Bouw - branche update

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bouw - branche update"

Transcriptie

1 Bouw - branche update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs augustus 2016 Stuivertje wisselen in de infrastructuur De gww blijft achter bij de ontwikkelingen in de bouwsector. De verwachtingen voor 2016 zijn gematigd, omdat de overheden dit jaar nog minder investeren. Het herstel in 2017 wordt veroorzaakt door de Rijksoverheid die meer investeert in wegen. De branches binnen de gww ontwikkelen zich zeer verschillend, mede veroorzaakt door de overheidsinvesteringen. De natte waterbouw heeft het lange tijd goed gedaan, maar zakt nu weg. De bouwers van wegen, tunnels en spoorwegen en kabel- en buizenleggers herstellen nu juist weer na een paar slechte jaren. Het herstel van de gww-bouwers zal langer op zich laten wachten. De financiële positie van gww-bouwers is nog slecht. De marges staan onder druk door sterk stijgende kosten. ontwikkeling van de omzet van de gww, woningen utiliteitsbouw en de bouw als geheel te zien. Omzet gww minder ver weggezakt in crisis Index 2010=100, 12 maands voortschrijdend gemiddelde Gww blijft achter in vergelijking met andere branches bouw Het snelle herstel dat de bouwsector als geheel laat zien, vindt zijn weerslag niet in de grond-, water- en wegenbouw (gww). In de grafiek rechts zijn de prognoses voor 2016 en 2017 te zien. Daaruit blijkt dat de gww achterblijft, overigens net als de utiliteitsbouw. De woningbouw trekt in 2016 en 2017 de kar. Ook in 2015 was het de woningbouw die de bouw mee omhoog trok. Dit wordt veroorzaakt door de snel aantrekkende woningmarkt, met name in de Randstad. De utiliteitsbouw groeit beperkt doordat er nog veel leegstand is van kantoren en winkels. Deze gebouwen worden nog maar beperkt nieuw gebouwd. Gww blijft achter in 2016 en 2017 % verwachte groei Bron: ABN AMRO Economisch Bureau Op basis van onze prognoses is het beeld voor 2016 niet goed, maar is in 2017 herstel te verwachten. In de grafiek hieronder is de Uit deze grafiek blijkt dat de gww de afgelopen jaren een heel andere omzetontwikkeling heeft meegemaakt dan de woning- en utiliteitsbouw. De woning- en utiliteitsbouw zijn hard geraakt door de crisis en herstellen nu redelijk snel. Dit herstel is grotendeels aan de woningbouw toe te schrijven, maar de omzetcijfers voor de woningen utiliteitsbouw zijn niet uit te splitsen. De gww heeft ook een flinke dip meegemaakt in 2010, toen daalde de omzet met 6,8%. Ter

2 Crisis- en herstelwet toegelicht De Crisis- en herstelwet is in 2010 ingesteld om geplande bouwprojecten naar voren te halen en te versnellen. Dit is gedaan door procedures te verkorten, bijvoorbeeld door het aantal benodigde vergunningen te verminderen. Doel van deze wet was om bouwbedrijven tijdens de crisis voldoende werk te verschaffen. Daarnaast probeerde de Crisis- en herstelwet duurzame en vernieuwende projecten te stimuleren. Projecten die onder de Crisis- en herstelwet vallen zijn de ondertunneling van de A2 bij Maastricht, de ontwikkeling van het spoor bij Den Bosch en de A4 bij Midden-Delfland. zij voor te lage prijzen hebben ingeschreven op grote infrastructurele projecten. Dit komt waarschijnlijk doordat er veel bouwbedrijven in de groep bedrijven met meer dan 100 werknemers vallen, terwijl er maar een paar hele grote bedrijven in moeilijkheden zijn geraakt. Ook hebben zij kunnen profiteren van de Crisisen herstelwet. Grote bedrijven hebben minste omzetverlies geleden Index 2008kw1=100 hieronder te zien is, is het beeld de jaren erna zeer wisselend. Grote schommelingen branches Index 2008jan=100 vergelijking: de woning- en utiliteitsbouw daalde in 2010 met 12,1%. De gww herstelde daarna weer, voor de woning- en utiliteitsbouw bleef het kwakkelen. Het herstel van de gww werd veroorzaakt door de Crisis- en herstelwet. Omzet grote bedrijven minst gedaald De middelgrote bedrijven (met werknemers) actief in de gww hebben de grootste klappen gehad tijdens de crisis. In de grafiek rechts is de omzetontwikkeling te zien waarbij het eerste kwartaal van 2008 als uitgangspunt is genomen. Daaruit blijkt dat de grote gww-bouwers (met meer dan 100 werknemers) het minste omzetverlies hebben geleden sinds Opvallend, gezien de vele berichten over grote bouwbedrijven die in moeilijkheden zijn geraakt. Reden hiervoor is dat Hoe ontwikkelen de branches binnen de gww zich? De drie branches binnen de gww die door het CBS worden onderscheiden, hebben zich sinds 2008 zeer verschillend ontwikkeld. In 2008 was de groei nagenoeg gelijk en lag voor alle branches rond de 5,3%. Zoals in de grafiek De bouwers van tunnels, wegen en spoorwegen zagen hun omzet vanaf 2009 dalen. Er was herstel vanaf medio 2010 als gevolg van de Crisis- en herstelwet die veel projecten naar voren haalde. In 2012 begon dit effect al weer uit te werken en vanaf dat moment daalde de omzet weer. In 2015 was weer licht omzetherstel zichtbaar. De kabel- en buizenleggers lieten in 2009 nog een flinke omzetstijging zien van 17,3%, maar de twee jaren daarna zakte bij hen de omzet weg. De omzet herstelde zich weer in 2012 en

