Met opzet worden gevangenen frequent verplaatst naar andere afdelingen, met als motief te voorkomen dat er bendes worden gevormd binnen de gevangenis. Zodoende is continuïteit van persoonlijke begeleiding vaak uitermate moeilijk. Veel steun van directie en dienstdoend personeel is meestal niet te verwachten en zelfs in de plaatselijke kerkgemeenschap is dikwijls wantrouwen ten opzichte van dit werk! De Braziliaanse bisschoppenconferentie heeft een goed georganiseerde sector voor het gevangenispastoraat op nationaal en regionaal niveau met richtlijnen en waardevol documentatiemateriaal. De grote opgave is die op diocesaan en plaatselijk vlak toe te passen, omdat immers iedere situatie eigen karakteristieken en (on)mogelijkheden heeft. Ondanks de vele barrières blijven we geloven in de evangelische kwaliteit van ons werk: Ik was in de gevangenis, en gij hebt mij bezocht (Mt 25, 36). frater Henrique Cristiano José Matos Frater Henrique Cristiano José Matos aan het woord bij de presentatie van zijn boek. Links: Ana Ferreira da Silva, directielid van het gevangeniscomplex van São Joaquim de Bicas. Rechts: Reinaldo Aires Martins, Directeur Veiligheid van de gevangenis. Frater Henrique Cristiano José Matos signeert zijn boek. 15

16 Namibië Kerkgeschiedenis van Namibië Aan het eind van een werkbezoek aan de CMM-regio Namibië van de algemene overste frater Lawrence Obiko en generaal bestuurslid Niek Hanckmann, werd op 7 september in het fraterhuis aan de Jan Jonker Road in Windhoek het vierde en laatste deel van een serie over de geschiedenis van de kerk van Namibië gepresenteerd. De titel luidt: Making the Desert Bloom, Het tot bloei brengen van de woestijn. De auteur, frater Hermenegildus, staat stil bij het vele werk dat verricht is om tot het schrijven van de kerkgeschiedenis van het Afrikaanse land te komen. afgestudeerd aan de Loyola-Marymount University op een verhandeling, getiteld: Een internationaal staatsman uit Zuid-Afrika: Jan Smuts en de Volkenbond Deze informatie bracht pater Nordkamp op het idee om mij te vragen een boek over de Namibische kerkgeschiedenis te schrijven. In 1996 zou de kerk haar honderdste verjaardag vieren en het zou passend zijn om een historisch overzicht te presenteren. Ik antwoordde dat het een aantrekkelijk idee was, maar de kerkgeschiedenis van Namibië zou beter kunnen gaan over de geschiedenis van de missie in het land. Om fouten te voorkomen zou ik daarom een aantal cursussen in missiologie gaan volgen. Ik begon navraag te doen en ontdekte dat een universiteit in de Verenigde Staten dergelijke cursussen aanbood. Ook een universiteit in Zimbabwe leek mogelijkheden te bieden. Toen ik nog niet besloten had wat te doen, ontmoette ik op een bijeenkomst in Windhoek professor Willem Zaayman van de Universiteit van Zuid-Afrika (UNISA). Ik legde hem mijn probleem voor en hij was ogenblikkelijk bereid mij te accepteren voor een mastercursus in Missiologie bij UNISA in Pretoria. Omdat de universiteit heel bekend is vanwege zijn cursussen op afstand, kon ik in Windhoek blijven en doorgaan met mijn werk. De voorbereidingen begonnen in Bepaalde situaties in het leven verschijnen onverwacht, geheel out of the blue. Toen ik na een studieperiode van twee jaar en een voortgezet religieus vormingsprogramma van Los Angeles terug kwam, werd ik door frater Emericus Goossens, de regionale overste van Namibië, gevraagd om van hem de oprichting van een afdeling onderwijs van de Namibian Catholic Development Commission over te nemen. Tijdens mijn rondreizen in Namibië om scholen en hostels te bezoeken was ik vaak in gezelschap van pater Bernhard Nordkamp, de vicaris-generaal van Windhoek. We spraken over veel onderwerpen en één ervan was mijn verblijf in de Verenigde Staten. Ik vertelde dat ik was Drukke periode De titel van de thesis voor het behalen van de graad van Master in de Theologie was: Sociaalhistorische wortels van Rooms Katholieke Missies in SWA/Namibië. Nadat ik mijn masterdiploma behaald had, begon ik aan een drukke periode om mijn doctorstitel te behalen. Ik had professor Willem Zaayman als mijn begeleider. Hij was in Kavango, in Mashara en onder de Himbabevolking in de Kunene regio missionaris geweest. Elke tweede maanden vloog ik naar Pretoria voor mondelinge examens voor een panel van professoren. Daarna kreeg ik weer een lijst van boeken die ik moest bestuderen. Ondertussen bestudeerde ik de kronieken van alle 16

