Praktische informatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Praktische informatie"

Transcriptie

1

2

3

4 Praktische informatie Treintijden heenreis; We vertrekken, gezamelijk, vanaf Hengelo. 10:58 uur vertrek Internationale trein naar Berlin Gesundbrunnen, treinnummer :19 uur aankomst in Berlijn. Treintijden terugreis; 14:41 uur vertrek Internationale trein naar Hengelo, treinnummer :04 uur aankomst in Hengelo. Vervoersbewijs; De kosten voor de vervoersbewijzen van Hengelo naar Berlijn, en terug, zitten bij het bedrag in begrepen. De kosten voor de vervoersbewijzen van jouw huis naar Hengelo, en terug, zitten er echter niet bij. Hier zul je dus nog iets voor moeten betalen! Hostel; Wij zitten in het hostel Heart of Gold, welke in een rustige omgeving gevestigd is en maar op 50 meter afstand van het Berlijnse nachtleven! Het hostel is 24 uur per dag geopend, het gehele jaar door. En voor de die-hards onder ons; er is geen uitgaansverbod! Ze hebben een bar, internet, pooltafel en film specials. Daarnaast zijn alle kamers beveiligd met kamerpasjes, heel fijn dus! Alle douches zijn privé en van elkaar afgesloten. Bier: 2,- Snacks 1,- Shots 2,- Ontbijt 3,- Was 2,-

5 Om bij het hostel te komen moet je naar de halte Friedrichstrasse. Je moet de rivier oversteken richting Noord. Neem dan de 2de straat rechts dan is het nog 150m lopen en dan zit het hostel aan je linker hand. Voor onze ouders; De thuisblijvers willen vast weten waar wij zitten, met alle gevens die er bij horen. Adresgegevens; Heart of Gold Johannisstraße Berlin Tel: 0049 (0) Fax: 0049 (0) Telefoonnummers docenten; Loes; Roland; Marlou; Klaas; Het mag vanzelfsprekend zijn dat, bij de mobiele nummers van de studenten, ook (of +316) als kerngetal genomen wordt.

6 Praktische informatie Tips -Draag je een rugtas? Wees hiermee voorzichtig. Met name bij grote drukte zoals bij stations (bijv. Kreuzberg) ben je snel het slachtoffer van zakkenrollers of zoals je wilt rugtasrollers. Ongemerkt schuiven ze de rits open en je bent zo een aantal spullen kwijt. Er zijn erg veel bedelaars in Berlijn. Vooral bij toeristische trekkers. Geef nooit geld aan die mensen want het is allemaal nep. -Draag geen pumps of ongemakkelijke schoenen, we gaan ons het eppie leppie lopen! Liever een weekje niet sexy, dan dat je de rest van de week niet kan lopen door blaren! -Cafés zijn goedkoper dan restaurants en vaak is het eten er beter. In de wijken Kreuzberg en Neukölln kun je goedkoop eten vinden. Het gaat hier vooral om Indiaase en Turkse restaurants en pizza stalletjes. Niet voor niets is de döner kebab in Neuköln uitgevonden. De prijzen voor een kebap of pizza kunnen al bij 1,50 euro beginnen. Ook Kastanienallee is een goede keuze als het om goedkope restaurants en imbisses gaat. De Imbiss is vaak tot diep in de nacht open. Soms zelfs 24 uur per dag. -Eet niet rond de toeristische trekpleisters, daar is alles een keer zo duur, neem eens een zijstraatje! Of ga picknicken. Als je in een supermarkt brood, voorgesneden rauwkost, kaas en of vlees koopt kun je hiermee een gezonde maaltijd maken. -Fooien: In restaurants staat er vaak al een bedrag voor bedienung bij de rekening. -Alarmnummers: Alarmnummer politie: 110. Alarmnummer ambulance: 112

7 Praktische informatie Shoppen Kaufhaus des Westen In het fantastische warenhuis Kaufhaus des Westen is echt alles te koop. Breng op zijn minst een bezoek aan de fantastische afdeling met delicatessen. Van de mooiste champagnes en wijnen, oesters en kaviaar, tot heerlijke koekjes en jams, kruisen en dressings. Kaufhaus des Westen, Kurfürstendamm, Berlijn. Metro: Kurfürstendamm Arkaden De Potzdamer Platz Arkaden hebben veel weg van een grote Amerikaanse shoppingmall. Er is een grote aantal modewinkels met kleding in alle prijsklassen en je treft er meerdere lunchrooms en cafés. De Arkaden, Potzdamer Platz, Berlijn. Metro: Potzdammer Platz Galeries Lafayette Het wereldberoemde warenhuis Galeries Lafayette heeft een prachtig filiaal in Berlijn. Een walhalla voor de echte shopper met vier etages met cosmetica en de nieuwste designercollecties. Tevens een prachtige delicatessenafdeling, bij de Berlijners bekend. Galeries Lafayette, Friedrichstraße 76-78, Berlijn. Metro: Französische Straße KaDeWe Het warenhuis KaDeWe op de winkelboulevard Kurfürstendamm is een soort grote Duitse Bijenkorf, met veel aandacht voor mode, cosmetica en andere leuke dingen. Kurfürstendamm De mooie Kurfürstendamm is in de 19e eeuw aangelegd met als inspiratiebron de beroemde Champs-Elysées en is de grootste winkelboulevard van Berlijn. Je treft hier zeer exclusieve modezaken naast filialen van diverse ketens. Daarnaast zijn er tientallen leuke restaurants en gezellige café s gevestigd. Metro: Kurfürstendamm

8 Friedrichstraße Op de Friedrichstraße kan je uren slenteren. Je treft hier zowel chique warenhuizen als Galeries Lafayette, luxe modewinkels van merken als Escada en Boss, als filialen van internationaal bekende ketens zoals HenM. Metro: Stadtmitte Oderbergerstraße Winkels van jonge, getalenteerde ontwerpers uit Berlijn tref je in de leuke Oderbergerstraße. Metro: Eberswalderstrasse Biergarten Ook al is de Biergarten van de Schleusenkrug gigantisch, in de zomer is het lastig hier een plaatsje te vinden. Maar het is de moeite waard, er zijn namelijk maar weinig plekken waar je zo gemakkelijk in contact komt met het Berlijnse publiek. In de winter is het in de Schleusenkrug ook heel gezellig en veel minder druk. In het weekend wordt er gedanst. Müller-Breslau-Strasse 10, open dagelijks , prijs 3, S-Bahnhof Zoologischer Garten

9 Praktische informatie Metrokaartje

10 Praktische informatie Woordenboekje Dagen en tijden Vandaag is het maandag Heute ist Montag Dinsdag Dienstag Woensdag Mittwoch Donderdag Donnerstag Vrijdag Freitag Zaterdag Samstag Zondag Sonntag s morgens morgens s middags middags/(later)nachmittags s avond abends s nachts nachts Hoe laat is het? Wie spät ist es? Het is 9:00 uur Es ist neun Uhr Om hoe laat? Um wie viel uhr? Het is één uur s nachts Es ist ein Uhr nachts Het is één uur s middags Es ist ein Uhr mittags Het is half drie Es ist halb drei Het is kwart over vier Es ist viertel nach vier Het is kwart voor vijf Es ist viertel vor fünf Half uur Halbe Stunde Uur Stunde Week Woche Begroeten Hallo Hoi Goedemorgen Goedemiddag Goedenavond Hoe gaat het ermee? Hallo Tag Guten Morgen Guten Tag Guten Abend Wie gehts?

