ProDef. Vrijdag 8 april 2011 was een zwarte dag voor het defensiepersoneel. Vele duizenden personeelsleden BULLETIN INHOUD PROFESSIONALS BIJ DEFENSIE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ProDef. Vrijdag 8 april 2011 was een zwarte dag voor het defensiepersoneel. Vele duizenden personeelsleden BULLETIN INHOUD PROFESSIONALS BIJ DEFENSIE"

Transcriptie

1 ProDef PROFESSIONALS BIJ DEFENSIE mei 2011 nummer 3 BULLETIN 6 INHOUD BEZUINIGINGEN De Beleidsbrief: Een klap in het gezicht! De Beleidsbrief: Column Hans Couzy De Beleidsbrief: FVNO MHB zwaar teleurgesteld De Beleidsbrief: defensiepersoneel betaalt de rekening De Beleidsbrief: verslag van actieweken De Beleidsbrief en defensieloyaliteit De Beleidsbrief: Cartoon FPU geen 70%! ABP dekkingsgraad naar 112% Aankondiging Algemene Ledenraadvergadering 19 mei Verslagen FVNO MHB workshop en symposium En verder: Computips Column Defensie en bureaucratisme Column juridische zaken Websiteberichten ProDef Column Tom Kofman Vijf vragen aan Magchiel Dierckx De Beleidsbrief: een klap in het gezicht! Vrijdag 8 april 2011 was een zwarte dag voor het defensiepersoneel. Vele duizenden personeelsleden werden geconfronteerd met het feit dat hun eenheid wordt gereorganiseerd of ophoudt te bestaan. Een klap in het gezicht. Baan, inkomen en toekomst worden in de uitverkoop gegooid! Defensie moet ook bijdragen aan de nieuwste bezuinigingsronde maar Defensie bezuinigt al 20 jaar. 20 jaar van opeenvolgende reorganisaties en enorme veranderingen voor het burger- en militair personeel. In die 20 jaar is de defensieorganisatie getransformeerd tot een moderne, snel inzetbare, expeditionaire krijgsmacht. Dit is alleen maar mogelijk geweest dankzij de veranderingsgezindheid en de loyaliteit van het personeel, zowel militairen als burgers. Keer op keer werden nieuwe bezuinigingen aangekondigd en even zovele keren werd de rekening neergelegd bij het personeel functies in 2004, functies in Ondanks de stijgende prijzen en de stijgende lasten biedt onze werkgever 2 jaar de nullijn, terwijl we al ruim een jaar CAO-loos zijn. Ook keer op keer werd door de verantwoordelijke politici aangekondigd dat de bodem nu echt was bereikt. Tegelijkertijd voert Defensie al 20 jaar missies uit over de hele wereld, onder zware en levensbedreigende omstandigheden, de laatste 10 jaar met een zwaartepunt op Irak en Afghanistan. De beloning daarvoor is het schrappen van banen en gedwongen ontslagen. Het excuus á la 2011: er is te weinig maatschappelijk draagvlak voor Defensie. Alsof politieke verantwoordelijkheid niet uitstijgt boven wat de samenleving vindt. Ondanks de dreiging van gedwongen ontslagen wil Defensie het sociaal beleidskader (SBK) versoberen. Terwijl het SBK hét instrument bij uitstek is waarmee de werkgever Defensie bij deze monsterbezuinigingen een sociaal gezicht kan laten zien, loyaliteit náár het personeel kan uitstralen. Het is voor de FVNO MHB ook onbegrijpelijk dat Defensie de eigen externe bemiddeling opdoekt juist in de tijd dat duizenden oudere defensiemedewerkers van werk naar werk begeleid moeten worden. Van het personeel wordt een professionele instelling verwacht en die wordt ook elke dag weer getoond. Het personeel verwacht van de werkgever eenzelfde instelling! Daarom eist de FVNO MHB, in samenwerking met alle centrales van defensiepersoneel: geen gedwongen ontslagen; een goed sociaal beleid, wat inhoudt: - zo lang blijven als nodig is om passend werk te vinden, of - zo snel mogelijk weg als gewenst (loslaten dienverplichting en/of restitutieverplichting); koopkrachtbehoud voor de mensen die achterblijven. De landelijke actiedag voor Defensiepersoneel zal in verband met de behandeling van de Beleidsbrief in de Tweede Kamer begin juni, naar alle waarschijnlijkheid plaatsvinden eind mei in Den Haag. Houdt onze actiewebsite goed in de gaten. Laat u zien en laat u horen! ProDef bulletin, mei

2 Colofon Column Voorzitter Het ProDef bulletin is een uitgave van de Federatie van Nederlandse Officieren en Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie (FVNO MHB). Het verschijnt 8 keer per jaar. Adres secretariaat FVNO MHB en redactie ProDef bulletin: Wassenaarseweg CH Den Haag (secretariaat/administratie) (redactie ProDef bulletin) Redactie R.C. Hunnego (hoofdredacteur), H.A. Couzy, T. Kofman, drs. T.R. Timmerman, R.E.W. Pieters, P.J.G. van Sprang, drs. M.A.M. Weusthuis (eindredacteur) Aan dit nummer werkten mee: H. Boomstra (cartoon), drs. R.W. Mannak (correcties), L. van der Biessen, M. de Natris en P. van Mourik, K.G. Spaans (correcties) Vormgeving Frank de Wit, Zwolle Drukwerk Èpos Press Postbus BB Zwolle Advertenties ProDef bulletin Overname van artikelen is enkel toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie en onder uitdrukkelijke vermelding van de bron. Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de teksten in dit bulletin. Wijzigingen adres- en persoonsgegevens Svp doorgeven aan het secretariaat van de FVNO MHB: Juridisch advies Voor arbeidsgerelateerde vragen en/of conflicten beschikt de FVNO MHB over twee juridische adviseurs. De procedure loopt in aanvang via de coördinator R.C. Hunnego (vice-voorzitter FVNO MHB, of In spoedeisende gevallen kan onder goedkeuring achteraf rechtstreeks contact worden opgenomen met één van de juridische adviseurs: mr D. van Zoelen / (faxmail) mr O.W. Borgeld / (fax) ISSN Beleidsbrief Defensie Op 14 juli 2010 hebben de gezamenlijke officieren verenigingen een persconferentie gehouden over hun visie op de toekomst van de Nederlandse defensie. Op basis van de verkiezingsprogramma s van de verschillende partijen was het wel duidelijk dat Defensie flinke bezuinigingen zouden worden opgelegd. Alleen de VVD had een kleine verhoging in zijn programma opgenomen en de SGP had het programma gelijk gehouden. Het CDA had een verlaging van 500 miljoen opgenomen en bij de overige partijen waren de kortingen nog veel groter. In die persconferentie hebben wij uitgesproken dat met het terugdringen van de bureaucratie in de organisatie, het niet meer deelnemen aan peperdure materieels ontwikkelingsprojecten en een betere besturing van de defensieorganisatie, ca. 500 miljoen zou zijn te besparen. Tegen de verwachting in kregen we een minderheidskabinet gesteund door de PVV. Dat de VVD en het CDA met een regeerakkoord voor de dag zouden komen met een korting van 635 miljoen op Defensie was een harde mokerslag. Maar binnen enkele dagen bleek dat er nog enkele flinke financiële lijken uit de kast kwamen van ca. 375 miljoen. De vorige minister had wel een desastreuse winkelnering achter gelaten. Natuurlijk blijft de minister verantwoordelijk, maar de top van het ministerie is natuurlijk ook verantwoordelijk voor dit financiële wanbeleid. Om onze zorg over de slechte besturing van Defensie nog een keer over het voetlicht te krijgen, hebben wij op 3 februari 2011 een seminar over dit onderwerp georganiseerd. De minister heeft het seminar geopend en het belang van dit onderwerp breed uitgemeten. Hij heeft ook de teksten van de inleiders opgevraagd. Twee hoogleraren in de organisatieleer en bestuurskunde die de defensieorganisatie goed kennen, hebben de vloer aangeveegd met de onwerkbare bestuursstructuur. Tot ons genoegen wordt er in de Beleidsbrief aandacht besteed aan een gewijzigde topstructuur. Theoretisch is er een betere bestuursstructuur beschreven, maar wij zijn er niet gerust op dat er ook verbetering zal optreden. Als de topbestuurders hun gedrag niet wijzigen, hetgeen ook in 2005 het geval is geweest, dan zal er geen enkele verbetering optreden. Als de topbestuurders hun gedrag niet wijzigen dan zal er geen enkele verbetering optreden. Bij de vele eerdere bezuinigingsoperaties was steeds een randvoorwaarde dat zoveel mogelijk gedwongen ontslagen moesten worden voorkomen. Ondanks lange perioden van onzekerheid, was er weinig angst voor gedwongen ontslagen. Dat is nu helaas geheel anders. Het aantal gedwongen ontslagen wordt nu geschat op ca militairen en burgermedewerkers. Het merendeel van deze mensen zal liggen in de leeftijd tussen 45 en 50 jaar. Op dit moment is de arbeidsmarkt niet gunstig en zeker niet voor mensen van deze leeftijd. Voor mij is dit het zwartste deel van de bezuinigingen mensen die 25 tot 30 jaar zich met overgave van hun taken hebben gekweten, worden buiten hun schuld op straat gezet als oud vuil. Dat men dan ook nog aanstuurt op versobering van het sociaal beleidskader, is het gedrag van een hardvochtige werkgever. Bezuinigingen zijn niet te vermijden, maar dit gaat alle perken te buiten! H.A. Couzy Voorzitter Kopij Kopij voor nummer 4 van het ProDef bulletin dient uiterlijk op 13 juni 2011 per bij de redactie te zijn. 2 ProDef bulletin, mei 2011

3 Bezuinigingen Door R.C. Hunnego FVNO MHB zwaar teleurgesteld in Beleidsbrief minister Hillen Vorige maand heeft minister Hillen zijn langverwachte Beleidsbrief gepresenteerd. De titel is veelzeggend: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld. De FVNO MHB begrijpt dat ook Defensie mee moet lijden met de door de regering ingezette bezuinigingen, die door de bankencrisis noodzakelijk zijn geworden. Maar de keuzes die zijn gemaakt om de structurele bezuiniging van 12% ( 1 miljard van 8 miljard) te realiseren en tegelijk een structureel betaalbare, veelzijdig inzetbare krijgsmacht in stand te houden, zijn onbegrijpelijk. De FVNO MHB maakt zich daarbij grote zorgen over een verantwoorde uitstroom van de duizenden loyale militairen en burgermedewerkers die door deze ingrijpende bezuinigingsoperatie overtollig worden. De voorgenomen ontslagen liegen er niet om: defensiemedewerkers waarvan gedwongen, als het aan de werkgever ligt. Daarbij wil Defensie de oudere, immers duurdere, werknemers het eerst lozen. Om dat te bereiken worden alle trucs uit de kast gehaald te beginnen met een numerus fixus. Alsof functiewaardering, functie is rang en verbod op leeftijdsdiscriminatie begrippen zijn uit een ver verleden net zoals respect voor de loyale militairen en burgermedewerkers van Defensie. In de Beleidsbrief wordt ingegaan op het voorgenomen driesporenbeleid om structureel 1 miljard bezuinigingen te vinden: bij besturing, bedrijfsvoering en wanneer het niet anders kan, ook bij de operationele capaciteiten. Echter de Beleidsbrief lost de structurele problemen van Defensie niet op, maar schuift deze in de tijd naar voren. Volgens de FVNO MHB staat Defensie daarom ook ná deze Beleidsbrief over drie á vier jaar weer een nieuwe bezuinigingsoperatie te wachten De nu voorgestelde maatregelen zullen niet leiden tot een structureel betaalbare, doeltreffende krijgsmacht en niet tot een echt evenwicht tussen Nederlandse ambities en defensieactiviteiten. Minister Hillen stuurt met deze Beleidsbrief alleen op financiën en korte termijnoplossingen, niet op structurele verbetering. De FVNO MHB mist een duidelijke relatie met het Eindrapport Verkenningen, Houvast voor de krijgsmacht van de toekomst, waarin verschillende ambitiescenario s worden voorgesteld. Defensie kampt al jarenlang met een onbalans tussen het Nederlandse ambitieniveau op het gebied van (inter)nationale veiligheid, het defensieactiviteitenniveau en het beschikbare defensiebudget. Daar komen de ombuigingen in het regeerakkoord nog bovenop. Er zijn daarom fundamentele afwegingen aan de orde. Maar het Kabinet heeft juist nagelaten die fundamentele vragen in de goede volgorde te beantwoorden: welke (inter)nationale ambities heeft Nederland? welke militaire middelen (personeel en materieel) zijn er nodig om die ambities te realiseren? welke organisatie is het meest geschikt om die militaire middelen te verwerven, te onderhouden, gereed te stellen, te oefenen en in te zetten? De minister verschuilt zich achter het credo: Er is niet genoeg maatschappelijk draagvlak voor Defensie. Alsof het niet de taak is van onze politieke leiders om Nederland te regeren, om staatsmanschap en visie te tonen, in plaats van alleen te reageren op populariteitspolls. Minister Hillen voorspelde onlangs in het tv-programma Oog in oog dat Nederland in de toekomst economisch een De minister verschuilt zich achter het credo: Er is niet genoeg maatschappelijk draagvlak voor Defensie. jasje zal moeten uitdoen, gelet op de opkomende economieën. Daar past een (overigens Europa-breed) afkeren van de buitenwereld niet in. Bij een verslechterende veiligheidssituatie en toenemende onzekerheid moet de defensiecapaciteit weer drastisch omhoog. Maar dat is een gevaarlijk wensdenken. Alsof er in economisch slechtere tijden opeens wel geld beschikbaar komt voor additionele defensiecapaciteiten. Alsof het op maandag kopen van een wapen- systeem, betekent dat je daarmee dinsdag kunt opereren. Alsof de wapenleveranciers in tijden van toenemende spanning Nederland als preferente klant zullen beschouwen. Het volgende Kabinet kan de defensieinspanningen verhogen, wanneer het economisch beter gaat. Waarmee impliciet is gesteld dat wat nu aan Defensie wordt besteed, klaarblijkelijk onvoldoende is. Defensie kost wellicht een hoop geld, maar levert ook veel op aan (inter)nationale veiligheid, aan welvaart, aan invloed op het wereldtoneel. Die rekensom zou eens moeten worden gemaakt. ProDef bulletin, mei

4 Bezuinigingen Door René Pieters De Beleidsbrief: defensiepersoneel betaalt de rekening Vrijdag 8 april 2011 zal de geschiedenis ingaan als een zwarte dag voor Defensie. Op deze dag kwam de minister van Defensie met de Beleidsbrief waarin hij aangaf hoe de opgedragen bezuinigingen van bijna 1 miljard euro invulling gaan krijgen. In zijn Beleidsbrief stelt de minister dat er boven op de opgedragen bezuinigingen van 635 miljoen euro, de komende jaren nog eens 175 miljoen euro moet worden bezuinigd en herschikt om de financiële huishouding van de krijgsmacht op orde te krijgen. Daarnaast is er, volgens de minister, extra financiële ruimte noodzakelijk om een aantal innovaties mogelijk te maken. Naast de door de minister nagekomen belofte om veel van de bezuinigingen te laten neerslaan binnen de staven en de ondersteuning, wordt ook deze keer de operationele capaciteit van de Nederlandse krijgsmacht wederom niet ontzien. In totaal zal er vanaf miljoen minder worden uitgegeven aan het bestuur en de staven en 450 miljoen aan bedrijfsvoering en operationele logistiek. Aan de operationele capaciteit zal vanaf miljoen minder worden uitgegeven. Reeds op 9 mei a.s. zullen de eerste operationele eenheden worden stilgezet. Het betreft hier o.a. beide tankbataljons, op twee na alle Cougar-helikopters, een viertal mijnenjagers en mortier-, anti-tank- en artillerie-eenheden. In afwachting van de reorganisatie zal het personeel van deze eenheden elders binnen de krijgsmacht ingezet worden. Indien er geen werk voorhanden is zal het personeel vrij van dienst naar huis worden gestuurd. Pas na 1 juli zal duidelijk worden welke defensie infrastructuur afgestoten gaat worden. Ook zal dan pas bekend worden wat de maximale aantallen werknemers per rang en schaal zullen zijn, de zogenaamde numerus fixus. De belangrijkste mededeling van de minister in de Beleidsbrief betreft echter het personeel. De bezuinigingen zullen tot gevolg hebben dat er arbeidsplaatsen verdwijnen, ruim 18% van de huidige omvang, oftewel defensiemedewerkers. Gedwongen ontslagen zijn hierbij volgens de minister onvermijdelijk. De FVNO MHB begrijpt dat als gevolg van de financiële situatie van de Nederlandse regering, ook Defensie een bijdrage dient te leveren aan de noodzakelijke bezuinigingen. De FVNO MHB is echter ontsteld over de gevolgen van de gemaakte keuzes voor het Slechts op hoofdlijnen heeft de minister aangegeven wat de consequenties zullen zijn voor het personeel. defensiepersoneel. Het loyale defensiepersoneel dat de afgelopen jaren maximale inzet heeft getoond en in opdracht van de Nederlandse regering, letterlijk lijf en leden heeft geriskeerd, wordt nu door deze zelfde Nederlandse regering rücksichtslos aan de kant gezet. Personeel Reeds op 18 november 2010 kondigde de minister de bezuinigingsoperatie aan die naar schatting arbeidsplaatsen zou gaan kosten, waarbij gedwongen ontslagen niet voorkomen kunnen worden. Het was deze boodschap die voor grote onrust zorgde onder de defensiemedewerkers en hun families. De minister wees er echter op dat de Beleidsbrief, die oorspronkelijk begin maart zou uitkomen, duidelijkheid zou verschaffen. Nu, na het uitkomen van de Beleidsbrief, moet worden geconstateerd dat 4 ProDef bulletin, mei 2011

5 Bezuinigingen het tegendeel waar is. Slechts op hoofdlijnen heeft de minister aangegeven wat de consequenties zullen zijn voor het personeel. De details en daarmee de duidelijkheid, zullen voor velen pas (veel) later dit jaar of zelfs na 2011 duidelijk worden. Duidelijkheid voor het personeel is er dus niet geschapen, de onzekerheid is alleen maar vergroot. Een opsomming van de genoemde maatregelen in de Beleidsbrief, die het personeel direct zullen raken: Eén op de drie functies binnen de Bestuursstaf en de staven van de defensieonderdelen, zal komen te vervallen; Het bestand aan topfunctionarissen zal met 39 worden verminderd tot 80. Wel komt er een tijdelijk pool van 10 topfunctionarissen die zullen worden ingezet voor de uitvoering van de reorganisaties; In het militaire personeelsbestand wordt de helft van het aantal te verminderen functies gevonden in het topsegment van onderofficieren en officieren, de andere helft in het lagere segment. Het beoogde effect is dat 60 procent van het uiteindelijke militaire personeelsbestand zal worden gevormd door het lage segment en 40 procent door het hoge; defensiemedewerkers zullen worden geconfronteerd met harde overtolligheid en zij zullen de defensieorganisatie moeten verlaten. Aangezien er sprake is van het topsegment aan onderofficieren en officieren moet worden geconcludeerd dat de helft van het overtollig personeel zal bestaan uit oudere medewerkers, waarvoor het vinden van een functie in de burgermaatschappij een uiterst moeilijke opgave gaat worden. Dit geldt evenzeer voor het burgerpersoneel dat gedwongen de defensieorganisatie zal moeten verlaten. Met name de inkrimping van de Bestuursstaf zal het (oudere) burgerpersoneel raken. De FVNO MHB is van mening dat deze gedwongen ontslagen niet nodig zijn, indien de opgedragen bezuinigingen over een langere periode worden uitgestreken. Verdere maatregelen die het personeel direct gaan raken zijn: Verjonging van het militaire personeelsbestand is essentieel om op termijn een inzetbare krijgsmacht te behouden, al blijft personeel dat ervoor kiest langer bij Defensie te blijven en zo belangrijke ervaring opbouwt, onveranderd van grote waarde; Bij het burgerpersoneel worden maatregelen getroffen om de mobiliteit te bevorderen. Mede met behulp van loopbaanbeleid zullen burgers worden Gezien het feit dat een groot deel van de gedwongen ontslagen zal vallen onder het oudere personeel is een goed flankerend beleid noodzaak. gestimuleerd om minimaal eens per vijf jaar van functie te wisselen; De functieduur voor militair personeel wordt verlengd, wat een dempend effect heeft op de opleidingsbehoefte; Ook in de nieuwe krijgsmacht vervullen reservisten een belangrijke rol. Dat kan zijn als backfill in Nederland voor militairen die uitgezonden zijn of als frontfill waarbij uitgezonden eenheden van hun (civiele) specialistische kennis gebruikmaken. Ook burgermedewerkers kunnen als reservist worden ingezet. Arbeidsvoorwaarden Naast bovengenoemde maatregelen heeft de minister in zijn Beleidsbrief ook de arbeidsvoorwaarden aangehaald. Zo wil Defensie de reorganisatie ook benutten om het arbeidsvoorwaardenstelsel te moderniseren en op langere termijn betaalbaar te houden. De minister stelt te denken aan de herziening en harmonisering van het bezoldigingsbeleid en de toelagesystematiek voor militair personeel. Hierbij wordt wel opgemerkt dat het regeerakkoord voorlopig geen ruimte biedt voor loonontwikkeling. Ook hier geldt dat er nog grote onduidelijkheid bestaat over hetgeen de minister van Defensie daadwerkelijk voor heeft met deze maatregelen. Het is de FVNO MHB wel duidelijk dat het gaat om versobering. De FVNO MHB verwacht dat de minister op korte termijn zal komen met een nieuwe inzetbrief en de centrales van overheidspersoneel zal uitnodigen om terug te keren aan de onderhandelingstafel. Op het moment van schrijven zijn deze inzetbrief en uitnodiging nog niet ontvangen. Sociaal Beleidskader Het Sociaal Beleidskader (SBK) wordt in de beleidsbrief door de minister slechts summier aangehaald. De minister stelt dat op kortere termijn met de centrales van overheidspersoneel moet worden gesproken over het flankerend sociaal beleid bij de nu aangekondigde, omvangrijke bezuinigingsmaatregelen, waarvan sommige spoedig zullen ingaan. Daarbij is de minister van mening dat een activerend sociaal beleid van belang is om de personeelsreducties de komende jaren zorgvuldig en voortvarend te laten verlopen. Ook hier is het duidelijk dat de minister van Defensie een versobering nastreeft van het SBK. Gezien het feit dat een groot deel van de gedwongen ontslagen zal vallen onder het oudere personeel, personeel dat moeilijk aan een andere baan in het bedrijfsleven kan worden geholpen, is een goed flankerend beleid noodzaak. Voor de FVNO MHB is het dan ook onacceptabel dat het personeel dat de organisatie gedwongen moet verlaten, door deze voorstellen van de minister nog een trap na krijgt. Politiek Het woord is nu aan de leden van de Tweede Kamer, meer specifiek de leden van de Vaste Kamer Commissie Defensie. Zij zijn het die de Beleidsnota moeten beoordelen. Zij zijn het ook die de minister moeten doen inzien dat de huidige keuzes geen recht doen aan de loyaliteit en inzet van het defensiepersoneel, en dat de minister zijn keuzes dient aan te passen om het defensiepersoneel tegemoet te komen. Op 6 juni 2011 staat de Beleidsbrief gepland voor het overleg in de Tweede Kamer. 