17 De algemene CMM-overste frater Broer Huitema reikt op 21 april 2012 in het fraterhuis aan de Jan Jonker Road te Windhoek, Namibië, aan de regionale overste, frater Hermenegildus Beris, de pauselijke onderscheiding Pro Ecclesia et Pontifice uit. Hij kreeg de onderscheiding vanwege zijn bijzondere verdiensten voor de kerk van Namibië gedurende meer dan veertig jaar. Hij was schooldirecteur, secretaris-generaal van de bisschoppenconferentie in Namibië, seminarie-docent en publiceerde onder meer de geschiedschrijving van de missie in Namibië, boeken over de geschiedenis van het bisdom Keetmanshoop en een boek over de geschiedenis van de congregatie van de Fraters CMM in Namibië. missieposten, die trouw waren bijgehouden. Ik deed dat wanneer ik op deze staties voor een bezoek aan de scholen en hostels moest zijn. Het archief van het aartsbisdom van Windhoek vormde een prachtbron van informatie. Berlijn Om op de hoogte te komen van het ontstaan van de Congregatie van de Missionarissen Oblaten van de Onbevlekte Maagd Maria (OMI) in Namibië en in het bijzonder de jaren vóór 1996 reisde ik naar Berlijn. Met de steun van de provinciaal van OMI in Duitsland kon ik bij een pastoor verblijven die aan de rand van Oost- Berlijn woonde. Het was 1993, slechts drie jaar na de val van de beruchte Berlijnse Muur en ik merkte duidelijk het grote verschil tussen het bloeiende West-Berlijn en het arme Oost-Berlijn. Zelfs de S-Bahn, de trein waarmee ik pendelde, stopte bij Checkpoint Charlie en we moesten een stuk West-Berlijn in lopen omdat er nog geen verbinding was aangelegd. Vervolgens gingen wij door West-Berlijn naar Potsdam, waar de archieven van de Bondsrepubliek Duitsland waren gelegen. Doctorstitel In Mainz bestudeerde ik de archieven van de OMIprovincie van Duitsland. Ik nam de gelegenheid waar om professor Krasenbrink OMI in Bingen te bezoeken. In datzelfde jaar vloog ik naar Rome om kennis te nemen van de archieven van het generalaat van OMI. Het was een aangename ervaring om al deze priesters en broeders in het kosmopolitische generalaat van OMI te ontmoeten. Ik werd heel goed geholpen. Tussendoor schreef ik in 1994 de congregationele geschiedenis van de regio Namibië vanwege haar gouden jubileum: Missie tussen woestijnen. Toen ik mijn plan voor het proefschrift had ingediend gaf de professor aan dat het boek te omvangrijk zou zijn wanneer ik het gehele land beschreef. Bovendien zou ik in 1996 niet op tijd klaar zijn. Daarom moest ik Keetmanshoop eruit laten en me tot het centrum, Owambo, Kavango en Caprivi beperken. In september 1996 behaalde ik mijn doctorstitel tijdens een feestelijke ceremonie. Mijn gasten waren frater Emericus, die me flink had geholpen, pater Nordkamp die om het werk had gevraagd, zuster 17

18 Namibië Vervoer in de vroege missietijd. Imelda die als coördinator voor scholen en hostels mijn opvolger werd en de heer Boerrigter, de orgelbouwer en enkele anderen. Eeuwfeest Omdat het eeuwfeest op 8 december 1996 gevierd zou worden, moesten we snel zijn om het proefschrift voor publicatie geschikt te maken. Met de hulp van mevrouw Ulrike Sievers, die toentertijd een computerbedrijf beheerde, realiseerden we de veranderingen in de twee proefschriften en een bedrijf in Cape Town drukte de boeken. Ze waren net op tijd klaar voor het eeuwfeest. Er werden voor het eeuwfeest nog drie boeken geschreven, een monografie over het onderwijs door zuster Claire HC, over de gezondheidszorg door zuster dr. Benita OSB en over de politiek door de heer Heinz Huncke, voorheen OMI. We konden onze diverse publicaties presenteren tijdens een academische zitting waar president Sam Nujoma bij aanwezig was. Tegenwoordig is mevrouw Ulrike Sievers de directeur van John Meinert Printing waar al mijn andere boeken zijn gedrukt. Rome Nadat het rumoer van de feestelijke activiteiten was weggeëbd beloofde ik bisschop Antonio Chiminello van Keetmanshoop dat we een begin zouden maken met de geschiedenis van zijn bisdom. Het zou betekenen dat het onderzoek opnieuw moest beginnen. De Oblaten van St. Franciscus van Sales (OSFS) waren de missionarissen van het Zuiden. Daarom moesten we op zoek gaan naar hun archieven. Tot 1949 was de Oostenrijkse provincie van OSFS verantwoordelijk voor de missie in Namibië. Daarom leidde mijn eerste reis naar Wenen, naar het provincialaat van OSFS, in Oostenrijk. Pater Konrad Haussler, de provinciaal en broeder Hans Leidenmuehler, de overste, waren zeer vriendelijk en behulpzaam. Maar vooral pater Willy Koegl, de archivaris, was zeer behulpzaam en legde professioneel uit waar het materiaal van Namibië gevonden kon worden. Ik heb een week van de gastvrijheid van de Oostenrijkse Oblaten genoten. We zijn ook nog naar Rome gevlogen om de archieven op hun generalaat te bestuderen. Pater Balducelli, de oud-generaal, was zeer actief geweest om orde in die archieven aan te brengen. We werden ijverig bijgestaan door de Amerikaanse pater Frank Blood, en pater Enriko Testa de voormalig algemeen econoom van de congregatie. Missiestaties Enige tijd later reisde ik naar Troyes in Champagne, Frankrijk, waar de zusters Oblaten voor mij de archieven ter inzage openden. Pater Balducelli was de rector en ik verbleef bij hem elke ochtend en avond. Ik heb van hem veel over de ontwikkelingen in de congregatie geleerd. Thuis gekomen bestudeerde ik de archieven van het bisdom van Keetmanshoop, voor zover die voorradig waren en heb ze tevens geordend en gecatalogiseerd. Bisschop Antonio Chiminello was zo vriendelijk om een beveiligde ruimte voor de archieven te bouwen, die tot die tijd op een zolder hadden gelegen. Voor zover ze beschikbaar waren, bestudeerde ik de 18