11 Niet zo goed Gaat wel Ik heet... Hoe heet je? Ja Nee Alstublieft Bedankt Goed, dank u tot ziens tot straks dag We bellen/mailen/sms en! Welterusten Goedenacht Het beste Veel plezier Goede reis De groeten aan... Sorry! Het spijt me Nicht besonders Es geht Ich heiße... Wie heißt du? Ja Nein Bitte Danke Es geht mir gut, danke Auf Wiedersehen! Bis bald Tschüss Wir telefonieren/wir schicken eine /SMS! Schlafen Sie gut Gute Nacht Alles Gute Viel Vergnügen Gute Reise Schöne Grüβe an... Entschuldigung! Es tut mir Leid Tellen 1 eins 2 zwei 3 drei 4 vier 5 fünf 6 sechs 7 sieben 8 acht 9 neun 10 zehn

12 Uit eten Ontbijt Lunch Wat kost het? We zijn met zijn tweeën Drieën Vieren Menu Voorgerecht Hoofdgerecht Nagerecht Ik neem.. Eet smakelijk! Heerlijk! Wat is het hier gezellig! Wij hebben heerlijk gegeten Waar is het toilet? (das) Frühstück (das) Mittagessen Wieviel kostet das? Wir sind zu zweit dritt viert Speisekarte Vorspeise Hauptgericht Nachspeise Ich möchte gern Gutten Appetit! Herrlich! Hier ist es aber gemütlich! Wir haben herrlich gegessen Wo ist die Toilette? Persoonlijke gegevens Achternaam Voornaam Adres (straat/nummer) Postcode/woonplaats Geslacht Geboortedatum Geboorteplaats Beroep Gehuwd/ongehuwd/samenwonend Nummer paspoort/rijbewijs (mobiele) telefoonnummer adres (der) Nachname (der) Vorname (die) Anschrift (Straβe/Num mer) (die) Postleitzahl/(der) Wohnort (das) Geschlecht (das) Geburtsdatum (der) Geburtsort (der) Beruf verheiratet/ledig/zusammenle bend Passnummer/Führerschein nummer Handynummer -Adresse

13 Iemand aanspreken Mag ik u wat vragen? Pardon, kunt u mij helpen? Ja, wat is er aan de hand? Sorry, ik heb nu geen tijd Wilt u een foto van mij/ons maken? Hoepel op! Dürfte ich Sie etwas fragen? Etschuldigung, könnten Sie mir helfen? Ja, was ist denn los? Bedaure, ich habe jetzt keine Zeit Würden Sie ein Foto von uns machen? Machen sie, dass Sie wegkom men Zich voorstellen Mag ik mij even voorstellen? Ik heet... Hoe heet u? Hallo, leuk u te ontmoeten Waar komt u vandaan? Ik kom uit Nederland Ik ben vrijgezel Ik woon alleen/samen Hoe oud bent u? Ik ben... jaar oud Ik studeer/zit op school Ik ben hier om te studeren Darf ich mich Ihnen vorstellen? Ich heiβe... Wie heiβen Sie? Guten Tag/Abend, nett Sie kennen zu lernen. Woher kommen Sie? Ich komme aus den Nieder landen Ich bin Junggeselle Ich lede allein/mit jemandem zusammen Wie alt sind Sie? Ich bin... Jahre alt Ich studiere/gehe zur Schule Ich bin hier um zu studieren Een gesprek Ik spreek geen... Wat zegt u? Kunt u langzamer praten? Kunt u dat voor me opschrijven? Ich spreche kein... Wie bitte? Könnten Sie etwas langsamer sprechen? Könnten Sie mir das aufsch reiben

14 Iemand versieren Wat ziet u er goed uit! U danst heel goed Je lacht zo lief Je hebt zulke mooie ogen Ik ben verliefd op je Ik ook op jou Ik hou van jou Ik ook van jou Ik bel je morgen Kus me Doe je... uit Ik zal je missen Hebt u pen en papier Mag ik u schrijven/opbellen? Ik geloof niet dat het klikt tussen ons Zullen we vrienden blijven? Sie sehen (ja) fabelhaft aus! Sie tanzen sehr gut Du lachst so süβ Du hast so schöne Augen Ich habe mich in dich verliebt Ich mich auch in dich Ich liebe dich Ich dich auch Ich rufe dich morgen an Küss mich zieh dein/deine/deinen... aus Du wirst mir fehlen Haben Sie einen Stift und Papier? Darf ich Ihnen schreiben/sie anrufen? Ich glaube nicht, dass wir uns so richtig verstehen Wollen wir Freunde bleiben? Onderweg Ik ben de weg kwijt Is dit de weg naar...? Kunt u me zeggen hoe ik naar... moet lopen? Rechtdoor Linksaf Rechtsaf Afslaan Oversteken De kruising Het gebouw Op de hoek De brug Waar gaat deze trein naar toe? Ich habe mich verlaufen Ist dies die Straβe Können Si mir sagen, wie ich nach... zu gehen? geradeaus nach links nach rechts abbiegen überqueren die Kreuzung das Gebäude an der Ecke die Brücke Wohin fährt dieser Zug?

15 Stopt deze trein in...? Wilt u me zeggen waar ik moet uitstappen voor...? Hoelang duurt de reis? Wilt u bij de volgende halte stoppen? Moet ik er hier uit? Kan ik op dit kaartje ook weer terug? Hoe lang is dit kaartje geldig? Busstation Station Metro Bushalte Tramhalte Hoe laat gaat de laatste...? Hält dieser Zug in...? Könnten Sie mir sagen, wo ich aussteigen muss, um zu/zum/ zur/zu den... zu kommen? Wie lange dauert die Reise? Halten Sie bitte an der nach ten Haltestelle? Muss ich hier aussteigen? Kann ich mit dieser Fahrkarte umsteigen? Wie lange ist diese Fahrkarte gültig? Busbahnhof Bahnhof U-Bahn Bushaltestelle Straβenbahnhaltestelle Wann fährt das letzte...? Logeren en kamperen Is er korting voor studenten? Wat kost het per nacht per persoon? Kan ik een kamer reserveren? Wilt u een taxi voor me bellen? Is dat inclusief ontbijt/lunch/diner? Deze bevalt ons niet Duur Hoe laat moeten wij van... af? Bedankt voor uw gastvrijheid Gibt es Ermäβigung für Studenten? Wie viel kostet es pro Nacht Person? Kann ich ein Zimmer reservieren lassen? Würden Sie mir bitte ein Taxi bestellen? Ist das einschlieβlich Frühstück/ Mittagessen/Abendessen? Dieses gefällt uns nicht teuer Wann müssen wir den/das/ die...verlassen? Vielen Dank für die Gastlichkeit.

16 Een dag later begon de bouw van de muur. Achtentwintig jaar later hielp Koch diezelfde muur weer neer te halen.,, Klinkt onwaarschijnlijk, niet?, zegt hij schamper.,,de muur is mijn noodlot. In de woelige dagen van de val van de muur werkte Koch als Kulturoffizier bij het ministerie voor Staatssicherheit, beter bekend als de Stasi, de Oost-Duitse veiligheidsdienst. Hij was de laatste burger die bij het beroemde Checkpoint Charlie in de volle schijnwerpers van tv-camera s een stempel in zijn Oost-Duitse pas kreeg. Voor Koch was de val van de muur het begin van diepgravend zelfonderzoek. Hoe had het zover kunnen komen? Hij dook in zijn eigen geschiedenis en in die van de muur. Hij ontmaskerde zichzelf. Hij ontrafelde de totalitaire spiraal van afhankelijkheid en medeplichtigheid. Hij had zijn geld verdiend bij de Stasi. Als cartograaf kende hij alle strategische plekken in de DDR. Koch zegt dat hij in 1966 met de Stasi had willen breken, maar dat ze hem niet lieten gaan. Meer dan twintig jaar zou hij nog de staatsveiligheid dienen. Nu houdt Koch lezingen en voordrachten over de geschiedenis van wat hij het,, onmenselijke mensenwerk noemt. Recentelijk nam de politie een deel van zijn archief in beslag omdat Koch politiek gevoelig materiaal zou hebben verzameld. Als Stasi-man had hij documenten achtergehouden die hij had moeten verbranden. Koch:,,De muur was meer dan alleen beton en prikkeldraad. Dit monster heeft decennia lang verhinderd dat we met elkaar konden praten, in Oost en West. Er werd óver elkaar gepraat, niet mèt elkaar. Dat heeft tot verschrikkelijke vooroordelen en misverstanden geleid. Nog steeds. Er is geen enkele reden de muur te vergeten.