3 2013, maar in 2014 en 2015 daalde de omzet vervolgens weer. In de periode januari-mei 2016 is weer herstel van de omzet van kabel- en buizenleggers te zien in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. De natte waterbouw heeft het, afgezien van 2009 en 2011, goed gedaan. Zeker in vergelijking met de andere branches in de gww laten zij een flinke omzetgroei zien was voor hen het beste jaar met een omzetgroei van 46,7%. Inmiddels zakt de omzet weer flink weg, zoals in de grafiek op de vorige pagina te zien is. Het is dus stuivertje wisselen voor de branches in de gww. De natte waterbouw deed het goed en doet het nu slecht. Voor de bouwers van wegen, spoorwegen en tunnels en kabel- en buizenleggers is de trend precies andersom. Wat is de oorzaak van deze schommelingen? De gww is sterk afhankelijk van de overheid, zowel van de Rijksoverheid als de lagere overheden. In 2015 had 59% van de werkzaamheden de overheid als opdrachtgever. Dit aandeel is de afgelopen jaren sterk gedaald, zoals in de grafiek rechts te zien is. In 2010 bedroeg dit aandeel nog 78%. De overheid blijft wel de belangrijkste opdrachtgever voor gwwbouwers. De begroting van de Rijksoverheid is in 2016 EUR 6,9 miljard, provincies verwachten in 2016 EUR 1,6 miljard uit te geven en gemeentes EUR 3,4 miljard. Overheid minder belangrijk Aandeel in % Na jaren investeert het Rijk weer in wegen Waarin de overheid investeert, heeft daarom een belangrijke weerslag op de ontwikkeling van de branches binnen de gww en de gww als geheel. De ontwikkeling van de investeringen van de Rijksoverheid worden in kaart gebracht in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). De investeringen van de Rijksoverheid nemen vanaf 2017 toe. Dit komt door een toename van de investeringen in het Infrastructuurfonds. Gemiddeld groeien de investeringen in dit fonds met 1,2% per jaar tot en met Dit is in de grafiek rechts te zien. Vanaf 2017 wordt er vooral in wegen geïnvesteerd. Deze investeringen stijgen met gemiddeld 14% per jaar tot en met Er wordt vooral in nieuwe wegen geïnvesteerd. De budgetten voor onderhoud nemen af tot en met De investeringen in spoorwegen dalen juist met 6,7% per jaar tot en met De investeringen in het Deltafonds, voor waterkwaliteit en waterveiligheid, nemen vanaf 2015 af, maar zullen in 2018 en 2019 weer wat groeien. Investeringen Rijk nemen vanaf 2017 toe Aandeel in % Bron: MIRT Bij lagere overheden wisselend beeld De begroting van provincies en gemeentes geeft meer inzicht waarin zij investeren. De begroting van de provincies maakt onderscheid tussen de investeringen in wegen en in waterwegen. De ontwikkeling van deze begroting is in de grafiek op de volgende pagina te zien. Daaruit blijkt dat er veel meer geïnvesteerd wordt in wegen dan in waterwegen. Sinds 2008 stijgt de begroting

4 voor wegen. De begroting voor waterwegen loopt in 2016 sterk terug. Dit zorgt ervoor dat de totale investeringen van provincies in de infrastructuur in ,7% lager liggen dan in Provincie geeft meer uit aan wegen In mln EUR Gelderland en Noord-Brabant het meest in wegen geïnvesteerd. Er wordt ten opzichte van wegen relatief weinig in waterwegen geïnvesteerd. Noord-Holland, Zuid-Holland en Friesland investeren hier het meeste in. In Gelderland en Limburg wordt hier niet in geïnvesteerd door de respectievelijke provincies. woningbouw. Dit blijkt uit de grafiek rechts. Sinds 2010 schommelen de investeringen van gemeentes in de infrastructuur als geheel rond de EUR 3,5 miljard per jaar. Begroting gemeentes daalt in 2016 In mln EUR Friesland is koploper in 2016 In mln EUR De ontwikkeling in de verschillende provincies is wisselend. De meeste investeringen worden in 2016 in de provincie Friesland gedaan, zoals uit de grafiek rechts blijkt. Dit is waarschijnlijk een eenmalige piek. In 2016 wordt er EUR 338 miljoen in de Friese infrastructuur geïnvesteerd, terwijl dat in de jaren ervoor gemiddeld EUR 43 miljoen per jaar was. In Friesland worden op dit moment een aantal grote projecten uitgevoerd. Dit zijn de Centrale As die van Dokkum tot Nijega loopt, het knooppunt Joure en de aanleg van de N31 bij Harlingen. Als we deze piek buiten beschouwing laten, wordt er in De begroting van de gemeentes laat een ander beeld zien. Daar is in 2016 zowel een daling van de investeringen in de wegen als in de havens, luchthavens en waterstaat te zien. De daling bedraagt 3,8%. Afgelopen jaar was er een flinke stijging te zien in de investeringen in wegen. Dit zal te maken hebben met de snel toenemende De gemeentes in de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland steken er met kop en schouders boven uit wat betreft investeringen. Dit is in de grafiek op de volgende pagina te zien. Zowel wat betreft de investeringen in wegen als in havens, luchthavens en waterstaat worden in deze twee provincies de meeste investeringen gedaan door gemeentes. In Noord-Holland worden de meeste investeringen in Groot- Amsterdam gedaan. In Zuid-Holland wordt het meest geïnvesteerd in de regio Den Haag en Groot-Rijnmond. In tegenstelling tot de investeringen vanuit de provincies wordt er in