19 kronieken van de missiestaties. De congregatie van OSFS had niet dezelfde verplichting wat betreft archieven als OMI had. De Zusters MSC gaven toestemming hun archieven te bestuderen. De pastoor van Rehoboth, pater Rebmann, hielp niet alleen met de kronieken van Rehoboth maar hij maakte ook grote tochten met mij langs de verschillende missiestaties. Uiteraard hebben we een aantal interviews met priesters, broeders en zusters uitgevoerd. Gewone boeken en artikelen vulden de hiaten. Gouden jubileum De publicatie van het eerste boek vond plaats in Omdat het boek van 1996 te groot en te zwaar was om er handig mee om te gaan besloten we om de geschiedenis van Keetmanshoop in A5 formaat en in vier delen te publiceren. Tezelfdertijd vulde het fraterhuis zich langzaam op met kandidaten, postulanten en jonge fraters. Ik had niet zo veel tijd meer om te schrijven. Ter gelegenheid van het gouden jubileum van de regio Namibië bracht ik in 2009 een verbeterde en uitgebreide versie van het boek Mission between Deserts (Missie tussen woestijnen) uit. In dit stadium stonden de zusters SMIC op het punt hun gouden jubileum in Namibië en het eeuwfeest van hun congregatie te vieren. Ze vroegen mij toen om de geschiedenis van hun provincie te schrijven. Ik moest bisschop Philipp Pöllitzer OMI raadplegen, daar het de voltooiing van de geschiedenis van Keetmanshoop zou vertragen. De bisschop stemde ermee in en in 2012 werd de geschiedenis van de zusters SMIC Epiphania in Namibië afgerond. De laatste twee jaren zijn een gevecht geweest om voor het laatste boek tijd te vinden. Uiteindelijk konden we in 2014 deel 4 van Making the Desert Bloom (Het tot bloei brengen van de woestijn) presenteren. Omdat de stafleden van het geaccrediteerde Groot Seminarie St. Charles Lwanga gerekend worden universitair docent te zijn, voldeed ik met deze publicaties aan de eis om als docent regelmatig te publiceren. Dank Ik wil dit verslag eindigen met mijn oprechte en welgemeende dank uit te spreken aan frater Emericus Goossens die gedurende dit gehele proces niet ophield om mij te ondersteunen en te helpen. Ook de andere fraters van de communiteit waren altijd bereid om mij te vervangen of weg te brengen en af te halen. Zodoende zou men kunnen zeggen dat het een CMMcommuniteitsproject geworden is. Op die manier wilden we samen een bijdrage leveren aan de lokale kerk van Namibië. Eerste priester in Kavango. Zusters MSC in Okatana. Kerk in Okatana. School in de open lucht. Frater Hermenegildus Beris 19

20 De roeping van Ambassadeur Ilke Ilke van Steekelenburg (23) was in 2008 één van de honderd jongeren die als Ambassadeurs van een wereldwijde broederschap van deze internationale CMM-beweging deelnamen aan de Wereldjongerendagen in Sydney. Ze is ingetreden bij de Congregatie Dienaressen van de Heer en de Maagd van Matará, ook wel blauwe zusters genoemd. Als kloosternaam koos zij zuster Maria van Jesse. Op zaterdag 18 oktober legde ze haar eerste geloften af in de Sint-Jan de Doperkerk in Wateringen. Momenteel verblijft ze in Italië om daar een filosofische en theologische opleiding te volgen. Ze volgde eerder een opleiding tot verpleegkundige. Kort nieuws Ilke van Steekelenburg (foto: Frank de Klerk). Indonesische generale bestuursleden in Nederland Op16 november 2014 kwamen de fraters Benyamin Tunggu en Rofinus Banunaek aan in Nederland om hun taak in het generaal bestuur van de Fraters CMM op zich te nemen. Frater Benyamin werd tijdens het generaal kapittel op 5 juni 2014 gekozen als plaatsvervangend algemene overste en frater Rofinus als generaal bestuurslid. Ze hebben de procedure van vijf-en-een halve maand om voor drie jaar van de Immigratie- en Naturalisatiedienst een verblijfsvergunning te verkrijgen met succes doorlopen. Beiden wonen in het CMM-generalaat. 26 november: frater Rofinus Banunaek (links) is jarig en neemt in het CMM-generalaat de gelukwensen in ontvangst van frater Benyamin Tunggu. Iconen van Barmhartigheid Op 5 juni werd tijdens het generaal kapittel in Tilburg het nieuwe CMM gebedenboekje Icons of Mercy, Iconen van Barmhartigheid, gepresenteerd. Het bevat gebeden in het Nederlands, Engels, Portugees en Bahasa Indonesia, die speciaal zijn bedoeld voor de kring rond de congregatie. Elke dag opnieuw is voor ons een dag van gebed, schrijft de algemene overste, frater Broer Huitema in zijn voorwoord. Ons gebed zorgt ervoor, zoals onze leefregel zegt, dat onze gelovige blik op de werkelijkheid in ons levend blijft. We kennen als fraters een rijke gebedstraditie en kunnen op veel verschillende gebedsteksten terugvallen. Dit kleine boekje voegt nog iets aan die traditie toe. Het zijn gebeden die de geest van onze gemeenschap weerspiegelen: onze manier van leven en werken, ons apostolaat, onze gezamenlijke beleving van het geloof, onze inzet voor barmhartigheid en broederschap. Sommige gebeden zouden we elke dag kunnen bidden. Andere zijn vooral bedoeld voor bijzondere gedenkdagen zoals het titelfeest en stichtingsfeest van onze congregatie, de feesten van onze patroonheiligen Maria en Vincentius, de dagen waarop we onze stichter Joannes Zwijsen en onze eerbiedwaardige medebroeder frater Andreas van den Boer in het bijzonder gedenken, professiefeesten enzovoorts. We hopen dat de gebeden in dit boekje ons helpen om ons geloof te delen en te verdiepen. We wensen dat ze onze beleving van gemeenschap sterker, hoopvoller en vreugdevoller maken. Het boekje kost 10 euro en is verkrijgbaar bij het CMM-generalaat in Tilburg 20

Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Paulus II. Parochietour 2013

Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Paulus II. Parochietour 2013 Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Parochietour 2013 NOVEENGEBED PAROCHIETOUR 2013 Beste meebidder! Het gebed is van onschatbare waarde. Waarom bidden we dan zo weinig? Dat is een vraag

Nadere informatie

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten Het sacrament van De ziekenzalving Sacramenten Sacramenten In de Bijbel Deze geloofsboekjes gaan over de zeven sacramenten. Sacramenten zijn tekens, in woord en gebaar, die we in Jezus Naam in de gemeenschap

Nadere informatie

21 februari 2012 mochten we samen vieren in de Basiliek van Sint Pieter

21 februari 2012 mochten we samen vieren in de Basiliek van Sint Pieter 3de aanzet Toen Jezus op zekere dag aan zijn leerlingen vroeg maar gij, wie zegt gij dat Ik ben?, was het Petrus die namens allen antwoordde: Gij zijt de Christus, de Zoon van de Levende God. Petrus sprak

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

De vreugde van ons gebed

De vreugde van ons gebed De vreugde van ons gebed De vreugde waarmee wij God en onze medemensen dienen, is een onmiskenbaar teken: ze laat zien hoe spontaan, belangeloos en authentiek onze liefde is. (Franciscus van Sales) Wie

Nadere informatie

EUCHARISTIEVIERING GOUDEN JUBILEUM OKRA 27 APRIL 2010

EUCHARISTIEVIERING GOUDEN JUBILEUM OKRA 27 APRIL 2010 TREFPUNT WATOU EUCHARISTIEVIERING GOUDEN JUBILEUM OKRA 27 APRIL 2010 Orgelspel Verwelkoming: Hartelijk welkom allemaal. Okra Watou bestaat dit jaar 50 jaar. Vandaag willen we dit gouden jubileum samen

Nadere informatie

Preek bij de uitvaart van monseigneur Bluyssen

Preek bij de uitvaart van monseigneur Bluyssen Preek bij de uitvaart van monseigneur Bluyssen In de wereld, maar niet van de wereld Broeders en zusters, de Kerk is in de wereld, maar niet van de wereld. Immers, Jezus Christus zit aan de rechterhand

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

Want Hij had oog voor mij

Want Hij had oog voor mij Roepingenzondag 2016 Want Hij had oog voor mij 12 Gebeden om roepingen 2016-2017 Ten geleide Het gebed voor nieuwe roepingen is het gebed voor alle tijden dat Jezus ons heeft opgedragen. Te bidden voor

Nadere informatie

Eucharistieviering van 8 juni 2014 Pinksteren

Eucharistieviering van 8 juni 2014 Pinksteren Eucharistieviering van 8 juni 2014 Pinksteren Afscheidsviering van Z.E.H. Deken Johan De Baere Processie met Pinkstericoon doorheen de kerk, voor Pinkstericoon zevenarmige kandelaar. Intredelied: ZJ 409:

Nadere informatie

F r a n c i s c u s. v a n. Leven met aandacht. w e g D e. Erfgoed Congregatie Zusters Franciscanessen van Oirschot

F r a n c i s c u s. v a n. Leven met aandacht. w e g D e. Erfgoed Congregatie Zusters Franciscanessen van Oirschot Leven met aandacht Erfgoed Congregatie Zusters Franciscanessen van Oirschot w e g D e v a n F r a n c i s c u s 2 Leven met aandacht Inhoud 1 De weg van Franciscus 9 2 De oprichting van de congregatie

Nadere informatie

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave

VOORBEELD-GEBEDEN. Veel succes ermee. Inhoudsopgave VOORBEELD-GEBEDEN In deze bundel kan je enkele gebeden vinden die je kan gebruiken tijdens eucharistievieringen. Of als je creatief bent en wat tijd hebt, kan je je door deze gebeden laten inspireren en

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Intredelied: ZJ 585: Dankt, dankt nu allen God. Begroeting P. In de naam van de Vader, de Zoon en de

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

ORDE VAN DIENST VOOR DE OPNAME VAN EEN KIND IN DE VOLLEDIGE GEMEENSCHAP VAN DE KATHOLIEKE KERK

ORDE VAN DIENST VOOR DE OPNAME VAN EEN KIND IN DE VOLLEDIGE GEMEENSCHAP VAN DE KATHOLIEKE KERK 1 ORDE VAN DIENST VOOR DE OPNAME VAN EEN KIND IN DE VOLLEDIGE GEMEENSCHAP VAN DE KATHOLIEKE KERK I. Orde van dienst bij de opname tijdens de eucharistieviering (in voorbereiding van de eerste communie)