17 In de stad Waar is de paskamer? Wo ist die Ankleidekabine? Hebt u ook een wegwerp camera? Haben Sie auch Wegwerf - fotoapparate? Ik wil vanavond naar de kroeg/discotheek Ich will heute Abend in die Kneipe/ Diskothek Waar kun je hier leuk stappen? Wo kann man hier gut ausghen? Hoeveel kost dit? Wie viel kostet das? Wat is hier te zien? Was gibt es hier zu sehen? Naar buiten Wordt het mooi/slecht weer? Hoeveel graden wordt het? Heet Koud Regen Kun je hier zwemmen? Zal ik je even insmeren? Zullen we een strandwandeling maken? Wird das Wetter schön/ schlecht? Wie viel Grad wird es? Heiß kalt regnet Kann man hier schwimmen? Soll ich dich mal einreiben? Wollen wir einen Strands paziergang machen? Gezondheid Ik voel me niet goed Ik ben ziek Ik heb hier pijn U hebt griep Ich fühle mich unwohl Ich bin krank Ich habe hier Schmerzen. Sie haben Grippe

18

19

20 Excursieprogramma Overzicht Zaterdag 27 juni Wandeling door het historische centrum van Berlijn Zondag 28 juni Ontbijt Een wandeling langs interessante gebouwen en plaatsen. Vanaf de Brandenburger Tor, Reichtstag, de nieuwe regeringsgebouwen en het Invalidenfriedhof langs het Schiffahrtkanal, waarbij we een stukje oude muur zullen zien. Vervolgens zullen we een bezoek brengen aan het museum Hamburger Bahnhof. Als afsluiting (indien geopend) bezoeken we de privé-collectie hedendaagse kunst die dichtbij ons hotel gesitueerd is. Wanneer onverhoopt deze collectie gesloten is, kunnen we een galerietocht houden rond Hackesche Höfe, ook dichtbij ons hotel. Maandag 29 juni s Ochtends We maken een Architectuurtocht naar Onkel Toms Hütte van de beroemde architect Bruno Taut. Ook zien we het Hansaviertel(I.B.A 57), dit zijn voorbeelden van modernist ische architectuur. s Middags KEUZE! Olympisch Stadion I.B.A. 57 Käthe Kollwitz Museum Dinsdag 30 juni s Ochtends We wandelen vanaf het U-Bahnstation naar de Gemäldegaler ie. De wandeling zelf is een rondleiding door de tussenliggen de wijk. Zo komen we langs het SonyCentre. Op de terugweg lopen we langs de Tergit Promenade (een langgerekt grasveld met een aflopende dijk). We bekijken ook de resten van Hotel Bellevue en het Palast Hotel.

21 s Middags KEUZE! Het Filmmuseum Het Bodemuseum Museum Dahlem Woensdag 1 juli s Ochtends We gaan naar het Haus der Wannseekonferenz en het perron Grunewald. s Middags Het DDR museum wordt bezocht. Hier krijgen we een beeld over het leven, werken en de politiek ten tijde van de DDR ( ). Het DDR museum is vlakbij de Berliner Dom, het is gesitueerd aan de andere kant van de Spree. Donderdag 2 juli s Ochtends Het indrukwekkende Alte Nationalgalerie opent haar deuren voor ons. s Middags KEUZE! Sachsenhausen (voormalig concentratiekamp) Pergamonmuseum Joodsmuseum Of zelf Berlijn verkennen Vrijdag 3 juli s Ochtends brengen we een bezoek aan het slot Charlottenburg. We nuttigen gezamenlijk een gezellige/relaxte picknick in de tuin van dit slot waarmee we ons voorbereiden op de lange weg naar ons vertrouwde kikkerlandje.

22 Zaterdag Nadat we zaterdagmiddag de 27 e in Berlijn zijn gearriveerd, starten we aan het begin van de avond met een wandeling door het oude historische centrum van Berlijn. Verschillende gebouwen, kerken en straatbeelden zul je je dan misschien nog herinneren van de dia s die in de eerste les over de geschiedenis van Berlijn zijn getoond. Om meteen even te wennen aan het openbaar vervoer, gaan we met de U-Bahn naar Alexanderplatz. Vóór de Tweede Wereldoorlog was dit een beroemd uitgaanscentrum, maar door de bombardementen is daar niets van overgebleven. Wel is het nu weer een drukte van belang op het plein en de grijze blokken, die hier na de oorlog verrezen, worden nu door kleuren opgevrolijkt. We zullen onder de televisietoren doorlopen naar de Mariakerk. De Marienkirche Deze gotische kerk is het startpunt van onze wandeling door het historische centrum van Berlijn. De St. Marien is een vroege variant van de stedelijke hallenkerk uit het graafschap of de mark Brandenburg. De kerk dateert van ongeveer 1300, de toren is in de 15 e eeuw gebouwd en de spits met koperbeslag is er in 1790 opgezet. Deze oude kerk is tijdens de oorlog min of meer gespaard gebleven, verder is er in de nabije omgeving niets meer over uit de tijd van de oude dubbelstad Cölln-Berlin. Of wel? We lopen nu richting Nikolaiviertel. Nikolaiviertel Hier ligt het begin van Berlin, een stadswijkje, ontstaan uit een vissersdorpje gelegen aan de oostelijke oever van de Spree. Een prachtig middeleeuws wijkje, de huizen soms met naar de straat overhellende Fachwerk gevels, gebouwd rondom de Nikolaikirche, ook weer een gotische hallenkerk. De oudste kerk van Berlijn gebouwd in 1230, waaraan later de neogotische torens zijn toegevoegd. Maar realiseer je wel dat behalve de muren van de kerk alles nieuw is. Ook dit deel van Berlijn was door de bombardementen geheel vernield. Tot in de tachtiger jaren van de vorige eeuw waren de kerkmuren al wat restte van deze oude wijk. En waarom zou een kerk moeten worden hersteld in een tijd waarin het heil werd verwacht van het communisme? Toch is men nog in de DDR tijd, ter gelegenheid van het 750 jarig bestaan van Berlijn in 1987 begonnen met de restauratie van het Nikolaiviertel. De kerk kreeg haar gewelven en torens weer terug en met de nauwe straatjes die uitkomen bij de kerk, is geprobeerd de oude middeleeuwse wijk te herstellen.

23 Deze reconstructie van het oude is een manier waarmee architecten de herinnering aan het verleden van de stad recht kunnen doen. Er bestaan ook andere opvattingen over recht doen aan het verleden, zoals we nog zullen zien aan de achterzijde van het Zeughaus en de Pariser Platz. Van het Nikolaiviertel keren we terug naar de Rathausstraße, waaraan het neogotische Rotes Rathaus is gelegen en lopen naar het Museuminsel. Via de Kurfürstenbrücke komen we op het eiland in de Spree. Lang geleden lag hier Cölln, de zusterstad van Berlin en op dit riviereiland lieten de Hohenzollern hun slot bouwen. Onder het vijf eeuwen durende bewind van dit vorstenhuis groeide Berlijn uit tot hoofdstad van heel Duitsland. Maar op de plaats waar dit slot eens stond, is nu een groot bouwterrein. Palast der Republik Het Palast der Republik was ooit de trots van de Deutsche Demokratische Republik. Dit multifunctionele gebouw heeft veel weg van de opkomst en ondergang van de DDR. Het werd in mei 1976 geopend. Hier bevond zich een congrescentrum, theater, tv-studio, disco, bowlingbaan en horecacentrum. In tegenstelling tot de rest van de DDR was de bediening er goed en alles was er gewoon te krijgen. Het Palast der Republik was gebouwd op de fundamenten van het Stadtschloss, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar was beschadigd door de bombardementen. DDR leider Walter Ulbricht liet de resten van het gebouw weghalen, op één stuk muur met balkon na. Vanaf dit balkon had namelijk Karl Liebknecht na de Eerste Wereldoorlog de socialistische revolutie uitgeroepen. Later liet de opvolger van Ulbricht, Erich Honecker hier het Volkspalast bouwen, waar nog in oktober 1989 het 40-jarige bestaan van de DDR werd gevierd. Nadat de DDR was opgeheven werd het gebouw ontmanteld, aangezien het vol astbest zat. Besloten werd om het Palast der Republik te verwijderen. Op diezelfde plaats moet nu het vooroorlogse Stadtschloss weer herrijzen. Op deze manier wordt de geschiedenis gereconstrueerd. Museuminsel De naam Museuminsel dankt het eiland in de Spree aan de vijf musea die hier staan, te weten: het Altes Museum, Neues Museum, Pergamonmuseum, Bodemuseum en de Alte National Galerie. Plus daar tussen nog wat strooigoed van her en der geplaatste kunstwerken. Om het terrein van het nieuw te bouwen slot lopen we naar de Karl Liebknecht Straße. Voor ons ligt dan de fraaie Lustgarten en ten noorden daarvan het Altes Museum, gebouwd door Karl Friedrich Schinkel, vanaf 1824 en opgeleverd in De achttien Ionische zuilen zijn duidelijk