5 elke provincie door gemeentes geïnvesteerd in waterwegen. Veel investeringen in Noord-Holland en Zuid- Holland In mln EUR Concluderend zullen zowel de lagere overheden als de Rijksoverheid in 2016 nog minder investeren in de infrastructuur. De Rijksoverheid gaat vanaf 2017 meer investeren, voor de lokale overheden is dit nog niet bekend. Er wordt door de Rijksoverheid vooral meer geïnvesteerd in de aanleg van nieuwe wegen. Ook bij de provincies is hier in 2016 nog een stijging in te zien. En private investeringen in gww? Zoals eerder gemeld, wordt 59% van de investeringen gedaan door de overheid. Dit betekent dat de overige 41% van de investeringen door private partijen worden gedaan. Het gaat dan bijvoorbeeld om de energie-infrastructuur. De afgelopen jaren zijn de private investeringen gestegen, zoals uit de grafiek hieronder blijkt. Investeringen private partijen nemen toe In EUR mln Naar verwachting groeien deze investeringen de komende jaren verder. Waarin geïnvesteerd wordt kan wat betreft de energie infrastructuur gaan verschuiven wanneer er bijvoorbeeld meer gebruik wordt gemaakt van wind- en zonneenergie. De groei zal dan in ieder geval vergelijkbaar zijn met de ontwikkeling van de bedrijfsinvesteringen, maar kan mogelijk hoger uitvallen. De verwachting is dat de bedrijfsinvesteringen met 4,6% groeien in 2016 en met 1,5% in PPS-projecten blijven in zwang Bij publiek-private samenwerking (PPS) werkt de Rijksoverheid nauw samen met de markt. PPS-projecten zijn meestal grote, langdurige projecten waarbij ook het onderhoud wordt meegenomen. De onderhoudscontracten lopen vaak jaar. Deze projecten worden vanwege de grootte altijd aanbesteed waarbij de marktpartijen veel vrijheid krijgen. Het zijn de infrastructurele PPS-projecten waar grote bouwers tijdens de crisis veel verliezen op hebben geleden. Daarom hebben de overheid en brancheorganisaties in de bouw begin 2016 een marktvisie opgesteld. Deze marktvisie moet leiden tot betere samenwerking en meer innovatie bij infrastructurele projecten. Rijkswaterstaat kijkt bijvoorbeeld beter naar de grootte en complexiteit van de projecten die zij in de markt zetten, naar de risico s die marktpartijen lopen en willen het gebruik van innovaties stimuleren. Marktpartijen geven aan geen opportunistisch gedrag meer te vertonen, zoals onder de kostprijs inschrijven. Op dit moment lopen er 34 PPS-projecten, waarvan 20 infrastructurele projecten. De overige projecten betreffen de ontwikkeling van

6 Rijksvastgoed. 8 infrastructurele projecten 1 moeten nog aanbesteed worden. Dit geeft aan dat er nog voldoende grote infrastructurele projecten in de toekomst op de markt komen. Orderportefeuille bevestigt beeld De orderportefeuille van gww-bouwers lag in mei 2016 op 5,6 maanden. Dat is iets lager dan het langetermijngemiddelde van 5,8 maanden. Wisselend beeld orderportefeuille In aantal maanden Bron: EIB Grond- en waterbouwers hebben op de langetermijn een wat grotere orderportefeuille dan wegenbouwers. De orderportefeuille van de grond- en waterbouwers is vrij volatiel en de 1 Het betreft de volgende projecten: Afsluitdijk, verdubbeling van de N33 Assen-Zuidbroek, A9 Amstelveen, Twentekanalen Sluis Eefde, N18 Varsseveld-Enschede, Blankenburgverbinding, A13/A16 Rotterdam en ViA A15. trend is sinds 2015 dalend. De orderportefeuille van wegenbouwers is met 5,2 maanden vergelijkbaar met het langetermijngemiddelde. Uit de grafiek hierboven blijkt dat de orderportefeuille sinds 2015 herstelt, maar wel volatiel is. De ontwikkeling van de orderportefeuille van gww-bouwers komt overeen met de ontwikkelingen die bij de overheden gaande zijn. Namelijk investeringen in wegen omhoog, in water omlaag. Hoe staan gww-bouwers er financieel voor? De ontwikkeling van de markt zoals hiervoor beschreven is vanaf 2017 redelijk positief. Dit staat in groot contrast met de financiële positie van gww-bouwers. De marges (bedrijfsresultaat als percentage van de netto-omzet) van gwwbouwers zijn in de periode weggezakt, terwijl de marges van alle bouwbedrijven en bouwbedrijven in de woningen utiliteitsbouw in 2014 weer hoger lagen dan in Dit is in de grafiek rechts te zien. Zowel de marges van de bouwers van wegen, tunnels en spoorwegen als van de kabel- en buizenleggers daalden in deze periode. Er zijn geen gegevens beschikbaar om de marges van de natte waterbouwers te kunnen berekenen. Het ligt niet aan de omzet die de gww-bouwers behaalden. De omzet van de gww-bouwers steeg in de periode met 2,9%, terwijl de omzet van bouwers als geheel met 16,6% daalde en die van woning- en utiliteitsbouwers zelfs met 26%. Dit is in lijn met de omzetontwikkeling die eerder is beschreven. Het probleem zijn de kosten van gww-bouwers, die zijn in de periode met 7,2% gestegen. De kosten van bouwbedrijven in totaal zijn juist met 15,7% gedaald, de kosten van woning- en utiliteitsbouwers daalden zelfs met 27%. Dit komt doordat de personeelskosten van gww-bouwers sterk stegen in de periode Maar de gww-bouwers kregen ook de inkoopkosten en de kosten van uitbesteed werk niet onder controle. Marge gww blijft sterk achter In % Slot De vooruitzichten voor de gww worden vanaf 2017 beter. Vooral doordat de Rijksoverheid vanaf 2017 meer in wegen gaat investeren. De investeringen van de overheid zorgen ervoor dat

7 de branches binnen de gww stuivertje wisselen. De natte waterbouw deed het goed, maar zakt nu weg. De bouwers van wegen, tunnels en spoorwegen en de kabel- en buizenleggers deden het slecht, maar herstellen nu. De financiële positie van gww-bouwers is nog slecht. De marges staan nog sterk onder druk door gestegen kosten.

8 Economisch Bureau Nederland Contactgegevens ABN AMRO Economisch Bureau Nederland: Aandachtsgebied Telefoonnummer: adres: Jacques van de Wal (hoofd) Algemeen Kasper Buiting Zakelijke Dienstverlening Casper Burgering Industrie (w.o. industriële materialen) Nadia Menkveld Transport & Logistiek Frank Rijkers Agrarisch, Food Sonny Duijn Retail, TMT Hans van Cleef Olie & Gas Madeline Buijs Bouw, ZZP en MKB Nico Klene Macro-economie Philip Bokeloh Woningmarkt, Macro-economie Theo de Kort Informatieanalist, Autohandel Ingrid Kroeze Research ondersteuning Volg ons ook op Disclaimer This document has been prepared by ABN AMRO. It is solely intended to provide financial and general information on economics. The information in this document is strictly proprietary and is being supplied to you solely for your information. It may not (in whole or in part) be reproduced, distributed or passed to a third party or used for any other purposes than stated above. This document is informative in nature and does not constitute an offer of securities to the public, nor a solicitation to make such an offer. No reliance may be placed for any purposes whatsoever on the information, opinions, forecasts and assumptions contained in the document or on its completeness, accuracy or fairness. No representation or warranty, express or implied, is given by or on behalf of ABN AMRO, or any of its directors, officers, agents, affiliates, group companies, or employees as to the accuracy or completeness of the information contained in this document and no liability is accepted for any loss, arising, directly or indirectly, from any use of such information. The views and opinions expressed herein may be subject to change at any given time and ABN AMRO is under no obligation to update the information contained in this document after the date thereof. Before investing in any product of ABN AMRO Bank N.V., you should obtain information on various financial and other risks and any possible restrictions that you and your investments activities may encounter under applicable laws and regulations. If, after reading this document, you consider investing in a product, you are advised to discuss such an investment with your relationship manager or personal advisor and check whether the relevant product considering the risks involved- is appropriate within your investment activities. The value of your investments may fluctuate. Past performance is no guarantee for future returns. ABN AMRO reserves the right to make amendments to this material. ABN AMRO, 2016

bouwsector als geheel; er worden geen uitspraken gedaan over de financiële situatie van individuele bouwbedrijven.

bouwsector als geheel; er worden geen uitspraken gedaan over de financiële situatie van individuele bouwbedrijven. Bouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 juni 2015 Hoge kosten struikelblok voor bouwbedrijven Ontwikkeling bedrijfsresultaat Ondanks dat de bouwproductie op dit

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Op korte termijn positieve vooruitzichten bouw Flevoland De productie van gebouwen blijft op dit moment

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Bouw Gelderland leunt op koopwoningen De productie van gebouwen in Gelderland bleef in de eerste 10

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Goed vooruitzicht bouw Limburg ondanks krimpgebieden De economie van Limburg groeide harder dan de economie

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 In Friesland trekt woningbouw de kar Terwijl de economie en woningmarkt in Friesland minder snel herstellen

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 10 maart 2016 Eenzijdig herstel in de bouwsector De bouwsector herstelde in 2015 sterk. Ook in 2016 en 2017 is groei van

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 23 januari 2015 Nieuwbouw groeimotor voor bouw in 2015 In 2014 is het herstel van de bouwsector ingezet. Wij verwachten

Nadere informatie

steeg met 5,4% j-o-j. In de overige leeftijdsgroepen was een daling te zien. Vooral meer uitzendkrachten % groei j-o-j eerste halfjaar 2016

steeg met 5,4% j-o-j. In de overige leeftijdsgroepen was een daling te zien. Vooral meer uitzendkrachten % groei j-o-j eerste halfjaar 2016 ZZP - focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 28 oktober 2016 Zzp er geen oplossing voor vergrijzing Het aantal zzp ers is in het eerste halfjaar van 2016 opnieuw toegenomen.

Nadere informatie

Woningbouw - sector focus

Woningbouw - sector focus Woningbouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 8 december 2014 Herstel woningbouw ligt in het verschiet In deze sector focus wordt stilgestaan bij het herstel van

Nadere informatie

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau Bouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 9 september 2015 Woningrenovatie heeft de toekomst De renovatie van woningen is belangrijk voor de woningbouw. Renovatie

Nadere informatie

Ontwikkeling productie per kwartaal. kw1 kw2 kw3 kw Bron: CBS (2010=100)

Ontwikkeling productie per kwartaal. kw1 kw2 kw3 kw Bron: CBS (2010=100) Bouw - Sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 2 383 82 1 25 september 213 Grote onderlinge verschillen tekenen bouwsector Nu Prinsjesdag achter de rug is en de beoogde invulling van

Nadere informatie

ZZP - focus. Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving

ZZP - focus. Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving ZZP - focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 28 juni 2016 Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving Ondanks dat het merendeel van de Nederlandse beroepsbevolking nog

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Betreft: Bouwen voor Leegstand Netersel, 1 maart 2016 Geacht college, Leegstand is in Brabant een grote maatschappelijke opgave. In "Beweging

Nadere informatie

Stand van Food. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 2017

Stand van Food. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 2017 Stand van Food Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 217 Stand van Food: Gunstig klimaat foodsector Productie food gestegen 3 Omzet groothandel groente en

Nadere informatie

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector De Randstad is het grootste en belangrijkste landsdeel

Nadere informatie

Branche update - Advocatenkantoren

Branche update - Advocatenkantoren Branche update - Advocatenkantoren Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 () 2 6437684 September 216 Omzetgroei advocatuur houdt aan. De groei van het aantal advocaten vlakt af, maar de omzetgroei

Nadere informatie

Ontwikkeling woning- en utiliteitsbouw Oost Nederland eerste halfjaar 2014. Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau

Ontwikkeling woning- en utiliteitsbouw Oost Nederland eerste halfjaar 2014. Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Renovatie heeft de toekomst in Oost Nederland De ontwikkelingen in de oostelijke provincies lopen uiteen.

Nadere informatie

als voorlopende indicatoren aanwijzingen geven of en wanneer herstel in de verschillende branches van de bouw te verwachten is.

als voorlopende indicatoren aanwijzingen geven of en wanneer herstel in de verschillende branches van de bouw te verwachten is. Bouw - Sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 2 383 82 1 13 juni 213 Bodem bouw wordt niet voor 214 bereikt Na een slecht 212 en eerste kwartaal van 213 is de vraag die de bouwsector

Nadere informatie

Installatie - branche update

Installatie - branche update Installatie - branche update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 22 januari 2014 Effect huidige btw-verlaging op installatiesector nihil De installatiebranche heeft net als de rest

Nadere informatie

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in %

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in % Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 2 628 21 38 26 september 214 Nieuwe bedrijfsmodellen bieden onvoldoende compensatie aan structurele marktdruk De opleving

Nadere informatie

Bouw - branche update

Bouw - branche update Bouw - branche update Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 24 januari 2017 Nieuwbouw woningen in lagere versnelling Na records in 2015, zette de stijgende lijn op de woningmarkt in 2016 door.

Nadere informatie

Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen

Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen Branche update Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) 20 634 36 87 Juli 2016 Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen Verschillende factoren beperken de groeimogelijkheden

Nadere informatie

Prognoses Economie & Sectoren

Prognoses Economie & Sectoren Prognoses Economie & Sectoren augustus 2015 Sectoren groeien gestaag verder.. en 7 andere feiten die je moet weten over sectoren en de Nederlandse economie De laatste tijd heeft het positieve nieuws over

Nadere informatie

Bouw - sector update. Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing

Bouw - sector update. Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing De woning- en

Nadere informatie

Bouw - sector update. Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland

Bouw - sector update. Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland De bouw in Zuid Nederland daalde

Nadere informatie

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector.

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector. Luchtvracht - Update Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Oktober 2014 Het tij zit mee, maar structurele trends werken tegen De wereldhandel neemt toe en ook de verzending van halfgeleiders laat

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 6 februari 2014 2015 jaar van herstel voor de bouwsector De lichte economische groei en aantrekkende bedrijfsinvesteringen

Nadere informatie

Thema: faillissementen in de Retail

Thema: faillissementen in de Retail Thema: faillissementen in de Retail Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 65 1186389 +31 (0) 20 3436535 11 oktober 2016 Faillissementen in Retail op laagste niveau sinds 2008 Het aantal faillissementen

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015 Stand van Transport overwegend positief Wereldexport: 4% (dec) PMI Nederland: 53,9 (feb) PMI

Nadere informatie

Bouw - sectorprognose

Bouw - sectorprognose Bouw - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 30 maart 2017 De bouwsector komt in evenwicht De bouwsector zal naar verwachting verder groeien in 2017 en 2018. De groei zal wel

Nadere informatie

Autoretail - sector update

Autoretail - sector update Autoretail - sector update Economisch Bureau Nederland Theo de Kort +31 20 628 0489 1 februari 2016 Positief sentiment, maar structureel nog veel te doen De autoretail was in 2015 de laatste sector die

Nadere informatie

Agrifood - Update. Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende productie

Agrifood - Update. Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende productie X EUR miljoen Agrifood - Update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 2 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen Juni 216 Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende

Nadere informatie

Sector Update: Uitzendbranche

Sector Update: Uitzendbranche Sector Update: Uitzendbranche Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan 9 september 2013 Uitzendmarkt geen graadmeter voor economisch herstel Resultaten uitzendbranche dalen al zes kwartalen op rij Zeer

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening - prognoses

Zakelijke dienstverlening - prognoses Groei per kw in %, joj 2= Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 2 628 21 38 September 215 Eric Huliselan +31 2 628 21 38 Niet alle branches zijn de klap van

Nadere informatie

Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) Juli 2016

Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) Juli 2016 Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) 20 343 7684 Juli Minder Britse toeristen door Brexit Het aantal bezoekers dat vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland komt, neemt af door

Nadere informatie

Bouw - focus op sociale woningbouw

Bouw - focus op sociale woningbouw Bouw - focus op sociale woningbouw Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 2 november 2015 Sociale woningbouw in een spagaat De sociale huursector is in verhouding tot andere Europese

Nadere informatie

Economisch Bureau - Sector Advisory 1 augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein

Economisch Bureau - Sector Advisory 1 augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein Economisch Bureau - Sector Advisory augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein Update faillissementen Inhoudsopgave Minder ontsporingen: economie loopt als een

Nadere informatie

Zomer in zakelijke dienstverlening

Zomer in zakelijke dienstverlening Stand van de Zakelijke Dienstverlening Zomer in zakelijke dienstverlening Kasper Buiting Senior Sectoreconoom augustus 17 Inhoudsopgave sheet 1 Macro-economie: Eurozone en NL Groei versterkt 3 3 Voorlopende

Nadere informatie

Sectorupdate voeding- & drankenindustrie

Sectorupdate voeding- & drankenindustrie saldo pos./neg. antwoorden (%) Sectorupdate voeding- & drankenindustrie Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 () 2 628 64 37 november 215 Gezonde voedingsbodem voor de toekomst van de levensmiddelenindustrie

Nadere informatie

Prognoses Economie & Sectoren

Prognoses Economie & Sectoren Prognoses Economie & Sectoren 28 januari 2015 Economisch Bureau Nederland Jacques van de Wal +31 20 6280499 Bedrijfsleven gaat spannend jaar tegemoet Groei in alle sectoren, maar structurele veranderingen

Nadere informatie

Thema update - Leegstand in de winkelstraat

Thema update - Leegstand in de winkelstraat Thema update - Leegstand in de winkelstraat 17 juni 2016 Ingreep noodzakelijk in veranderend winkellandschap Het bezoek van de winkelstraat daalde sinds 2004 met meer dan 20%. Er waren in 2015 op een koopzaterdag

Nadere informatie

Branche update - Drukkerijen

Branche update - Drukkerijen Branche update - Drukkerijen Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 6 51186389 22 september 2016 Export door drukkerijen neemt flink toe Eén zwaluw maakt geen zomer. Toch is de omzetgroei van

Nadere informatie

Sector Update - Industrie

Sector Update - Industrie Sector Update - Industrie Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 2 383 26 93 26 november 213 Bedrijvigheid in de blijft gunstig Na een lange periode van krimp lijken de meeste indicatoren voor

Nadere informatie

Agrarisch branche update

Agrarisch branche update Agrarisch branche update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 05 november 2014 Keuzes maken in de Phalaenopsisteelt De markt voor Phalaenopsis is een relatief jonge markt. Toch is

Nadere informatie

informatietechnologie een nog belangrijker onderdeel binnen de bedrijfsprocessen wordt.

informatietechnologie een nog belangrijker onderdeel binnen de bedrijfsprocessen wordt. Groei j.o.j. in % Branche update - TMT Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 () 2 3436535 25 november 215 Meer stimulering voor omscholing nodig Figuur 1: IT-bedrijven en de economie Bron: CBS 6

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 215 Inhoudsopgave 217 in beeld 3 Consument trekt economische groei Nederland 5 Overslag haven Hamburg

Nadere informatie

Branche update - Glasgroenten

Branche update - Glasgroenten Branche update - Glasgroenten Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 20 november 2014 Russische boycot dwingt tot strategische herijking De export van groenten is van groot belang voor

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 216 Stand van Transport: Risico s toegenomen Macro-economie: prognoses naar beneden bijgesteld

Nadere informatie

Autoretail - sector update

Autoretail - sector update Autoretail - sector update Economisch Bureau Nederland Theo de Kort +31 20 628 0489 Bescheiden groei in 2014 De sterk gestegen omzet in het laatste kwartaal van 2013, de verwachte hogere economische groei,

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening - prognoses

Zakelijke dienstverlening - prognoses groei per kw, in %, joj Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 20 628 21 38 10 maart 2015 Eric Huliselan +31 20 628 21 38 Economisch herstel geen garantie

Nadere informatie

Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst

Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst Stand van de Bouw de bouwsector in economisch perspectief Madeline Buijs Sector Econoom Bouw mei 7 Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst Stand van de Bouw Bouwbedrijven blijven positief over

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 215 Inhoudsopgave Economie Consumptie zorgt voor economische groei VS en eurozone 3 Afkoeling China

Nadere informatie

Agrarisch/Food sector update

Agrarisch/Food sector update Agrarisch/Food sector update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 02 september 2014 In de ban van de Russische boycot Op woensdag 6 augustus kondigde de Russische premier Dmitri Medvedev

Nadere informatie

Retail - sectorupdate

Retail - sectorupdate Retail - sectorupdate Economisch Bureau Sector & Commodity Research Mathijs Deguelle +31 23 442179 18 februari 213 Herstel balans huishoudens doet volumes retail dalen Besteedbaar inkomen Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Branche update - Beveiliging

Branche update - Beveiliging Branche update - Beveiliging Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 () 2 6437684 Juni 217 Beveiligingsbranche op slot? De beveiligingsbranche heeft te maken met een beperkte omzetgroei. Ook in

Nadere informatie

Branche update - Glasgroenten

Branche update - Glasgroenten Branche update - Glasgroenten Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 20 november 2014 Russische boycot dwingt tot strategische herijking De export van groenten is van groot belang voor

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus Prijs Index BBP Groei China (% j.o.j.) jan-05 aug-05 mrt-06 okt-06-07 dec-07 jul-08 feb-09 sep-09

Nadere informatie

Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in 2017

Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in 2017 Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in ABN AMRO Economisch Bureau ABN AMRO Sector Advisory maart Maandupdate prijsvooruitzichten grondstoffen

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2016

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2016 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 216 Stand van Transport: Een aantal vragen beantwoord Groei in Nederland boven gemiddelde eurozone

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 21 mei 2014 Groei industriële productie houdt aan in 2014 De industrie is dit jaar goed uit de startblokken gekomen,

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 216 Stand van Transport: Gunstig ondernemerssentiment Derde kwartaalcijfers overstijgen

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 12 februari 2015 Sentiment industriële ondernemers is goed De industrie (exclusief food) heeft 2014 positief afgesloten,

Nadere informatie

Agrifood - sector prognoses

Agrifood - sector prognoses Agrifood - sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 26 februari 2015 Bestendige groei voor het agrifood-complex Volumemutaties naar (sub)sector Het zogenoemde agrifood-complex, bestaande

Nadere informatie

De bouwsector stoomt door

De bouwsector stoomt door Stand van de Bouw de bouwsector in economisch perspectief De bouwsector stoomt door Madeline Buijs Sector Econoom Bouw Oktober 17 Stand van de Bouw De bouwsector stoomt door oktober 17 Inhoudsopgave sheet

Nadere informatie

Branche update - Fruitteelt

Branche update - Fruitteelt Branche update - Fruitteelt Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 () 2 628 64 37 26 augustus 215 Hardfruitteelt branche heeft nog voldoende kansen om laaghangend fruit te plukken De hardfruitteelt

Nadere informatie

Focus op consumptie. Balansherstel consument drukt consumptie

Focus op consumptie. Balansherstel consument drukt consumptie Focus op consumptie Economisch Bureau Nederland Mathijs Deguelle Nico Klene 24 januari 214 Balansherstel consument drukt consumptie Consumptie in derde kwartaal 213 teruggevallen naar niveau midden 24

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017 Stand van Transport: Divers beeld Stevige groei Nederlandse economie vierde kwartaal 3 Gunstige

Nadere informatie

Agrarisch/Food sector update

Agrarisch/Food sector update Agrarisch/Food sector update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 07 augustus 2014 Russische importbeperkingen zorgen voor hoofdpijn Nadat er eind vorige week bekend werd gemaakt

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 216 Stand van Transport: Vooral wegtransport presteert Brexit grootste risico voor EU 3 Onrust

Nadere informatie

Food - Sector prognoses

Food - Sector prognoses Food - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 020 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen 05 februari 2016 Hongerige foodsector vindt het groeipad weer In

Nadere informatie

Binnenvaart - sector update

Binnenvaart - sector update Binnenvaart - sector update Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld +31 20 628 6441 20 mei 2016 Is er toekomst voor droge bulk? Waar de tankvaart vorig jaar nog flink groeide, namen de droge bulk volumes

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor Industriële Metalen Monitor Prijzen industriële metalen nemen toe Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com januari 2014 Huidige standen regionale industriële PMI s bieden goed

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 3 oktober 2014 Groei industriële productie houdt stand De industrie maakte na een goede start in het eerste kwartaal

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 216 Stand van Transport: Groeipad zet voort Herstel zet door in VS en eurozone 3 Opkomende markten

Nadere informatie

Transport & Logistiek - sectorprognose

Transport & Logistiek - sectorprognose Transport & Logistiek - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 13 april 2017 Transportsector op de goede weg De omzet van bedrijven in de transportsector daalde in 2016 licht met

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor VS Eurozone Eurozone China VS China Industriële Metalen Monitor Hogere prijzen voor basismetalen volgend jaar Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com Terwijl overcapaciteit de

Nadere informatie

Transport & Logistiek - sectorprognose

Transport & Logistiek - sectorprognose Transport & Logistiek - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 13 april 2017 Transportsector op de goede weg De omzet van bedrijven in de transportsector daalde in 2016 licht met

Nadere informatie

Branche update - Telecom

Branche update - Telecom Branche update - Telecom Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 () 2 3436535 29 december 215 Dreiging telecomovernames gunstig voor consument Het blijft voor Europese telecombedrijven voorlopig lastig

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering 020 383 26 93 Senior sector econoom Industrie & Industriële Metalen 23 december 2015 Industriële productie houdt groei vast in

Nadere informatie

Agrarisch - Sector prognoses

Agrarisch - Sector prognoses Agrarisch - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 2 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen 3 december 215 Hogere prijzen voor agrarische producten in 216

Nadere informatie

Positieve uitgangspunten voor de transportsector

Positieve uitgangspunten voor de transportsector Stand van Transport de transportsector in economisch perspectief Positieve uitgangspunten voor de transportsector Madeline Buijs Sector Econoom Transport & Logistiek Mei 17 Stand van Transport Positieve

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016

PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016 PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016 SÉBASTIEN DEGAND GREET VAN CRIEKINGEN 2/02/2017 @BNPPFBelgie #BNPPFimmo AGENDA 1. VASTGOEDSECTOR IN BELGIË 2. BELANGRIJKSTE TENDENSEN 2016 A. Algemene tendensen: blijven