Nadere informatie

Het sacrament van. Het huwelijk. Sacramenten

Het sacrament van. Het huwelijk. Sacramenten Het sacrament van Het huwelijk Sacramenten Sacramenten IIn de Bijbel Deze geloofsboekjes gaan over de In het evangelie willen Farizeeën Jezus op de proef stellen zeven sacramenten. Sacramenten met een

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel

Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel Kerkelijk initiatief voor sociale huisvesting in Brussel Herman COSIJNS, Adjunct van Mgr De Kesel INLEIDING De problematiek van de sociale huisvesting enerzijds en de wens van de Kerk om mee te werken

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Liefde. De sociale leer van de Kerk

Liefde. De sociale leer van de Kerk Liefde De sociale leer van de Kerk De sociale leer van de Kerk Over de liefde Het evangelie roept ons op om ons in te zetten voor onze naasten. Maar hoe weet je nu wat er gedaan moet worden, zeker in een

Nadere informatie

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties.

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties. Maria, leer ons bidden! Het gebed is er niet in de eerste plaats om ons te voldoen. Ze is onteigening van onszelf om ons in de gesteltenissen te plaatsen van de Heer, Hem in ons te laten bidden. In een

Nadere informatie

Orde III Schrift, zegen en gebed

Orde III Schrift, zegen en gebed Orde III Schrift, zegen en gebed bemoediging en groet Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft, Ps. 124:8 [die trouw houdt tot in eeuwigheid Ps. 146:6 en niet laat varen het

Nadere informatie

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Vrijdag 28 januari 2012 23.50u Mijn dochter, Ik geef de wereld dit kruistochtgebed (22) om gebeden te worden door de katholieke

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Eucharistie met ziekenzalving

Eucharistie met ziekenzalving Intredelied: Eucharistie met ziekenzalving Vrede voor jou, hierheen gekomen, zoekend met ons om mens te zijn. Jij maar alleen, jij met je vrienden, jij met je last, verborgen pijn: vrede, genade, God om

Nadere informatie

Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 )

Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 ) Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 ) 1. Het hoofd van de gemeente: Onze Here Jezus Christus is het hoofd van Zijn gemeente. Hij werkt in en door de gemeente door

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Rome-impressies van enkele misdienaars en begeleiders.

Rome-impressies van enkele misdienaars en begeleiders. Rome-impressies van enkele misdienaars en begeleiders. Bij gelegenheid van 450(50)jaar bisdom Antwerpen trokken we, als misdienaarsgroep van veertien in een groep van in totaal 500 antwerpse pelgrims,

Nadere informatie

pastoor Michel Hagen 100 Hagenpreken

pastoor Michel Hagen 100 Hagenpreken 100 Hagenpreken pastoor Michel Hagen 100 Hagenpreken s-hertogenbosch 2016 Inhoud Voorwoord...9 1. Geloven in de E-Cat?... 12 2. Ik ben Woord... 14 3. Hier rust het Rijke Roomsche leven... 16 4. Evolutie

Nadere informatie

De drie-engelenboodschap, ACTUEEL!

De drie-engelenboodschap, ACTUEEL! De drie-engelenboodschap, ACTUEEL! Missie De missie van de Kerk van de Zevende-dags Adventisten is de verkondiging van het eeuwig evangelie zoals verwoord in de drieengelenboodschap van Openbaring 14:6-12.

Nadere informatie

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt

Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt Gedroomd Gedragen Geboren Gedoopt 15/10/2008 BEGROETING (door de priester) Sofie : Welkom, lieve Vital. Maandenlang hebben we naar jou komst uitgekeken. Vol verwachting, vol hoop en zeker vol liefde. Iedere

Nadere informatie

Gebedsmoment. Openingslied. Openingsgebed

Gebedsmoment. Openingslied. Openingsgebed Gebedsmoment Ondanks alles goed proberen zijn, goed proberen doen is een teken van Gods liefde. Doorheen het licht dat andere mensen voor ons betekenen en het licht dat wij voor andere mensen zijn, kunnen

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

1. Heer, leven volgens uw wil is een moeilijke opdracht. Heer, ontferm U over ons.

1. Heer, leven volgens uw wil is een moeilijke opdracht. Heer, ontferm U over ons. Beste familieleden. Jullie kunnen de onderstaande teksten gebruiken om een eigen inbreng in de uitvaart te doen. Bespreek steeds vooraf met de voorganger (v/m) welke teksten jullie hebben gekozen of aangepast

Nadere informatie

Orde II Schrift, zegen en gebed

Orde II Schrift, zegen en gebed Orde II Schrift, zegen en gebed begroeting Vrede voor jou N en vrede voor jou N. Alles wat goed is en gelukkig maakt, het kome over jullie beiden. Vrede voor u allen, zoals wij hier bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord)

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord) Inleiding De kerkenraad heeft u tot twee keer toe bekend gemaakt dat een aantal broers benoemd is tot ouderling en diaken van onze gemeente. Het zijn (namen). Daarmee is ook ruimte gegeven om eventueel

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Misschien heeft u er iets van meegekregen: afgelopen dinsdag is in de Rooms-katholieke kerk een Buitengewoon Jubeljaar begonnen: het Heilig Jaar van

Nadere informatie

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 1 e jaar BSO Bij 1 BSO worden sommige benadering door elkaar verweven. Het leven van Jezus uit de bijbelse benadering wordt geïntegreerd in het onderdeel