24 geïnspireerd door de klassieke bouwkunst. Schinkel was dan ook een heel belangrijke (neo)classicistische architect, we zullen van hem nog meer zien. Links staat de neo barokke Berliner Dom, gebouwd aan het begin van de 20 e eeuw in opdracht van keizer Wilhelm II. Bij de Bodestraße gaan we linksaf, maar omdat we zo dicht bij de Alte National Galerie zijn, werpen we even een blik op dit museum dat de vorm heeft van een Corinthische tempel. Het is gebouwd door de architect August Strack in Lopend langs de rivier richting Schloßbrücke zie je achteromkijkend het Pergamonmuseum. Dit museum is genoemd naar het Pergamonaltaar, onderdeel van een Hellenistisch tempelcomplex, in de 19 e eeuw opgegraven en hier weer opgebouwd. Een museum dat zeer de moeite waard is om te bezoeken! Forum Fredericianum Frederik II, de Grote ( ) hield wél van Berlijn, in tegenstelling tot Adolf Hitler, twee eeuwen na hem. Hij wou zijn stempel drukken op de stad, de stad verfraaien. Daarvoor liet hij met veel eigen inbreng het Forum Fredericianum ontwerpen. Forum is Latijns voor marktplein, naar Romeins voorbeeld moesten alle gebouwen rondom het plein er onderdeel van uitmaken. Het forum zou vanaf de huidige Bebelplatz tot aan de Gendarmenmarkt moeten lopen. Dit plan is echter nooit gerealiseerd omdat Frederik de Grote zijn aandacht verlegde naar Potsdam. Wel is het Frederik II gelukt de Unter den Linden te veranderen in een prachtige boulevard. Daarom treffen we hier ook het standbeeld van der alte Fritz als ruiter te paard. Het is gemaakt door Christiaan Daniel Rauch, een vriend van Schinkel en onthuld in Met het oversteken van de Schloßbrücke staan we aan het begin van deze allee. Unter den Linden Deze lange allee is zo genoemd vanwege de duizend zilverlinden en notenbomen die de grote keurvorst Frederik Willem ( ) hier liet planten. Unter den Linden verbond het stadsslot met het jachtterrein, het latere Tiergarten. Overigens liet de keurvorst een kleine dertig jaar later alle bomen weer omkappen voor geplande verdedigingswerken. De boulevard is van Schloßplatz tot Brandenburger Tor anderhalve kilometer lang. In de loop van de 17e en 18e eeuw verschenen er langs deze weg statige behuizingen en werd ze vooral gebruikt als paraderoute van de sterk militair georiënteerde Pruisisch Duitse maatschappij. Maar zoals gezegd, onder Frederik II, de Grote, werd Unter den Linden in volle glorie hersteld. Voor de Tweede Wereldoorlog was het een beroemde boulevard met restaurants, terrassen en de flanerende Beau-monde. Maar in de oorlog werd Unter den Linden verwoest door bombardementen. Na de oorlog werd deze allee weer hersteld, maar helaas werd alleen het gedeelte ten oosten van Friederich-

25 straße volledig in oude glorie hersteld. Ook is de laan na de val van de muur een drukke verkeersweg geworden. Aan de laan Unter den Linden staan enkele gebouwen die de moeite waard zijn om nader te bekijken. Over de Schloßbrücke staat rechts het Zeughaus of Arsenaal. Dit is een van de belangrijkste barokgebouwen van Berlijn. Het is ook een van de oudste gebouwen in deze straat, gebouwd tussen 1695 en Aan weerszijden van de ingang aan de straatkant staan twee allegorische vrouwenfiguren, voorstellende de geometrie, mechanica, aritmetica en de pyrotechniek (de kunst van het vuur maken). Loop na het Arsenaal even de straat in aan je rechterhand. Achter in de straat zie je dan een prachtig glazen trappenhuis, dat het Arsenaal verbindt met een strak modern gebouw dat wondermooi aansluit bij de barokke stijl van het oude gebouw. Hier is de architect met iets nieuws gekomen dat recht doet aan het oude. Het glazen trappenhuis is ontworpen door de Amerikaans-Japanse architect Ieoh Ming Pei. Naast het Zeughaus staat een gebouw waarvan de voorgalerij wordt gedragen door zes Dorische zuilen. Dit neoklassieke gebouw, de Neue Wache uit 1818, is weer gebouwd door Schinkel. Na de Eerste Wereldoorlog werd het door maarschalk Von Hindenburg gewijd tot Ehrenmal des unbekannten Soldaten. Na de Tweede Wereldoorlog veranderde het in het Mahnmal für die Opfer des Faschismus und Militarismus. Nu is het een gedenkplaats voor de slachtoffers van oorlog en geweld. In de Neue Wache staat een replica van Käthe Kollwitz Pietà. Het is een merkwaardige ervaring om vanuit die drukke straat met voortrazend verkeer, opeens een ruimte te betreden waarin een bijna gewijde rust heerst en mensen fluisterend met elkaar praten. Na de Neue Wache zie je rechts de Humboldt Universität en links de Staatsopera. Aan beide gebouwen is de naam van de andere grote classicistische architect verbonden, Von Knobelsdorff, de architect die werkte in opdracht van Frederik de Grote. De Staatsoper, gebouwd tussen 1741 en 1743 als Koninklijke Opera, werd honderd jaar later volledig door brand verwoest. Verschillende renovaties maakten het gebouw een stuk zwakker en tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het weer verwoest. Van 1952 tot 1955 werd het herbouwd naar het originele ontwerp en tussen 1983 en 1986 nog eens helemaal gerestaureerd. Als je in de gelegenheid bent, is het zeker de moeite waard de opera te bezoeken. De universiteit, de opera en hier tegenover de Alte Bibliothek, een plein omringd door cultuur. Op dit plein, vroeger de Opernplatz geheten en nu de Bebelplatz, vond op 10 mei 1933 de boekverbranding plaats, uitgevoerd door de

26 Deutsche Studentenschaft met steun van de Kampfbund für Deutsche Kultur, die onder leiding stond van de nazi-ideoloog Alfred Rosenberg en Joseph Goebbels propagandaministerie. Op deze plek waar boeken van Joodse en linkse auteurs op de brandstapel werden gegooid, is nu een monument, met de naam Versunkenen Bibliothek van de Israëlische kunstenaar Micha Ullmann. Midden op het plein ligt een glasplaat, waaronder vier muren met lege boekenplanken zijn te zien. Een heel bijzonder monument. Brandenburger Tor Karakteristiek voor Berlijn is de Brandenburger Tor. De poort is de grens van het oude centrum van de stad. Wie vroeger door de poort wilde, moest tol betalen. Tijdens de Koude Oorlog werd hier in november 1961 begonnen met de bouw van de Muur en in 1989 staken de eerste Ossi s de grens over naar West-Duitsland. In de tijd van de muur stond de Brandenburger Tor in de Russische sector en was vanaf een verhoging te bezichtigen vanuit het westen. De Brandenburger Tor werd gebouwd tussen 1789 en De poort is 26 meter hoog, 65,5 meter breed en 11 meter diep. Boven op de Tor staat een sculptuur van een Griekse strijdwagen met daarin de godin Victoria. Dit paardenvierspan werd in 1806 door Napoleon als trofee meegenomen naar Parijs. Acht jaar later, nadat Napoleon verbannen was, bracht een Duitse maarschalk het weer terug. Vandaar ook de naam Pariserplatz voor het plein waar de poort staat. Bij het terugplaatsen van de sculptuur werd eerst het ijzeren kruis (het belangrijkste militaire onderscheidingsteken) in de sculptuur geplaatst. Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Oost-Duitse regering het ijzeren kruis, dit gehate symbool van het Pruisische militarisme, verwijderd. Na de Wende is het weer aangebracht. De sculptuur die je tegenwoordig op de poort ziet staan is overigens een replica. Het origineel werd in de Tweede Wereldoorlog vernield. De replica is gemaakt met de oorspronkelijke gietvorm die nog in het depot stond van de West-Berlijnse Firma Noack. Na 1989 is de Pariser Platz als plein in oude glorie hersteld, waarbij rekening is gehouden met wat bewaard was gebleven. Met dit herstel is recht gedaan aan de herinnering, maar het is geen restauratie van het verleden. Er staan nu heel moderne gebouwen, maar qua hoogte, kleur en grootte van de vensters is aansluiting gezocht bij het bestaande. Het monument voor de vermoorde joden in Europa Rechts van de Brandenburger Tor ligt de Reichstag, maar voordat we hier de wandeling beëindigen is het de moeite waard nog één monument te bekijken èn te betreden. Dat is het Denkmal für die ermordeten Juden Europas, naar ontwerp van de Amerikaanse architect Peter Eisenman, gebouwd tussen 2003 en 2005.

