Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het acute inversietrauma van de enkel bij sportbeoefenaren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het acute inversietrauma van de enkel bij sportbeoefenaren"

Transcriptie

1 Richtlijnen Richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het acute inversietrauma van de enkel bij sportbeoefenaren Han Inklaar en Peter A. van Beek Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2011;155:A3507 KLINISCHE PRAKTIJK Er is een multidisciplinaire richtlijn opgesteld voor diagnostiek en behandeling van patiënten, meer specifiek sportbeoefenaren, met een acuut inversietrauma van de enkel. De diagnose van een acuut inversietrauma gebeurt door een combinatie van lokaliseren van de zwelling, palpatie en het uitvoeren van de voorste schuifladetest. Röntgenopnamen zijn slechts geïndiceerd als de enkel niet belast kan worden en palpatie van de enkel op specifieke locaties volgens de zogenaamde Ottawa-enkelregels pijn provoceert. Fysisch-diagnostisch onderzoek 4-5 dagen na het trauma is een betrouwbare methode om onderscheid te maken tussen enkeldistorsie en laterale enkelbandruptuur. Rust, ijsapplicatie, compressie en elevatie (RICE-regel) in de eerste dagen na het trauma worden aanbevolen. Gebruik van analgetica, met paracetamol als eerste keus, dient beperkt te blijven tot 2-7 dagen na het trauma. Conservatieve behandeling heeft de voorkeur boven operatieve behandeling. Een semi-rigide braceprotectie dient een standaard behandelprocedure worden. Oefentherapie leidt tot een sneller herstel en snellere hervatting van werk- en sportactiviteiten. Oefeningen gericht op propriocepsis, coördinatie en spierkracht zijn aangewezen. Vereniging voor Sportgeneeskunde, Bilthoven. Dr. H. Inklaar, sportarts. Sport Medisch Centrum Papendal, afd. Sportgeneeskunde, Arnhem. Drs. P.A. van Beek, sportarts. Contactpersoon: dr. H. Inklaar Het acute inversietrauma van de enkel is een veel voorkomend letsel. Als gevolg van sport treden in Nederland circa enkelblessures per jaar op. Hiervan worden ongeveer de helft medisch behandeld. Door de huisartsen worden bij hun sportende patiënten jaarlijks circa enkeldistorsies behandeld. Op de afdeling Spoedeisende Hulp (SEH) van een ziekenhuis worden jaarlijks circa enkeldistorsies bij sporters behandeld (bron: Consument en Veiligheid. Ongevallen en Bewegen in Nederland Cijfers-enkelblessures-door-sport). Een enkeldistorsie komt het meest voor bij jonge mannen (15-35 jaar). Risicosporten zijn voetbal, handbal, hockey, atletiek, basketbal, volleybal en (kunst)schaatsen. In 20-50% van de gevallen resulteert het letsel in chronische pijn en/of functionele instabiliteit van de enkel. 1 Hierin ligt ook de verklaring dat 75-80% van de enkeldistorsies een recidief is. In 7-16% van de gevallen wordt, afhankelijk van de onderzochte leeftijdscategorie, een ossale afwijking vastgesteld. De medische kosten van enkelblessures bij sporters worden geschat op circa 40 miljoen euro per jaar. Arbeidsverzuim leidt tot circa 150 miljoen euro aan additionele kosten. Deze gegevens waren aanleiding voor de Vereniging voor Sportgeneeskunde om een multidisciplinaire expertgroep samen te stellen met de opdracht een zo goed als mogelijk evidencebased richtlijn te ontwikkelen voor diagnostiek en behandeling van het acute inversie- NED TIJDSCHR GENEESKD. 2011;155:A3324 1

2 KLINISCHE PRAKTIJK trauma van de enkel. De richtlijn is een op de sporter gerichte herziening van de CBO-richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het acute enkelletsel die in 1999 in het Tijdschrift werd gepubliceerd. 2,3 De definitieve richtlijn is geaccordeerd door alle betrokken wetenschappelijke verenigingen en is te vinden op www. sportgeneeskunde.com/vsg_richtlijnen2#1270. In dit artikel worden de belangrijkste bevindingen besproken. Diagnostiek Bij het acute inversietrauma van de enkel kunnen de volgende diagnosegroepen onderscheiden worden: enkeldistorsie (partiële ruptuur van het ligamentum talofibulare anterius), laterale enkelbandruptuur (volledige ruptuur van het ligamentum talofibulare anterius met resulterende instabiliteit), en ossale afwijkingen. diagnostiek van aanwezige ossale pathologie is aangetoond dat de Ottawa-enkelregels ( Ottawa ankle rules ) (figuur 1) een gevalideerde methode zijn om op de SEH van een ziekenhuis binnen 1 week na het acute inversietrauma de aanwezigheid van enkelfracturen uit te sluiten. 4,5 Het is dus mogelijk om in een klinische setting de indicatie voor röntgendiagnostiek te structureren. Toepassing van de Ottawa-enkelregels in de eerste lijn is nog niet gevalideerd. Een acuut inversietrauma van de enkel kan ook resulteren in het optreden van kleinere avulsies en osteochondraal fracturen op de zogenaamde supinatielijn van de enkel. Bij een standaard röntgenfoto van de enkel komen deze zogenaamde bagatelletsels niet of niet altijd in beeld. Aanbevolen wordt om bij persisterende pijnklachten in de voetwortel bij het belasten en afwikkelen van de voet de mogelijkheid van bagatelletsels te overwegen en uitgebreid röntgenonderzoek te verrichten. Palpatiepijn Voor wat betreft palpatiepijn ter onderscheid van een enkeldistorsie of een laterale enkelbandruptuur is er geen onderzoek gevonden dat de waarde van palpatiepijn als afzonderlijke entiteit beschrijft. Dit geldt zowel voor palpatiepijn in de eerste minuten na het trauma als voor palpatiepijn in de dagen erna. Palpatiepijn kan dus zowel duiden op een enkeldistorsie als op een laterale enkelbandruptuur. Desondanks wordt aanbevolen om na een acuut inversietrauma van de enkel het anterolaterale kapselbandsysteem te palperen. Wat betreft de betrouwbaarheid van palpatiepijn voor Zwelling De plaats van de acute zwelling na het inversietrauma van de enkel kan informatie geven over mogelijk aangedane structuren. De mate van zwelling kan echter niet als criterium gehanteerd worden voor de ernst van het letsel of voor de waarde van de behandeling, gezien de verschillende factoren die van invloed kunnen zijn op de zwelling. Voorste schuifladetest Er is consensus dat de betrouwbaarheid van de voorste schuifladetest (VSL) direct na het acute enkelletsel te FIGUUR 1 De Ottawa enkelregels ( Ottawa ankle rules ): een gevalideerde methode om op de SEH van een ziekenhuis binnen 1 week na het acute inversietrauma aanwezigheid van enkelfracturen uit te sluiten. De donkere gebieden geven de gewenste gebieden van palpatie weer. 5 2 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2011;155:A3324

