Summary. Samenvatting. Limited Joint Mobility en voetproblemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Summary. Samenvatting. Limited Joint Mobility en voetproblemen"

Transcriptie

1 Limited Joint Mobility en voetproblemen Summary Samenvatting Evidence Based Practise is of high importance to Dutch podiatry. Legislation and health insurance-providers increasingly ask for scientific evidence to validate a certain therapy. In Evidence Based Practise evidence for a certain subject is being searched for in scientific literature. In this literature study it is researched whether Evidence Based Practise can produce clarity in prevalence of LJM, pathogenesis of LJM, it s consequences and in which way a podiatrist can most accurately diagnose LJM. Several types of media were used in assessing relevant literature. Mainly the website of www. pubmed.nl and the online database of the university library (http://omega.library.uu.nl) have been assessed excessively. Books of references, present in the school library and the university library of the UMC were also used. LJM is the first apparent clinical complication in diabetes and, in time, spreads itself to joint throughout the entire body. It s manifested in 38 to 50% of all type I, and 50 to 76% of all type II diabetes patients. Connective tissue is affected. Many researchers contribute the cause of LJM to non-enzymatic glycosylation of collagen in the connective tissue. Glucose-derived this process involves a series of chemical reactions resulting in formation of Advanced Glycosylation Endproducts (AGE s) which bind themselves to the collagen. This results in abnormal crosslinking of the glycosyled proteins which preduces a less flexible connective tissue. Non-enzymatic glycosylation also occurs in arteriosclerosis, nephrology en keratin in the stratum coroneum of the footsole. LJM raises plantar pressures which, if sensible neuropathy is present, can ultimately lead to ulceration. Studies of weight-bearing and nonweight-bearing ROM measurements in the first metatarsophalangeal joint compared to measurements with a highly accurate electromagnetic measuring device showed the highest correlation of weight-bearing ROM measurement with the electromagnetic measurement. This literature study has proved that Evidence Based Practise can produce clarity in prevalence of LJM, pathogenesis of LJM, it s consequences and in which way a podiatrist can most accurately diagnose LJM. Keywords: Diabetes Mellitus, Goniometry, Joint motion, Limited Joint Mobility and feet, LJM, Metatarsophalangeal Joint, Plantar Pressure, Ulceration. Evidence Based Practise is voor de podotherapie in Nederland van groot belang. Wetgeving en ziektekosten verzekeraars vragen steeds meer wetenschappelijk bewijs om het gebruik van een bepaalde therapie te onderbouwen. Evidence Based Practise houdt in dat er in wetenschappelijke literatuur naar bewijs wordt gezocht voor een bepaald onderwerp. Probleemstelling bij deze literatuurstudie is: Kan er door middel van Evidence Based Practise duidelijkheid verschaft worden over het voorkomen van Limited Joint Mobility (LJM), de consequenties daarvan en de wijze waarop de podotherapeut LJM het meest accuraat kan diagnostiseren? Er zijn verschillende media geraadpleegd om relevante literatuur te verkrijgen. Vooral de website van en de online database van de universiteitsbibliotheek (http://omega.library.uu.nl) zijn veel geraadpleegd. Daarnaast is er gebruik gemaakt van naslagwerken die aanwezig waren in de mediatheek van de opleiding en die in de universiteitsbibliotheek van het UMC in Utrecht. 1

2 Samenvatting LJM is de eerste aanwijsbare klinische complicatie van diabetes en uit zich naar verloop van tijd in gewrichten van het hele lichaam. Het doet zich voor bij 38 tot 50% van het type I en 50 tot 76% van alle type II diabetes patiënten. Weefsel wat aangedaan raakt is bindweefsel. De oorzaak van LJM wordt door veel onderzoekers toegeschreven aan de non-enzymatische glycosylatie van het collageen in bindweefsel. Onder invloed van hyperglycemie worden er, in dit proces, in een serie van chemische reacties Advanced Glycosylation Endproducts (AGE s) gevormd die zich binden aan het collageen. Hierdoor treedt er een abnormale cross-linking op van de geglycosyleerde proteïnes wat resulteert in het minder flexibel worden van het bindweefsel. Ook bij arteriosclerose, nefropathie en in keratine in het stratum coroneum van voetzool treedt non-enzymatische glycosylatie op. Door LJM ontstaat er een verhoogde plantaire druk onder de voet wat in combinatie met een sensibele neuropathie uiteindelijk tot ulceraties kan leiden. Uit vergelijking van belaste en onbelaste ROM metingen van het MPT I gewricht met een zeer betrouwbaar elektromagnetische meetinstrument, bleek dat de belaste meting van ROM het meest correleerde met de elektromagnetische meting. Deze literatuurstudie heeft aangetoond dat er, door middel van, Evidence Based Practise duidelijk verschaft kan worden over het voorkomen van LJM, de consequenties daarvan en de wijze waarop de podotherapeut LJM het meest accuraat kan diagnosticeren. Methode In deze literatuurstudie is bij het zoeken naar informatie gebruik gemaakt van Evidence Based Practise. Hierbij wordt er in bestaande wetenschappelijke literatuur gezocht naar wetenschappelijk bewijs voor een bepaald onderwerp. De ontwikkeling van de medische wetenschap en recente bezuinigingen in de gezondheidszorg zorgen ervoor dat er van (para)medici een steeds hogere mate van professionaliteit verwacht wordt. Beperkingen van de vergoedingen door ziektekostenverzekeraars zorgen ervoor dat deze in toenemende mate om wetenschappelijk bewijs voor een bepaalde behandeling vragen, alvorens vergoeding van behandelingen toe te staan. Daarnaast is het voor de ontwikkeling van de beroepsgroep van groot belang dat er eenduidigheid bestaat over behandelmethoden. Onderzoek door middel van Evidence Based Practise is hiervoor een zeer geschikt middel. Allereerst werd er een FLP-Format opgesteld voor structurele richtlijnen van de verwerking van gegevens. Er is een overzicht gemaakt waarbij voor elke subvraag werd vermeld wat de inhoud van de verschillende hoofdstukken zijn moest. Hierna werd begonnen met het zoeken van aanvullende informatie. Informatie werd gezocht door het achterhalen van abstracts op de verschillende internet sites. Belangrijkste waren hierbij: library.uu.nl (data-base van de universiteitsbibliotheek van het UMC), en com Het achterhalen van de full-text versies van de abstracts is in de volgende instanties gedaan: Mediatheek Fontys Hogeschool Eindhoven, Medische universiteitsbibliotheek van het Universitair Medisch Centrum (UMC) te Utrecht. In de universiteitsbibliotheek van het UMC bestaat de mogelijkheid om direct full-text articles uit te draaien. Het uitdraaien vanuit de database (http:// omega.library.uu.nl) is echter alleen in de bibliotheek van de universiteit zelf mogelijk. Daarnaast zijn er in beide instanties verschillende boeken gevonden en als literatuur referentie gebruikt. Gebruikte trefwoorden en zoektermen bij het zoeken naar literatuur en informatie omvatten ondermeer: arthrosis, arthritis, (triple) arthrodesis, diabetes mellitus, diabetic complications first ray / 1e straal, goniometry, Limited Joint Mobility and feet, LJM, metatarsophalangeal joint, non-enzymatic glycosylation, prayer s sign, reliability, ROM (Range Of Motion), subtalar joint, validity of combinaties hiervan. Bij het opzoeken van onbekende Engelse woorden is gebruik gemaakt van de website www. allwords.com. Naast de gangbare Engelse woorden waren er erg veel vertalingen voor medische terminologie. Synoniemen werden ook vermeld. De site was erg snel en zeer gebruiksvriendelijk. 2