Nadere informatie

Aan Zijne hoogwaardige Excellentie mgr. André Dupuy, Carnegielaan 5 2517 KH 'S-Gravenhage apost.nuntiatuur@inter.nl.net

Aan Zijne hoogwaardige Excellentie mgr. André Dupuy, Carnegielaan 5 2517 KH 'S-Gravenhage apost.nuntiatuur@inter.nl.net Aan Zijne hoogwaardige Excellentie mgr. André Dupuy, Carnegielaan 5 2517 KH 'S-Gravenhage apost.nuntiatuur@inter.nl.net Mariahout, 17 september 2014 Onderwerp: Toekomst van Onze Lieve Vrouw van Lourdeskerk

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

Het sacrament van. Het vormsel. Sacramenten

Het sacrament van. Het vormsel. Sacramenten Het sacrament van Het vormsel Sacramenten DSacramenten Deze geloofsboekjes gaan over de zeven sacramenten. Sacramenten zijn tekens, in woord en gebaar, die we in Jezus Naam in de gemeenschap van de Kerk

Nadere informatie

Vreugdevol in Gods Barmhartigheid

Vreugdevol in Gods Barmhartigheid Vreugdevol in Gods Barmhartigheid Parochies, gemeenschapshuizen, verenigingen en bewegingen, kortom alle plaatsen waar Christenen samen komen, moeten een oase van barmhartigheid zijn: voor iedereen! (Paus

Nadere informatie

Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen,

Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen, Presentatie Cor Rook d.d. 7 juni 2016 in de Josefkerk te Zwolle, zelf voor 12 tot 15 uur per week werkzaam als fondsenwerver voor goede doelen, over fondsenwerving (Bron The Spirituality Of Fundraising

Nadere informatie

Als de Samaritaanse : Woordviering bij het jaarthema

Als de Samaritaanse : Woordviering bij het jaarthema Als de Samaritaanse : Woordviering bij het jaarthema Openingswoord en kruisteken (allen staan op) Welkom in deze viering. Vandaag wil God tot ons komen in de Woorden van de Schrift. Hij wil tot ons spreken

Nadere informatie

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis)

Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Gebedsviering van 3 februari 2013 Opdracht van de Heer (O.-L.-Vrouw Lichtmis) Intredelied: nr. 530: Zo vriendelijk en veilig als het licht, strofen 1, 2 en 3. Begroeting en openingswoord P. Broeders en

Nadere informatie

OPENING VAN DE VIERING

OPENING VAN DE VIERING OPENING VAN DE VIERING KRUISTEKEN EN BEGROETING INLEIDING GEBED Pastor: Laat ons samen bidden tot God, in wiens Naam wij hier samengekomen zijn, en in wiens Naam deze kinderen zullen worden gedoopt. Heer

Nadere informatie

Het project Europa is mede een antwoord op de massamoorden op Europese bodem.

Het project Europa is mede een antwoord op de massamoorden op Europese bodem. Speech van Bisschop de Korte (Groningen-Leeuwarden) BIJ HET AFSCHEID VAN VICTOR SCHEFFERS 30 september 2015 Eminentie, Excellenties, Dames en heren, heel bijzonder natuurlijk Victor, Inleiding De 20 ste

Nadere informatie

Het logo als gespreksopener. Een catechetische handreiking

Het logo als gespreksopener. Een catechetische handreiking Het logo als gespreksopener Een catechetische handreiking 2 Het Jaar van het Geloof Van 11 oktober 2012 (de begindatum van Vaticanum II en de publicatiedatum van de Catechismus van de Katholieke Kerk)

Nadere informatie

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8)

Rivieren van levend water zullen stromen uit het hart van wie in mij gelooft (Joh. 7:3 8) - Identiteit - Hogeschool Viaa heeft als grondslag de Bijbel. Zij erkent deze als het betrouwbare en geïnspireerde Woord van God, zoals dat verwoord is in het gereformeerde belijden en zij beschouwt de

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 Welkom Kinderen: Dag lieve mensen allemaal, wij heten jullie heel hartelijk welkom in deze viering van onze Naamopgave. Wij komen vandaag aan Jezus zeggen dat ons hartje klaar

Nadere informatie

Nu gingen hun de ogen open. Lc. 24, 31 EMMAÜSVIERING. Sint Anna Aalst

Nu gingen hun de ogen open. Lc. 24, 31 EMMAÜSVIERING. Sint Anna Aalst Nu gingen hun de ogen open Lc. 24, 31 EMMAÜSVIERING Sint Anna Aalst I. WOORDDIENST INTREDELIED Wie wil leven, moet zich geven Wie wil leven moet zich geven, moet het wagen op weg te gaan met zijn vragen,

Nadere informatie

HUWELIJKSMIS. (datum)

HUWELIJKSMIS. (datum) HUWELIJKSMIS... & (datum) Openingszang (of instrumentale muziek) Welkomstwoord Openingsgebed (door bruidspaar zelf te kiezen, bijvoorbeeld: ) Heer God, zegen met goedheid. en., zodat hun jawoord hen gelukkig

Nadere informatie

DE GEMEENSCHAP CHEMIN NEUF

DE GEMEENSCHAP CHEMIN NEUF DE GEMEENSCHAP CHEMIN NEUF N HEET U VAN HARTE WELKOM IN DE SINT PAULUSABDIJ Programma 2013-2014 Sint Paulusabdij Oosterhout Het benedictijnenklooster van Oosterhout (nb) begon in 1907 als een stichting

Nadere informatie

Wie is de Heilige Geest (1) les 8a FOLLOW

Wie is de Heilige Geest (1) les 8a FOLLOW Wie is de Heilige Geest (1) les 8a DEEL 2B FOLLOW DE GEEST DIE GOD VERTEGENWOOR- DIGT De Heilige Geest wordt vaak gezien als een gevoel, een heerlijke ervaring, enzovoorts. Hoe wordt de Heilige Geest hier

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

Orde II Schrift, zegen en gebed

Orde II Schrift, zegen en gebed Orde II Schrift, zegen en gebed begroeting Vrede voor jou N en vrede voor jou N. Alles wat goed is en gelukkig maakt, het kome over jullie beiden. Vrede voor u allen, zoals wij hier bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

TEKST OMZENDBRIEF NR. 37 van Br. René Stockman, Generale Overste met als thema: aangesloten leden, Pinksteren 2008

TEKST OMZENDBRIEF NR. 37 van Br. René Stockman, Generale Overste met als thema: aangesloten leden, Pinksteren 2008 TEKST OMZENDBRIEF NR. 37 van Br. René Stockman, Generale Overste met als thema: aangesloten leden, Pinksteren 2008 Rome, 11 mei 2008 Beminde Medebroeders, Beste Aangesloten Leden, Ter gelegenheid van het

Nadere informatie

Hand in hand door het leven gaan.

Hand in hand door het leven gaan. Ziekenzalving Hand in hand door het leven gaan. PZ Sancta Maria de pastorale dienst 1 KRUISTEKEN OPENING L: Hartelijk welkom iedereen en dank je wel voor jullie aanwezigheid bij dit sacrament van nabijheid

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35

OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 God en je naasten liefhebben LES 3 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Luk 15:11-32 Joh 3:14-17, Joh 15:9-17 Matt 5:43-48, Joh 13:33-35 Wat leer

Nadere informatie

BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God. Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk

BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God. Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk BIJBELSTUDIE Hoe versterk ik mijn relatie met God Door het jongerenbestuur van de Moeder Godskerk 1 GEBED 2 Welkom Hoe versterk ik mijn relatie met God Methodes en technieken delen hoe dit te bereiken

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen?

Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen? Alpha Cursus IGGDS DE HOEKSTEN Woensdag 22 april 2015 Restaurant Algorfa Bijeenkomst 12 Waarom en hoe zou ik het anderen vertellen? Inleiding Paul van der Laan 1. IJsbreker: GOED NIEUWS VERSPREIDT ZICH

Nadere informatie

Uit de Regel voor de Nikola - kommuniteit:

Uit de Regel voor de Nikola - kommuniteit: Nikola-kommuniteit De Nikola-kommuniteit is een religieuze leefgemeenschap van mannen en vrouwen die een viertal huizen bewonen in Utrecht. De gemeenschap werd opgericht in 1964. Zij ontstond als de kerngroep

Nadere informatie

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Openingslied: ZJ 501: Magnificat, strofen 1 en 2. Begroeting en inleiding P. Op het feest van de ten hemelopneming van Maria, Jezus moeder,

Nadere informatie

Waardevolle arbeid. De sociale leer van de Kerk

Waardevolle arbeid. De sociale leer van de Kerk Waardevolle arbeid De sociale leer van de Kerk De sociale leer van de Kerk Over arbeid Het evangelie roept ons op om ons in te zetten voor onze naasten. Maar hoe weet je nu wat er gedaan moet worden, zeker

Nadere informatie

Jaarthema Wilhelminakerk: Volg mij. Week 2: Geroepen om... *******

Jaarthema Wilhelminakerk: Volg mij. Week 2: Geroepen om... ******* Jaarthema Wilhelminakerk: Volg mij Week 2: Geroepen om... Bij het thema: Het thema van deze week is een vervolg op het thema van de vorige keer. Toen hebben we stil gestaan bij het thema 'Geroepen' en

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde INHOUDSOPGAVE Inleiding................................................... 5 1. Jezus en de doop........................................ 7 2. Het werk van de Heilige Geest.......................... 11

Nadere informatie

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander

HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander HC Zondag 16 - Het goede nieuws voor een ouderling en voor ieder ander Bevestiging Chris Smits als ouderling Liturgie Voorzang Opw 462 = EL 261 Stil gebed Votum Zegengroet Zingen: Ps 18,1.8.9 Gebed Lezen:

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

De stap tussen u en de genezing

De stap tussen u en de genezing De stap tussen u en de genezing profeet T.B. Joshua Introductie Er is een stap tussen u en het herstel, de genezing, de zegen en redding. Die stap is geloof in Christus. Jezus staat aan de ene kant en

Nadere informatie

Jaarverslag 2012. Pastoraal programma Vorming van gemeenschapsleiders/sters in de parochie Tucurú en het dekenaat Polochic, Bisdom Verapaz, Guatemala.

Jaarverslag 2012. Pastoraal programma Vorming van gemeenschapsleiders/sters in de parochie Tucurú en het dekenaat Polochic, Bisdom Verapaz, Guatemala. Jaarverslag 2012 Pastoraal programma Vorming van gemeenschapsleiders/sters in de parochie Tucurú en het dekenaat Polochic, Bisdom Verapaz, Guatemala. Woord vooraf In 2012 ontvingen de parochie Tucurú en

Nadere informatie

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam

Goede buren. Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Goede buren Startzondag 13 september 2015 m.m.v. Jeugdkoor Joy uit Streefkerk o.l.v. Vincent van Dam Voorganger: ds. Joke van der Neut Organist: Alex Hommel Orgelspel Welkom door ouderling van dienst Jan

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Ik noem een paar sleutels die in veel sloten passen [dia 1 titel]:

Ik noem een paar sleutels die in veel sloten passen [dia 1 titel]: Preek over HC zondag 31 GEMEENTE VAN JEZUS CHRISTUS, GASTEN EN LUISTERAARS, Iedereen weet wel dat je sleutels hebt in verschillende soorten. Aan het soort sleutel kan je vaak al zien voor welk doel je

Nadere informatie

Heilige Mis ter gelegenheid van de Eerste Heilige Communie in de St.Lambertuskerk te Swalmen

Heilige Mis ter gelegenheid van de Eerste Heilige Communie in de St.Lambertuskerk te Swalmen 2 Heilige Mis ter gelegenheid van de Eerste Heilige Communie in de St.Lambertuskerk te Swalmen Basisschool.. Basisschool.. Thema... 200. 3 Binnenkomst communicantjes Muziek door. Welkomstwoord Door pastoor

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Leren en inspireren in de Emmaüsparochie Apeldoorn 2014-2015. Onderweg met Franciscus

Leren en inspireren in de Emmaüsparochie Apeldoorn 2014-2015. Onderweg met Franciscus Leren en inspireren in de Emmaüsparochie Apeldoorn 2014-2015 Onderweg met Franciscus We gaan iets nieuws beginnen... Deze folder gaat over iets nieuws. In het komend seizoen bieden we een aantal activiteiten

Nadere informatie

Pastoraat wat is dat?

Pastoraat wat is dat? Pastoraat wat is dat? Eigenlijk best een lastige vraag! Pastoraat daar zijn heel veel dikke boeken over geschreven. Maar na het lezen weet je het soms nog niet!? Daarom mogen jullie een paar minuten daar

Nadere informatie

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten?

Hoe kunnen we dit praktiseren? Wat is hierbij van belang? Waar dienen we voor onszelf op te letten? 1 2 het functioneren van geestelijke gaven in de gemeente, gaat het over het functioneren van geestelijke mensen in het lichaam van Christus. Jezus wil alle mensen die tot Hem komen een plaats geven in

Nadere informatie

Epifanie: Feest van de Verschijning in de Vroege kerk werd dit feest gevierd en niet Kerst. Het Feest van de verschijning van Jezus onder de mensen.

Epifanie: Feest van de Verschijning in de Vroege kerk werd dit feest gevierd en niet Kerst. Het Feest van de verschijning van Jezus onder de mensen. Inleiding: Epifanie: Feest van de Verschijning in de Vroege kerk werd dit feest gevierd en niet Kerst. Het Feest van de verschijning van Jezus onder de mensen. Wat ik u graag zou willen geven is verwondering

Nadere informatie

Thema: Roepingen, een teken van de hoop die is gebaseerd op het geloof

Thema: Roepingen, een teken van de hoop die is gebaseerd op het geloof Boodschap van paus Benedictus XVI voor de 50 ste Wereldgebedsdag voor roepingen 21 april 2013 Thema: Roepingen, een teken van de hoop die is gebaseerd op het geloof Geliefde broeders en zusters, Op de

Nadere informatie

Wie kwaad smeden, komen zij niet op een dwaalweg? Wie goed doen, oogsten zij geen liefde en trouw?

Wie kwaad smeden, komen zij niet op een dwaalweg? Wie goed doen, oogsten zij geen liefde en trouw? Spreuken 3,3 Mogen liefde en trouw je nooit verlaten, wind ze om je hals, schrijf ze in je hart. Spreuken 14,22 Wie kwaad smeden, komen zij niet op een dwaalweg? Wie goed doen, oogsten zij geen liefde

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Doop van kinderen Orde II

Doop van kinderen Orde II Doop van kinderen Orde II Indien mogelijk verzamelen allen zich rond de doopvont De doopvont is of wordt nu gevuld met water onderwijzing Niemand leeft voor zichzelf en niemand sterft voor zichzelf; wij

Nadere informatie

Geloofsbelijdenis * (zie de drie voorbeelden) (Als de ouders een doopkaars hebben kan die nu worden aangestoken.)

Geloofsbelijdenis * (zie de drie voorbeelden) (Als de ouders een doopkaars hebben kan die nu worden aangestoken.) Overzicht van een doopviering, waarin de doop wordt gedaan door Nel Hogervorst van Kampen, pastoraal werker. Zij vindt het prettig als er niet zoveel tekst in het boekje staat, omdat zij dan kan improviseren.

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

26. Van alles vrij en allen dienstbaar 1 Korinthe 9:18-23 89 27. Strijden voor een onverderfelijke kroon 92 1 Korinthe 9:24-27 28. De Israëlieten als

26. Van alles vrij en allen dienstbaar 1 Korinthe 9:18-23 89 27. Strijden voor een onverderfelijke kroon 92 1 Korinthe 9:24-27 28. De Israëlieten als Inhoud 1. God is getrouw 1 Korinthe 1:1-9 11 2. Niet in Paulus naam gedoopt 1 Korinthe 1:10-16 14 3. De dwaasheid der prediking 1 Korinthe 1:17-31 17 4. Jezus Christus, en Die gekruisigd 1 Korinthe 2:1-5

Nadere informatie