3 gering is om onderscheid te kunnen maken tussen de diagnosen enkeldistorsie en laterale enkelbandruptuur vanwege diffuse pijn, zwelling en spierspanning. Bij uitgesteld klinisch onderzoek 4-5 dagen na het ontstaan van het acute enkelletsel blijkt een positieve VSL in combinatie met hematoomverkleuring, zwelling en palpatiepijn op het ligamentum talofibulare anterius een betrouwbaar diagnosticum voor onderscheid tussen een enkeldistorsie en een laterale enkelbandruptuur. 6 Het uitvoeren van de VSL vereist echter een zekere mate van vaardigheid om een betrouwbaar resultaat op te leveren. Voor het stellen van de diagnose enkeldistorsie of laterale enkelbandruptuur dient de enkel door een ervaren arts onderzocht te worden. Behandeling RICE-regel Rust Er is geen onderzoek gevonden dat de waarde van rust als afzonderlijke therapeutische interventie beschrijft. Aanbevolen wordt om patiënten na het acute inversietrauma van de enkel binnen de pijngrens te laten bewegen en belasten. Absolute rust wordt ontraden. IJsapplicatie De behandeling met ijsapplicatie wordt alom geadviseerd vanwege een verondersteld gunstig effect op het verloop van de zwelling op korte termijn. Dit wordt niet ondersteund door resultaten van literatuuronderzoek. 7 Desondanks kan ijsapplicatie na het acute inversietrauma van de enkel overwogen worden om lokale pijn te verminderen. Compressie Verschillen in de wijze van compressie maken het moeilijk om studies met elkaar te kunnen vergelijken en om eenduidige conclusies te trekken. Het is aannemelijk dat compressie geen duidelijk effect heeft op de vermindering van zwelling. Ondanks de tegenstrijdigheid in de onderzoeksresultaten wordt aanbevolen om het toepassen van compressie direct na het inversietrauma te overwegen, waarbij de eerste 24 h een elastische bandage en daarna een soft brace geadviseerd worden. Elevatie Er is geen onderzoek gevonden dat de waarde van elevatie als afzonderlijke therapeutische interventie beschrijft. Toch kan elevatie na het acute inversietrauma van de enkel een positief effect hebben op de afname van zwelling op korte termijn en dient het hoog leggen van het been in de eerste dagen na het acute inversietrauma overwogen te worden. RICE-regel Er is geen onderzoek gevonden naar de effectiviteit van het toepassen van de Rust, ijsapplicatie, compressie, elevatie (RICE)-regel als gecombineerde therapie. Toch bestaat de indruk dat na het acute inversietrauma van de enkel het gebruik van ijs en compressie in combinatie met rust en elevatie zinvol zijn ter bevordering van het welbevinden van de patiënt; als zodanig wordt deze maatregel aanbevolen. Protectie Onderscheid moet gemaakt worden tussen rigide protectie, waarbij immobilisatie wordt opgelegd, en semi-rigide protectie, waarbij speciaal de inversiebeweging van de enkel wordt beperkt, maar andere bewegingen wel mogelijk blijven (partiële mobilisatie). Het is aangetoond dat semi-rigide protectie voordeel oplevert ten opzichte van rigide protectie betreffende sport- en werkhervatting, pijn, zwelling, subjectieve en objectieve instabiliteit, passief bewegingsbereik ( range of motion ) en tevredenheid. 8 Het is aannemelijk dat functionele behandeling met een veterbrace tot betere resultaten leidt dan functionele behandeling met tape of bandage. 9 Het is aannemelijk dat het gebruik van tape snel verlies van mechanische ondersteuning geeft en daardoor niet de eerste keus van protectie is. Na het acute inversietrauma van de enkel moet behandeling met een semi-rigide protectie plaatsvinden, waarbij de enkel in de acute fase gecontroleerd actief bewogen en belast kan worden. Medicatie Het gebruik van analgetica in de acute fase van het inversietrauma van de enkel is effectief gebleken en kan het mobiliseren en de oefentherapie faciliteren. 10 Vanwege het risico op bijwerkingen van NSAID s wordt aanbevolen als eerste keus paracetamol voor te schrijven en NSAID s als tweede keus te gebruiken. Fysische technieken Van de toepassing van fysische technieken, zoals elektrotherapie, lasertherapie en ultrageluidbehandeling, is niet aangetoond dat ze toegevoegde waarde hebben bij de behandeling van het acute inversietrauma van de enkel. 11 Primair operatief herstel Het aantal patiënten met een objectieve instabiliteit is significant hoger na conservatieve behandeling dan na operatieve behandeling. 12 De klinische consequenties van deze uitkomst zijn echter nog niet uitgekristalliseerd. Het bewijs voor superioriteit van operatieve behandeling van een laterale enkelbandruptuur boven conservatieve behandeling is nog insufficiënt. Internationaal bestaat er consensus dat bij een acute enkelbandruptuur conservatieve behandeling de voorkeur verdient boven primair operatief herstel. Naast het feit dat primair operatief herstel, gezien het grote aantal enkelbandrupturen, een lastig te realiseren logistiek heeft en onvermijdelijk zal leiden tot hogere kosten in de gezondheidszorg, is er ook de KLINISCHE PRAKTIJK NED TIJDSCHR GENEESKD. 2011;155:A3324 3

4 KLINISCHE PRAKTIJK FIGUUR 2 Stroomdiagram van de richtlijn Acute inversietrauma van de enkel, zoals opgesteld door de multidisciplinaire expertgroep van de Vereniging voor Sportgeneeskunde. 4 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2011;155:A3324