3 Resultaten Wat is Limited Joint Mobility? In de hedendaagse geneeskunde wordt de term Limited Joint Mobility (LJM) over het algemeen gebruikt wanneer er sprake is van een bewegingsbeperking in gewrichten als complicatie bij Diabetes Mellitus (DM). LJM is de eerst aanwijsbare klinische complicatie van DM en begint meestal met een bilaterale extensiebeperking van de vijfde vinger welke zich verspreid naar de andere vingers. Een andere benaming van LJM is dan ook diabetische chieroarthropathie. Deze benaming suggereert echter ten onrechte dat de aandoening zich uitsluitend beperkt tot de handen (chiero~ = met betrekking tot de hand). LJM uit zich in gewrichten van het gehele lichaam 9,10 en ontstaat bij 38 tot 50% van de type I en 50 tot 76% van alle type II diabetes patiënten. Wel moet er, vooral bij type II diabetes patiënten, rekening gehouden worden dat bij ongeveer 20% van alle (niet diabetische) ouderen ook LJM optreedt 30. De bewegingsbeperking aan de handen ontstaat doordat er een verdikking van subcutaan weefsel, peesscheden van de flexoren en soms de periarticulaire huid optreedt. De huid krijgt dan een verdikte, bleke en wasachtig uiterlijk 6,9,10. Gewrichten door het hele lichaam kunnen aangedaan raken, zoals de ruggengraat en schouder-, elleboog-, knie-, enkel- en voet gewrichten 2,4. Hierbij treedt een verstijving van het periarticulaire bindweefsel op. Dit wordt veroorzaakt door non-enzymatische glycosylation. Aangedane gewrichten worden stugger en de Range of Motion (ROM) ervan neemt af. Gewrichten die aangedaan raken en het meest van belang zijn voor de podotherapie zijn: het talocrurale, het subtalair gewricht en het eerste metatarsophalangeale (MPT I) gewricht 7,8. In wetenschappelijk onderzoek worden deze gewrichten over het algemeen gemeten. Dit vanwege hun belang bij de normale afwikkeling en schokdemping van de voet tijdens het gaan en de goede reproduceerbaarheid van de metingen (mits kundig uitgevoerd) 4. Metingen worden verricht met behulp van een goniometer en/of plurimeter. Wanneer er een bewegelijkheidsbeperking in de voet aanwezig blijkt te zijn dan zal de normale biomechanica van het gaan verstoord worden. Dit leidt tot verschuiving en verhoging van plantaire overdruk onder de voet. In combinatie met een sensibele neuropathie kan dit leiden tot ulceraties8. Op de pathogenese, consequenties en diagnostiek van LJM bij DM wordt in latere hoofdstukken gedetailleerder ingegaan. Zoals gezegd spreekt men in de hedendaagse geneeskunde van LJM wanneer er sprake is van een bewegingsbeperking in gewrichten als complicatie bij DM. Wanneer men de term Limited Joint Mobility echter een letterlijke vertaling zou moeten geven, dan zou deze beperkte gewrichtsbewegelijkheid zijn. Er zijn erg veel aandoeningen waarbij, op welke manier dan ook, een beperking in de bewegelijkheid van een gewricht optreedt. Uit de vertaling zou men dan ook af kunnen leiden dat er sprake is van LJM, wanneer er zich bij een willekeurige aandoening een beperking in de Range of Motion (ROM) of bewegingsuitslag binnen een gewricht voordoet. Om daarom een beeld te krijgen van gewrichtsbeperkingen in het algemeen, worden in dit hoofdstuk, ook andere aandoeningen globaal beschreven waarbij een gewrichtsbeperking kan optreden. In latere hoofdstukken wordt er alleen ingegaan op de aspecten van LJM bij Diabetes Mellitus. Dit om voldoende overzicht te houden over het fenomeen Limited Joint mobility. Reuma Naast DM is reuma één van de meest bekende aandoening waarbij bewegelijkheidbeperkingen voorkomen. Reuma is een verzamelnaam voor een groot aantal aandoeningen waarbij er zich ontstekingsreacties voordoen aan het bewegingsapparaat. Enkele voorbeelden van reumatische aandoeningen worden hieronder beschreven. Bij artritis (één van de verschillende uitingsvormen van reuma) raken de membrana synovialis, de capsula fibrosa van een gewricht ontstoken. Door zwelling (één van de kenmerken van een ontsteking) wordt het gewrichtskapsel minder rekbaar waardoor er functio laesa optreedt; een verminderde mobiliteit van het betreffende gewricht. Tevens ontstaat er een plaatselijke vochtophoping, of oedeem door vasodilatatie 28 en toename van het synoviale vocht wat voor de gewrichtssmering zorgt. Het, bij vasodilatatie, uittredende vocht kan de bewegelijkheid van het gewricht nadelig beïnvloeden. Pijn bij beweging van het gewrichtskapsel zorgt er ook voor dat het gewricht minder goed functioneert 31. Reumatoïde Artritis (RA) wordt vooral gekenmerkt door een chronische, symmetrische polyartritis. Hierbij raken dus meer dan drie gewrichten aangedaan. Bij RA raken ook de membrana synovialia aangedaan. Dit hoeft niet per definitie beperkt te blijven tot gewrichten. Ontstekingen kunnen ook ontstaan in bursae (bursitis), peesscheden (tendovaginitis) 31. Jicht is een stofwisselingsziekte 3

4 en, in tegenstelling tot de meeste reumatische aandoeningen, geen dírecte ziekte van het bindweefsel. Men noemt jicht ook wel artritis urica 28. Jicht ontstaat wanneer uraatkristallen zich ophopen in het kapsel van een gewricht. Dit gebeurt wanneer er jarenlang een hoge urinezuurspiegel in het bloed aanwezig is. Op een gegeven moment vallen de uraatdepots uiteen in microkristallen welke een heftige ontstekingsreaktie van de membrana synovialis veroorzaken 28, 31. Men spreekt in dit geval van een jichtaanval. In het begin doet jicht zich meestal voor in eerste metatarsophalangeale gewricht (MTP I). De aandoening is tegenwoordig goed te behandelen maar wanneer men niet behandelt kan op den duur een chronische, polyarticulaire vorm van artritis ontstaan. Gewrichtsbeperkingen die zich bij een reumatische aandoening voordoen geschieden volgens het, voor het betreffende gewricht, capsulaire patroon. Dit houdt in dat de bewegingen in het het gewricht volgens een vast patroon beperkt raken. Wanneer er, in een later stadium van reuma, echter erosie van het bot optreedt, dan kan dit voor verdere beperkingen zorgen die anders zijn dan die volgens het capsulaire patroon 31. Er bestaan nog vele andere reumatische aandoening, maar het voert voor deze literatuurstudie te ver om alle reumatische aandoeningen te beschrijven. Artrose Bij artrose staat de degeneratie van het gewrichtskraakbeen centraal. Deze degeneratie verloopt in verschillende stadia. De gewrichtsbeperking die uiteindelijk op kan treden wordt veroorzaakt doordat de degeneratie van het gewrichtskraakbeen een vernauwing van de gewrichtsspleet tot gevolg heeft. Op zich heeft dit alleen al een beperking tot gevolg, maar ook worden de ligamenten hierdoor in verhouding te lang en kan het gewricht een verkeerde stand innemen, instabiel en/of hypermobiel worden en daardoor gaan bewegen volgens een abnormaal traject. De gevolgen hiervan zijn mechanische irritatie van de ligamenten, een traumatische synoviïtis en overbelasting van pezen en spieren. Deze pezen en spieren moeten namelijk harder werken om het gewricht nog normaal te laten functioneren. Door een verstoorde gewrichtsfunctie vermindert de schokdemping waarop het subchondrale bot reageert met verdikking (osteosclerose). Door verhoogde, langdurige trekkrachten die inwerken op de aanhechtingen van ligamenten en pezen kan osteofytvorming optreden. Ook deze kunnen de beweging in het gewricht remmen 31. Letsel of aandoeningen van pezen, ligamenten, bursae en spieren. Beperkingen in de bewegingsuitslagen van gewrichten die hun oorzaak vinden in letsel van pezen, ligamenten, bursae en spieren hebben niet zo zeer iets van doen met het gewricht zelf, als wel met de functio laesa van de aangedane structuur. Verschillende letsels kunnen veroorzaakt worden door langdurige mechanische overbelasting, waardoor surmenages of uiteindelijk ontstekingen aan de aangedane structuren ontstaan. Daarnaast kan een eventuele ontsteking, bijvoorbeeld bij een peesontsteking, onderdeel zijn van een algemene ontstekingsziekte (zoals RA). Ook kunnen beperkingen optreden als gevolg van (partiële) rupturen van bijvoorbeeld pezen en ligamenten na een distorsie. Kort na dit trauma is er meestal sprake van zwelling en bewegingsbeperking van het getroffen gewricht (hematoom, hydrops) 31. Fracturen Een fractuur kan in principe in ieder bot van het lichaam optreden en ontstaat in de meerderheid van de gevallen door een acuut trauma. Een uitzondering hierop is de marsfractuur waarbij een breuk ontstaat aan de tweede metarasale door overbelasting bij lang lopen, vanwaar de naam marsfractuur. Fracturen die voor kunnen komen aan de voet zijn onder andere fracturen aan de calcaneus, talus, metatarsalia, de digiti. Ook kunnen de zogenaamde avulsiefracturen ontstaan. Hierbij breekt een botstuk, onder invloed van extreme trekkrachten van een pees, af op de plaats waar de pees aanhecht. Avulsiefracturen treden vaak op bij de tuberositas os naviculare, tuberositas os metatarsale V en de tuber calcaneï 26. Wanneer de breuklijn van een fractuur door het kraakbeen van een gewricht loopt, de zogenaamde intra-articulaire fractuur, kan er artrose ontstaan 31. Postoperatief Er zijn verschillende operatietechnieken waarbij opzettelijk gewrichten verstijfd worden. Hierbij worden de articulerende gewrichtsvlakken operatief met elkaar verbonden en vervalt de totale functie van het gewricht. Men noemt een operatie waarbij een gewricht verstijfd wordt artrodese. Bekende voorbeelden van artrodesen zijn de drievoudige artrodese (de zogenaamde triple arthrodesis ) van de enkel, en de artrodese van het eerste MTP gewricht. Bij een drievoudige artrodese van de enkel worden operatief de gewrichtsvlakken van de talus en calcaneus, talus en os naviculare, en calcaneus en os cuboïdeum met elkaar verbonden. Indicatie voor de 4