27 Kijk uit dat je elkaar niet kwijtraakt, het is een immens groot monument. Golvend als een zee. Reichstag Het Rijksdaggebouw (Duits: Reichstagsgebäude), is het huidige Duitse parlementsgebouw in de hoofdstad Berlijn. In het Duits wordt het afgekort tot Reichstag. De eerste steen, van dit door Paul Wallot ontworpen gebouw, is gelegd in 1884 door Keizer Wilhelm I. Tien jaar later was het gebouw, dat geïnspireerd is op de Italiaanse Renaissance, klaar voor waar hij voor bedoeld was; vergaderzaal voor de volksvertegenwoordiging. De keizer, een man van het type alleenheerser, was niet bijster enthousiast over het gebouw. Het mocht niet hoger worden dan zijn eigen paleis. (Zijn eigen paleis bestaat nu niet meer). Het mocht ook niet binnen de grenzen van het oude Berlijn liggen en hij ging uiteindelijk schoorvoetend akkoord met de tekst die nog steeds aan de gevel; hangt: Dem Deutschen Volke. In 1933 was een groot deel van het gebouw door brand verwoest. De Nederlandse communist Marinus van der Lubbe is destijds door de Nazi s aangegeven als brandstichter en onthoofd. De ironie van deze daad, die in wezen anarchistisch was, is dat als reactie op de brand de noodtoestand uitgeroepen kon worden waarmee de partij van Hitler de macht kon overnemen met uitschakeling van het parlement. Het gebouw werd enigszins hersteld na de brand en er werden de eerstvolgende jaren propagandafilms vertoond. In de loop van de oorlog werd de kraamafdeling van de nabijgelegen Charité naar de Rijksdag verplaatst, wat tot gevolg had, dat enkele honderden Berlijners in de Rijksdag geboren werden en er tot op heden geboorteaktes met de vermelding geboorteplaats Berlin - Reichstagsgebäude zijn. Van veel andere gebouwen in Berlijn kun je zeggen dat ze beschadigd zijn in de oorlog, maar voor de Reichstag geldt dat in het bijzonder. Het gebouw was door de bombardementen onder andere zijn stenen koepel kwijt geraakt. In de jaren zestig, toen het gebouw in het westen van Berlijn lag, verloor het haar politieke functie. Wel werd het hersteld van haar oorlogswonden, dat wil zeggen: zonder koepel. Na die Wende heeft de Engelse architect Norman Foster het parlementsgebouw weer gerestaureerd en de koepel weer terug gebracht, dit keer van glas. Om zo de openheid van de democratische regering symbolisch tot uiting te brengen. Als je de Reichstag nadert kun je vanaf een afstandje de bezoekers spiraalsgewijs door de koepel zien lopen. Aan de dagelijkse lange rijen bezoekers te zien is dit een erg attractieve bezigheid. In het gebouw valt verder de blootgelegde oorlogsgraffiti op. Een niet helemaal omstreden wandversiering, aangebracht door de Russen in 1944.

INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014. 4E KLAS Compaen VMBO

INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014. 4E KLAS Compaen VMBO INFORMATIEBOEKJE BERLIJN 2014 4E KLAS Compaen VMBO (VOORLOPIG) 1 PROGRAMMA Maandag 6 oktober 2014 Ochtend: Avond: - vertrek vanaf school - aankomst jeugdherberg, inchecken - avondeten in jeugdherberg -

Nadere informatie

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat.

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat. BERLIJN Toen ik student was ben ik in 1963 voor het eerst in Berlijn geweest. Er was nog geen muur maar om naar Oost-Berlijn te gaan moest je langs de Vopo s die het geweer op de mensen hielden. Geen prettig

Nadere informatie

CITYTRIP Berlijn & Potsdam

CITYTRIP Berlijn & Potsdam CITYTRIP Berlijn & Potsdam Foto: shutterstock DRIEDAAGSE VLIEGTUIGREIS 1 Programma DAG 1: Herzlich willkommen Samenkomst op de luchthaven van Zaventem voor de rechtstreekse vlucht naar Berlijn. Korte rit

Nadere informatie

Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant,

Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant, Beste Breydelsvriend, Beste Sympathisant, Dit jaar organiseren we terug een 4daagse reis. Ditmaal richten we onze schreden naar prachtige stad BERLIJN. We nodigen jullie zeer hartelijke uit om deel te

Nadere informatie

Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers

Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers Berlijn 2016 informatie voor thuisblijvers Zwolle, 27 mei 2016 Betreft: reis naar Berlijn voor de vierde klas Duits, informatie voor thuisblijvers Geachte ouder(s)/verzorger(s), Vandaag heb ik uw zoon/dochter

Nadere informatie

MENTS. Berlijn anno 2009. 20 jaar na de val van de muur

MENTS. Berlijn anno 2009. 20 jaar na de val van de muur M & MORE Berlijn anno 2009 20 jaar na de val van de muur Groepsreis van 18 tot 22 juli 2009 Nederlandstalige begeleiding vanuit Brussel Nederlandstalige professionele gids ter plaatse M & MORE PROGRAMMA

Nadere informatie

Berlijn 2015 PROGRAMMABOEKJE

Berlijn 2015 PROGRAMMABOEKJE Berlijn 2015 PROGRAMMABOEKJE Inhoudsopgave Voorwoord...3 Programma...4 Meeneemlijst...5 Accommodatie en kamerindeling...6 Informatie: activiteiten en bezienswaardigheden...8 Maandag...8 Dinsdag...9 Woensdag...

Nadere informatie

Reisverslag Berlijn 2012 Deel 6 [1]

Reisverslag Berlijn 2012 Deel 6 [1] Gepubliceerd op Willem-Jan van der Zanden (http://wjvanderzanden.nl) Home > Reisverslag Berlijn 2012 Deel 6 Reisverslag Berlijn 2012 Deel 6 [1] Door wjvanderzanden[2]op zo, 10/21/2012-23:17 Tags:reizen

Nadere informatie

Achtdaagse kunstreis per touringcar naar Berlijn

Achtdaagse kunstreis per touringcar naar Berlijn Achtdaagse kunstreis per touringcar naar Berlijn Van zondag 26 april 2015 tot en met zondag 3 mei 2015 Beste Kunst liefhebber, Kom met me mee naar de grote kunstmetropool Berlijn. Laat u onderdompelen

Nadere informatie

Je werkt in een ijszaak op de boulevard van Scheveningen en een Duitse toerist spreekt je aan

Je werkt in een ijszaak op de boulevard van Scheveningen en een Duitse toerist spreekt je aan Opdrachten Taaldorp Duits Om sommige onderstaande opdrachten te kunnen doen moet je beschikken over geld. Dit kun je bij de pinautomaat verkrijgen. Volg de instructies op de pinautomaat. Situatie 1: Leerling

Nadere informatie

EKEREN BERLIJN 12 tot 16 mei 2010

EKEREN BERLIJN 12 tot 16 mei 2010 EKEREN BERLIJN 12 tot 16 mei 2010 De geschiedenis van Berlijn in een notendop Berlijn werd officieel gesticht in 1230. Oorspronkelijk waren er twee steden; Berlijn en Cölln, die in de 14 de eeuw tot verdere

Nadere informatie

Top 100 Duitse woorden

Top 100 Duitse woorden Top 100 Duitse woorden hinter achter hinten achteraan letzten Monat afgelopen maand schon al nur (of: nur noch) alleen maar nur noch alleen nog wenn als bitte alstublieft (als je iets geeft) immer altijd

Nadere informatie

1 x 1-persoonskamer voor de chauffeur; 2 x 2-persoonskamer voor de docenten, 2x 3-persoonskamer en 8 x 4-persoonskamer voor de leerlingen.

1 x 1-persoonskamer voor de chauffeur; 2 x 2-persoonskamer voor de docenten, 2x 3-persoonskamer en 8 x 4-persoonskamer voor de leerlingen. Schoolprogramma Berlijn, Duitsland dagen: 5 Datum: Maandag 7 t/m vrijdag 11 mei 2012 Verblijf: Verzorging: Accommodatie: AO Hostel Berlin Mitte Köpenickerstrasse 127-129 10179 Berlijn tel: +49 (30) 809475110

Nadere informatie

Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 [1]

Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 [1] Gepubliceerd op Willem-Jan van der Zanden (http://www.wjvanderzanden.nl) Home > Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 Reisverslag Berlijn 2012 Deel 2 [1] Door wjvanderzanden [2] op za, 10/20/2012-22:50 Tags:

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Reisweek Berlijn. 3TL Informatieboekje Saenredam College Zaandijk

Reisweek Berlijn. 3TL Informatieboekje Saenredam College Zaandijk Reisweek Berlijn 3TL Informatieboekje Saenredam College Zaandijk maandag 7 t/m donderdag 10 september 2015 Belangrijke gegevens : HOTEL KOLUMBUS Genslerstraβe 18 13055 Berlin Tel. +49 (0) 30 98 19 70 De

Nadere informatie

Romeinen. Romeinen. Germanen

Romeinen. Romeinen. Germanen Romeinen Romeinen Grieken en Romeinen lijken op elkaar qua levensstijl. Het Romeinse rijk is ontstaan in Rome (753 v. Chr.). De Romeinen kwamen 50 v. Chr. naar Nederland. De Romeinen hebben het Latijns

Nadere informatie

Na ingecheckt te zijn, hebben we lekker gegeten in het hotel. Daarna heb ik nog even wat nageborreld en daarna ging ik pitten.