5 overweging dat bij persisterende mechanische en subjectieve instabiliteit van de enkel een secundaire operatieve behandeling vrijwel steeds goede resultaten geeft. Slechts in die gevallen waarin een maximaal stabiele enkel essentieel is voor de beroepsuitoefening (bijvoorbeeld beroepssporters in risicovolle takken van sport), kan primair operatief herstel bij de behandeling van een laterale enkelbandruptuur overwogen worden. Oefentherapie Het hoge percentage (circa 40%) restklachten met functionele instabiliteit van de enkel heeft geleid tot meer aandacht voor functionele oefentherapie in het behandelbeleid bij het acute inversietrauma van de enkel. Aangetoond is dat oefentherapie op lange termijn niets toevoegt aan het eindresultaat, maar op korte termijn een sneller functioneel herstel geeft met onder andere een significant snellere sport- en werkhervatting. 9,13 Gezien de grote variaties in de oefenprogramma s bij de geïncludeerde studies is er nog geen eenduidige conclusie over de aard en vorm van de oefentherapie. Gevolgen Het is aannemelijk dat zowel een enkeldistorsie als een laterale enkelbandruptuur leiden tot een verstoring van de propriocepsis en dat deze verstoring een rol speelt bij de functionele instabiliteit van de enkel na het trauma. 14 Ook lijkt het aannemelijk dat na het acute inversietrauma van de enkel een vertraagde reactietijd van de Mm. peronei optreedt ten gevolge van een letsel of tractieletsel van de N. peroneus. 15 Deze motorische insufficiëntie lijkt na een enkeldistorsie minder langdurig te zijn dan na een laterale enkelbandruptuur. Tenslotte maakt onderzoek ook aannemelijk dat na het acute inversietrauma van de enkel een vermindering van de kracht van de evertoren en mogelijk ook van andere spiergroepen rond de enkel optreedt. 16,17 Het gebruik van gevarieerde oefenvormen bij de oefentherapie wordt aanbevolen, zodat propriocepsis, kracht en coördinatie getraind worden. Daarbij is het noodzakelijk dat de functie van de gehele extremiteit onderhouden wordt, waarbij afdoende protectie van het zich ontwikkelende littekenweefsel een belangrijke voorwaarde is. Gezien het aangetoonde gunstige effect van het gebruik van een zogenaamde wobble board of oefentol op het voorkómen van recidiefletsel dient gebruik van deze middelen bij de behandeling sterk overwogen worden. 18,19 Het specifieke effect van trainingen op de oefentol is echter nog onduidelijk. 20,21 Het is wenselijk om na het acute inversietrauma van de enkel de mate van functioneel herstel middels een door de patiënt uitgevoerde test te objectiveren. Verschillende TABEL Verschillen tussen de richtlijn Acute inversietrauma van de enkel van de Vereniging voor Sportgeneeskunde (VSG) en de NHG- Standaard Enkeldistorsie aspect VSG-richtlijn NHG-Standaard doelgroep specifieker voor alle patiënten van de huisarts sportbeoefenaren diagnostiek fysisch-diagnostisch onderzoek fysisch-diagnostisch onderzoek slechts door ervaren artsen gewoon door bekwame huisartsen extra aandacht voor bagatelletsels geen aandacht voor bagatelletsels behandeling voorkeur voor brace boven tape tapebandage specifieke oefentherapie gericht op propriocepsis, kracht en slechts lopen met normale afwikkeling van de voet coördinatie herstel controle met single-leg triple hoptest geen controle met test testen zijn ontwikkeld en getest op hun voorspellende waarde De single-leg triple hoptest lijkt het meest bruikbare instrument te zijn. Deze test bestaat uit 3 opeenvolgende hinksprongen op 1 been in voorwaartse richting vanaf een startpunt, waarbij de patiënt de armzwaai mag gebruiken en zelf zijn schoeisel mag kiezen. De test wordt driemaal afgenomen, waarbij het beste resultaat telt, namelijk de grootste afgelegde afstand gemeten vanaf het startpunt tot aan de plaats waar de hiel de grond raakte. Deze test is zowel in de spreekkamer als in de behandelruimte van de medisch of paramedisch hulpverlener toepasbaar en kan door de betrokkene simpel uitgevoerd worden. Een verschil van meer dan 15% tussen het aangedane been en het niet-aangedane been dient op empirische gronden als afwijkend beschouwd te worden. In het stroomdiagram (figuur 2) is de richtlijn Acute inversietrauma van de enkel nog eens samengevat. Verschillen tussen deze richtlijn en de NHG-Standaard Enkeldistorsie (http://nhg.artsennet.nl; klik achtereenvolgens op: richtlijnen, NHG-Standaarden, bewegingsapparaat, enkeldistorsie) worden weergegeven in de tabel. De leden van de werkgroep die de richtlijn voorbereidde waren: drs. P.A. van Beek, sportarts; prof.dr C.N.N. van Dijk, orthopedisch chirurg; dr. G.M.M.J. Kerkhoffs, orthopedisch chirurg; drs. Th.P.H. van Tiel, chirurg-traumatoloog; drs. L.S.L. Lim, sportarts; drs. H.E.C. Smid, sportarts; drs. H. Bloo, sportfysiotherapeut en dhr. G.J. van Snick, sportmasseur. De Vereniging voor Sportgeneeskunde begeleidde het proces en bood secretariële ondersteuning bij het opstellen van de richtlijn. Methodologische ondersteuning werd verzorgd door het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO. KLINISCHE PRAKTIJK NED TIJDSCHR GENEESKD. 2011;155:A3324 5

6 KLINISCHE PRAKTIJK Belangenconflict: ten tijde van het opstellen van de richtlijn was geen van de expertgroepleden afhankelijk van of gebonden aan enig financieel of zakelijk belang betreffende het onderwerp van de richtlijn. Financiële ondersteuning: de richtlijn is tot stand gekomen met financiële steun van het Ministerie van VWS. Literatuur Aanvaard op 30 maart 2011 Citeer als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2011;155:A3324 > Meer op 1 Van Rijn RM, van Os AG, Bernsen RM, Luijsterburg PA, Koes BW, Bierma-Zeinstra SM. What is the clinical course of acute ankle sprains? A systematic review. Am J Sports Med 2008; 121: e6. 2 van Dijk CN. CBO-richtlijn voor diagnostiek en behandeling van het acute enkelletsel. Ned Tijdschr Geneeskd. 1999;143: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO. Handleiding voor werkgroepleden. Utrecht: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg; Bachmann LM, Kolb E, Koller MT, Steurer J, ter Riet G. Accuracy of Ottawa ankle rules to exclude fractures of the ankle and mid-foot: systematic review. BMJ. 2003;326: Pijnenburg AC, Glas AS, De Roos MA, et al. Radiography in acute ankle injuries: the Ottawa Ankle Rules versus local diagnostic decision rules. Ann Emerg Med. 2002;39: van Dijk CN, Mol BW, Lim LS, Marti RK, Bossuyt PM. Diagnosis of ligament rupture of the ankle joint. Physical examination, arthrography and sonography compared in 160 patients after inversion trauma. Acta Orthop Scand. 1996;67: Bleakley C, Mc Donough S, Mac Auley D. The use of ice in the treatment of acute soft-tissue injury: a systematic review of randomized trials. Am J Sports Med. 2004;32: Kerkhoffs GM, Rowe BH, Assendelft WJ, Kelly K, Struijs PA, Dijk CN van. Immobilisation and functional treatment for acute lateral ankle ligament injuries in adults. Cochrane Database Syst. Rev. 2002;3:CD Kerkhoffs GM, Struijs PA, Marti RK, Assendelft WJ, Blankevoort L, Dijk CN van. Different functional treatment strategies for acute lateral ankle ligament injuries in adults. Cochrane Database Syst. Rev. 2002;3:CD Mazières B, Rouanet S, Velicy J, Scarsi C, Reiner V. Topical ketoprofen patch (100MG) for the treatment of ankle sprain: a randomized, doubleblind, placebo-controlled study. Am J Sports Med. 2005;33: Windt DA van der, Heijden GJ van der, Berg SG van den, Riet G ter, Winter AF de, Bouten LM. Ultrasound therapy for acute ankle sprains. Cochrane Database Syst. Rev. 2002;1:CD Kerkhoffs GM, Handoll HG, Bie R de, Rowe BH, Struijs PA. Surgical versus conservative treatment for acute injuries of the lateral ligament complex of the ankle in adults. Cochrane Database Syst, Rev. 2007;2:CD Karlsson J, Eriksson BI, Swärd L. Early functional treatment for acute tears of the lateral ligament injuries of the ankle joint. Scand J Med Sci Sports. 1996;6: Anderson KM. Movement control and cortical activation in functional ankle instability (dissertation). Minnesota: University of Minnesota; Kleinrensink GJ, Stoeckart R, Meulstee J, et al. Lowered motor conduction velocity of the peroneal nerve after inversion trauma. Med Sci Sports Exerc. 1994;26: Hubbard TJ, Kramer LC, Denegar CR, Hertel J. Contributing factors to chronic ankle instability. Foot Ankle Int. 2007;28: Santos MJ, Liu W. Possible factors related to functional ankle instability. J Orthop Sports Phys Ther. 2008;38: Verhagen E, van der Beek A, Twisk J, Bouter L, Bahr R, van Mechelen W. The effect of a proprioceptive balance board training program for the prevention of ankle sprains: a prospective controlled trial. Am J Sports Med. 2004;32: Hupperets MDW, Verhagen EALM, van Mechelen W. Effect of unsupervised home based proprioceptive training on recurrences of ankle sprain: randomised controlled trial. BMJ. 2009;339:b Handoll HH, Rowe BH, Quinn KM, Bie R de. Interventions for preventing ankle ligament injuries. Cochrane Database Syst. Rev. 2001;3:CD Hupperets MDW, Verhagen EALM, van Mechelen W. Effect of sensorimotor training on morphological, neurophysiological and functional characteristics of the ankle. A critical review. Sports Med. 2009;39: Docherty CL, Arnold BL, Gansneder BM, Hurwitz S, Gieck J. Functionalperformance deficits in volunteers with functional ankle instability. J Athl Train. 2005;40:30-4 Medline. 23 Johnson MR, Stoneman PD. Comparison of a lateral hop test versus a forward hop test for functional evaluation of lateral ankle sprains. J Foot Ankle Surg. 2007;46: Hamilton RT. Triple-hop distance as a valid predictor of lower limb strength and power. J Athl Train. 2008;43: NED TIJDSCHR GENEESKD. 2011;155:A3324