5 operatie zijn: artrose van het onderste spronggewricht, een (rest)klompvoet, extreme holvoet, rigide platvoet, RA aan de achtervoet en polio of andere paresen 22. Bij de artrodese van het MTP I gewricht wordt de functie van het MTP I gewricht opgeheven door de gewrichtsvlakken van os metatarsale I (distaal) en de proximale phalanx van de hallux (proximaal) te verwijderen en de botstukken met elkaar te verbinden. Wanneer dit op een juiste manier is gebeurd dan staat de teen iets in extensie waardoor er een betere loopfunctie ontstaat. Indicatie voor deze operatie kunnen zijn: hallux valgus zonder artrose, maar met pijn door een mediale bunion (exostose) en recidiverende bursitis of een hallux rigidus, indien deze pijnlijk is 22. Congenitaal Congenitale afwijkingen waarbij bewegelijkheidbeperkingen optreden hebben vaak betrekking op de gehele voet en niet zo zeer op één enkel gewricht. Een voorbeeld hierbij is de talipes equinovarus (klompvoet). Hierbij staat de voet in een equinusstand in de enkelvork, en is deze om de talus in varus gedraaid. Het os naviculare is naar mediaal verplaatst, maar ook de taluskop wijst te veel naar mediaal. Ook het os cuboïdeum is ten opzichte van de calcaneus naar mediaal verplaatst. De hele voorvoet staat daardoor in adductie. Een tarsale coalitie is een veel voorkomende oorzaak van pijn in de voet bij actieve jongeren. Een tarsale coalitie is een abnormale verbinding tussen twee of meer beenderen in de middenen achtervoet. Deze verbinding kan fibreus, cartilagineus (synchondrose) of ossaal (synostose) zijn. In de congenitale vorm ontstaat de tarsale coalitie wanneer het ontwikkelende mesenchym er niet in slaagt te scheiden. Dit komt bij ongeveer 1% van de bevolking voor, waarbij coalities van het talocalcaneale gewricht en het calcaneonaviculaire gewricht de meest voorkomende vormen zijn. Symptomen zijn pijn het subtalaire gewricht of de achtervoet welke belastingsafhankelijk zijn en een toename in enkeldistorsies. Klinische tekenen bestaan uit een rigide platvoet, spasmen van de peroneusspieren, pijn bij inversie van de voet, een beperking van de beweging van het subtalaire gewricht, afwezigheid van hielvarus bij tenenstand en het niet op de laterale voetrand kunnen lopen. In het verleden werd er een triple artrodese uitgevoerd wanneer conservatieve behandeling geen effect had, maar tegenwoordig bestaat behandeling uit het operatief scheiden van de verbonden gewrichtsvlakken. Uitgangspunt hierbij is dat de gewrichtsfunctie behouden blijft 14. Wat is de pathogenese van Limited Joint Mobility bij Diabetes Mellitus? Weefsel wat aangedaan raakt en met name voor LJM in de voeten van belang is, is bindweefsel. Bindweefsel ontstaat uit het mesenchiem. Een embryonaal weefsel van waaruit zich uiteindelijk ook botweefsel, kraakbeen en bloedcellen ontwikkelen. Bindweefsel bestaat uit drie verschillende elementen: tussencelstof (groundsubstance), vezels (collagene- elastische- en reticulairevezels) en cellen (o.a.: blasten, actieve mototische cellen die de tussencelstof en de verschillende soorten vezels produceren). In de tussencelstof bevinden zich de verschillende vezels. Deze combinatie van grondsubstantie en de vezels vormen de extracellulaire matrix. In die matrix bevinden zich ook zoge- naamde cell adhesion proteins deze dienen voornamelijk als een soort lijm die ervoor zorgt dat de cellen van het bindweefsel zich kunnen verbinden met matrix elementen (vezels etc.). In deze matrix komen ook zogenaamde glycosaminoglycanen of GAG s voor. Deze GAG s zijn strengvormig en in elkaar verstrengeld waardoor water gevangen raakt. Hierdoor ontstaat een substantie die kan variëren van een vloeistof tot een semi-stijve gehydratteerde gel. De relatieve hoeveelheid van GAG s bepalen de eigenschappen van de matrix. Bijvoorbeeld: hoe hoger het GAG gehalte, hoe stijver de grondsubstantie is. De grondsubstantie bestaat dus onder andere uit vocht en functioneert daardoor als een soort voedingsbodem waarin voedingsstoffen en andere opgeloste stoffen via diffusie verspreiden tussen capillairen en cellen. Vezels die zich in de grondsubstantie bevinden maken het geheel wat stugger en hindert de diffusie enigszins 27. Zoals gezegd bevinden er verschillende soorten vezels in de matrix. Het gehalte van die vezels en de combinatie daarvan hebben wederom invloed op de samenstelling en eigenschappen van het betreffende bindweefsel. Er zijn drie soorten vezels: collagene-, elastische- en reticulairevezels. Collagene vezels zijn het meest aanwezig en voornamelijk opgebouwd uit het fibreus proteïne collageen. Collageen moleculen worden in de extracellulaire matrix uitgescheiden waar zij zich spontaan aan elkaar koppelen door cross-linking. Collagene vezels zijn zeer sterk en maken dat de matrix bestand is tegen erg hoge longitudinale stress. Collage vezels zijn sterker dan stalen vezels van dezelfde lengte. Door hun witte uiterlijk worden collagene 5

6 vezels ook wel witte vezels genoemd. Elastische vezels zijn opgebouwd uit een ander fibreus proteïne; elastine. Elastine heeft een willekeurige gekronkelde structuur wat de mogelijkheid geeft om uit te rekken en op te rollen als bijvoorbeeld een rubberen elastiek. De aanwezigheid van elastische vezels in de matrix geven het een meer veerkrachtigere eigenschap. Bindweefsel kan echter maar zover uitgerekt worden totdat de touwachtige collagene vezels op rek komen te staan. Wanneer de spanning vermindert dan veert het bindweefsel door de elastische vezels weer terug in haar oorspronkelijke lengte en vorm. Elastische vezels worden onder andere gevonden in de huid, longen en de wanden van bloedvaten. Dus op plaatsen waar meer elasticiteit nodig is. Ze hebben een geel uiterlijk en worden dan ook wel gele vezels genoemd. Reticulaire vezels zijn fijne collegene vezels (deze hebben een iets andere opbouw en vorm dan de bovengenoemde collagene vezels). Ze zijn erg vertakt en vormen zo een fijn netwerk van collagene vezels wat kleine bloedvaten omringt en weefsel van organen ondersteunt 27. Naast de grondsubstantie en verschillende soorten vezels bevinden zich ook dus verschillende typen cellen in het bindweefsel. Belangrijkste hierbij zijn de ongedifferentieerde cellen of blasten. In bindweefsel zijn dit de fibroblasten. Omdat zij allen afkomstig zijn van het embryonale mesenchiem, en dus min of meer aan elkaar gerelateerd zijn kunnen, afhankelijk van het weefseltype dit onder andere ook chondroblasten (kraakbeen), osteoblasten (botweefsel) of hemocytoblasten (bloed) zijn. Wanneer de fibroblasten de matrixbestanddelen hebben uitgescheiden dan nemen zij hun volwassen vorm aan waarbij zij minder actief zijn. Echter, wanneer het weefsel beschadigd raakt, kunnen zij wederom actief worden en de matrix repareren en regenereren. In het bindweefsel bevinden zich nog andere cellen, zoals vetcellen waarin voedingsstoffen worden opgeslagen, en cellen die vrijelijk in het bindweefsel kunnen migreren zoals witte bloedcellen (neutrofiele, oesinofiele en lymfocyten) en andere celtypen die reageren op weefselbeschadigingen zoals mestcellen, macrofagen en antilichaamproducerende plasma cellen 27. Bindweefsel heeft twee verschillende subklassen: los bindweefsel (Eng. loose connective tissue ) en dicht bindweefsel (Eng. dense connective tissue). Voor gewrichten (en dus ook voor LJM) is dense bindweefsel van belang. Ook dense bindweefsel is onder te verdelen in verschillende vormen met verschillende eigenschappen. Dense regelmatig, dense onregelmatig en elastisch bindweefsel. Dense regelmatig bindweefsel bestaat uit dicht opeengestapelde bundels van collagene vezels, die parallel lopen aan elkaar. Onder de microscoop heeft het bindweefsel een golfachtige vorm. Door deze vorm is het bindweefsel tot op zeker hoogte uitrekbaar en is het uitstekend bestand tegen krachten die in één richting trekken. Ligamenten en pezen zijn opgebouwd uit dense regelmatig bindweefsel. ligamenten zorgen onder andere ervoor dat gewrichten bij elkaar gehouden worden. In sommige ligamenten (zoals de ligamenta Nuchae et flava die de verschillende vertebrae met elkaar verbinden) komen zoveel elastische vezels voor dat bindweefsel wordt genoemd om het te onder- scheiden van de andere soorten dense bindweefsel. De laatste vorm van dense bindweefsel is dense onregelmatig bindweefsel. Het bestaat in principe uit de zelfde elementen als dense regelmatig bindweefsel maar de bundels collagene vezels zijn veel dikker en zijn onregelmatig gerangschikt; zij lopen in meerdere vlakken. Door deze opbouw is het bestand tegen trekkrachten die uit verschillende richtingen komen. Gewrichtskapsels zijn opgebouwd uit deze vorm van bindweefsel 27. Bij LJM treedt er dus een verstijving en verdikking op van het dense onregelmatige bindweefsel wat zich rondom een gewricht (periarticulair) bevindt30. De oorzaak van deze verandering wordt door veel onderzoekers toegeschreven aan de non-enzymatische glycosylatie van het collageen in bindweefsel 6, Onder invloed van hyperglycemie worden er in dit proces, in een serie van chemische reacties, Advanced Glycosylation Endproducts (AGE s) gevormd die zich binden aan het collageen 19. Hierdoor treedt er een abnormale cross-linking op van de geglycosyleerde proteïnes 23, 30. De collagene vezels in het bindweefsel verbinden zich sneller met elkaar dan bij crosslinking in gezonde individuen, bij wie dit proces veel langzamer gaat19. Belangrijk hierbij is dat de mate waarin deze glycosylatie optreedt afhankelijk is van de glucoseconcentratie en dat deze reactie irreversibel is. Daarnaast is er in vitro bewijs gevonden dat dit proces, wanneer eenmaal geïnitieerd, zich ook voortzet zónder de aanwezigheid van glucose. Dit zou dus kunnen betekenen dat de progressie van diabetische complicaties geassocieerd met glycosylatie mogelijk niet behandeld of verhinderd kan worden door 6