Na ingecheckt te zijn, hebben we lekker gegeten in het hotel. Daarna heb ik nog even wat nageborreld en daarna ging ik pitten. Weekendje Berlijn 21, 22 en 23 april 2006 Het was een hele eind rijden. Na eerst een scheepswerf in Papenburg bezocht te hebben, begonnen we rond 12:30 uur te rijden naar Berlijn. Het was een lange rit,

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Dinsdag 8 april 2014

Dinsdag 8 april 2014 Maandag 7 april Wow de eerste dag in Rome, wat een dag. 's Morgens even ontbijten (één croissantje) en toen vanaf ongeveer half 10 op pad. We zijn in de binnenstad geweest en bij iedere kerk verbaasden

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Hotelaccommodatie: WALDHOTEL WEINBÖHLA**** Forststrasse 66 01689 Weinböhla

Hotelaccommodatie: WALDHOTEL WEINBÖHLA**** Forststrasse 66 01689 Weinböhla MEERDAAGSE REIS NAAR DRESDEN ZONDAG 09 T/M DONDERDAG 13 JUNI 2013 Datum: zondag 09 t/m donderdag 13 juni 2013 Hotelaccommodatie: WALDHOTEL WEINBÖHLA**** Forststrasse 66 01689 Weinböhla Dit is een correct

Nadere informatie

Bezienswaardigheden Berlijn. Berlijn. Complete beschrijving

Bezienswaardigheden Berlijn. Berlijn. Complete beschrijving Berlijn Complete beschrijving Brandenburg Tor De Brandenburger Tor is een monumentale poort, gebouwd in de 18e eeuw als een symbol van vrede. Tijdens de Koude Oorlog lag de poort, die gelegen is aan de

Nadere informatie

Winnaars Deutscholympiade 2008 naar Berlijn

Winnaars Deutscholympiade 2008 naar Berlijn Winnaars Deutscholympiade 2008 naar Berlijn Lucy van der Windt (Stanislascollege, Delft), Jeroen Bosch (PiusX-college, Almelo) en Gerwin Hoekstra (Willem Lodewijk Gymnasium, Groningen), de winnaars van

Nadere informatie

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven.

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. U hebt voor deze toets maximaal een uur. Wacht tot u mag beginnen

Nadere informatie

Taaltips voor succesvol zakendoen in het Duits

Taaltips voor succesvol zakendoen in het Duits Taaltips voor succesvol zakendoen in het Duits Dit document is samengesteld als aanvulling op de test Succesvol zakendoen in het Duits. Wilt u ontdekken hoe goed u geëquipeerd bent voor zakendoen met Duitstalige

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.!

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.! De renaissance Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis. Deze term betekent letterlijk de wedergeboorte, en is een kunststroming uit

Nadere informatie

gezellig Het was een leuke dag en het was leuk om deze dag te doen want beter Toppie leuk man het was prima Echt leuk Dag kan niet meer stuk

gezellig Het was een leuke dag en het was leuk om deze dag te doen want beter Toppie leuk man het was prima Echt leuk Dag kan niet meer stuk Hoe vonden jullie de dag vandaag? Positief feedback: gezellig Het was een leuke dag en het was leuk om deze dag te doen want beter dan les. Toppie man het was prima Echt leuk Dag kan niet meer stuk leerzaam,

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

ARCHITECTUUR MAGAZINE

ARCHITECTUUR MAGAZINE BERLIJN TRY ME SLECHTS 3,95 ARCHITECTUUR MAGAZINE Een leerzame reis om nooit te vergeten. Tom Met o.a de Dom, Fernsehturm, Bahnhof en nog veel meer. WINTER 2015 3,95 WWW.TOMDEBRUIJN.NL 1 A L E X A N D

Nadere informatie

Gaudi Parc Guel Barcelona

Gaudi Parc Guel Barcelona voorkant Gaudi Parc Guell Barcelona 12 Gaudi De architectuur die te vinden is Architectuur in het park zegt veel over het werk van Antonio Gaudi. De architectuur is herkenbaar en opvallend. De architectuur

Nadere informatie

Reisprogramma Wit-Rusland 10 dagen via Praag (groep min. van 8 persoon).

Reisprogramma Wit-Rusland 10 dagen via Praag (groep min. van 8 persoon). Reisprogramma Wit-Rusland 10 dagen via Praag (groep min. van 8 persoon). 1 dag (woensdag) 09.15-14.30 uur. Vlucht Amsterdam Praag - Minsk (excl.). 15.30-16.30 uur. Transfer vliegveld Minsk - hotel «Planeta»***

Nadere informatie

Duits - Havo 3 - Hoofdstuk 5 samenvatting

Duits - Havo 3 - Hoofdstuk 5 samenvatting Duits - Havo 3 - Hoofdstuk 5 samenvatting Rode tekst = tip Grammatica Imperfekt (verleden tijd) wollen (willen) sollen (moeten) müssen (moeten) wissen (weten) ich wollte sollte musste wusste du wolltest

Nadere informatie

Huizen. Actieve, gezonde Vereniging van Eigenaren. Dichtbij de binnenstad. luxe keuken en modern sanitair. Zo te betrekken. Parkeerplaats in onderbouw

Huizen. Actieve, gezonde Vereniging van Eigenaren. Dichtbij de binnenstad. luxe keuken en modern sanitair. Zo te betrekken. Parkeerplaats in onderbouw Huizen vanhendriks Amsterdamseweg 8 E, 3812 RS Amersfoort Dichtbij de binnenstad Zo te betrekken luxe keuken en modern sanitair Actieve, gezonde Vereniging van Eigenaren Parkeerplaats in onderbouw H47

Nadere informatie

Kapitel 8 Nervenkitzel

Kapitel 8 Nervenkitzel 1: Am See Kapitel 8 Nervenkitzel 4. 1. gedacht 4. kans 2. blokken 5. verknalt 3. kamerarrest 6. redt 6. 1. Groβeltern Köningswinter 2. Bruder Brandenburg 3. Ste. Maxime Campingplatz 4. Sylt Insel 5. zu

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

FOTO: J. SCHEIBNER/LINEAIR 13-2008 49

FOTO: J. SCHEIBNER/LINEAIR 13-2008 49 Berlijn heeft alles van een wereldstad, behalve de drukte en de haast. Het is een stad met ruimte om te leven, een stad waar alles kan maar waar niemand geld heeft, zo ontdekte vaste Arts & Auto-medewerker

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal:

Bouwstijlen van kerken in Nederland. De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Bouwstijlen Bouwstijlen van kerken in Nederland De volgende bouwstijlen worden kort toegelicht met tekst en beeldmateriaal: Oudste stenen gebouw Romaans Gotiek Neogotiek Renaissance Neorenaissance Classicisme

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Arras. De Champs-Élysées

Arras. De Champs-Élysées Utrecht, de Domstad Neeltje Jans Arras Kasseien in Noord-Frankrijk De Champs-Élysées Alpe d Huez Gâteau à la broche Utrecht, de Domstad De Tour de France start in 2015 in Utrecht. Utrecht wordt ook wel

Nadere informatie

Nadine en Shannon op pad door de stad Bremen

Nadine en Shannon op pad door de stad Bremen Nadine en Shannon op pad door de stad Bremen Wij vonden het Bremen erg interessant, vooral Zelf zijn wij ook de geschiedenis en cultuur van een stad en hoe dit terug is te zien in de gebouwen. Dit vinden

Nadere informatie

Spanje. Vlieg met ons mee naar Spanje!