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

Sector Update TMT. TMT-sector toch weer onder de nullijn

Sector Update TMT. TMT-sector toch weer onder de nullijn Sector Update TMT 29 oktober 2013 TMT-sector toch weer onder de nullijn Omzet IT-diensten daalt door krimpende bedrijfsinvesteringen Mediabranches zien omzet dalen door recessie en marktveranderingen Telecom

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 216 Stand van Transport: Gevolgen Brexit voor transport beperkt Brexit geeft druk op economische

Nadere informatie

Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals

Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals Jacco Minnaar - Triodos Investment Management 8 juni 2017 Instituut voor Pensioeneducatie 0 Triodos in een oogopslag Triodos Bank Onafhankelijke

Nadere informatie

Prognoses - Transport & Logistiek

Prognoses - Transport & Logistiek Prognoses - Transport & Logistiek Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld +31 20 62 86 441 12-2- 2016 Volumes Nederlandse transportsector stijgen In 2016 groeien de volumes bij de verschillende sectoren,

Nadere informatie

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Financieren van duurzame energie initiatieven ING Auke de Boer- manager ING Groenbank N.V. Agenda I 1. Introductie 2. Financiering duurzame energie initiatieven

Nadere informatie

Verificatie van de investeringen van het 380kV traject Maasvlakte Westerlee

Verificatie van de investeringen van het 380kV traject Maasvlakte Westerlee DTe Den Haag Verificatie van de investeringen van het 380kV traject Maasvlakte Westerlee Project Nr. : 64112-00 Document Nr. : 64112-00-5200-06-002 Revisie : B Revisie omschrijving: Eindrapport Gemaakt

Nadere informatie

Retail - Sectorprognoses

Retail - Sectorprognoses Retail - Sectorprognoses Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 6 51186389 +31 (0) 20 3436535 22 januari 2016 Verkopen retailers omhoog, maar druk op winstmarge 2016 wordt een hoopgevend én uitdagend

Nadere informatie

Food - sectorprognose

Food - sectorprognose Food - sectorprognose Sector Advisory Nadia Menkveld +31 6 13 54 51 47 4 april 2017 Uitdagende markt voor Food ondernemers Hogere consumentenbestedingen en een toegenomen export zorgden ervoor dat de Foodsector

Nadere informatie

Special huurprijzen winkelmarkt

Special huurprijzen winkelmarkt januari 2016 Special huurprijzen winkelmarkt Huurprijsdaling zet zich gestaag door in 2015 Voor de Nederlandse winkelmarkt geldt, zoals ook zichtbaar binnen de andere commerciële vastgoedsectoren, dat

Nadere informatie

Kwartaalmonitor detacheringsbranche Rapportage Q4 2016

Kwartaalmonitor detacheringsbranche Rapportage Q4 2016 www.pwc.nl Kwartaalmonitor detacheringsbranche Rapportage Q4 2016 29 maart 2017 Beste deelnemer, Bijgaand ontvangt u de "Kwartaalmonitor voor de Detacheringsbranche". De monitor ziet toe op het vierde

Nadere informatie

Graydon Kwartaal Monitor. Kwartaal

Graydon Kwartaal Monitor. Kwartaal Graydon kwartaal monitor Kwartaal 1 216 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Overzicht per branche 5 Vergelijking Q4-214, Q1 215 en Q2 215 Starters per branche 5 Opheffingen per branche 6 Faillissementen

Nadere informatie

Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen

Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen 0 1 Impact verandering bewerkstelligen 2 Triodos IM Duurzaam is meer dan groen Duurzaam financieren en beleggen is het geld van onze klanten zorgvuldig

Nadere informatie

ABN AMRO Energy De schalierevolutie

ABN AMRO Energy De schalierevolutie ABN AMRO Energy De schalierevolutie ABN AMRO Group Economics Sector & Commodity Research Hans van Cleef Sector Econoom Energie Energie: gevolgen van winning schalieolie en -gas Worden de Verenigde Staten

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4

Graydon Kwartaalmonitor. incl Kwartaal 4 Graydon kwartaal monitor incl Kwartaal 4 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Per branche Overzicht Q2, Q3 en Q4 8 Starters per branche 9 Opheffingen per branche 1 Faillissementen per branche 11 Netto-Groei

Nadere informatie

Graydon Kwartaalmonitor. Kwartaal

Graydon Kwartaalmonitor. Kwartaal Graydon kwartaal monitor Kwartaal 3 216 1 Inhoud Inleiding 3 Persbericht 4 Overzicht per branche 6 Vergelijking Q1-216, Q2 216 en Starters per branche 7 Opheffingen per branche 8 Faillissementen per branche

Nadere informatie

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 4 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL, spot

Nadere informatie

21/09/2017 DE WINNAARS ECONOMIE UITDAGINGEN EN KANSEN VAN DE DIGITALE REVOLUTIE. KOEN DE LEUS Brussel, 21/09/2017

21/09/2017 DE WINNAARS ECONOMIE UITDAGINGEN EN KANSEN VAN DE DIGITALE REVOLUTIE. KOEN DE LEUS Brussel, 21/09/2017 DE WINNAARS ECONOMIE UITDAGINGEN EN KANSEN VAN DE DIGITALE REVOLUTIE KOEN DE LEUS Brussel, 21/09/2017 1 2 Stevige productiviteitsgroei leek het nieuwe normaal Brussel 21/09/2017 5 maar begon dan te vertragen

Nadere informatie