7 behandeling c.q. controle van de hyperglycemie 23. Vasan et al 19. deden onderzoek naar de eventuele toepassing van een stof genaamd ALT-711 dat de cross-links door AGE s kan verbreken. ALT-711 wordt echter nog op proefdieren getest, en het exacte mechanisme van het verbreken van de cross -links wordt is nog niet geheel begrepen. Ook van aspirine is aangetoond dat het non-enzymatische glycosylatie blokkeert, zowel in vitro als in vivo 3. Non-enzymatische glycosylatie doet zich niet alleen voor in collageen, maar is bij diabetes ook aangetoond in andere proteïnen als tubuline, fibrine en keratine 23. Met name de nonenzymatische glycosylatie van keratine kan ook van belang zijn voor de podotherapeut. Het stratum coroneum, de meest oppervlakkige laag van de huid, bestaat uit dode epitheelcellen die volledig gevuld zijn met keratine. Delbridge et al. 3 toonden aan dat keratine in het stratum coroneum van de voetzool een verhoogde non-enzymatische glycosylatie ondergaat bij DM. Daarbij bevonden zij dat er een significant verschil in van de mate van non-enzymatische glycosylatie van keratine bij diabeten met ulcera ten opzichten van diabeten zonder ulcera. Het leek de auteurs een gerede mogelijkheid dat veranderingen in de keratine door nonenzymatische glycosylatie consequenties had voor de fysieke eigenschappen van oppervlakkige huidlagen en dat deze een mogelijke rol zouden kunnen spelen in het ontstaan van ulcera. Dit zou kunnen komen doordat de overdruk onder de voet geconcentreerd wordt op één bepaald punt in plaats van geleiding over een grotere oppervlakte 23. Verder onderzoek is echter nodig om concreet bewijs te vinden. Er zijn aanwijzingen en verbanden gevonden tussen LJM en verscheidene complicaties bij DM. Bij bijna alle complicaties werd non-enzymatische glycosylatie van collageen hiermee in verband gebracht. Sims et al. 17 concludeerden dat arteriosclerose veroorzaakt wordt door non-enzymatische glycosylatie in het collagene bindweefsel van bloedvaten, resulterend in een verstijving van arteriën. Bij nefropathie werd nonenzymatische glycosylatie en daardoor een toename van cross-linking bij de glomerulus gevonden 7. Duffin et al 7. vonden een relatie tussen LJM en microvasculaire complicaties bij adolescenten met type I diabetes. Retinopathie werd geassocieerd met LJM van het subtalair gewricht, MTP I gewricht, en gewrichten aan de handen. Een verhoogde AER waarde ( Albumine Excretion Rate ) werd geassocieerd met LJM in het subtalair gewricht en MTP I gewricht. Een verhoogde AER waarde kan een indicatie voor nefropathie zijn. Zij stelden ook dat de duur van DM een risicofactor is voor het ontstaan van LJM en microvasculaire complicaties. Ook Frost et al. 10 toonden aan dat proefpersonen met LJM significant langer leden aan DM. Ook toonden zij aan dat proefpersonen een significant hogere systolische en diastolische bloeddruk hadden. De auteurs bevonden daarnaast ook verschillen tussen mannen en vrouwen. Vooral bij mannen werden er significante verschillen gevonden. Mannen met LJM hadden vaker een verhoogde bloeddruk, nefropathie en retinopathie dan mannen zonder LJM. Bij vrouwen met of zonder LJM werd er geen significant verband gevonden in de aanwezigheid van verhoogde bloeddruk, nefropathie en retinopathie. Echter, vrouwen hebben over het algemeen flexibelere gewrichten dan mannen. Het zou daardoor kunnen zijn, zo stelden de auteurs, dat deze verhoogde flexibiliteit (ten opzichte van mannen) eventuele verbanden gemaskeerd hebben 10. Het blijft onduidelijk of LJM slechts voorkomt bij die complicaties of dat LJM juist een voorspelling daarvan is 10. Wat zijn de consequenties van Limited Joint Mobility? Hiervoor is beschreven hoe het proces van de bindweefselverandering verloopt. Door non-enzymatische glycosylatie ontstaat er een toename van cross-linking van de collagene vezels in het bindweefsel. Hierdoor wordt het weefsel stugger en neemt door de verstijving van het bindweefsel de bewegelijkheid en flexibiliteit van gewrichtskapsels en ligamenten af. Dit heeft tot gevolg dat de range of motion (ROM) van de gewrichten afneemt. Wanneer er zich een afwijking in de bewegingsuitslag van een gewricht voordoet dan zal dit biomechanische consequenties hebben 30 en zal de afwikkeling van- en drukverdeling onder de voet tijdens het gaan beïnvloed worden. Wetenschappelijk onderzoek heeft vele gevallen verbanden aangetoond tussen LJM en het ontstaan van ulceraties 9, 10, 30. Met name LJM in het subtalairgewricht is van belang bij de diabetische voet, omdat bewegingsbeperkingen van dit gewricht een verhoging van de plantaire overdruk kan veroorzaken. Tijdens het gaan moet de voet mobiel zijn om zich aan te passen aan ongelijke oppervlakken en moet deze helpen met schokabsorptie. Van de hiellanding tot de midstancefase treedt pronatie op in het subtalairgewricht en wordt daarna gevolgd door supinatie in de propulsiefase waarbij de 7

8 voet optreedt als een rigide hefboom. De schokabsorptie door de voet raakt verstoord wanneer er LJM optreedt in het subtalairgewricht en hierdoor kunnen plantaire overdruk onder de voet toenemen 8. Wanneer er LJM in de voet optreedt dan loopt de voorvoet het meeste gevaar op schade als gevolg van de bewegelijkheidbeperking 30. Een beperking in het talocrurale gewricht en het MPT I gewricht verhinderd de normale afwikkeling van de voet tijdens het gaan. LJM in het talocrurale gewricht leidt tot een vervroegde hiellift en daarmee vervroegde belasting van de voorvoet. Dit kan leiden tot een overdruk onder de voorvoet 5. LJM in de eerste straal kan leiden tot een verhoogde plantaire druk onder het MTP I gewricht 1. Beperking in de dorsaalflexie van het MTP I kan een afwijkend gangpatroon veroorzaken 13. Tijdens de afwikkeling zal de hallux niet meer als afzetpunt gebruikt kunnen worden. Hierdoor wordt de voet gedwongen om de afwikkeling over de 2e en 3e straal voort te zetten. Met een toename van de plantaire overdruk onder de capita metatarsalia II en III als gevolg. Dit veroorzaakt ter plaatse een overbelasting van de huid en er treedt vorming hyperkeratosevorming op 30. Ook de toename van hyperkeratose zorgt voor een toename van druk onder de voet. Als gevolg van een verstijving van het MTP I gewricht kan er ook een ulcus ontstaan aan de hallux 24. Doordat er in het MTP I gewricht onvoldoende schokabsorptie optreedt wordt de hallux vervroegd in de gangcyclus belast. Door de onvoldoende schokabsorptie worden de krachten niet voldoende opgevangen, wat een vergrote druk onder de hallux veroorzaakt 5. Het stugger worden van het kapsel betekent ook dat het weefsel minder veerkrachtig wordt. Het kan dus de krachten (grondreactiekrachten) die er op inwerken tijdens belasting minder goed verwerken. Ook hierdoor neemt de piekdruk onder het gewricht toe 5. Ook de toename van cross-linking van keratine in de huid van de voetzool en de daarmee gepaard gaande veranderende warm up: - schrijf het alfabet gebruik makend van de hallux, bilateraal rek-oefeningen (ieder 5 sets): 1 passieve dorsaalflexie en plantairflexie van de MTP-gewrichten, in iedere richting 10 seconden vasthouden 2 actieve dorsaalflexie en plantairflexie van de MTP-gewrichten, in iedere richting 10 seconden vasthouden 3 zittend passieve dorsaalflexie en plantairflexie waarbij lichaamsgewicht gedeeltelijk wordt toegepast op de MTP-gewrichten, in iedere richting 10 seconden vasthouden 4 actieve dorsaalflexie en plantairflexie van de enkels, in iedere richting 10 seconden vasthouden 5 actieve supinatie en pronatie van het subtalairgewrichten, in iedere richting 10 seconden vasthouden 6 staand de m. Gastrocnemius rekken, in iedere richting 10 seconden vasthouden 7 staand de m. Soleus rekken, in iedere richting 10 seconden vasthouden cool-down: masseren: 30 seconden aan de voorvoet, middenvoet, achtervoet en posterior gedeelte van het onderste eenderde deel van het been, bilateraal Figuur 1. Oefenprogramma volgens Goldsmit et al. 9 eigenschappen van de huid kunnen voor hogere plantaire druk zorgen en daardoor een toenemend risico opleveren voor de vorming van ulcera 3. Onderzoek heeft uitgewezen dat ulcera alleen ontstaan wanneer er naast de plantaire overdruk (door de LJM) ook een sensibele neuropathie aanwezig is. Het ontbreken hiervan heeft tot gevolg dat de waarschuwende pijnwaarneming ook ontbreekt. Hierdoor wordt de plantaire overdruk niet bemerkt en raakt het weefsel overbelast door de krachten die er op inwerken. Dit veroorzaakt een beschadiging van het weefsel met ulceraties en mogelijk amputaties tot gevolg 21, 30. Doordat bij LJM het bindweefsel rondom het gewricht raakt aangedaan en niet de botstructuren, zouden mobilisatietechnieken uitkomst kunnen bieden bij het verminderen van de mechanische gevolgen van LJM7. Dijs et al.6 bevonden dat fysiotherapie voor de voeten een gunstig effect had op de mate van LJM bij diabetici. Daarbij bevonden zij echter dat er na ongeveer drie maanden weer bewegingsbeperkingen optraden wanneer men met de therapie stopte. Zij stelden dat er onderzoek gedaan dient te worden naar een herhalende periodieke vorm van fysiotherapie. Goldsmit et al.12 behaalde goede resultaten met hun onderzoek naar een oefenprogramma wat patiënten, na instructie, onbegeleid thuis konden uitvoeren. Zij stelden dat het door hen opgestelde programma, het risico op ulceraties mogelijk vermindert. Tot zover het eerste deel over Limited Joint Mobility. In het volgende nummer wordt de vraag gesteld hoe LJM kan worden vastgesteld. Barry van Zelst 8

Auteur(s): H. Faber Titel: Afzetten en hielspoor Jaargang: 17 Jaartal: 1999 Nummer: 4 Oorspronkelijke paginanummers: 175-184

Auteur(s): H. Faber Titel: Afzetten en hielspoor Jaargang: 17 Jaartal: 1999 Nummer: 4 Oorspronkelijke paginanummers: 175-184 Auteur(s): H. Faber Titel: Afzetten en hielspoor Jaargang: 17 Jaartal: 1999 Nummer: 4 Oorspronkelijke paginanummers: 175-184 Deze online uitgave mag, onder duidelijke bronvermelding, vrij gebruikt worden

Nadere informatie

Vroegtijdig signaleren van de risico s van de DM-voet

Vroegtijdig signaleren van de risico s van de DM-voet Vroegtijdig signaleren van de risico s van de DM-voet Door Monique Gouw Doelstelling Herkennen van een diabetische voet, op de juiste wijze een screening uitvoeren en wanneer nodig doorverwijzen naar de

Nadere informatie

200 soorten reuma. Voeten en reuma. Bewegingsapparaat. Oorzaken. Anatomie van de voet. Anatomie van de voet 22-4-2015.

200 soorten reuma. Voeten en reuma. Bewegingsapparaat. Oorzaken. Anatomie van de voet. Anatomie van de voet 22-4-2015. 200 soorten reuma 80-96% reumapatiënten heeft voetklachten Voeten en reuma Reuma / reumatiek aandoeningen van het bewegingsapparaat niet traumatisch neurologisch of aangeboren Bewegingsapparaat skelet

Nadere informatie

Achillodynie, Achillespeesklachten, Achillotendinopathie

Achillodynie, Achillespeesklachten, Achillotendinopathie Achillodynie, Achillespeesklachten, Achillotendinopathie De grootste en sterkste pees van het lichaam, de Achillespees is een kwetsbare plek. Achillespeesklachten vormen 6,5-11% van de blessures bij hardlopers.

Nadere informatie

WAT VOOR VOETEN HEEFT U?

WAT VOOR VOETEN HEEFT U? WAT VOOR VOETEN HEEFT U? Voetanalyse in de klinische praktijk de resultaten 1 AANLEIDING / DOEL Creëren van meer eenduidigheid: - Voetkenmerken - Meetapparatuur - Voettypes 2 AANPAK Expert 1 Expert 2 Expert

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

Geschreven door Martijn Raaijmaakers zaterdag, 14 november 2009 14:37 - Laatst aangepast zaterdag, 24 november 2012 09:28

Geschreven door Martijn Raaijmaakers zaterdag, 14 november 2009 14:37 - Laatst aangepast zaterdag, 24 november 2012 09:28 Hallux valgus Hallux is de medische term voor grote teen en valgus staat voor een standafwijking naar buiten. Hallux valgus betekent dus dat de grote teen naar buiten staat. Door de standafwijking ontstaat

Nadere informatie

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding DC 14 Het bewegingsstelsel 1 Inleiding Wij bewegen voortdurend. Om dat mogelijk te maken, hebben we een heel systeem. Dat systeem bestaat voornamelijk uit beenderen, gewrichten en spieren. De spieren worden

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 1. WAT IS JUVENIELE SPONDYLARTROPATHIE/ENTHESITIS GERELATEERDE ARTRITIS

Nadere informatie

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands

Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy. Chapter 10. Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Samenvatting in het Nederlands Chapter 10 Peggy Roestenberg - The role of CTGF in diabetic nephropathy DIABETES MELLITUS Diabetes mellitus, in de volksmond beter bekend als suikerziekte of diabetes,

Nadere informatie

Fasciitis Plantaris en Hielspoor

Fasciitis Plantaris en Hielspoor Fasciitis Plantaris en Hielspoor Fasciitis Plantaris is de meest voorkomende oorzaak van pijn aan de onderzijde van de hiel. Ongeveer 2 miljoen patiënten per jaar worden daaraan behandeld in de Verenigde

Nadere informatie

Voetscreeningsprotocol Isala Klinieken

Voetscreeningsprotocol Isala Klinieken Ponsplaatje Voetscreeningsprotocol Isala Klinieken Arts: DV:. Invullen: noteer Ja of Nee in de hokjes Datum Anamnese Rechts Links Rechts Links Rechts Links 1. voorgeschiedenis: ulcus of amputatie 2. claudicatio

Nadere informatie

Ligamentaire laesie enkelgewricht

Ligamentaire laesie enkelgewricht Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl Ligamentaire

Nadere informatie

Voetzorg bij diabetes

Voetzorg bij diabetes Voetzorg bij diabetes Voetzorg 2015 Internist hoofdbehandelaar Wat is er anders in 2015? Mieke Pero 24-02-2015 Agenda Welkom De diabetische voet College Voor Zorgverzekeringen (CVZ, tegenwoordig ZIN) Zorgmodule

Nadere informatie

Capabel Examens 2011 Pagina 1

Capabel Examens 2011 Pagina 1 1. Door de werking van welke spier wordt een hallux valgus verergerd? A) Door de korte buiger van de grote teen. B) Door de korte strekker van de grote teen. C) Door de lange buiger van de grote teen.

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse samenvatting Wereldwijd zijn er miljoenen mensen met diabetes mellitus, hetgeen resulteert in aanzienlijke morbiditeit en mortaliteit. Bekende oogheelkundige complicaties

Nadere informatie

Dm voet. 21 november 2012 Mini-symposium DM

Dm voet. 21 november 2012 Mini-symposium DM Dm voet 21 november 2012 Mini-symposium DM Agenda Ø Definitie van de dm voet Ø Wie wat hoe Ø Simmsclassificatie Ø Voetonderzoek Ø Verwijzing Ø Take-homemessage Defenitie DM Voet Ø Verscheidenheid aan voetafwijkingen

Nadere informatie

Bewegingsapparaat, 'het jonge kind'

Bewegingsapparaat, 'het jonge kind' Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat, 'het jonge kind' M.A. Witlox 20-5-2015 Inhoud Vogelvlucht Ontwikkeling en groei As en stand Heup Wervelkolom Voet 1 Team kinderorthopaedie Prof.

Nadere informatie

1.2.3 Vooruitblik... 9

1.2.3 Vooruitblik... 9 XIII 1 Bindweefsel als een organiserend systeem...................................... 1 1.1 Van scheiden en verbinden............................................................ 2 1.2 Verbinden en scheiden

Nadere informatie

Ligamentair letsel kniegewricht

Ligamentair letsel kniegewricht Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl Ligamentair letsel

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Wanneer moet je starten met voetcontrole bij kinderen en tieners met DM? 4. Voetverzorgingsadviezen voor kinderen en tieners met DM 5

INHOUDSOPGAVE. Wanneer moet je starten met voetcontrole bij kinderen en tieners met DM? 4. Voetverzorgingsadviezen voor kinderen en tieners met DM 5 INHOUDSOPGAVE Voorwoord 3 Wanneer moet je starten met voetcontrole bij kinderen en tieners met DM? 4 Voetverzorgingsadviezen voor kinderen en tieners met DM 5 Schoenadviezen voor kinderen en tieners met

Nadere informatie

Casus. Achillespeesklachten. Differentiaal diagnose. Anatomie. Rhijn Visser Sportarts

Casus. Achillespeesklachten. Differentiaal diagnose. Anatomie. Rhijn Visser Sportarts Casus Achillespeesklachten Rhijn Visser Sportarts Peter, een 35-jarige lange afstandloper, bezoekt het spreekuur. Hij heeft sinds 4 maanden geleidelijk toenemende last in de achillespeesregio. Hij is bang

Nadere informatie

Orthopedie. Hallux valgus en Hallux rigidus

Orthopedie. Hallux valgus en Hallux rigidus Orthopedie Hallux valgus en Hallux rigidus Inleiding Hallux valgus betekent een scheefstand van de grote teen. Hallux rigidus betekent verstijving van het grote teengewricht. Het gewricht van de grote

Nadere informatie

Enkel artrose (bovenste spronggewricht)

Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Artrose (slijtage) is een aandoening van het kraakbeen in gewrichten. Bij enkel artrose is er sprake van slijtage in het bovenste spronggewricht (ook wel tibiotalaire

Nadere informatie

Schouderprothese. Orthopedie. Oorzaken van de klachten. Artrose. Reuma. Fracturen. Onherstelbare rotator cuff-scheuren. Anatomie van de schouder

Schouderprothese. Orthopedie. Oorzaken van de klachten. Artrose. Reuma. Fracturen. Onherstelbare rotator cuff-scheuren. Anatomie van de schouder Orthopedie Schouderprothese Bij slijtage van de schouder kan het schoudergewricht worden vervangen door een prothese. Wat zijn de oorzaken van de klachten en welke soorten prothesen kunnen worden ingezet.

Nadere informatie

Reumatoïde artritis van de hand

Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Wat is artritis? Letterlijk betekent artritis 'ontstoken gewricht'. Normaal gesproken bestaat een gewricht uit twee gladde, met kraakbeen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Hallux rigidus. (artrose grote teen)

PATIËNTEN INFORMATIE. Hallux rigidus. (artrose grote teen) PATIËNTEN INFORMATIE Hallux rigidus (artrose grote teen) Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u een overzicht geven van de klachten en de behandeling bij een hallux rigidus

Nadere informatie

Orthopedische ingrepen voor diabetische voetproblematiek

Orthopedische ingrepen voor diabetische voetproblematiek Orthopedische ingrepen voor diabetische voetproblematiek Dr Sander van den Heuvel Voet- en enkelchirurg AZ KLINA Diabetische voet Een diabetische voet is de uitdrukking van de vasculaire en neuropathische

Nadere informatie

ANATOMIE EN FYSIOLOGIE

ANATOMIE EN FYSIOLOGIE FUTURO DE POLS In een notendop De pols is wellicht het belangrijkste gewricht in het alledaagse en beroepsleven. De pols wordt niet alleen belast bij vele vormen van handarbeid maar ook bij het sporten

Nadere informatie

Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen)

Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen) Hallux Valgus Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen) Een hallux valgus is een voetafwijking waarbij de grote teen (hallux) naar buiten wijst. waardoor het eerste middenvoetsbeentje naar binnen wordt

Nadere informatie

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar Fractuur behandeling Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een gebroken bot. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Orthopedie. Voorvoet operatie. Hallux valgus (1) Hallux rigidus (2) Hamerteen (3), Klauwteen (4)

Orthopedie. Voorvoet operatie. Hallux valgus (1) Hallux rigidus (2) Hamerteen (3), Klauwteen (4) Orthopedie Voorvoet operatie Hallux valgus (1) Hallux rigidus (2) Hamerteen (3), Klauwteen (4) Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw voet: een standcorrectie van de grote teen en/of een van de

Nadere informatie

De conservatieve en operatieve behandeling van de diabetische voet. J.P.S. Hermus, orthopaedisch chirurg

De conservatieve en operatieve behandeling van de diabetische voet. J.P.S. Hermus, orthopaedisch chirurg De conservatieve en operatieve behandeling van de diabetische voet J.P.S. Hermus, orthopaedisch chirurg Chirurgische interventies bij diabetische patiënten Orthopedische deformiteiten Hallux valgus Hallux

Nadere informatie

Osteoarthrose, Osteoarthritis, arthrose, artrose Ontsteking is niet de oorzaak maar het gevolg van het proces itt. Reumatoide artritis

Osteoarthrose, Osteoarthritis, arthrose, artrose Ontsteking is niet de oorzaak maar het gevolg van het proces itt. Reumatoide artritis Osteo-Artrose Osteoarthrose, Osteoarthritis, arthrose, artrose Ontsteking is niet de oorzaak maar het gevolg van het proces itt. Reumatoide artritis Artrose Hoe ziet normaal kraakbeen eruit? Hoe werkt

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING (DUTCH SUMMARY)

NEDERLANDSE SAMENVATTING (DUTCH SUMMARY) NEDERLANDE AMENVATTING (DUTCH UMMARY) 189 Nederlandse amenvatting (Dutch ummary) trekking van proefschrift Patiënten met een chronische gewrichtsontsteking, waaronder reumatoïde artritis (RA), de ziekte

Nadere informatie

SERIE VISIES OP GENEZING: ARTROSE

SERIE VISIES OP GENEZING: ARTROSE SERIE VISIES OP GENEZING: ARTROSE ARTROSE, OORZAKEN EN BEHANDELWIJZEN Inhoud Introductie.... 3 1 Wat is artrose?......... 3-4 2 Wat zijn de oorzaken?... 4 3Behandelingen......5-6 2 Introductie Een overtuiging

Nadere informatie

Wat te bespreken. De Eeuw van chronische ziekten. risico ziekten en lifestyle. Trends in obesitas Nederland 1981-2003

Wat te bespreken. De Eeuw van chronische ziekten. risico ziekten en lifestyle. Trends in obesitas Nederland 1981-2003 De Eeuw van chronische ziekten Wat te bespreken Diabetes type 1 in relatie reumatische klachten Relaties tussen chronische ziekten? Diabetes type 2 in relatie reumatische klachten risico ziekten en lifestyle

Nadere informatie

Maatschap voor Sport-Fysiotherapie Manuele Therapie Medische Trainings Therapie en Echografie en EMG. P. van der Tas & J.M.

Maatschap voor Sport-Fysiotherapie Manuele Therapie Medische Trainings Therapie en Echografie en EMG. P. van der Tas & J.M. Maatschap voor Sport-Fysiotherapie Manuele Therapie Medische Trainings Therapie en Echografie en EMG Stadtlohnallee 2 7595 BP Weerselo Telefoon 0541-661590 Molemansstraat 52 7561 BE Deurningen Telefoon

Nadere informatie

Handtherapie na operatie ivm van CMC I-artrose

Handtherapie na operatie ivm van CMC I-artrose Handtherapie na operatie ivm van CMC I-artrose Handtherapie MST Bezoekadres Ziekenhuis Enschede Ziekenhuis Oldenzaal Gebouw Ariënsplein Prins Bernhardstraat 17 Polikliniek 50 Polikliniek 32 Telefoon (053)

Nadere informatie

Waarom meten Podologen zoveel?

Waarom meten Podologen zoveel? Waarom meten Podologen zoveel? Borgions Paul MsC Pod Secretaris Belgische Vereniging der podologen Podoloog Podologisch Centrum Rotselaar (met focus naar Topsporters en kinderen) Biomechanicus voor KRC

Nadere informatie

Voet- en enkelartrose

Voet- en enkelartrose Voet- en enkelartrose Orthopedie Beter voor elkaar Orthopedie: zorg voor beweging De orthopedisch chirurg houdt zich binnen de geneeskunde bezig met patiënten die problemen hebben met hun bewegingsapparaat.

Nadere informatie

Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen

Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen Hallux valgus met bunion Een bunion is een knobbel aan de basis van de grote teen. Deze hoeft niet altijd pijnlijk te zijn. De pijn is afhankelijk van de breedtemaat

Nadere informatie

Onderwijsprogramma Het Patient Partners onderwijsprogramma is vooral gericht op het leren herkennen van reumatoïde artritis in een vroeg stadium.