Spanje. Vlieg met ons mee naar Spanje! Spanje Vlieg met ons mee naar Spanje! Vlieg met ons mee naar Spanje! Vlieg met ons mee naar Spanje - Zonnig, bruisend en spectaculair *Spaanse keuken *Heerlijke tapas *Sprankelende Cava *Indrukwekkend

Nadere informatie

Met Deo Juvante naar BERLIJN. vrijdag 30 september t/m maandag 3 oktober 2016

Met Deo Juvante naar BERLIJN. vrijdag 30 september t/m maandag 3 oktober 2016 Met Deo Juvante naar BERLIJN vrijdag 30 september t/m maandag 3 oktober 2016 Huizen, september 2015 Beste koorleden, medereizigers en belangstellenden Hierbij treffen jullie de eerste informatie aan over

Nadere informatie

Reisverslag Ravensbrück/Berlijn 2014

Reisverslag Ravensbrück/Berlijn 2014 Reisverslag Ravensbrück/Berlijn 2014 Maandag 3 maart We zijn er bijna! 07:30 We zitten in de bus, op naar Duitsland! Ouders uitzwaaien en daar vertrekken we. Het gaat goed in de bus, de ene probeert nog

Nadere informatie

C O N C E P T. ONDERZOEK GEBIEDSTRUCTUREN Almere, september 2012 MIRCK ARCHITECTURE KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS

C O N C E P T. ONDERZOEK GEBIEDSTRUCTUREN Almere, september 2012 MIRCK ARCHITECTURE KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS ONDERZOEK GEBIEDSTRUCTUREN Almere, september 2012 MIRCK ARCHITECTURE KEIZERSGRACHT 8 1015 CN AMSTERDAM THE NETHERLANDS 0031(0)20 8456190 C O N C E P T WWW.MIRCK.EU OFFICE@MIRCK.EU MIRCK ARCHITECTURE NEW

Nadere informatie

Berlijn: een bijzondere ervaring

Berlijn: een bijzondere ervaring Berlijn: een bijzondere ervaring Een bezoek aan de stad Berlijn en omgeving is meer dan de moeite waard. De stad heeft vele bezienswaardigheden, is erg gezellig en bovendien kom je op plaatsen waar je

Nadere informatie

Uitnodiging Mercedes-Benz 125 jaar Innovatie

Uitnodiging Mercedes-Benz 125 jaar Innovatie Uitnodiging Mercedes-Benz 125 jaar Innovatie Op 14, 15 en 16 januari 2011 wordt op de tentoonstelling InterClassics & TopMobiel in het MECC te Maastricht veel aandacht geschonken aan het jubileum van Mercedes-Benz

Nadere informatie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie AMSTERDAM Praag Parijs Sydney Ben Kom met ons mee! Binkie Juwelen van steden de mooiste steden van de wereld 3 e verdieping Schiet op, Binkie! Parijs Bewaar het

Nadere informatie

Huizen. Eigen overdekte parkeerplaats. Instapklaar. Sfeervolle woonkamer. Luxe en moderne badkamer. Balkon op het zuidwesten

Huizen. Eigen overdekte parkeerplaats. Instapklaar. Sfeervolle woonkamer. Luxe en moderne badkamer. Balkon op het zuidwesten Huizen vanhendriks Hogeweg 13 D, 3814 CA Amersfoort Instapklaar Luxe en moderne badkamer Sfeervolle woonkamer Eigen overdekte parkeerplaats Balkon op het zuidwesten H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING EUROCULT LITO VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING Postbus 13050 3507 LB Utrecht Wittevrouwenstraat 36 3512 CV Utrecht Tel: 030

Nadere informatie

1De Schuttersmaaltijd in de Voetboog (detail), 1648, Bartholomeus van der Helst, Rijksmuseum

1De Schuttersmaaltijd in de Voetboog (detail), 1648, Bartholomeus van der Helst, Rijksmuseum 1De Schuttersmaaltijd in de Voetboog (detail), 1648, Bartholomeus van der Helst, Rijksmuseum Welkom in uw Rijksmuseum Op 13 april 2013 opent het nieuwe Rijksmuseum zijn deuren voor het publiek met een

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

Berlijn. 5-daagse reis. Rinteln, Lübbenau, Berlijn, Dresden Potsdam. De tijd van uw leven

Berlijn. 5-daagse reis. Rinteln, Lübbenau, Berlijn, Dresden Potsdam. De tijd van uw leven r e i z e n De tijd van uw leven Berlijn 5-daagse reis Rinteln, Lübbenau, Berlijn, Dresden Potsdam GRATIS exclusieve haal- en brengservice Comfortabel reizen naar de mooiste bestemmingen Dit arrangement

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

Resideren in Haagsche Historie

Resideren in Haagsche Historie Resideren in Haagsche Historie Residence Wilshout Monumentaal wonen in s-gravenhage Wilshout Appartementengebouw Wilshout is een voormalig woonhotel. Wonen in Wilshout is wonen in een monumentaal pand

Nadere informatie

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin Luciano en Hans Christiaan en Richard Jena en Arianne Bianca en Gerrit Danielle en Jan Jules en Martin Het was vroeg.6 uur verzamelen op station Utrecht Centraal. Vandaar gingen we via Rotterdam naar Brussel.

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

architocht vmbo ontdek de gebouwen van heerlen centrum

architocht vmbo ontdek de gebouwen van heerlen centrum architocht vmbo ontdek de gebouwen van heerlen centrum 0 Algemene informatie Met deze Architocht ga je de gebouwen en een stuk geschiedenis van Heerlen centrum ontdekken. Vergeet niet een camera of je

Nadere informatie

II. De wereld van Stefan Zweig, Frans Kafka, Joseph Roth. De wereld van Joseph Roth

II. De wereld van Stefan Zweig, Frans Kafka, Joseph Roth. De wereld van Joseph Roth II. De wereld van Stefan Zweig, Frans Kafka, Joseph Roth De wereld van Joseph Roth Drie periodes: jeugd & WOI, 1894 1919 journalist & schrijver, 1919 1933 in ballingschap, 1933 1939 Joseph Roth in ballingschap

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

Rhenen binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30

Rhenen binnenstad. Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30 Rhenen binnenstad Een wederopbouwgebied van nationaal belang 04 / 30 In de verdeling van de [ ] architecten werd in theorie het uiterste gedaan om te zorgen dat het straatbeeld, in overeenstemming met

Nadere informatie

Hen heeft Hij ook geroepen, namelijk ons, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen. Romeinen 9:24

Hen heeft Hij ook geroepen, namelijk ons, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen. Romeinen 9:24 Hen heeft Hij ook geroepen, namelijk ons, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen. Romeinen 9:24 Zendingsreis naar China 07-06 t/m 16-06-2013 Geliefde broeders en zusters, Liefde, hoop, redding,

Nadere informatie

bab.la Uitdrukkingen: Zakelijke correspondentie Bestelling Nederlands-Duits

bab.la Uitdrukkingen: Zakelijke correspondentie Bestelling Nederlands-Duits bab.la Uitdrukkingen: Zakelijke correspondentie Bestelling Nederlands-Duits Bestelling : Bestelling plaatsen Wij overwegen de aanschaf van... Wir ziehen den Kauf von... in Betracht... Formeel, voorzichtig

Nadere informatie

L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R

L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R L E S B R I E F B O V E N B O U W B A S I S O N D E R W I J S Op de weg van Liesel Aussen L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R Op deze foto zie je

Nadere informatie

Kastelen, burchten, landhuizen

Kastelen, burchten, landhuizen Kastelen, burchten, landhuizen Kasteel Cappenberg in Selm Het architectonische juweeltje van het district staat in het noorden: het kasteel Cappenberg werd in 1122 door de graven Gottfried en Otto von

Nadere informatie

Studiereizen augustus 2014 toekomstige leerlingen HAVO5 / VWO5. 12 Maart 2014

Studiereizen augustus 2014 toekomstige leerlingen HAVO5 / VWO5. 12 Maart 2014 Studiereizen augustus 2014 toekomstige leerlingen HAVO5 / VWO5 12 Maart 2014 Welkom Idee achter de studiereizen Keuze van de bestemmingen Overige informatie Idee achter de studiereizen Groepsvorming Educatief

Nadere informatie

Overzicht van de diverse reizen - Cultuurreizen naar diverse steden (Berlijn, Londen en Parijs) - Een snowboardreis naar Oostenrijk.

Overzicht van de diverse reizen - Cultuurreizen naar diverse steden (Berlijn, Londen en Parijs) - Een snowboardreis naar Oostenrijk. Overzicht van de diverse reizen Sg Twickel locatie Woolderesweg juli 2014 Het TWICKEL College heeft de afgelopen schooljaren een totaalprogramma kunnen aanbieden voor de leerlingen in Havo-4 en Atheneum-5

Nadere informatie

Stammtisch an der Küste 22.05.2014 25.05.2014

Stammtisch an der Küste 22.05.2014 25.05.2014 Stammtisch an der Küste 22.05.2014 25.05.2014 23 campers Deze keer in het Nederlands. Dit leek ons nu wel eens tijd worden Joke en ik hopen dat jullie het kunnen vertalen. Woensdag 21 mei waren er al veel

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

Gegenbesuch des HBBK in Nijmegen. 15. Januar 2014. groepswerk en stadsbezoek. Gruppenarbeit und Stadtbesichtigung. Nijmegen is een heel mooie stad.