Diagnostiek Kliniek: anamnese: aard letsel (hoogenergetisch?), pre-existente afwijkingen, aard en tijdsduur zwelling, belastbaarheid

Diagnostiek Kliniek: anamnese: aard letsel (hoogenergetisch?), pre-existente afwijkingen, aard en tijdsduur zwelling, belastbaarheid T-III Acuut enkelletsel Inleiding Het inversietrauma van de enkel is met een geschatte incidentie van 425.000 gevallen per jaar in Nederland waarschijnlijk het meest voorkomende letsel van het bewegingsapparaat.

Nadere informatie

Opvang en begeleiding van sporters met een enkelletsel

Opvang en begeleiding van sporters met een enkelletsel Opvang en begeleiding van sporters met een enkelletsel Rhijn Visser en Jeffrey Jansen Studieavond enkelblessures, 12 september 2011, Mariaheide Opvang en begeleiding van sporters met een enkelletsel Bestaande

Nadere informatie

RICHTLIJN Acute inversietrauma van de enkel

RICHTLIJN Acute inversietrauma van de enkel RICHTLIJN Acute inversietrauma van de enkel Multidisciplinaire Expertgroep VSG acute inversietrauma van de enkel Colofon Richtlijn acute inversietrauma van de enkel ISBN 978-90-75959-05-5 2010, Vereniging

Nadere informatie

Addendum: het inversievarustrauma

Addendum: het inversievarustrauma j10a Addendum: het inversievarustrauma Dos Winkel en Koos van Nugteren Het inversie-varustrauma is het meest voorkomende trauma van de enkel en voet. Vaak wordt het kortweg inversietrauma of ook wel supinatietrauma

Nadere informatie

Verwerking commentaar op concept richtlijn Acuut lateraal enkelbandletsel Versie 6 juli 2010

Verwerking commentaar op concept richtlijn Acuut lateraal enkelbandletsel Versie 6 juli 2010 Verwerking commentaar op concept richtlijn Acuut lateraal enkelbandletsel Versie 6 juli 2010 Inleiding Op basis van de commentaarronde van de concept richtlijn Acuut lateraal enkelbandletsel zijn er zijn

Nadere informatie

4.6 Enkelletsel. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. C.N. van Dijk

4.6 Enkelletsel. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. C.N. van Dijk 11-Chirurgie 4.6 01-06-2005 09:43 Pagina 75 75 4.6 Enkelletsel C.N. van Dijk U bent huisarts. Op uw spreekuur verschijnt de heer De Boer, 34 jaar, die een dag tevoren tijdens een voetbalwedstrijd een trap

Nadere informatie

Behandeling Voorste KruisBand letsel door GSR. www.groningensportrevalidatie.nl

Behandeling Voorste KruisBand letsel door GSR. www.groningensportrevalidatie.nl Behandeling Voorste KruisBand letsel door GSR Groningen Sport Revalidatie (sport) fysiotherapie praktijk locatie Alfa - Kardingerweg 48 9735 AH Groningen locatie Hanze - Eyssoniusplein 18 9714 CE Groningen

Nadere informatie

NHG-Standaard Enkelbandletsel (tweede herziening)

NHG-Standaard Enkelbandletsel (tweede herziening) Enkelbandletsel (tweede herziening) Deze standaard moet worden geciteerd als: Belo JN, Buis PAJ, Van Rijn R, Sentrop-Snijders EM, Steenhuisen S, Wilkens C, Geijer RMM, Loogman MCM. NHG-Standaard Enkelbandletsel

Nadere informatie

Chronische instabiliteit van de enkel

Chronische instabiliteit van de enkel Chronische instabiliteit van de enkel Een update Dr. Wim Jorissen, 24 maart 2012. Recidiverende enkeldistortio s Recidiverende enkeldistortio s met vaak een gevoel van instabiliteit Recidiverende enkeldistortio

Nadere informatie

RICHTLIJN Acute inversietrauma van de enkel

RICHTLIJN Acute inversietrauma van de enkel RICHTLIJN Acute inversietrauma van de enkel Multidisciplinaire Expertgroep VSG acute inversietrauma van de enkel Colofon Richtlijn acute inversietrauma van de enkel ISBN 978-90-75959-05-5 2010, Vereniging

Nadere informatie

Behandelingsstrategieen bij enkeldistorsies en EBP.

Behandelingsstrategieen bij enkeldistorsies en EBP. Lokk Enkel Behandelingsstrategieen bij enkeldistorsies en EBP. Peter Pollet Oktober 2010 1 Inleiding Evidence Based werken vraagt het individueel aanpakken van de patient,de expertise of vakdeskundigheid

Nadere informatie

Acute Knie en Enkel in de huisartsenprak3jk. Huisartsendag LangeLand ziekenhuis 19 april 2011

Acute Knie en Enkel in de huisartsenprak3jk. Huisartsendag LangeLand ziekenhuis 19 april 2011 Acute Knie en Enkel in de huisartsenprak3jk Huisartsendag LangeLand ziekenhuis 19 april 2011 De acute knie Knie: anatomie Knie: anamnese Tijds3p en aard trauma (mate inwerkend geweld, rota3e vs hyperextensie

Nadere informatie

Toetsstation. Inversietrauma enkel

Toetsstation. Inversietrauma enkel Toetsstation Inversietrauma enkel Algemene gegevens Classificatiecode(s) L16, L77 Doelstelling Toetsen of de kandidaat in staat is de gegevens te verzamelen die nodig zijn voor de diagnostiek en behandeling

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting op de module 1 Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M04 van augustus 2012. Een acuut trauma van de enkel is het meest voorkomende letsel van het bewegingsapparaat. Bij het naar binnen

Nadere informatie

Sporthervatting na een enkelblessure

Sporthervatting na een enkelblessure Sporthervatting na een enkelblessure 2 Na uw enkelverstuiking of enkelblessure bent u behandeld op de afdeling spoedeisende hulp van het CWZ. Deze folder is bedoeld voor patiënten die na een enkelverstuiking

Nadere informatie

CHAPTER 8. Samenvatting

CHAPTER 8. Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting Samenvatting 8. Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene introductie. Doel van dit proefschrift is om de kosten en effectiviteit van magnetische resonantie (MR) te evalueren indien

Nadere informatie

Wat weten we nu eigenlijk van hielklachten zoals fasciosis plantaris en hielspoor? [+ tips en oefeningen]

Wat weten we nu eigenlijk van hielklachten zoals fasciosis plantaris en hielspoor? [+ tips en oefeningen] Door: Marjolein Stegeman Wat weten we nu eigenlijk van hielklachten zoals fasciosis plantaris en hielspoor? [+ tips en oefeningen] Zo n 1 op de 10 Nederlanders heeft wel eens last van zijn hiel, in 80%

Nadere informatie

CONCEPTRICHTLIJN ACUUT LATERAAL ENKELBANDLETSEL

CONCEPTRICHTLIJN ACUUT LATERAAL ENKELBANDLETSEL CONCEPTRICHTLIJN 5 ACUUT LATERAAL ENKELBANDLETSEL Initiatief: Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie 30 35 Organisatie: Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO Mandaterende Verenigingen

Nadere informatie

Beroepsopdracht. Vragenlijst Enkelletsel. Arie Kostelijk Thomas van der Starre Sander Morsch. April Juni In opdracht van:

Beroepsopdracht. Vragenlijst Enkelletsel. Arie Kostelijk Thomas van der Starre Sander Morsch. April Juni In opdracht van: Beroepsopdracht April Juni 2007 In opdracht van: Vragenlijst Enkelletsel Arie Kostelijk Thomas van der Starre Sander Morsch Inleiding Jaarlijks lopen in Nederland ongeveer 600.000 mensen een traumatisch

Nadere informatie

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium Chapter 11 Samenvatting Achtergrond Het scafoïd (scaphoideum) is een van de 8 handwortelbeenderen en vormt de belangrijkste schakel tussen de hand en pols (Figuur 11.1). Scafoïdfracturen komen veel voor

Nadere informatie

OEFENTHERAPIE VOOR CHRONISCHE POLSKLACHTEN

OEFENTHERAPIE VOOR CHRONISCHE POLSKLACHTEN OEFENTHERAPIE VOOR CHRONISCHE POLSKLACHTEN Informatiefolder voor fysio- en ergotherapeuten CHRONISCHE POLSKLACHTEN Inleiding Regelmatig worden patiënten naar The Hand Clinic verwezen in verband met chronische

Nadere informatie

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol

Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn. Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Aanpak van acute knieletsels in de eerste lijn Dr. Bex Steven Huisarts/sportarts KSTVV Lotto-Belisol Anatomie Anatomie Anatomie Anatomie Algemeen Goede anamnese! ontstaansmechanisme van het letsel begrijpen

Nadere informatie

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten?

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Literatuuronderzoek Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? Michelle Entius 500635128 LV13-3IKZ1 Stagebegeleiders: Anetha van Waveren Samantha Carrot Literatuuronderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

Muziektherapie in de oncologie

Muziektherapie in de oncologie Muziektherapie in de oncologie Wetenschap en praktijk combineren Tom Abrahams 26 mei 2015 Wat is muziektherapie? Een vorm van vaktherapie Ervaringsgericht Interventies binnen muzikale context Waar wordt

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 155 Chapter 9 Samenvatting SAMENVATTING Richtlijnen en protocollen worden ontwikkeld om de variatie van professioneel handelen te reduceren, om kwaliteit van

Nadere informatie

RICHTLIJN ACUUT LATERAAL ENKELBANDLETSEL

RICHTLIJN ACUUT LATERAAL ENKELBANDLETSEL RICHTLIJN ACUUT LATERAAL ENKELBANDLETSEL Initiatief: Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie Organisatie: CBO Mandaterende Verenigingen / Instanties: Koninklijk Nederlands Genootschap voor

Nadere informatie

Enkelverstuiking, Enkeldistorsie, Inversietrauma Enkel, Verzwikte Enkel, Bandletsel Enkel

Enkelverstuiking, Enkeldistorsie, Inversietrauma Enkel, Verzwikte Enkel, Bandletsel Enkel Enkelverstuiking, Enkeldistorsie, Inversietrauma Enkel, Verzwikte Enkel, Bandletsel Enkel Wat is een verzwikte enkel? Bij het verzwikken van de enkel kantelt de voet naar binnen terwijl het been belast

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van auteurs 1. Inleiding 3 Koos van Nugteren. Functie van de voetgewrichten 3 Anatomie 4 Vormafwijkingen van de voet 8 Literatuur 19

Inhoud. Lijst van auteurs 1. Inleiding 3 Koos van Nugteren. Functie van de voetgewrichten 3 Anatomie 4 Vormafwijkingen van de voet 8 Literatuur 19 Inhoud Lijst van auteurs 1 Inleiding 3 Functie van de voetgewrichten 3 Anatomie 4 Vormafwijkingen van de voet 8 Literatuur 19 1 Sinds drie weken bestaande pijn aan beide achillespezen bij een 61-jarige

Nadere informatie

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament.

Graad 1 verzwikking: Lichte overrekking en geringe beschadiging van de vezels (fibrillen) van het ligament. Verstuikte enkel Een verstuikte enkel is een veel voorkomende aandoening. Ongeveer 25.000 mensen per dag maken dat mee. Enkel verstuikingen komen voor bij atleten en bij niet atleten, bij kinderen en volwassenen.

Nadere informatie

Huisarts of hometrainer?

Huisarts of hometrainer? Huisarts of hometrainer? In het literatuuroverzicht werden zes studies opgenomen. Vier studies onderzochten het effect van training op ziekteverzuim, drie daarvan bestudeerden tevens de effecten op klachten

Nadere informatie

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding DiHAG-statement voetzorg Secretariaat: p/a Nederlands Huisartsen Genootschap Mercatorlaan 1200 Postbus 3231 3502 GE Utrecht Tel. 030 2823500 Fax 030 2823501 E-mail: dihag@nhg.org www.dihag.nl KvK: 41261381

Nadere informatie

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda.

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda. agenda Ruggespraak Kennismaking Achtergrond van het onderzoek Methode Resultaten Discussie Conclusie A.R.J. Sanders1, W.Verheul2, T.Magneé2, H.M.Pieters, P. Verhaak2, N.J. de Wit1,, J.M. Bensing2 RUGPIJN?

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN Handtherapeutische behandelrichtlijn extensorpeesletsel zone 3-4 UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN Verwijzers: Conservatief: bij gesloten midslipletsel statische nabehandeling voor 5 weken in volledige

Nadere informatie

Regionalisatie Haarlem

Regionalisatie Haarlem Regionalisatie Haarlem Verwijsstructuur Sportgezondheidszorgketen Haarlem (VSG7699) Schouderklachten Uitgangspunten obv multidisciplinaire richtlijn Sub Acromiaal Pijn Syndroom 2013 1. Diverse zorgverleners

Nadere informatie

De behandeling van lymfoedeem, ervaringen uit het lymfoedeemcentrum Drachten

De behandeling van lymfoedeem, ervaringen uit het lymfoedeemcentrum Drachten De behandeling van lymfoedeem, ervaringen uit het lymfoedeemcentrum Drachten Robert Damstra, dermatoloog Expertise Centrum Lymfologie Ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten Programma Inleiding lymfologie

Nadere informatie

RAPPORTAGE Acute Enkel

RAPPORTAGE Acute Enkel Aanwezigen: Projectleiding/ondersteuning: VSG: NVFS: NGS: Gevolgde stappen: - specificatie doelgroep - beschrijven primair proces: stappen/route sporter - benoemen belangrijke onderdelen per onderdeel

Nadere informatie

CONSENSUS DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN HET ACUTE ENKELLETSEL

CONSENSUS DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN HET ACUTE ENKELLETSEL CONSENSUS DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN HET ACUTE ENKELLETSEL 1.1. participerende verenigingen en instanties - Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie - Nederlands Huisartsen Genootschap

Nadere informatie

Circuittraining Een nieuwe groepstraining met een functioneel karakter

Circuittraining Een nieuwe groepstraining met een functioneel karakter Circuittraining Een nieuwe groepstraining met een functioneel karakter Drs. Lotte Wevers Dr. Ingrid van de Port Prof. Dr. Eline Lindeman Prof. Dr. Gert Kwakkel Kenniscentrum De Hoogstraat, Utrecht Overzicht

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Behandeling. Haemarthros Behandeling

Behandeling. Haemarthros Behandeling 10-Chirurgie 4.5 01-06-2005 09:45 Pagina 69 69 4.5 Knieletsel P.A.M. Vierhout Het is zondagmiddag, het voetbalseizoen is begonnen. Een 22-jarige jongeman komt met een van pijn vertrokken gezicht bij de

Nadere informatie

Rapid Recovery. Anesthesiologische mogelijkheden. Xander Eijsbouts Xeijsbouts@fzr.nl Anesthesioloog Franciscus Ziekenhuis Roosendaal

Rapid Recovery. Anesthesiologische mogelijkheden. Xander Eijsbouts Xeijsbouts@fzr.nl Anesthesioloog Franciscus Ziekenhuis Roosendaal Rapid Recovery Anesthesiologische mogelijkheden Original in the Royal College of Surgeons of England, London. 18th Century Surgery October 17, 1846: First public demonstration of the use of ether in anesthesia

Nadere informatie

De Knie. diagnostische testen. Mark Vongehr Fysiotherapeut/manueeltherapeut. presentatie knie 20-09-07 medisch centrum aarveld

De Knie. diagnostische testen. Mark Vongehr Fysiotherapeut/manueeltherapeut. presentatie knie 20-09-07 medisch centrum aarveld De Knie diagnostische testen Mark Vongehr Fysiotherapeut/manueeltherapeut Het blijkt, dat met de anamnese, lichamelijk onderzoek en röntgenfoto de diagnose van knieklachten in 83% van de gevallen correct

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling van de voet

Onderzoek en behandeling van de voet Onderzoek en behandeling van de voet Orthopedische casuïstiek Onderzoek en behandeling van de voet Redactie: Dos Winkel Met bijdragen van: Patty Joldersma Marc Martens Irma Pelgrim Bohn Stafleu van Loghum

Nadere informatie

Informatieavond SDV. Barneveld

Informatieavond SDV. Barneveld Informatieavond SDV. Barneveld Eerste Hulp Bij Sport Ongevallen 01-04-2015 Pieter Jansen Master sportfysiotherapeut Inhoud 1. Risicofactoren voor blessures Inhoud 2. Acute blessures 3. Eerste hulp bij

Nadere informatie

Betekenis van anamnese en lichamelijk onderzoek voor het vaststellen van mediaal collateralebandletsel van de knie in de huisartsenpraktijk*

Betekenis van anamnese en lichamelijk onderzoek voor het vaststellen van mediaal collateralebandletsel van de knie in de huisartsenpraktijk* Betekenis van anamnese en lichamelijk onderzoek voor het vaststellen van mediaal collateralebandletsel van de knie in de huisartsenpraktijk* Marlous Kastelein, Pim A.J. Luijsterburg, Harry P.A. Wagemakers,

Nadere informatie

Nascholing Traumachirurgie 2015 Diagnostiek en behandeling van letsels rond de pols en voet. Donderdag 22 januari 2015

Nascholing Traumachirurgie 2015 Diagnostiek en behandeling van letsels rond de pols en voet. Donderdag 22 januari 2015 Nascholing Traumachirurgie 2015 Diagnostiek en behandeling van letsels rond de pols en voet Donderdag 22 januari 2015 Van enkelletsel tot complex voetletsel Introductie Letsels van de enkel en voet komen

Nadere informatie

Sporten. Inspannend/ stress gerelateerd

Sporten. Inspannend/ stress gerelateerd Sporten Recreatie Gezond/fit-heid Lage trainings intensiteit Vrije tijd > trainings uren Motiveren Ontspannen Topsport Prestatie gericht Hoge trainings intensiteit Trainings uren > vrije tijd Afremmen

Nadere informatie

KNGF-richtlijn Acuut Enkelletsel. Supplement bij het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie nummer1/jaargang108

KNGF-richtlijn Acuut Enkelletsel. Supplement bij het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie nummer1/jaargang108 Supplement bij het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie nummer1/jaargang108 KNGF-richtlijn Acuut Enkelletsel Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie KNGF-richtlijn Acuut Enkelletsel

Nadere informatie

Afdeling Handchirurgie

Afdeling Handchirurgie Paramedisch Extensorpeesletsel zone 3 & 4 Boutonnière v.1-01/2013 Een boutonnière deformiteit (knoopsgatdeformiteit) beschrijft een 'zigzag'-collaps van een vinger of duim waarbij het PIP gewricht in flexie

Nadere informatie

Sport Specifieke Blessure Begeleiding

Sport Specifieke Blessure Begeleiding Sport Specifieke Blessure Begeleiding Week 8. Knierevalidatie Acute knie 300.000 knie letsels per jaar Aandoeningen contusie / distorsie hydrops heamartros meniscus kruisbanden / collaterale banden Acute

Nadere informatie

De gevolgen van handletsels zijn voor veel slachtoffers groot. Naast de

De gevolgen van handletsels zijn voor veel slachtoffers groot. Naast de Samenvatting Return to Work after Hand Injury De gevolgen van handletsels zijn voor veel slachtoffers groot. Naast de fysieke beperkingen als gevolg van het letsel, spelen ook psychosociale en werkgerelateerde

Nadere informatie

Gewrichten in beweging 14 maart WDH Breda

Gewrichten in beweging 14 maart WDH Breda Gewrichten in beweging 14 maart WDH Breda Anne van Vegchel SGA West-brabant CV 2000-2006 geneeskunde Utrecht 2007-2011 sportgeneeskunde Utrecht 2008-2012 clubarts eredivisieploeg handbal 2008-heden bondarts

Nadere informatie

KNGF-richtlijn. Acuut Enkelletsel. Supplement bij het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie. Jaargang 115 / nummer 1 / 2005

KNGF-richtlijn. Acuut Enkelletsel. Supplement bij het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie. Jaargang 115 / nummer 1 / 2005 Supplement bij het Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie Jaargang 115 / nummer 1 / 2005 KNGF-richtlijn Acuut Enkelletsel Acuut Enkelletsel Inhoudsopgave Praktijkrichtlijn 3 Inleiding 3 I Diagnostich

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

STARTEN NA EEN BLESSURE: WANNEER, WAT, HOE? TJITTE KAMMINGA Datum 10-11-2012

STARTEN NA EEN BLESSURE: WANNEER, WAT, HOE? TJITTE KAMMINGA Datum 10-11-2012 STARTEN NA EEN BLESSURE: WANNEER, WAT, HOE? TJITTE KAMMINGA Datum 10-11-2012 TJITTE KAMMINGA DOCENT FYSIOTHERAPIE HS LEIDEN FYSIOTHERAPEUT/MANUEEL THERAPEUT EX- TRAINER HARDLOPER WWW.TJITTEKAMMINGA.NL

Nadere informatie

Evidence zoeken @ WWW

Evidence zoeken @ WWW Evidence zoeken @ WWW Dirk Ubbink Evidence Based Surgery 2011 Informatie Jaarlijks: >20.000 tijdschriften en boeken MEDLINE: >6.700 tijdschriften Jaarlijks 2 miljoen artikelen gepubliceerd 5500 publicaties

Nadere informatie

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis

John Hermans. Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis John Hermans Imaging of the distal tibiofibular syndesmosis: anatomy in relation to radiological diagnosis Dit proefschrift gaat over het afbeelden van de syndesmose van de enkel, bij mensen die hun lichaam

Nadere informatie

Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam

Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam Nekklachten in de eerste lijn; hoe zit dat met predictie modellen? Arianne Verhagen Afd Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam Opzet presentatie Inleiding / epidemiologie Diagnostiek Behandeling Predictie

Nadere informatie

PREVENTIEF HANDELEN & WAT TE DOEN BIJ.. BLESSURES

PREVENTIEF HANDELEN & WAT TE DOEN BIJ.. BLESSURES PREVENTIEF HANDELEN & WAT TE DOEN BIJ.. BLESSURES Presentatie VV GKC, najaar 2012 Ralf Henderickx, Fysiotherapeut 1: Inleiding + introductie 2: Enkel Blessure, wat te doen 3: Knie blessure, wat te doen

Nadere informatie

Osteoporotische indeukingsfracturen conservatief of kyphoplasty/vertebroplasty. Koen hendrix Heup/rug campus Henri Serruys Consulent UZ Gent rug

Osteoporotische indeukingsfracturen conservatief of kyphoplasty/vertebroplasty. Koen hendrix Heup/rug campus Henri Serruys Consulent UZ Gent rug Osteoporotische indeukingsfracturen conservatief of kyphoplasty/vertebroplasty Koen hendrix Heup/rug campus Henri Serruys Consulent UZ Gent rug Behandeling van osteoporotische indeukingsfracturen 1984

Nadere informatie

MENISCUS LETSEL revalidatie na operatie. www.groningensportrevalidatie.nl

MENISCUS LETSEL revalidatie na operatie. www.groningensportrevalidatie.nl MENISCUS LETSEL revalidatie na operatie Groningen Sport Revalidatie (sport) fysiotherapie praktijk locatie Alfa - Kardingerweg 48 9735 AH Groningen locatie Hanze - Eyssoniusplein 18 9714 CE Groningen Tel:

Nadere informatie

UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? 30/04/2013. A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op

UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? 30/04/2013. A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Mijn innovatie is beter dan de concurrentie Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op Bijvoorbeeld: Mortaliteit Kwaliteit

Nadere informatie

VERZWIKTE ENKEL ENKEL DISTORSIE

VERZWIKTE ENKEL ENKEL DISTORSIE VERZWIKTE ENKEL ENKEL DISTORSIE 25732 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een verzwikte enkel (enkel distorsie). Het is goed om u te realiseren dat

Nadere informatie

Fracturen en luxaties hand

Fracturen en luxaties hand Fracturen en luxaties hand phalanx fracturen hand veel voorkomende fracturen op EHBO indien verkeerde behandeling: aanzienlijk functieverlies kans op arbeidsongeschiktheid goede behandeling: anatomische

Nadere informatie

Een literatuuroverzicht. Behandeling van MTSS bij atleten; een gerandomiseerde studie. Maarten Moen Sportarts

Een literatuuroverzicht. Behandeling van MTSS bij atleten; een gerandomiseerde studie. Maarten Moen Sportarts Een literatuuroverzicht Behandeling van MTSS bij atleten; een gerandomiseerde studie Maarten Moen Sportarts MTSS komt door tractie van de tibialis posterior aan het periost waardoor periostitis ontstaat.

Nadere informatie

Hevige pijn ter hoogte van de schoudertop als gevolg van een forse schouderduw, bij een 23-jarige topvoetballer

Hevige pijn ter hoogte van de schoudertop als gevolg van een forse schouderduw, bij een 23-jarige topvoetballer 9 2 Hevige pijn ter hoogte van de schoudertop als gevolg van een forse schouderduw, bij een 23-jarige topvoetballer Dos Winkel en Koos van Nugteren Introductie Het verhaal van een topvoetballer met acute

Nadere informatie

De rode draad van Sochi NEED FOR SPEED!

De rode draad van Sochi NEED FOR SPEED! 6e Post Olympisch Sportcongres De rode draad van Sochi NEED FOR SPEED! Donderdag 27 maart 2014 De Reehorst, Ede PROGRAMMA Advertentie Advertentie De rode draad van Sochi 08.15 Registratie & Ontvangst Mozartfoyer

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen Traumatische knieproblemen: 1. Toelichting op de module 1 Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van maart 2010. In de NHG-Standaard Traumatische knieproblemen worden aanbevelingen gedaan over het

Nadere informatie

Schouderpathologie voorde huisarts

Schouderpathologie voorde huisarts Schouderpathologie voorde huisarts Linda Cervenka Ellen de Wit Ron Onstenk April 2012 Schouderklachten?? Nekklachten Radiculaire klachten CTS Infectieus Polymyalgia Schouder/POB klachten Gecombineerd Schouder

Nadere informatie

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Behandeling van een trigger finger Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Overzicht Inleiding PICO Zoekstrategie & Flowchart Artikelen Chirurgie Anatomie Open vs percutaan Conclusie Inleiding Klinische symptomen

Nadere informatie

Verantwoording Reader en opzet cursus. FysioFase

Verantwoording Reader en opzet cursus. FysioFase Verantwoording Reader en opzet cursus FysioFase Cursus jaar 2007-2008 Beroepsopdracht van Marc Altyzer & Opleiding fysiotherapie Hogeschool van Amsterdam Inhoud...3...4 Algemene toestand...4 Lokale stoornissen...4

Nadere informatie

Samenvatting. In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven over de onderwerpen die in dit proefschrift worden behandeld.

Samenvatting. In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven over de onderwerpen die in dit proefschrift worden behandeld. 155 Sport- en spelactiviteiten bevorderen over het algemeen de gezondheid. Deze fysieke activiteiten kunnen echter ook leiden tot blessures. Het proefschrift beschrijft de ontwikkeling en evaluatie van

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19021 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19021 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19021 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rhemrev, Stephanus Jacobus Title: The non-displaced scaphoid fracture : evaluation

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Zowel beleidsmakers en zorgverleners als het algemene publiek zijn zich meer en meer bewust van de essentiële rol van kwaliteitsmeting en - verbetering in het verlenen van

Nadere informatie

Sportmedische zorg vanuit het oogpunt van de ketenzorg. Arjan Kokshoorn Sportarts SMCP

Sportmedische zorg vanuit het oogpunt van de ketenzorg. Arjan Kokshoorn Sportarts SMCP Sportmedische zorg vanuit het oogpunt van de ketenzorg Arjan Kokshoorn Sportarts SMCP Arjan Kokshoorn Sportarts / manager SMCP (www.smcp.nl) CTO Papendal talenten volleybal / wielrennen OS Beijing Topatletiek

Nadere informatie

Aanbeveling voor goede. medische praktijkvoering

Aanbeveling voor goede. medische praktijkvoering Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering Enkeldistorsie Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen vzw Berchem, 2001 Dr. Patrick Wyffels Dr. Peter De Naeyer Dr. Paul Van Royen De auteurs

Nadere informatie

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van

weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen Het is aangetoond dat compensatietraining (het aanleren van Richtlijn Cognitieve revalidatie Niveau A (1) Het is aangetoond dat.. Aandacht Het is aangetoond dat aandachtstraining gedurende de eerste 6 weken na het ontstaan van het hersenletsel niet zinvol is. Geheugen

Nadere informatie

Nurse versus physician-led care for the management of asthma

Nurse versus physician-led care for the management of asthma TRAM onderzoek Nurse versus physician-led care for the management of asthma Maarten C Kuethe1, Anja A P H Vaessen-Verberne1, Roy G Elbers2, Wim MC Van Aalderen3 1. Paediatrics, AMPHIA Hospital, Breda,

Nadere informatie

BEELDVORMING BIJ ENKELDISTORSIE OP DE SPOEDGEVALLENDIENST: WORDEN DE OTTAWA ANKLE RULES GEREGISTREERD, TOEGEPAST EN OPGEVOLGD?

BEELDVORMING BIJ ENKELDISTORSIE OP DE SPOEDGEVALLENDIENST: WORDEN DE OTTAWA ANKLE RULES GEREGISTREERD, TOEGEPAST EN OPGEVOLGD? BEELDVORMING BIJ ENKELDISTORSIE OP DE SPOEDGEVALLENDIENST: WORDEN DE OTTAWA ANKLE RULES GEREGISTREERD, TOEGEPAST EN OPGEVOLGD? Malfait Ana Universiteit Gent Promotor: Prof. Dr. Devroey Dirk, VUB Co-promotor:

Nadere informatie

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit Mariëtte de Rooij Inhoud Artrose en comorbiditeit Aangepaste oefentherapie bij comorbiditeit Resultaten pilot studie Voorbeeld Conclusie Randomized

Nadere informatie

Is intra-articulair hyaluronzuur nuttig bij de behandeling van cuffscheuren in de schouder?

Is intra-articulair hyaluronzuur nuttig bij de behandeling van cuffscheuren in de schouder? Is intra-articulair hyaluronzuur nuttig bij de behandeling van cuffscheuren in de schouder? Dr. P. Verspeelt Fysische geneeskunde en Revalidatie 15 november 2014 Wat is hyaluronzuur? 2 suikermolecules

Nadere informatie

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB B. J. Snel AIOS anesthesiologie Rowland MJ, Hadjipavlou G. Delayed cerebral ischemia after subarachnoid haemorrage: looking beyond vasospasm. Br J

Nadere informatie

Overbelasting van de onderbenen, een visie van een sport- bedrijfsarts

Overbelasting van de onderbenen, een visie van een sport- bedrijfsarts Overbelasting van de onderbenen, een visie van een sport- bedrijfsarts W.O. Zimmermann Den Helder, 29 oktober 2009, 45 minuten 1 TGTF, militaire sportgeneeskunde, Utrecht 2 TGTF personeel en diensten Personeel:

Nadere informatie

Kneuzen en verzwikken van de enkel (Prof. Dr. C. Niek van Dijk, Orthopedisch chirurg, Academisch Medisch Centrum Amsterdam)

Kneuzen en verzwikken van de enkel (Prof. Dr. C. Niek van Dijk, Orthopedisch chirurg, Academisch Medisch Centrum Amsterdam) Kneuzen en verzwikken van de enkel (Prof. Dr. C. Niek van Dijk, Orthopedisch chirurg, Academisch Medisch Centrum Amsterdam) Kneuzen en verzwikken van de enkel behoren tot de meest voorkomende letsels.

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting SAMENVATTING PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN ADL- EN WERK- GERELATEERDE MEETINSTRUMENTEN VOOR HET METEN VAN BEPERKINGEN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE LAGE RUGPIJN. Chronische lage rugpijn

Nadere informatie

Optokinetische analyse van de EXO-L

Optokinetische analyse van de EXO-L Optokinetische analyse van de EXO-L Verkorte versie Hanno van der Loo Hubert Meulman Minor Sporttechnologie Bewegingstechnologie, Haagse Hogeschool Dhr. N. Huussen Dhr. O. Tellers Dhr. J. Kraan Dhr. J.

Nadere informatie

Richtlijn screening op diabetes type 2 goedgekeurd door ALV op 17 september 2015

Richtlijn screening op diabetes type 2 goedgekeurd door ALV op 17 september 2015 Richtlijn screening op diabetes type 2 goedgekeurd door ALV op 17 september 2015 VSG2267-1 - Goedgekeurd door ALV op 17-09-2015 Inhoudsopgave Inleiding 3 Algemeen 3 Meting en nauwkeurigheid 3 Interpretatie

Nadere informatie

Effecten van goal setting bij volwassen revalidatiepatiënten

Effecten van goal setting bij volwassen revalidatiepatiënten Home no. 5 November 2015 Licht op oranje Eerdere edities Verenso.nl Effecten van goal setting bij volwassen revalidatiepatiënten Betekenis voor de geriatrische revalidatiezorg? Ewout B. Smit, aioto ouderengeneeskunde

Nadere informatie

De rode draad van Sochi NEED FOR SPEED!

De rode draad van Sochi NEED FOR SPEED! 6e Post Olympisch Sportcongres De rode draad van Sochi NEED FOR SPEED! Donderdag 27 maart 2014 De Reehorst, Ede PROGRAMMA Advertentie De rode draad van Sochi 08.15 Registratie & Ontvangst Mozartfoyer

Nadere informatie

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Samenvatting Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Ergotherapie is een paramedisch beroep dat gericht is op het verbeteren van het zelfstandig functioneren door het individu in de voor die persoon

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

Achterste Kruisband Reconstructie Revalidatie Protocol. FASE 1 (0-6 weken na het letsel)

Achterste Kruisband Reconstructie Revalidatie Protocol. FASE 1 (0-6 weken na het letsel) Achterste Kruisband Reconstructie Revalidatie Protocol RPA Janssen, orthopedisch chirurg-traumatoloog (www.rpajanssen.nl) FAM Brooymans, PT, MSc, fysio-manueeltherapeut Inleiding Geïsoleerde achterste

Nadere informatie

LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren?

LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren? LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren? Dokter op dinsdag, 28 februari 2012 Marcel Garssen Neuroloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Inleiding Er is nog een boel recht te zetten.

Nadere informatie

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 Rugklachten bij turnen Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 www.smautrecht.nl www.estherschoots.nl Wat gaan we doen: Rugbelasting bij turnen Turnen en rugklachten: epidemiologie Aandoeningen van de

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Trainingsopbouw na enkelblessures

Trainingsopbouw na enkelblessures Trainingsopbouw na enkelblessures Trainingsopbouw na enkelblessures Nu het herstelproces van uw geblesseerde enkel al zo ver is gevorderd, wilt u natuurlijk weer zo snel mogelijk uw sportactiviteiten hervatten.

Nadere informatie

Hardlooponderzoek in Nederland nu en in de toekomst. Marienke van Middelkoop, Erasmus MC Sjouke Zijlstra, UMC Groningen

Hardlooponderzoek in Nederland nu en in de toekomst. Marienke van Middelkoop, Erasmus MC Sjouke Zijlstra, UMC Groningen Hardlooponderzoek in Nederland nu en in de toekomst Marienke van Middelkoop, Erasmus MC Sjouke Zijlstra, UMC Groningen Hardloopblessures - Lange afstand lopen worden steeds populairder - Ook steeds meer

Nadere informatie

SAMENVATTING. Schouder pijn na een beroerte.

SAMENVATTING. Schouder pijn na een beroerte. SAMENVATTING Schouder pijn na een beroerte. Schouderpijn na een beroerte is een veelvoorkomend bijverschijnsel bij patiënten met een hemiplegie (halfzijdige verlamming) en het voorkomen ervan wordt geschat

Nadere informatie

Bij gebrek aan bewijs

Bij gebrek aan bewijs Bij gebrek aan bewijs kennis is macht! internet in de spreekkamer P.A. Flach Bedrijfsarts Arbo- en milieudienst RuG 09-10-2006 1 3 onderdelen 1. Wat is EBM 2. Zoeken in PubMed 3. Beoordelen van de resultaten

Nadere informatie