Onderwijsprogramma Het Patient Partners onderwijsprogramma is vooral gericht op het leren herkennen van reumatoïde artritis in een vroeg stadium. De patiënt-docenten van de Stichting Onderwijsprogramma Patient Partners zetten zich in voor een vroege herkenning en behandeling van reumatoïde artritis (RA). Hierdoor kan onherstelbare gewrichtsschade

Nadere informatie

Peesaandoeningen I Inleiding

Peesaandoeningen I Inleiding Peesaandoeningen I Inleiding Wat is een pees? Pezen zorgen voor de aanhechting van een spier op een vast punt in het lichaam. Meestal betreft dit een botstuk. De overgang van de spier naar de pees is geleidelijk

Nadere informatie

Beroepssituatie 8, 27 februari 2014 versie1 Pagina 1

Beroepssituatie 8, 27 februari 2014 versie1 Pagina 1 eroepssituatie 8 februari 2014 HERKENNEN VN ZIEKTEEELDEN 2 1 ij welke reumatische aandoening vindt er vergroeiing van het darmbeen en het heiligbeen plaats? ij artritis psoriatica. ij de ziekte van echterew.

Nadere informatie

Inhoud. Wat is osteoarthritis?

Inhoud. Wat is osteoarthritis? Inhoud Osteoarthritis Welke gewrichten worden aangetast? Pijn en ongemak Synoviaal vocht Beschikbare behandelingen Fermathron TM Hoe werkt het? De behandeling Wie hebben er baat bij? Wat kunt u doen? 3

Nadere informatie

Orthopedie. Polsprothese

Orthopedie. Polsprothese Orthopedie Polsprothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw pols. Er wordt een polsprothese geplaatst. In deze folder vindt u informatie over de pols, de aanleiding voor de operatie, de operatie,

Nadere informatie

HALLUX VALGUS. bulten en kromme tenen

HALLUX VALGUS. bulten en kromme tenen HALLUX VALGUS bulten en kromme tenen Dr. Karel D Hoore 04 november 2014 Wat is hallux valgus? Variabel klinisch beeld Bunion overrijdende teen Wonden!! Wat is hallux valgus? Wat is hallux valgus? Hallux

Nadere informatie

Toetstermendocument Voetverzorging bij reumapatiënten

Toetstermendocument Voetverzorging bij reumapatiënten Toetstermendocument Voetverzorging bij reumapatiënten Afdeling : Examens Status : Definitief Datum ingang : 1 januari 2003 Document ID : Toetstermen4.8ReumVoet.doc KOC NEDERLAND 2003 Pagina 1 van 8 DEELKWALIFICATIE

Nadere informatie

Inleiding Wat is artrose De oorzaken van artrose

Inleiding Wat is artrose De oorzaken van artrose Artrose 1237 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u artrose heeft, een vorm van reuma. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. Vragen over de aandoening zelf en over de behandeling. Maar misschien

Nadere informatie

Artrose van voet en enkel

Artrose van voet en enkel Artrose van voet en enkel Artrose is de meest voorkomende oorzaak van invaliditeit in Nederland. Het kan op iedere leeftijd beginnen en betekent letterlijk "pijn in een gewricht." Als gevolg daarvan wordt

Nadere informatie

Voet- en enkelartrose

Voet- en enkelartrose Voet- en enkelartrose Orthopedie: zorg voor beweging De orthopedisch chirurg houdt zich binnen de geneeskunde bezig met de behandeling van patiënten die problemen hebben met hun bewegingsapparaat. Daaronder

Nadere informatie

LEEF en BEWEEG! Behandelingsschema. Artroseraadgever voor patiënten. Artrose in kleine en grote gewrichten en de behandeling ervan met

LEEF en BEWEEG! Behandelingsschema. Artroseraadgever voor patiënten. Artrose in kleine en grote gewrichten en de behandeling ervan met Behandelingsschema Naargelang het gewricht of de graad van artrose krijgt u één of meerdere injecties met OSTENIL, OSTENIL PLUS of OSTENIL MINI. Hier afscheuren Artroseraadgever voor patiënten 1. Injectie

Nadere informatie

ERASMUS MC MODIFICATIE VAN DE (REVISED) NOTTINGHAM SENSORY ASSESSMENT Handleiding

ERASMUS MC MODIFICATIE VAN DE (REVISED) NOTTINGHAM SENSORY ASSESSMENT Handleiding De Erasmus MC Modificatie van de (revised) Nottingham Sensory Assessment (EmNSA) 1 is een meetinstrument om bij patiënten met intracraniële aandoeningen de tastzin, de scherp-dof discriminatie en de propriocepsis

Nadere informatie

Het Fenomeen van Raynaud

Het Fenomeen van Raynaud Het Fenomeen van Raynaud Wat is het Fenomeen van Raynaud? Wij spreken van het Fenomeen van Raynaud bij het plotseling optreden van verkleuringen van vingers en/of tenen bij blootstelling aan kou of bij

Nadere informatie

Inleiding Wat is jicht Hoe ontstaat jicht

Inleiding Wat is jicht Hoe ontstaat jicht JICHT 614 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u jicht heeft. Deze brochure is bedoeld om u informatie te geven over het ziektebeeld, de behandeling en wat u zelf kunt doen. Wat is jicht Jicht

Nadere informatie

Kruisbandherstel d.m.v.

Kruisbandherstel d.m.v. Kruisbandherstel d.m.v. operatie Voorste kruisbandruptuur VKB-ruptuur) Vaak worden we geconfronteerd met een hond die plotseling of geleidelijk is gaan manken met een of beide achterbenen. Zeer frequent

Nadere informatie

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg)

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) 3. ENKEL EN VOET 3.1. Inspectie in staande houding m. gastrocnemius Calcaneum Valgushoek achillespees met hiel Malleolus

Nadere informatie

Afdeling Handchirurgie

Afdeling Handchirurgie Paramedisch Extensorpeesletsel zone 3 & 4 Boutonnière v.1-01/2013 Een boutonnière deformiteit (knoopsgatdeformiteit) beschrijft een 'zigzag'-collaps van een vinger of duim waarbij het PIP gewricht in flexie

Nadere informatie

Artrose in de schouder

Artrose in de schouder Afdeling: Onderwerp: Orthopedie Bij schouderartrose is er sprake van slijtage in het schoudergewricht. Pijn in de schouder, voortdurend aanwezig of alleen als u uw arm wilt bewegen, kan wijzen op artrose.

Nadere informatie

Artrose van de voet en enkel

Artrose van de voet en enkel Artrose van de voet en enkel Bij voet- en enkelartrose is er sprake van slijtage in het enkel- of een voetgewricht. Pijn bij (het opstarten van) bewegen, pijn in rust, zwellingen en bewegingsbeperkingen

Nadere informatie

Wat is juist? Spec. Anat. en Fys. Path en Orthopedie. 1. Waarvan is de kuitbeenslagader een rechtstreekse aftakking?

Wat is juist? Spec. Anat. en Fys. Path en Orthopedie. 1. Waarvan is de kuitbeenslagader een rechtstreekse aftakking? 1. Waarvan is de kuitbeenslagader een rechtstreekse aftakking? A) Van de kniekuilslagader. B) Van de voorste scheenbeenslagader. C) Van de achterste scheenbeenslagader. 2. Waaruit ontspringt de dijbeenzenuw?

Nadere informatie

Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie

Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl/ Frozen shoulder

Nadere informatie

Ingeklemde zenuw in de pols. Carpal tunnel syndroom

Ingeklemde zenuw in de pols. Carpal tunnel syndroom Ingeklemde zenuw in de pols Carpal tunnel syndroom Inhoudsopgave Wat is het carpal tunnel syndroom... 1 Waardoor wordt het veroorzaakt... 2 Klachten... 2 Diagnose... 3 Behandeling... 3 Tot slot... 5 Wat

Nadere informatie

Fracturen. (Gebroken botten) Chirurgie

Fracturen. (Gebroken botten) Chirurgie Fracturen (Gebroken botten) Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding 6 Wat is een fractuur en wat merkt u ervan? 6 De behandeling 6 Er is eigenlijk geen behandeling nodig 7 De gips behandeling 7 De operatieve

Nadere informatie

Bursitis, tendinitis en enthesitis/enthesopathie

Bursitis, tendinitis en enthesitis/enthesopathie Reumatologie Bursitis, tendinitis en enthesitis/enthesopathie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Inleiding De reumatoloog heeft de diagnose bursitis, tendinitis of enthesitis/enthesopathie bij

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 188 Type 1 Diabetes and the Brain Het is bekend dat diabetes mellitus type 1 als gevolg van hyperglykemie (hoge bloedsuikers) kan leiden tot microangiopathie (schade aan de kleine

Nadere informatie

AANDOENINGEN VAN DE KNIE

AANDOENINGEN VAN DE KNIE AANDOENINGEN VAN DE KNIE In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over aandoeningen van de knie en de meest gebruikelijke behandelingen. Wij adviseren u deze informatie

Nadere informatie

ISPO JAAR CONGRES 2011. Biomechanica en vervaardiging enkel voet orthese bij Cerebrale Parese

ISPO JAAR CONGRES 2011. Biomechanica en vervaardiging enkel voet orthese bij Cerebrale Parese ISPO JAAR CONGRES 2011 Biomechanica en vervaardiging enkel voet orthese bij Cerebrale Parese Lichamelijk onderzoek Gangbeeld analyse, MRI, röntgen Algemene lichamelijke conditie Mobiliteit van heup,knie,en

Nadere informatie

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel BOTTUMOREN Om beter te kunnen begrijpen wat een bottumor juist is, wordt er in deze brochure meer uitleg gegeven over de normale structuur van het bot. Op die manier krijgt u een beter zicht op wat abnormaal

Nadere informatie

CHAPTER 9. Samenvatting

CHAPTER 9. Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting Chapter 9 Advanced glycation endproducts (AGEs) ontstaan via chemische reacties waarbij er versuikering en oxidatie optreedt van o.a. eiwitten en vetten, waarbij vaak een onomkeerbare

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting en discussie

Nederlandse samenvatting en discussie 9. Nederlandse samenvatting en discussie Chapter 9 In dit proefschrift is het onderzoek beschreven naar de hartfunctie tijdens sepsis en de invloed van beademing op het hart als de werking van het hart

Nadere informatie

Orthopedie. Enkelartrodese of triple artrodese

Orthopedie. Enkelartrodese of triple artrodese Orthopedie Enkelartrodese of triple artrodese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw enkel. Het enkelgewricht wordt vastgezet. In deze folder vindt u informatie over de enkel, de aanleiding voor

Nadere informatie

De diabetische voet Wat is het en hoe ontstaat het?

De diabetische voet Wat is het en hoe ontstaat het? De diabetische voet Wat is het en hoe ontstaat het? Diabetes mellitus is een ziektebeeld waarbij het evenwicht in de bloedsuikerspiegel verstoord is (suikerziekte). Veel mensen met diabetes mellitus krijgen

Nadere informatie

SLIJTAGE BESTAAT NIET! ARTHROSE WEL. TJITTE KAMMINGA

SLIJTAGE BESTAAT NIET! ARTHROSE WEL. TJITTE KAMMINGA SLIJTAGE BESTAAT NIET! ARTHROSE WEL. TJITTE KAMMINGA TJITTE KAMMINGA - Docent fysiotherapie HS Leiden - Fysiotherapeut / manueel therapeut - Trainer Haagatletiek en zelf actief hardloper - Auteur Hardlopen

Nadere informatie

Arm uit de kom / schouderluxatie

Arm uit de kom / schouderluxatie Arm uit de kom / schouderluxatie Orthopedie Beter voor elkaar Arm uit de kom Schouderluxatie is het uit de kom gaan van de bovenarm. Dat betekent dat het bovenarmdeel van het schoudergewricht niet meer

Nadere informatie

Capabel Examens 2011 Pagina 1

Capabel Examens 2011 Pagina 1 1. Bij welke reumatische aandoening komen in het beginstadium vaak hielklachten voor? A) Bij acuut reuma. B) Bij artrose. C) Bij de ziekte van Bechterew. 2. Wat is de functie van een actieve brace? A)

Nadere informatie

Posterolaterale hoek letsels

Posterolaterale hoek letsels Posterolaterale hoek letsels Dr. Peter Van Eygen 04-11-2014 CAMPUS HENRI SERRUYS Inleiding Vaak niet herkend J. Hughston: You may not have seen posterolateral corner injuries, I can assure you that they

Nadere informatie

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis John Hermans Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis Dit proefschrift gaat over het afbeelden van de syndesmose van de enkel, bij mensen die hun lichaam

Nadere informatie

Domino-effect. Gevolgen van diabetes

Domino-effect. Gevolgen van diabetes Domino-effect Het gevaar van complicaties is dat ze pas na jaren optreden. Bovendien heeft diabetes een domino-effect. Vanaf dat je één aandoening hebt, zijn deze een trigger voor meerdere aandoeningen.

Nadere informatie

Addendum: het inversievarustrauma

Addendum: het inversievarustrauma j10a Addendum: het inversievarustrauma Dos Winkel en Koos van Nugteren Het inversie-varustrauma is het meest voorkomende trauma van de enkel en voet. Vaak wordt het kortweg inversietrauma of ook wel supinatietrauma

Nadere informatie

Nascholing Traumachirurgie 2015 Diagnostiek en behandeling van letsels rond de pols en voet. Donderdag 22 januari 2015

Nascholing Traumachirurgie 2015 Diagnostiek en behandeling van letsels rond de pols en voet. Donderdag 22 januari 2015 Nascholing Traumachirurgie 2015 Diagnostiek en behandeling van letsels rond de pols en voet Donderdag 22 januari 2015 Van enkelletsel tot complex voetletsel Introductie Letsels van de enkel en voet komen

Nadere informatie

Artritis en gewrichtsbescherming

Artritis en gewrichtsbescherming Artritis en gewrichtsbescherming Een kenmerk van reumatoïde artritis is dat gewrichten ontsteken. Een ontstoken gewrich klachten zoveel mogelijk te voorkomen is het nodig met beleid om te gaan met ontstoke

Nadere informatie

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband?

Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Ooit nagedacht over wat er gebeurt onder een halsband? Bij mensen kan slechts 1 w h i p l a s h a c c i d e n t langdurige pijn en lijden veroorzaken. De anatomie van de hond is fundamenteel gelijk aan

Nadere informatie

PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS

PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS PATHOFYSIOLOGIE VAN ISCHEMIE EN VOETULCUS DR. M.C. MARTENS Avondsymposium VOET2013 23 april 2013 Inhoud Deel 1: pathofysiologie van ischemie... 2 Deel 2: Pathofysiologie van het voetulcus... 4 Deel 1:

Nadere informatie

BEHANDELING VAN FRACTUREN

BEHANDELING VAN FRACTUREN BEHANDELING VAN FRACTUREN 25733 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een gebroken bot. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening

Nadere informatie

Achillespees blessure

Achillespees blessure Wat is het? 1. de aanhechting van de pees op de hiel 2. de pees met het omringende weefsel 3. de slijmbeurs in de diepte aan de voorzijde van de pees Een achillespeesblessure is een typische overbelastingsblessure.

Nadere informatie

Chirurgie/Vaatcentrum Diabetische voeten poli

Chirurgie/Vaatcentrum Diabetische voeten poli Chirurgie/Vaatcentrum Diabetische voeten poli 2 Diabetes en voetproblemen Mensen met diabetes (suikerziekte) hebben een vergrote kans op voetproblemen. Deze problemen worden vaak onderschat, terwijl ze

Nadere informatie

VGN immobilisatieprotocollen

VGN immobilisatieprotocollen VGN immobilisatieprotocollen VGN immobilisatieprotocollen INLEIDING De VGN immobilisatieprotocollen bevatten de richtlijnen die bepalen waar een correct aangelegd gipsverband aan hoort te voldoen. De immobilisatieprotocollen

Nadere informatie

Orthopedie. CMC 1 prothese/ Duimbasis prothese

Orthopedie. CMC 1 prothese/ Duimbasis prothese Orthopedie CMC 1 prothese/ Duimbasis prothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw duim. Er wordt een prothese in het duimbasisgewricht geplaatst. In deze folder vindt u informatie over het duimbasisgewricht,

Nadere informatie

Weet wat u doet bij de diabetische voet

Weet wat u doet bij de diabetische voet Weet wat u doet bij de diabetische voet Het is vervelend als u voetproblemen krijgt. Laat uw voeten regelmatig deskundig controleren. U voorkomt hiermee ernstige problemen. Uw podotherapeut weet raad.

Nadere informatie

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament.

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament. Verstuikte enkel Een verstuikte enkel is een veel voorkomende aandoening. Ongeveer 25.000 mensen per dag maken dat mee. Enkel verstuikingen komen voor bij atleten en bij niet atleten, bij kinderen en volwassenen.

Nadere informatie

Informatie (achtergrond)

Informatie (achtergrond) Programma Informatie (achtergrond) Mallet vinger Kneuzingen Soorten Plaats Ontstaan t Page 1 Malletvinger Baseballfinger Swanneckvinger Page 2 Oorzaken Een malletvinger ontstaat meestal door een directe

Nadere informatie

Anamnese/screeningsformulier DM

Anamnese/screeningsformulier DM Anamnese/screeningsformulier DM Datum screening: Datum vorige screening: Uitgevoerd door: Naw-gegevens cliënt:.... Geboortedatum: Type DM en datum diagnose:. Medicatie:.. Naw-/e-mail gegevens huisarts

Nadere informatie

De meerwaarde van een dynamische ganganalyse

De meerwaarde van een dynamische ganganalyse De meerwaarde van een dynamische ganganalyse Info-avond 18/12/2012 Lieselot Verpoest Robin Declerck Marleen Vandewalle 1. Anatomie Complex geheel van botten, spieren en gewrichtsbanden De 3 bogen van de

Nadere informatie

Diabetische voetpoli. Poli Chirurgie

Diabetische voetpoli. Poli Chirurgie 00 Diabetische voetpoli Poli Chirurgie 1 Deze folder is bedoeld voor mensen die behandeld (gaan) worden op de Diabetische voetpoli. In deze folder staat algemene informatie. Uw situatie kan anders zijn

Nadere informatie

Kijk eens even verder in het gewricht

Kijk eens even verder in het gewricht ANATOMIE (PATHO)FYSIOLOGIE DIAGNOSTIEK THERAPIE MOGELIJKHEDEN VOOR PRAKTIJK René Huijbers, dierenarts Technical Services Manager Osteoarthritis: definitie Synoniemen: Osteoarthrose Arthrose Slijtage Definitie:

Nadere informatie