Gegenbesuch des HBBK in Nijmegen. 15. Januar 2014. groepswerk en stadsbezoek. Gruppenarbeit und Stadtbesichtigung. Nijmegen is een heel mooie stad. Gegenbesuch des HBBK in Nijmegen 15. Januar 2014 Die Schüler sollten aufschreiben, was ihnen gefallen hat. De leerlingen moesten opschrijven wat hun goed bevallen is. Das schrieb die deutsche Klasse Gruppenarbeit

Nadere informatie

Fly & drive Andalusië

Fly & drive Andalusië Page 1 of 5 Fly & drive Andalusië In Spanje stichtten de Arabieren een rijk dat een hoge beschaving en een grote welvaart kende, waarbij de rest van Europa verbleekte. De belangrijkste gebeurtenissen in

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

25 september 2016. First Come, First Served! Wacht niet te lang! BCD Meetings & Events, vergunning Cat A5939, Posthoflei 3, B-2600 Berchem

25 september 2016. First Come, First Served! Wacht niet te lang! BCD Meetings & Events, vergunning Cat A5939, Posthoflei 3, B-2600 Berchem 25 september 2016 Beperkt aantal gegarandeerde deelnamenummers. Loopnummers enkel voor lopers woonachtig in België en in combinatie met het hotelverblijf! First Come, First Served! Wacht niet te lang!

Nadere informatie

Reisverslag Berlijn. Door de leerlingen van het Han Fortmann college

Reisverslag Berlijn. Door de leerlingen van het Han Fortmann college Reisverslag Berlijn Door de leerlingen van het Han Fortmann college BERLIJN 2015 Maandag 16 maart Om 7:15 is het dan eindelijk zover, iedereen heeft zijn koffer in de bus gedaan. Na dat iedereen afscheid

Nadere informatie

Maandag. s Avonds dineren we op loopafstand van ons hotel en genieten we van de verschillende lokale wijnen.

Maandag. s Avonds dineren we op loopafstand van ons hotel en genieten we van de verschillende lokale wijnen. Achtergrond Al eeuwenlang is de Kaukasus zowel een trefpunt van culturen als een schier onoverwinnelijk obstakel voor de vele volkeren die de regio hun thuis noemen. Na Perzische, Ottomaanse en Russische

Nadere informatie

Foto 1: krotten langs de wegen. Foto 3: Wat een drukte op de straten. Foto 4: Kraampjes en straatverkopers langs de wegen

Foto 1: krotten langs de wegen. Foto 3: Wat een drukte op de straten. Foto 4: Kraampjes en straatverkopers langs de wegen Dag 1: Lange reis en eerste indrukken Nadat we afscheid hadden genomen van onze familie en vrienden stapten we in het vliegtuig op Schiphol naar Mumbai. Donderdag 12 februari 's ochtends om 07.00 kwamen

Nadere informatie

Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving.

Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving. Beeldkwaliteitsplan Voormalige Eurobioscoop en omgeving. Inleiding De tender voor de voormalige Eurobioscoop heeft als doel de kwaliteiten van het bijzondere gebouw weer een rol te laten spelen in de nieuwe

Nadere informatie

Uitwisseling met Oekraïne

Uitwisseling met Oekraïne Overzicht van de diverse reizen Twickel College locatie Woolderesweg juli 2013 Uitwisseling met Oekraïne De Oekraïnereis is de enige uitwisseling van het internationaliseringsprogramma. In Oekraïne logeer

Nadere informatie

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn Stufe 1 i1 Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn 3. heet jij? a) Wie b) Wat c) Hoe 4. Hoe gaat het met? a) jou b)

Nadere informatie

Bron: De Oosterhoutse tijdmachine

Bron: De Oosterhoutse tijdmachine 1813 Aanleg Napoleonsbaan De grote weg Parijs-Amsterdam liep door Oosterhout. Hij werd aangelegd in de jaren 1813-1816. Napoleon begon met de aanleg, koning Willem I maakte hem af. Het traject maakte in

Nadere informatie

B E R L I JN 7 tot 9 juni 2014

B E R L I JN 7 tot 9 juni 2014 Tailor Made Travel Presenteert o.l.v. Karel Baillieux B E R L I JN 7 tot 9 juni 2014 (Pinksterweekend) BERLIN IST EINE REISE WERT Zaterdag 7 juni Taxitransfer van bij u thuis naar de luchthaven van Keulen.

Nadere informatie

Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 [1]

Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 [1] Gepubliceerd op Willem-Jan van der Zanden (http://www.wjvanderzanden.nl) Home > Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 [1] Door wjvanderzanden[2]op vr, 07/24/2015-16:38 Tags:reizen

Nadere informatie

Bladzijde 4. Bladzijde 6. Bladzijde 11. Charlotten - burg Blz. 218. Bladzijde 266. Bladzijde 271. Bladzijde 272. Berlijn

Bladzijde 4. Bladzijde 6. Bladzijde 11. Charlotten - burg Blz. 218. Bladzijde 266. Bladzijde 271. Bladzijde 272. Berlijn Inhoud WELKOM IN BERLIJN Bladzijde 4 BERLIJN-TIPS Bladzijde 6 ONZE MUST DO S IN 24 UUR Bladzijde 11 REGISTER Bladzijde 266 Charlotten - burg Blz. 218 over DE AUTEURS Bladzijde 271 COLOFON Bladzijde 272

Nadere informatie

Tailor Made Travel Presenteert met de reismadammen naar Griekenland Van 2 tot 9 oktober 2016 rondreis door de Peloponnesos

Tailor Made Travel Presenteert met de reismadammen naar Griekenland Van 2 tot 9 oktober 2016 rondreis door de Peloponnesos Tailor Made Travel Presenteert met de reismadammen naar Griekenland Van 2 tot 9 oktober 2016 rondreis door de Peloponnesos Dag 1 zondag 2 oktober 2016 Eindhoven Athene Per taxibusje vanuit Genk / Houthalen

Nadere informatie

Wonen in groene omgeving Ruime woonkamer + zonnig balkon

Wonen in groene omgeving Ruime woonkamer + zonnig balkon Huizen vanhendriks Keesomstraat 33 B, 3817 JX Amersfoort Wonen in groene omgeving Goed onderhouden Nieuwe cv installatie (2014) Ruime woonkamer + zonnig balkon H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

De agenda 2013-2014. Leren kun je leren. 1. Waarom heb je een agenda nodig? 2. De CitrusPers-agenda. 3. Waarom is de CitrusPers-agenda gemaakt?

De agenda 2013-2014. Leren kun je leren. 1. Waarom heb je een agenda nodig? 2. De CitrusPers-agenda. 3. Waarom is de CitrusPers-agenda gemaakt? Deel I Leren kun je leren De agenda 2013-2014 1. Waarom heb je een agenda nodig? 2. De CitrusPers-agenda 3. Waarom is de CitrusPers-agenda gemaakt? 4. Huiswerk 5. Plannen 6. Hoe gebruik je de CitrusPers-agenda?

Nadere informatie

Alltag: Lesen KGT 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52601

Alltag: Lesen KGT 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52601 Alltag: Lesen KGT 2 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 15 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52601 Dit lesmateriaal is gemaakt met

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Cuisine & Culture. zondag 19 april t/m donderdag 23 april 2015. Architectuur Muziek Badcultuur Café s en Koffiehuizen

Cuisine & Culture. zondag 19 april t/m donderdag 23 april 2015. Architectuur Muziek Badcultuur Café s en Koffiehuizen Cuisine & Culture BOEDAPEST parel aan de Donau zondag 19 april t/m donderdag 23 april 2015 Architectuur Muziek Badcultuur Café s en Koffiehuizen Boedapest is een prachtig gelegen stad met een rijke geschiedenis

Nadere informatie

Vallis ❿ 61. Prachtige gebouwen en panorama's

Vallis ❿ 61. Prachtige gebouwen en panorama's Route 6 60 Vallis 61 Prachtige gebouwen en panorama's In Vaals en Lemiers getuigen monumentale gebouwen van een bewogen verleden. De groene heuvels in de omgeving bieden allerlei fascinerende vergezichten.

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

Exploratie Berlijn. The International Award For Young People 28/06/2014-01/07/2014

Exploratie Berlijn. The International Award For Young People 28/06/2014-01/07/2014 Exploratie Berlijn The International Award For Young People 28/06/2014-01/07/2014 D e e l n e m e r s : R e b e c c a B e l m e r, T i a r a A v é, I r i s S t a l, J a n n e k e K l u v e r s & S h i

Nadere informatie

Den Haag Scheveningen Delft

Den Haag Scheveningen Delft Den Haag Scheveningen Delft Zaterdag en zondag 21 en 22 juni 2008 met bezoek aan Mauritshuis Museum Beelden aan zee Vermeercentrum V.V.A. afdeling Brussel G. Gilsonstraat 55, 1090 Brussel tel. 02-479.32.32

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie