WERKMAP. Theatervoorstelling Het zwarte goud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WERKMAP. Theatervoorstelling Het zwarte goud"

Transcriptie

1 WERKMAP Theatervoorstelling Het zwarte goud

2 Voorwoord Deze werkmap wil een hulp zijn bij de voorbereiding op en de verwerking van Het zwarte goud in jullie lessen of projecten. Als een compleet lessenpakket kan deze werkmap wel niet bekeken worden. We hopen dat het een stimulerende en inspirerende ideeënbank kan zijn om de kleuters een aantal lesdagen voor en na de theatervoorstelling ook in de klas onder te dompelen in het thema milieu en afval. Jouw mening blijft heel belangrijk voor ons. Twijfel daarom niet om ons te contacteren indien je opmerkingen of suggesties hebt. Het zwarte goud is een interactieve theatervoorstelling. Voor de acteurs Geert en Pascale zou het heel fijn zijn indien de kleuters voorbereid naar de voorstelling komen kijken. De opdrachtjes die het beste voor de voorstelling afgewerkt worden, zijn aangeduid met dit symbool: Veel plezier! Contactgegevens theatergezelschap de Kleine Speeldoos: Geert Van den Broeck Lostraat Heist-op-den-Berg Telefoon: GSM: Mail: Website:

3 Voorbereiding op het theaterbezoek Een theatervoorstelling begint niet pas als iedereen op een stoel of een bank zit en de muziek start of de lichten doven, zeker niet in schoolverband. Een goede voorbereiding in de klas maakt dat het voor de kleuters een succeservaring kan worden! De voorbereiding kan twee delen bevatten: eerst en vooral kan je de kleuters nieuwsgierig maken naar het verhaal, de voorstelling zelf. Ten tweede kunnen de kleuters ook voorbereid worden op hun rol als publiek. Een kringgesprekje kan hierbij helpen: Welke kleuters zijn al eens naar een theatervoorstelling gaan kijken? Wie is er al eens naar de bioscoop geweest? Kennen ze de gedragscodes die gangbaar zijn in het theater? Kunnen ze in dit verband verschillen en overeenkomsten aanhalen tussen een bezoek aan de bioscoop en in theater? Bij een theatervoorstelling zijn de acteurs echt aanwezig. Dit in tegenstelling met de bioscoop. Daar horen de acteurs in de film het niet wanneer de mensen in de zaal bijvoorbeeld een zakje chips opendoen en dat beginnen op te eten. Echte acteurs horen dit wel en het kan storend zijn. Ook voor de buren van de snoepers kan het vervelend zijn. In een theatervoorstelling is de wisselwerking tussen de acteurs en het publiek in de zaal belangrijk om tot een geslaagde voorstelling te komen. Bespreek met de kleuters, zeker met de allerkleinsten, wat er allemaal zal gebeuren tijdens de voorstelling. Indien we in een verduisterde zaal spelen, dan zullen de lichten even uitgaan. Er zal ook een muziekje worden gespeeld. Voor heel wat kinderen is het een geruststelling als ze vooraf weten wat er met de jasjes en boekentassen gebeurt. Voor de rust van de kleuters is het belangrijk om goed op tijd te zijn. Vergeet niet om vooraf met de kleuters naar het toilet te gaan. Leerkrachten kunnen best tussen de kleuters in gaan zitten. Bespreek met je collega s welke kleuters dicht bij jou in de buurt zullen zitten. En voor de leerkrachten vergeet u niet uw GSM uit te zetten voor u de zaal binnengaat?

4 Korte inhoud Ben woont alleen op zijn knusse appartementje. Hij is verliefd: op Dahlia. Ben is een echte grapjas en babbelaar. Daarom is hij ook zo blij met al die luisterende oortjes, en vertelt honderduit over egels en goudvissen, koeien die scheetjes laten, paprikachips en zijn dochter Grietje. Ben krijgt een brief van Grietje, met nieuws dat hem doet schrikken. Ze vindt zijn appartement zo vies, dat ze daar liever niet meer komt tot Ben eindelijk eens opruimt en poetst. Toch lijkt Ben niet overtuigd om zijn gewoontes te veranderen. Al is hij een onstuitbare spraakwaterval bij de kleuters, één iemand durft hij niet aan te spreken: Dahlia. Dahlia kweekt en verkoopt bloemen, en is dol op alle moois en lekkers van de natuur. Ben heeft het ideale cadeau gevonden voor haar, denkt hij: een bos bloemen van plastiek. Dahlia roept de hulp in van de kleuters om Ben wat bij te leren. Hoe een piepklein zaadje uitgroeit tot een prachtige bloem. Hoe de natuur wonderen kan doen, met een beetje zorg van ons. En over het Zwarte Goud Maar Ben is een koppige, moeilijke leerling: Dahlia en de kleuters zullen hun beste beentje moeten voorzetten om hem zijn leven te doen beteren! En worden Dahlia en Ben toch nog een koppel?

5 Voorstelling van de personages Hallo! Ik ben Ben. Dat is mijn naam. Ben. Ik heb een schat van een dochter, Grietje en woon alleen in m'n gezellige appartementje. Ik ben dol op 'weetjes', gekke verhalen uit de krant zoals dat van die koeien die scheetjes laten, en paprikachips. Ik heb een hekel aan poetsen en lust niet graag groentjes en fruit. Ben is best tevreden met z'n leventje. Toch kan hij wel wat hulp gebruiken... Zijn dochter Grietje vindt zijn appartement vies en wil daar dus voorlopig niet meer komen. En hoe moet hij het meisje van het bloemenkraam, waar hij elke dag langsgaat gewoon om haar te kunnen zien, duidelijk maken dat hij haar echt heel leuk vindt? Dit is Dahlia. Haar mama en papa houden van bloemen, en zij ook: ze heeft een eigen kraampje met bloemen die ze zelf kweekt. Dahlia is dol op al het mooie en lekkere dat de natuur ons geeft.

6 Brief van Dahlia Juf: Ben. Ik moet nadenken, om te weten of ik even veel aan je blijf denken. Ben: Horen jullie dat? Ze denkt ook de hele tijd aan mij! Juf: Je hebt me boos en verdrietig gemaakt met je stomme namaakbloemen. Ben: Lees maar verder! Juf: Maar ook had ik nog nooit van een man bloemen gekregen, behalve mijn papa. Dus ik weet niet of ik boos moet zijn of blij. Ik ben in Nederland, voor en grote vergadering van bloementelers. Ben: Nederland! Wie gaat er nu naar Nederland! Juf: Als ik morgen terug ben, zal ik wel zien of ik je nog een kans wil geven of Ben: Yes! Horen jullie dat! Ze wil mij nog een kans geven! Juf: Ik heb nog een raadsel voor jou. Ik denk dat je daar wel van houdt. Het raadsel is: wat is Het Zwarte Goud? Ben: Het Zwarte Goud klinkt wel spannend! Juf: Ik kom morgen bij je op bezoek, als je dat goed vindt. Tot dan? Groetjes, Dahlia.

7 Versje over afval Wat een rommel in de klas k wou dat het hier netjes was. Zwaaien met de voeten elkaar even groeten zwaaien met de armen dat zal ons goed verwarmen samen zijn we beresterk kom nu allen aan het werk (klap, klap)

8 Liedjes over afval

9 Ik sorteer Nadat de kleuters het lied volledig kennen, kan je het volgende doen: In de klas liggen allerlei soorten afval (blikjes, kartonnen doosjes, papier, ) De kleuters krijgen de opdracht om al het vuil op te ruimen en tegelijk het versje op te zeggen. Wanneer er op het einde van het versje nog afval op de grond ligt, moet het versje opnieuw worden opgezegd en moeten de kleuters verder opruimen.

10 Liedjes die gezongen worden tijdens de voorstelling Bloemenliedje Wie ziet die lieve bloempjes niet de bloempjes die hier geuren! Die lieve tuiltjes die k u bied, zo fris en vol van kleuren! Eerst waren t zaadjes o zo klein, nu zijn het mooie bloempjes, is onze natuur niet fijn, ze is toch om te zoenen! k Heb ze in mijn tuin gepland, verzorgd zelfs elke morgen! Geef ze door van hand tot hand: een bloem verdrijft je zorgen! Mensen vind je iemand fijn, geef hem of haar een bloempje, echt, zo simpel kan het zijn: een bloem is als een zoentje!

11 Compostliedje In t begin was er water en zand, Dan kwamen de beestjes aan land. Al dat kruipend en werkend leven Heeft de aarde haar rijkdom gegeven. Kijk verwonderd in het rond Naar de diertjes op de grond Onder je voetjes valt veel te beleven t is er toverachtig leven. Het afval groeit nu steeds maar aan Dit kan toch zo niet meer verder gaan! De mens met al zijn verstand en zijn macht, Heeft die hier niet aan gedacht? Kruipdiertjes speel in de grond, Wij maken de aarde weer gezond. Mensen luister, t is echt waar: De Aarde is een tovenaar! Mensen luister, t is echt waar: De Aarde is een tovenaar!

12 Enkele losse ideeën om te werken rond afval Ruilmarkt: Het doel van deze opdracht is de kleuters duidelijk maken dat wat de één weggooit, voor de andere interessant kan zijn. Zo geven we spullen die we niet meer nodig hebben een tweede leven. De kringwinkel werkt met hetzelfde principe. Je vindt er leuke dingen die andere mensen niet meer gebruiken. Zo zorgen we samen voor veel minder afval. Er wordt vooraf een briefje aan de ouders meegegeven met de melding dat we een ruilmarkt willen organiseren en dat elke kleuter een puzzel, een knuffelbeer, een ander stuk speelgoed of een boekje mag meebrengen waarop ze uitgekeken zijn. Wel vooraf afspreken hoeveel stuks elke kleuter meebrengt. De dag zelf laten we de kleuters alles uitstallen op een grote tafel. En dan gaan ze onderling ruilen. Het beste is dat de ruil per stuk is om alle kleuters een eerlijke kans te geven. Kinderen die niet willen ruilen, hoeven dit natuurlijk niet te doen. Blaasvoetbal: Teken met krijt in de speelzaal of op de speelplaats een klein voetbalveldje op de grond. Twee lege schoendozen kunnen als doel dienen. Gebruik 2 rietjes als blaasinstrument. Een pingpongballetje kan als bal dienen en de wedstrijd kan beginnen. Blazen maar!

13 Blikkenlopen: Elke kleuters brengt 2 even grote conservenblikjes mee. Let op! Blikken kunnen vrij scherpe randen hebben dus begin met het plat slaan van de eventueel scherpe randjes. Je kan het beter meteen doen voor je later in je vingers snijdt. Boor of steek twee tegenover elkaar liggende gaten in de wand van het blik vlak bij de bodem. Steek een lang touw door de gaten en knoop de eindjes samen zodat je een lus krijgt. Het touw moet zo lang zijn dat het tussen je voet en je handen strak staat als je de lus aantrekt. Zet de blikken nu ondersteboven op de grond, dus met de bodem boven, en ga voorzichtig op de blikken staan terwijl je de lus strak trekt met je hand. Nu kan je proberen te lopen met de blikken onder je voeten. Na wat oefenen kan er misschien een race gehouden worden? Blikkengooien: Stop de rest van een bolletje wol in een eenzame sok en bindt deze dicht. Op een bepaalde afstand stapelt u de lege blikken op elkaar. Wie kan er de meeste omgooien?

14 Leeruitstap: Met de kleuters het containerpark bezoeken. Meer informatie over een begeleid bezoek aan het containerpark vind je op ga naar scholen verenigingen en doorklikken naar aanbod rondleidingen. Wil je meer weten over composteren dan is de compostkoffer een handig hulpmiddel. De compostkoffer is een koffer vol met informatie en handig materiaal om kinderen de wonderen van het composteringsproces te laten ontdekken. De koffer bevat de meeste materialen die nodig zijn om te werken met het lespakket Composteren met kinderen. Dit pakket is eveneens opgenomen in de koffer. Meer info? Surf naar ga naar scholen verenigingen en doorklikken naar aanbod educatief materiaal. Samen kijken wanneer het vuilnis van de school wordt opgehaald. Nadien kunnen de kleuters tijdens een kringgesprek vertellen wat ze gezien hebben tijdens deze uitstapjes. En ook: De prullenmand van de klas kan leeggemaakt worden en het afval kan gesorteerd worden. Misschien kunnen de kleuters vooraf zelf affiches ontwerpen om op de verschillende vuilbakken te plakken. Er kan op school voor een bepaalde termijn een containerparkje gemaakt worden. De kleuters kunnen de dozen versieren met het materiaal dat overeenstemt met de doos. Een oude stoel kan omgetoverd worden in een verjaardagstoel. Op die manier kunnen oude meubelstukken een nieuwe, leuke bestemming krijgen. Verder in de werkmap zijn er verschillende ideeën verzameld om te knutselen met afvalmateriaal. Nadien kan er een tentoonstelling gehouden worden voor de ouders en de grootouders.

15 Oud papier verwerken: Van oude kranten maken we terug nieuw papier. We recycleren het papier met de techniek van papier-maché. We nemen behangerslijm en we mengen hier propjes krantenpapier onder. Als we een vaste massa hebben, kunnen we beginnen te knutselen. We kunnen onze fantasie volledig laten gaan, maar voor degenen die enkele voorbeelden willen hebben, die kunnen hieronder verder lezen: zelf poppetjes maken, blaadjes papier maken en gebruiken als bladwijzer, een ballon omkleden met papier-maché, de ballon dan kapot prikken en de papier-maché kan gebruikt worden als een luster of verschillende kleine ballonnen kunnen gebruikt worden om een kleurige slinger lichtjes te maken, Of anders: We lijmen verschillende bladen krantenpapier tegen elkaar. Wanneer deze stijf zijn geworden, kunnen we een masker maken. We knippen er een vorm uit en bevestigen er een elastiek aan zodat we het masker kunnen opzetten. We knippen de ogen en de mond er uit en we versieren het masker. We kunnen ook een tovenaarshoed maken. We lijmen enkele vellen krantenpapier tegen elkaar. Als het droog is, maken we er een cilinder van. De onderkant van de cilinder moet de afmeting van ons hoofd zijn zodat we dit op ons hoofd kunnen zetten. Dan maken we nog enkele kleinere bladzijden aan elkaar vast en tekenen er een grote cirkel uit. In deze cirkel tekenen we nog een kleinere cirkel. Deze cirkel moet even groot zijn als de onderkant van de cilinder. Ook deze cirkel schilderen we even mooi, we maken hem vast aan onze cilinder en we hebben onze eigen tovenaarshoeden gemaakt!

16 Knutselen met waardeloos materiaal Laat de kleuters waardeloos materiaal meebrengen: lege plastic flessen of botervlootjes, melkpakken, petflessen in verschillende maten, yoghurtpotjes, schaaltjes waar vlees of vis heeft op gelegen, kroonkurken, kurken, en we kunnen beginnen aan onze kunstwerken uit afvalmateriaal! - Je kan in de zandbak van de klas een heel dorp namaken met wegwerpmateriaal. - Je kan zelf poppen maken met het waardeloos materiaal dat de kleuters bij hadden. -

17 Zelf bloemen maken Grotere bloemen: we gebruiken een leeg, rond kaasdoosje dat we geel schilderen en dat kan dan dienen als het hartje van de bloem. Nog wat blaadjes knippen uit oude tijdschriften, het doosje op een groen stokje kleven (zo n stokje dat je gebruikt bij het planten van gewassen die omhoog moeten groeien maar er een stokje voor nodig hebben) en je bloem is af. Kleinere bloemen: Knip 2 stukken crêpepapier van 10 bij 20 cm en leg ze op elkaar, maak hiervan een harmonica en bind deze met wat garen vast in het midden, hierdoor ontstaat een strik. Vouw de strik dubbel en maak deze aan de onderkant vast met plakband. Vouw nu de bloem voorzichtig open. Maak 2 satéstokken met plakband aan elkaar vast en prik deze onderin de bloem. Wikkel hier groen crêpepapier omheen en klaar is de stengel. Uiteraard kan je ook werken met gekleurd tekenpapier om mooie bloemen te maken. Laat je fantasie maar werken! De bloemen worden gebruikt tijdens de voorstelling, dus het zou heel leuk zijn als er veel verschillende soorten bloemen zijn.

18 Compost Compost is een donkerbruin tot zwart, kruimelig product dat bestaat uit plantaardige resten (van groenten, fruitschillen, grasmaaisel, bladeren, snoeihout) die door micro-organismen (beestjes) bijna tot humus zijn afgebroken. Composteren is te vergelijken met wat in het bos gebeurt als afgevallen bladeren, twijgjes en dode planten zich omvormen tot donkerbruine bosgrond. Compost ruikt ook enigszins naar bosgrond. Compostering is een natuurlijk proces. Compostering vindt plaats door activiteit van bacteriën, schimmels en compostdiertjes:

19

20 Zelf lekkere groentesoep maken Benodigdheden: ajuinen, wortelen, prei, selder, lekkere groenten die we gaan gebruiken om onze eigen lekkere groentesoep te maken. We snijden alles in kleine stukjes en laten het water koken. Nadien kruiden we onze soep naar onze smaak en smullen maar! Het afval speelt tijdens deze opdracht een belangrijke rol: waar gooien we het afval van onze groenten? In het compostvat, de compostbak of de composthoop natuurlijk. We gaan dus onze eigen compostvat opstarten of kleine composthoop maken, de natuur haar werk laten doen en het afval composteren. Vol spanning kunnen we dagelijks kijken hoe ons afval verandert in humus, vruchtbare grond die we kunnen gebruiken in de tuin of bij de planten.

21 Leesboekjes over afval Wat een bende! Auteur: Bonning, Tony ISBN: Prentenboek met zich als mensen gedragende, op hun achterpoten lopende dieren. Vos krijgt een brief van zijn oom dat deze komt logeren. Het is een bende in zijn hol en in grote haast ruimt hij alles op en veegt het afval in een gat in de grond: een dassenburcht. De das veegt alles in een hol: een konijnenhol. Dan komt het vuil van Vos bij Kip en daarna bij Mol terecht. Deze laat alle troep van de heuvel rollen: tot vlak voor de poten van Oom Ferdinand. Die neemt de rommel mee en legt het op de stoep van Vos. Gelukkig komt er dan net een muizenfamilie langs die alle "prachtige spulletjes" wil meenemen en Vos krijgt een compliment van Oom Ferdinand dat het hol zo netjes is. De vrolijke, grappige illustraties, steeds over twee pagina's, zijn uitgevoerd in heldere, aansprekende kleuren. De tekst staat, verdeeld in kleine blokjes, met grote letter gedrukt op de gekleurde achtergrond van de illustraties. Het taalgebruik is aangepast aan de leeftijdsgroep en leest prettig voor. Tekeningen en tekst vullen elkaar aan en vormen een goed geheel. Op de stevige omslag in kleur Oom Ferdinand met zijn armen vol rommel. Leuk prentenboek over rommel en opruimen voor kinderen van 3 tot 6 jaar. - Ineke Kop Jansen. Lotta ruimt op Auteur: Put, Diane ISBN: Lotta de kip wil met haar twee vriendinnetjes bij de vijver gaan spelen, maar als ze daar aankomen blijkt het grasveld vol met afval te liggen. Wat nu? Ze bedenken van alles om het weg te krijgen. In het water gooien? Verbranden? Begraven? Nee, dat kan niet. Tot ze een heel goed idee krijgen. In dit vierde boek over Lotta staan het milieu en hergebruik van materialen centraal. Er wordt op een voor oudere peuters en jonge kleuters heldere wijze verteld wat je met afval wel en niet moet doen. Het is een aardig verhaal. De illustraties, die steeds over

22 twee pagina's doorlopen, zijn helder van kleur, vrolijk en duidelijk. Op het voorste schutblad staat een veld vol klaprozen waartussen rommel ligt, op het achterste schutblad staan tips over wat je wel en niet moet doen om milieuvriendelijk te handelen. Het boek is ook goed te gebruiken in schoolverband bij milieuprojecten. Vierde prentenboek over kip Lotta*. Vanaf ca. 4 jaar. - Edda Rekers-Hazelhoff Lies ruimt niet graag op Auteur: Oliviers, Walter SBN: Lies is de dochter van koning Jan Drie; op het kasteel is het vies en rommelig, net als op de kamer van Lies. Koning Jan Drie vindt dat het zo niet langer kan; hij laat het kasteel schoonmaken, de troon schilderen en de vlag wassen. Hij vindt ook, dat Lies haar kamer grondig moet opruimen. Maar Lies houdt niet van opruimen. Om snel van de troep af te zijn, gooit ze alles maar uit het raam. Maar dan komt het rommelmonster... Lies leert een wijze les en als het kasteel weer helemaal schoon is, geeft koning Jan Drie een groot feest. Dit boekje - voor de beginnende lezer - maakt geen gebruik van hoofdletters en is geschreven in eenlettergrepige woorden en korte zinnen. De grote, kleurrijke illustraties zijn merendeels over beide pagina's verdeeld en de teksten zijn gedrukt in duidelijke, schreefloze letters. Een leuk boek, dat jonge lezers zeker zal aanzetten tot lezen. Geschikt voor kinderen vanaf 6 jaar. - R. Brussel Oude rommel, nieuwe dingen Auteur: Manning, Mick ISBN: Een verhaal over wat er allemaal met een weggegooide fles kan gebeuren totdat de fles in een glasbak belandt en wordt omgesmolten tot een nieuwe fles. Het boek is uitgevoerd in liggend-a4-formaat met een stevige kaft en met anderhalve pagina grote vrolijke potloodtekeningen die met aquarelverf zijn ingekleurd. Het verhaal van

23 de fles is afgedrukt in een groot lettertype met daaronder de informatieve tekst in handschrifttekst. De voorlaatste bladzijden (28/29) gaan over een vijftal andere materialen die te recyclen zijn. Op de laatste bladzijden worden enkele termen uitgelegd als (vervuiling/ energie/ afval/etc). Het boek is bruikbaar als voorlees/kijkboek voor kleuters, daarnaast is het ook door oudere kinderen (7 t/m 9 jaar) zelfstandig te gebruiken om bijvoorbeeld een werkstukje te maken over recycling. Kinderen worden ook opgeroepen om zuinig te zijn met materialen en deze indien mogelijk te hergebruiken. - Ad de Laat. Help! Ik barst! Een voorleesverhaal voor kleuters en kinderen van de eerste graad over een vuilniszak die te vol zit. Blad per blad wordt er een afvalfractie gesorteerd om te recycleren. Het verhaal kan je gebruiken als hulp wanneer je met de kleuters wil sorteren, afvalpreventie komt niet aan bod. In het boek steekt een extra lesblaadje met handige tips voor leerkrachten om in de klas het thema verder aan te pakken (ondermeer een kringgesprek, afval verzamelen in de klas en nadien sorteren, suggesties voor afvalactiviteiten in de keuzehoeken ). De vuilnisman Auteur: Slegers, Liesbet SBN: Informatief prentenboek in vrij groot formaat over het beroep c.q. de werkzaamheden van een vuilnisman. Er wordt onder meer aandacht besteed aan de speciale kleding, benodigdheden (vuilniswagen, bezem e.d.), het ophalen van de vuilnis, de chauffeur van de vuilniswagen, het sorteren van het afval en de recycling van afval. Ter afsluiting wordt op een dubbele bladzijde het ophalen van plastic en papier en karton stapgewijs uitgelegd. Verder zijn er tips om afval te voorkomen. De tekst - beschreven vanuit het perspectief van de kleuter - is summier (ca. vijf regels per bladzijde) en op de linkerpagina afgedrukt. Daarboven staat een kleinere vierkante illustratie in dezelfde

24 techniek (dikomlijnde figuren, ingekleurd met gouache) als de paginagrote illustratie op de rechterbladzijde. De gestileerde tekeningen, met bolle gezichten waarbij de expressie wordt weergegeven met enkele streepjes en puntjes, vormen in combinatie met het vrolijke kleurenpalet een aantrekkelijk visueel geheel. De in het boek vermelde gang van zaken rond het ophalen van vuilnis kan afwijken van de eigen situatie. In dezelfde opzet verschenen meerdere uitgaven*. Stevige en inhoudelijk sympathieke uitgave voor kinderen vanaf ca. 3 jaar. Redactie Wiebe wil geen afval Auteur: Verheyde, Willy SBN: Educatief jeugdboek over het voorkomen, verwerken en sorteren van afval. In acht taferelen wordt de jeugd door 'afvalvoorkomenland' geleid. Bij ieder tafereel hoort een lied, weergegeven in tekst en bladmuziek (de uitvoering is op de bijgevoegde cd te horen), en een achtergrondtekst. Wiebe, de hoofdpersoon die net een feestje (afval!) achter de rug heeft, doorloopt het traject en ontvangt als beloning de bruine sleutel om te composteren, de groene om te sorteren, de roestige om te hergebruiken, de rode om (kritisch) te winkelen en de gouden sleutel van de burgemeester voor daad en inzet. Tegenhangers van Wiebe zijn de 'Mompelmoezen, die onverschillig, verkwistend en afvalproducerend zijn. Gelukkig komen ze bijtijds tot inkeer (nadat ze vreselijk ziektes hebben doorstaan), veranderen totaal en heten voortaan 'Pompelmoezen' (?). In de laatste achtergrondtekst worden praktische tips verstrekt om op school beter met afval om te gaan. De toon van het boek balanceert tussen dwingend, dreigend en aanmoedigend. De muziek is afwisselend en speels. De teksten van de liedjes zijn grappig, vreemd (gekunsteld) en dramatisch. Dit boek met cd is zeker geschikt voor scholen om in thema's te behandelen. Naar gegevens van recensent E.M. Heitman- Hagen. Redactie

25

26

27

28

29

30

31

32

33 Het memoryspel

34

35

36

37

38 Enkele kleurplaten

39

40

41

42

43 Knijpkaarten: plak ze met de ruggen tegen elkaar, neem enkele gekleurde wasknijpers en starten maar

44

45

46

47

48 Het lottospel

49

50

51

52

53

54 ganzenbord

55

56 Bibliografie Met onze dank aan: Ignace Torfs, medewerker van Pime Lier voor de leuke tips om met kleuters te werken rond afval Anne Van Bouwel van Igemo Annemie Van Rompaey van IOK

Ik sorteer. Nadat de kleuters het lied volledig kennen, kan je het volgende doen:

Ik sorteer. Nadat de kleuters het lied volledig kennen, kan je het volgende doen: Ik sorteer Nadat de kleuters het lied volledig kennen, kan je het volgende doen: In de klas liggen allerlei soorten afval (blikjes, kartonnen doosjes, papier, ) De kleuters krijgen de opdracht om al het

Nadere informatie

Sinterklaas knutselen

Sinterklaas knutselen Sinterklaas knutselen Stoomboot Materiaal: een melkpak, gekleurd karton en papier, evt. watten, keukenrol en verf. Leg het melkpak op z'n kant en pak twee stroken en niet die aan beide kanten aan elkaar.

Nadere informatie

Webboek. Taalontwikkeling spelletjes

Webboek. Taalontwikkeling spelletjes Taalontwikkeling Binnen het thema Grootte hebben we gekozen voor het boek de gele ballon. Dit is een groot boek met illustraties zonder tekst. De bedoeling is om op elke pagina een gele ballon te vinden.

Nadere informatie

OOST WEST THUIS BEST

OOST WEST THUIS BEST Lesmateriaal horend bij de theatrale dansvoorstelling OOST WEST THUIS BEST van Rauher Engel Foto: Kees van Putten Rauher Engel Concept & idee: Dagmar Chittka Auteur: Marleen Weijman 5 nov 09 Inleiding

Nadere informatie

gelukkig, maar er was eens een dag dat dat anders was...

gelukkig, maar er was eens een dag dat dat anders was... Verstoppertje in de sneeuw Hallo lieve kinderen, we leven hier in het Sprookjesbos meestal lang en gelukkig, maar er was eens een dag dat dat anders was... Er ligt een dik pak sneeuw in het Sprookjesbos.

Nadere informatie

Echte helden. Alice Pantermüller Christiane Hansen GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 106 0 13,99. Uitgeverij Bakermat

Echte helden. Alice Pantermüller Christiane Hansen GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 106 0 13,99. Uitgeverij Bakermat Echte helden Alice Pantermüller Christiane Hansen GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 106 0 13,99 Uitgeverij Bakermat Suggesties: Emy Geyskens Vanaf 3 jaar Thema s: moed, lente, vijver, talenten, liefde KORTE

Nadere informatie

Afval Anne en de Sorteerbrigade

Afval Anne en de Sorteerbrigade Afval Anne en de Sorteerbrigade Verhaal ontwikkeld voor educatieproject Afval groep 3 School en Cultuur Veenendaal 2014 Geschreven door: Sanne Heymann Tekeningen door: Sjoerd Kreijns Dit is Afval Anne.

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 Wolfje is voorbestemd om een SprookjesWolf te worden. Hij is namelijk de oudste zoon van de oudste zoon in de oudstezonenfamilielijn.

Nadere informatie

WERKMAP STOFFELTJE. een toneelvoorstelling voor. kleuters, eerste en tweede leerjaar. geschreven en gespeeld door. Geert Van den Broeck

WERKMAP STOFFELTJE. een toneelvoorstelling voor. kleuters, eerste en tweede leerjaar. geschreven en gespeeld door. Geert Van den Broeck vzw De kleine speeldoos Geert Van den Broeck Lostraat 60 2220 Heist-op-den-Berg 015/24.55.69 0496/41.56.84 geert.dekleinespeeldoos@gmail.com www.dekleinespeeldoos.be WERKMAP STOFFELTJE een toneelvoorstelling

Nadere informatie

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats.

LESMAP VINKENSLAG. opdracht: help de vogels op de speelplaats en maak voor hen een voederplaats. LESMAP VINKENSLAG Welkom op de voorstelling 'Vinkenslag'. Op de volgende bladzijden vind je, en en over de voorstelling om rechtstreeks in de klas te gebruiken. Paragrafen voorzien van een groen bolletje

Nadere informatie

Hoi afvalkameraden! Leuk, zo'n afvalladder! Wiiiiiiiiii! Terwijl ik hier hang, kan jij misschien de ontbrekende woorden invullen!

Hoi afvalkameraden! Leuk, zo'n afvalladder! Wiiiiiiiiii! Terwijl ik hier hang, kan jij misschien de ontbrekende woorden invullen! 1. Voorko op de afval-ladder Hoi afvalkameraden! Leuk, zo'n afvalladder! Wiiiiiiiiii! Terwijl ik hier hang, kan jij misschien de ontbrekende woorden invullen! Wat moeten we aanvangen met ons afval? Het

Nadere informatie

Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen

Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen 1) Voor de kleinste kinderen In de winter kunnen vogels wel wat extra s gebruiken. Met kinderen van alle leeftijden kun je hiermee aan de slag. Dennenappels

Nadere informatie

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 3: De ontdekking Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart Opdracht 1: Horizonverfraaiing Verhaal deel 2: De ontdekking Opdracht 2: Laat maar draaien Opdracht 3: Steentjes

Nadere informatie

De school is van ons

De school is van ons De school is van ons Werkboek sociale vaardigheden op school Uitgeverij Eenvoudig Communiceren LEZEN VOOR IEDEREEN UITGEVERIJ EENVOUDIG COMMUNICEREN Dit werkboek is van: Voornaam:... Achternaam: Leeftijd:...

Nadere informatie

december 2012 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Paul Natte Kerstkaart

december 2012 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Paul Natte Kerstkaart december 2012 vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Paul Natte Kerstkaart Kerstkaart Refrein: Ik stuur een kerstkaart naar oom Rob en één naar tante Fee. Zeg postbezorger, breng je ook voor mij een

Nadere informatie

TAFEL 1: BROODDEEGFIGUREN

TAFEL 1: BROODDEEGFIGUREN TAFEL 1: BROODDEEGFIGUREN NODIG: meel, zout, water, teil voor deeg, bakpapier voor eindproduct, placemats, plastic vorken voor snijden en figuurtjes, kwastjes en water HANDIG: voorbeeldjes van vlechtbrood,

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

KOFFER AFVAL VOORKOMEN (KLEUTERS)

KOFFER AFVAL VOORKOMEN (KLEUTERS) KOFFER AFVAL VOORKOMEN (KLEUTERS) Beste kleuterjuf of -meester, Met deze koffer willen we je helpen om op een leuke manier rond afvalpreventie te werken met kleuters. Want afval voorkomen is belangrijk,

Nadere informatie

welkomstboekje school Basisschool KOM.MIJN

welkomstboekje school Basisschool KOM.MIJN welkomstboekje school Basisschool KOM.MIJN Jij wordt bijna 4 jaar. Hoera! Je mag dan naar school. Je komt bij ons in de klas. Gezellig! Kijk maar gauw verder. Eerst kom je binnen in onze hal, bij lokaal

Nadere informatie

Lou en Lena in Ecuador

Lou en Lena in Ecuador Mijn prentenboek Prentenboek voor leerlingen 1 e en 2 e leerjaar Lou en Lena in Ecuador Mijn naam:... Mijn klas:... Mondiale Vorming - Plan België Hallo, wij zijn Lou en Lena! Kom, we nemen je mee naar

Nadere informatie

Vakantieland of crisisland

Vakantieland of crisisland Vakantieland of crisisland Crisis graad 1 Lesvoorbereiding Projecteer de foto's van Zuid-Europa. Print de 4 tekeningen van kinderen: Dora uit Griekenland, Carlos uit Spanje, Sofia uit Italië, Thomas uit

Nadere informatie

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015.

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015. Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief MEI 2015 ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! Als je aan kinderen in de kinderopvang vraagt wat ze er leuk vinden, klinkt het steevast: de andere kinderen. De

Nadere informatie

BRONKS - Dé Surplus Om zelf in de klas aan de slag te gaan naar aanleiding van de voorstelling:

BRONKS - Dé Surplus Om zelf in de klas aan de slag te gaan naar aanleiding van de voorstelling: BRONKS - Dé Surplus Om zelf in de klas aan de slag te gaan naar aanleiding van de voorstelling: De koning van de Paprikachips. BRONKS Herneming (vele jaren later!) Brussel, 29 oktober 2014 Beste leerkracht,

Nadere informatie

Suggesties bij de les Speurneus Spinnenweb voor de verdere verwerking op school

Suggesties bij de les Speurneus Spinnenweb voor de verdere verwerking op school Suggesties bij de les Speurneus Spinnenweb voor de verdere verwerking op school Bekijk diverse filmpjes via internet Schooltelevisie en/of Beeldbank: http://www.schooltv.nl/beeldbank/ Leskist Kriebel,

Nadere informatie

RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal

RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal Dit E-book is in stand gekomen met input van Wilt u een workshop organiseren in omgeving Groningen? Kijk dan op www.artak.nl Werkbeschrijving

Nadere informatie

Lesbrief voor onderbouw

Lesbrief voor onderbouw Lesbrief voor onderbouw SWEEPDREAMS Acrobatisch veegspektakel In deze nieuwste voorstelling van duo Gi-Jo vegen twee wereldvegers de wereld schoon. Terwijl zij hun werk doen, verliezen ze zich in hun fantasie.

Nadere informatie

Natuurtentoonstelling

Natuurtentoonstelling Natuurtentoonstelling We gaan schilderijlijstjes maken. Knip elk een rechthoekige lijst uit een vel A4-papier. Daarna mag je jouw lijst versieren met kleurpotloden, verf, wascokrijt of ander materiaal.

Nadere informatie

Techniek middag groep 6/7 & 4.

Techniek middag groep 6/7 & 4. Techniek middag groep 6/7 & 4. Als je door de gangen loopt zie je allemaal figuurtjes die van vierkantjes zijn gemaakt. Zoals kasteel, bloem,boom & een regenboog. Ze zien er allemaal kleurrijk en prachtig

Nadere informatie

Uitgeverij Schoolsupport VOORBEELD www.schoolsupport.nl

Uitgeverij Schoolsupport VOORBEELD www.schoolsupport.nl V. EINDE SCHOOLJAAR VIEREN IN DE KLAS De laatste schoolweek is nog eens genieten van elkaar, vertellen wat het tofste was, nogmaals het leukste boek vertellen, elkaar een aandenken geven, gedurende het

Nadere informatie

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826

Afval scheiden. Yvonn van de Grootevheen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/75826 Auteur Yvonn van de Grootevheen Laatst gewijzigd 25 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/75826 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht...

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Les 4 De opdracht... Drents Museum Groep 3 Duur: naar eigen inzicht (evt. te verdelen over meerdere lessen) Lesvoorbereiding

Nadere informatie

Zoveel heb ik jou lief

Zoveel heb ik jou lief Zoveel heb ik jou lief Jutta Langreuter Stefanie Dahle GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 104 6 13,99 Uitgeverij Bakermat Suggesties: Emy Geyskens Vanaf 3 jaar Ook verschenen: Wij horen bij elkaar! Thema

Nadere informatie

Jongste Kleuters. www.lessenpakket.be

Jongste Kleuters. www.lessenpakket.be Jongste Kleuters Wereldoriëntatie / Muzische vorming Een boom tekenen richting ervaren, aan de hand van stippen een boom tekenen. Opdracht volg de pijlen en verbind de stippen. Wat zie je? sierteelt -

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Kinder- en poppentheater PROPOP Steenweg op Oosthoven 114 2300 Turnhout tel 014/42.33.22 fax 014/42.43.55 email info@propop.be website www.propop.

Kinder- en poppentheater PROPOP Steenweg op Oosthoven 114 2300 Turnhout tel 014/42.33.22 fax 014/42.43.55 email info@propop.be website www.propop. LESMAP BIJ DE VOORSTELLING Kinder- en poppentheater PROPOP Steenweg op Oosthoven 114 2300 Turnhout tel 014/42.33.22 fax 014/42.43.55 email info@propop.be website www.propop.be ZIE GINDS ZINKT DE STOOMBOOT

Nadere informatie

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat Sneeuwman kan... Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95 Uitgeverij: Bakermat Suggesties: Emy Geyskens KORTE INHOUD: Sneeuwman kan glijden op het ijs en op sneeuw, brullen

Nadere informatie

De Smoezels. en de nieuwe oppas. Erhard Dietl. Erhard Dietl De Smoezels en de nieuwe oppas De Vier Windstreken. De Vier Windstreken

De Smoezels. en de nieuwe oppas. Erhard Dietl. Erhard Dietl De Smoezels en de nieuwe oppas De Vier Windstreken. De Vier Windstreken Er komt voor het eerst een meisje babysitten op de Smoezelkinderen. Enthousiast maakt ze een gezonde groentesoep en ruimt ze het huis op. De Smoezeltweeling kijkt verschrikt toe, want Smoezels houden helemaal

Nadere informatie

Papier recyclen. Inlage

Papier recyclen. Inlage Inlage A1 Papier maken Voor deze opdracht heb je de volgende materialen nodig: A - 1 Drielenzige loep B - 3 Bladen viltpapier C - 1 Reinigingsdoek D - 1 Zeef E - 1 Scheprand F - Stapel oude kranten G -

Nadere informatie

Vind een plantennaam met elke letter van het alfabet.

Vind een plantennaam met elke letter van het alfabet. Maak een tunnel/knikkerbaan in de zandbak Versier iemand van de groep als een boom met verschillende natuurmaterialen (geen boom en planten pijn doen) Maak een papieren bootje. Zoek een plas water en zet

Nadere informatie

ISBN 978-90-78688-03-7 Eerste druk, derde oplage

ISBN 978-90-78688-03-7 Eerste druk, derde oplage 2008 Leskist.nl, Noordhorn Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige

Nadere informatie

Leidraad leerkracht 3 de en 4 de leerjaar

Leidraad leerkracht 3 de en 4 de leerjaar Leidraad leerkracht 3 de en 4 de leerjaar INLEIDING 2 Beste leerkracht U plant een buurtboostactie met de kinderen van uw klas. Deze actie wil: kinderen bewust laten worden van wat er in de buurt speelt

Nadere informatie

Li Lefebure & Margot Senden

Li Lefebure & Margot Senden Li Lefebure & Margot Senden Samenvatting Het is winter en Draakje Donatius heeft het koud. Heel erg koud. Draakje Donatius houdt niet van kou. En al helemaal niet van sneeuw. In de sneeuw kan hij geen

Nadere informatie

MENU. Tekenevenement Tussen de lijnen = GROEI! 1. Help de boom - groep 1 t/m 4 (hoofdopdracht)

MENU. Tekenevenement Tussen de lijnen = GROEI! 1. Help de boom - groep 1 t/m 4 (hoofdopdracht) MENU Tekenevenement Tussen de lijnen = GROEI! In deze bijlage wordt het menu voor het tekenevenement beknopt weergegeven. Per opdracht leest u: - het idee van de opdracht - de duur hiervan - de daarbij

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Kinderboekenlijst voor ouders

Kinderboekenlijst voor ouders Kinderboekenlijst voor ouders Voorlezen aan peuters Thema Kerst www.ellyvanderlinden.nl/kinderboeken 1 / 7 Kathleen Amant Anna en de kerstboom Clavis (2010) isbn 97890448131 Het is bijna Kerstmis. Samen

Nadere informatie

gelukkig, maar er was eens een dag dat dat anders was...

gelukkig, maar er was eens een dag dat dat anders was... Kabouter Keu is weg! Hallo lieve kinderen, we leven hier in het Sprookjesbos meestal lang en gelukkig, maar er was eens een dag dat dat anders was... Ik weet het zeker. Vandaag gaat het me lukken!, gniffelt

Nadere informatie

4 andere dieren bestaat. foto zo precies mogelijk na en kleur in.

4 andere dieren bestaat. foto zo precies mogelijk na en kleur in. Teken je fantasiedier Uit de krant Teken een dier dat uit minimaal Zoek een foto uit de krant. Teken deze 4 andere dieren bestaat. foto zo precies mogelijk na en kleur in. Bedenk ook een naam voor Zet

Nadere informatie

VOORJAARSBLOK 2014-2015

VOORJAARSBLOK 2014-2015 VOORJAARSBLOK 04-05 WAT DOEN WE IN HET VOORJAAR? Dit is het boekje van het voorjaarsblok. Voorjaar? Maar het is toch winter? Het is inderdaad winter maar in de tijd dat dit blok loopt, beginnen ook de

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark NME-leerroute Kabouters in het Westerpark 1 Groep Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen In het Westerpark woont een kaboutervolk. Dat weten niet zoveel mensen, maar voor deze ene keer hebben

Nadere informatie

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 1 en 2

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 1 en 2 Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 1 en 2 In deze lesbrief staan een aantal ideeën die u na de voorstelling met de kinderen kunt doen. U krijgt deze lesbrief voorafgaand

Nadere informatie

Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie

Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie Iedereen welkom 1 Hallo, Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie wil doen. Klopt dat? Weet je wel wat dat is: communie? Het is zo n moeilijk woord. Wees gerust het is geen ziekte

Nadere informatie

LESBRIEF. Samenvatting: Bij dit boek horen diverse bijlagen: thema s: Ben jij ooit naar een neuzenfeest geweest?

LESBRIEF. Samenvatting: Bij dit boek horen diverse bijlagen: thema s: Ben jij ooit naar een neuzenfeest geweest? Samenvatting: Er bestaan verjaardagsfeestjes, dansfeestjes, eetfeestjes, pakjesfeestjes, nieuwjaarsfeestjes, geboortefeestjes maar ben jij al eens uitgenodigd voor een neuzenfeest? Een vrolijk boek voor

Nadere informatie

aartenbak tekenen Tekenlessen met: Kleurpotlood

aartenbak tekenen Tekenlessen met: Kleurpotlood K aartenbak tekenen Tekenlessen met: Kleurpotlood Ideeën verzameld door Demy van der Ham Bron: www.lesidee.nl FANTASIEDIER Opdracht voor groep 3 tot 5 Benodigdheden: - Wit papier op A4 formaat - Kleurpotloden

Nadere informatie

INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD. Aan de ouders van groep 1 en 2

INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD. Aan de ouders van groep 1 en 2 Aan de ouders van groep 1 en 2 INFORMATIEBRIEF nr.6 VRIENDJES - KIKKER IS VERLIEFD De eerste weken van het nieuwe jaar zijn al weer voorbij. We hebben met de kinderen gewerkt over de kalender. Hoe ziet

Nadere informatie

STRANDBALLEN. Potlodenbakje ZELF SAMENGESTELDE CD

STRANDBALLEN. Potlodenbakje ZELF SAMENGESTELDE CD Hallo ik heb weer ideeën verzameld voor als u dochter/zoon jarig is of als afscheid van school of als er gevierd moet worden dat er een broertje of zusje geboren is. Mocht u door dit te zien zelf ook leuke

Nadere informatie

HANDIG SPELEN MET EEN HOND

HANDIG SPELEN MET EEN HOND l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG SPELEN MET EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER SPELEN MET EEN HOND. JE

Nadere informatie

Vlinder maken met een koffiefilter

Vlinder maken met een koffiefilter Kinderactiemodel klimaatcampagne 2011 Knutseltips vlinders maken Maak een vlinder-knutselhoek waar kinderen allerlei vlinders kunnen knutselen. Hierna geven we een overzicht van enkele concrete voorbeelden

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: WATER VERZAMELEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2. Onderwaterwereld tekenen. Over de lessuggesties. Nodig: Voorbereiding: Uitvoering:

Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2. Onderwaterwereld tekenen. Over de lessuggesties. Nodig: Voorbereiding: Uitvoering: Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2 Over de lessuggesties Bij het werken binnen het thema vissen in de zee is het leuk om van de klas een kleurrijke zee te maken. U organiseert uw creatieve lessen

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK?

I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? I LOVE AFVAL SCHEIDEN! JIJ OOK? Hoi, ik ben Maarten Milieu. Ik werk voor Cyclus en haal bij jou thuis het afval op. De ene dag leeg ik groene minicontainers met een zijlader. De andere dag zie je me zakken

Nadere informatie

Eet smakelijk. ( 5 januari t/m 31 januari)

Eet smakelijk. ( 5 januari t/m 31 januari) Eet smakelijk ( 5 januari t/m 31 januari) In dit thema staat eten centraal. De kinderen gaan fruit/groente proeven en ontdekken al spelenderwijs wat vies is en wat lekker is. Ook gaan we koekjes die ze

Nadere informatie

Draaiboek: Ridder kinderfeestje

Draaiboek: Ridder kinderfeestje Draaiboek: Ridder kinderfeestje In dit draaiboek kunt u allerlei tips en suggesties vinden voor het organiseren van een kinderfeestje met het thema ridders. www.kinderfeestje.co Inhoud Voorwoord 3 Tips

Nadere informatie

PRAATPRET DOE EN PRAAT BOEKJE VOOR THUIS

PRAATPRET DOE EN PRAAT BOEKJE VOOR THUIS PRAATPRET DOE EN PRAAT BOEKJE VOOR THUIS Thema 1: Ik (lichaam/familie) Dit boekje is van:................. Logo gemeente Auteursteam Projectgroep Kinderklanken & Peuterpraat Margriet van Engen Maaike Preijde

Nadere informatie

Hoera, ik ga naar groep 1 van de Gerardusschool

Hoera, ik ga naar groep 1 van de Gerardusschool Hoera, ik ga naar groep 1 van de Gerardusschool R.K. Gerardusschool Meerkreuk 2 Oude Wetering 071-331 2958 info.gerardus@ssba.net Voor een bijna vier jarige Informatie boekje voor de nieuwe kinderen en

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Werkblad 1 / Maskers

Werkblad 1 / Maskers Werkblad 1 / Maskers Je draagt het masker op je voorhoofd, zodat je er net onderdoor kunt kijken. Plak hier en wegwerpbekertje of een bakje van een toetje zoals Danoontje. Biggetje: 1. Knip het masker

Nadere informatie

Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt September

Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt September Leuk dat je de tijd neemt om onze eerste editie van ons iknutsel magazine te lezen. We willen je via deze weg laten zien dat samen knutselen met je kinderen, dus speciaal voor papa s en mama s, erg leuk

Nadere informatie

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART De kinderen met een handicap die door het Liliane Fonds geholpen worden komen uit arme landen. Zij hebben meestal geen geld om een muziekinstrument te

Nadere informatie

1. De tuin wordt opgeruimd

1. De tuin wordt opgeruimd 1. De tuin wordt opgeruimd Wat gaan jullie doen? vraagt mama. Ze is iets lekkers aan het maken: zoute bolletjes. Dat doet ze elke vrijdagmiddag als Joas, Aron en Lisa uit school komen. Vaak helpt een van

Nadere informatie

Knutselmap 1. De basis

Knutselmap 1. De basis Knutselmap 1 De basis Wat heb je altijd nodig? - schaar - lijm - gekleurd papier - stiften - verder alles wat bij wat heb je nodig staat lijm papier schaar knutselen 1. Leg een placemat of kleed op de

Nadere informatie

De Nellie- & Cézarkrant

De Nellie- & Cézarkrant De Nellie- & Cézarkrant Oktober editie Thema : Onder mijn paraplu Onder juf haar paraplu is het altijd droog Stien met de bolletjesregenjas. Gummilaarzen passen van de juf. Wat een werk Het lijken wel

Nadere informatie

OK ZOMERBL -2014 2013

OK ZOMERBL -2014 2013 ZOMERBLOK 0-0 WAT DOEN WE IN DE ZOMER? Nu de zon wat meer gaat schijnen, kunnen we met de Brede School ook weer vaker naar buiten. Wie heeft daar nu geen zin in? Grijp je kans want dit is alweer het laatste

Nadere informatie

hebben verzorgde tanden An Melis

hebben verzorgde tanden An Melis CAS EN KATO hebben verzorgde tanden An Melis M O N D I N A C T I E! tekst bij de volgende plaat: Dit is Cas. Cas is blij. Vandaag is de leukste dag van de hele week! Kato komt spelen en vannacht mag ze

Nadere informatie

Naar het gelijknamige boek van Milja Praagman. : STT-produkties, aanbieder van jeugd- & jongerentheater Bewerking tekst : Peter van Dijk

Naar het gelijknamige boek van Milja Praagman. : STT-produkties, aanbieder van jeugd- & jongerentheater Bewerking tekst : Peter van Dijk Lesbrief Colofon Voorstelling : Nog 100 nachtjes slapen Naar het gelijknamige boek van Milja Praagman Productie : Peter van Dijk Producent : STT-produkties, aanbieder van jeugd- & jongerentheater Bewerking

Nadere informatie

Geen pakpapier? Geen probleem!

Geen pakpapier? Geen probleem! Geen pakpapier? Geen probleem! Heeft u geen pakpapier in huis? In wat op het eerste oog doodgewoon huis-, tuin-, en keukenmateriaal lijkt, schuilt vaak prachtig pakpapier. Kijk maar s om u heen. Het dunne

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing leerdagboek

Gebruiksaanwijzing leerdagboek Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Sporen van schimmels Afdrukken pagina 2-21 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte

Nadere informatie

Kern 3: doos-poes-koek-ijs

Kern 3: doos-poes-koek-ijs Kern 3: doos-poes-koek-ijs In deze kern leert uw kind: Letters: d - oe - k - ij z Woorden: doos, poes, koek, ijs, zeep Herhaling van de letters van kern 1 en 2 Deze nieuwe woorden en letters worden aangeboden

Nadere informatie

zondag, 2 december 1 e advent

zondag, 2 december 1 e advent Advent- en Kerstboekje 2012 Wie een grote gebeurtenis verwacht, kijkt daar naar uit. Een bruiloft, een verjaardagsfeest. Op tijd stuur je daar bericht van rond, zodat iedereen voorbereid is, als het zover

Nadere informatie

Leidraad leerkracht 5 de en 6 de leerjaar

Leidraad leerkracht 5 de en 6 de leerjaar Leidraad leerkracht 5 de en 6 de leerjaar INLEIDING 2 Beste leerkracht U plant een buurtboostactie met de kinderen van uw klas. Deze actie wil: kinderen bewust laten worden van wat er in de buurt speelt

Nadere informatie

PRAKTISCH VOEDSELVERRIJKING EN SPELLETJES VOOR KONIJNEN EN KNAAGDIEREN. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH VOEDSELVERRIJKING EN SPELLETJES VOOR KONIJNEN EN KNAAGDIEREN. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH VOEDSELVERRIJKING EN SPELLETJES VOOR KONIJNEN EN KNAAGDIEREN over houden van huisdieren Knaagdieren en konijnen

Nadere informatie

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL Hotel Hallo - Thema 6 Hallo opdrachten STEENSOEP 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en leg

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit

Maak eerst een aantal schetsen van het bord over welk verbod voor welk soort afval. Kies binnen de groep er één uit en werk deze in het groot uit 2 Maak verbods borden Maak ter grote van het karton een soort verkeersbod tegen het dumpen van afval. Aantal regels waar dit aan moet beantwoorden: Groot met signaal kleuren (Rood) Geen tekst Eenvoudige

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

LESBRIEF. Grote Anna leert lezen en rekenen. Digibordles lezen : Digibordles rekenen : Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks.

LESBRIEF. Grote Anna leert lezen en rekenen. Digibordles lezen : Digibordles rekenen : Wij maken kinderdromen waar www.clavisbooks. Samenvatting: Grote Anna heeft een bijzondere dag vandaag! Ze gaat voor het eerst naar de grote school. Anna heeft er veel zin in. Ze heeft zelfs een nieuwe boekentas en schrijfspulletjes gekregen! Het

Nadere informatie

Sim, de pit. Leestekstje

Sim, de pit. Leestekstje Sim, de pit Leestekstje In het zand ligt een pit. De pit heet Sim Daar is Sus, de mus. Mmm lekker, een pit. Nee! Niet doen! Ik moet nog groot worden, roept Sim. Dan zoek ik verder, zegt Sus. Sus vliegt

Nadere informatie

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4

Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 bas Educatief materiaal bij de voorstelling Buurman en Buurvrouw, groep 3 en 4 In deze lesbrief staan een aantal ideeën die u na de voorstelling met de kinderen kunt doen. U krijgt deze lesbrief voorafgaand

Nadere informatie

groep 5/6 Thema: Water groep 1/2 groep 3/4 groep 7/8

groep 5/6 Thema: Water groep 1/2 groep 3/4 groep 7/8 groep 5/6 Thema: Water groep 1/2 groep 3/4 groep 7/8 LEERKRACHTENKAART 1 thema: Water Wie ontwerpt de mooiste brug? OMSCHRIJVING: De leerlingen ontwerpen en bouwen een beweegbare brug over water voor voetgangers

Nadere informatie

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20 Suggesties: Emy Geyskens Korte inhoud 1 Grappig, spannend, heldhaftig: de avonturen van Frederik Kikker! Frederik Kikker

Nadere informatie

Voor het eerst naar school

Voor het eerst naar school Prentenboek Voor het eerst naar school Boek om samen met uw kleuter te lezen voordat hij/zij voor het eerst naar school gaat Veel leesplezier! Team BS A gene Wienberg R.K. Basisschool A gene Wienberg Hilleshagerweg

Nadere informatie

Hoe viert juf haar verjaardag

Hoe viert juf haar verjaardag Hoe viert juf haar verjaardag Voor zowel juf als de kinderen, is de verjaardag van juf een bijzonder feest. Reden temeer om er een leuke ochtend van te maken. De ervaring heeft geleerd dat een ochtend

Nadere informatie

blaadjes THEMA 9 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6

blaadjes THEMA 9 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6 THEMA 9 blaadjes Dit materiaal is ontwikkeld in opdracht van IVN, in het kader van Gezonde Schoolpleinen. Tekst: Dieuwertje Smolenaars, NME Amsterdam-Noord. Vormgeving

Nadere informatie

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna.

Dick Bruna De vrouw van Dick Bruna. Dick Bruna Dick Bruna is geboren in het jaar 1927 en woont in Utrecht. Hij tekent al vanaf zijn kindertijd. Zijn vader wou dat hij uitgever zou worden net als hijzelf en dus ging Dick Bruna naar Londen

Nadere informatie

Introductie boek: Bekijk met elkaar de cover van het boek. Wat is de titel? Waar zal het boek over gaan?

Introductie boek: Bekijk met elkaar de cover van het boek. Wat is de titel? Waar zal het boek over gaan? Lesbrief Feest Boekbespreking Feest Introductie boek: Bekijk met elkaar de cover van het boek. Wat is de titel? Waar zal het boek over gaan? Voorlezen: Lees het boek Feest voor. Gespreksvragen: Waarom

Nadere informatie