6 juni 2011: D-Day voor Defensie? De FVNO MHB zal alles in het werk stellen om de leden van de Tweede Kamer ervan te overtuigen dat de huidige keuzes geen recht doen aan de inzet en loyaliteit van het defensiepersoneel. Bovendien zullen de acties van de gezamenlijke vakbonden voor defensiepersoneel worden voortgezet om ook de Nederlandse samenleving daarvan te overtuigen. Lees alles over de bezuinigingen bij Defensie op: l Lees alles over de acties van de gezamenlijke vakbonden voor defensiepersoneel ProDef bulletin, mei

6 Bezuinigingen Door René Pieters De Beleidsbrief en de NLDA In de Beleidsbrief van de minister van Defensie van 8 april jl. wordt ook de Nederlandse Defensie Academie niet ongemoeid gelaten. Naast een enkele concrete uitspraak worden er echter met name uitspraken gedaan waarvan de daadwerkelijke invulling nog moet worden bepaald. Zo stelt de Beleidsbrief het volgende: Het aanbod van studierichtingen bij de NLDA wordt verkleind tot drie bacheloropleidingen; Het aantal profielen en minors wordt tot een minimum beperkt en delen van de opleiding worden op civiele universiteiten gevolgd; Onderzocht wordt of de NLDA door de geringere instroom als gevolg van de maatregelen in deze Beleidsbrief en de optimalisering van het cursusaanbod, de belegging kan concentreren op twee locaties. De locatie Ypenburg (Instituut Defensie Leergangen) wordt dan afgestoten; De Leergang Topmanagement Defensie verdwijnt; Leerlingen krijgen bij de initiële officiersopleidingen niet langer wedde maar zakgeld. Met name de tweede en de laatste maatregel hebben al geleid tot veel vragen en opmerkingen. De FVNO MHB is van mening dat gedane toezeggingen dienen te worden nagekomen. Zo kan het verminderen van het aantal studierichtingen er niet toe leiden dat aspirant-officieren de hen in het vooruitzicht gestelde en toegezegde opleidingen niet meer kunnen volgen. Bij de omzetting van wedde in zakgeld dient rekening te worden gehouden met de grote diversiteit aan sociale omstandigheden waarin de aspirant-officieren verkeren (burgerlijke staat, woonsituatie, e.d.). Het onverkort doorvoeren van de maatregel leidt in individuele situaties tot grote verschillen in financiële consequenties. Daarnaast bevreemdt het de FVNO MHB dat er in de Beleidsbrief slechts sprake is van zakgeld voor leerlingen bij de initiële officiersopleidingen. Er zijn immers nog veel meer leerlingen bij initiële opleidingen binnen de defensieorganisatie. Aangezien er, op het moment van schrijven, geen aanvullende informatie bekend is over dit onderwerp is de FVNO MHB dan ook in afwachting van het daadwerkelijke voorstel van de minister van Defensie, alvorens hierover een definitief standpunt in te nemen. Eerste twee actieweken een groot succes De eerste twee actieweken van de gezamenlijke vakbonden voor defensie personeel zijn een groot succes geworden. De eerste actiemeeting op 12 april op de Johannes Post Kazerne in Havelte trok ruim 500 militairen. Ook de daarop volgende bijeenkomsten op o.a. Luchtmachtbasis De Peel, de Bernhardkazerne in Amersfoort, de Frederikkazerne in Den Haag, Vliegbasis Volkel en de Marinebasis en het Marinevliegkamp De Kooy in Den Helder, werden door vele honderden militairen en burgermedewerkers bezocht. Met name het personeel van op te heffen eenheden kwam na de pauze naar de actiemeetings van de vakbonden. De actiebereidheid is, nadat de bezuinigingsplannen naar buiten zijn gekomen, zeer groot. Met name het feit dat velen gedwongen de defensieorganisatie zullen moeten verlaten, na vele jaren van loyaliteit en grote inzet, soms met gevaar voor lijf en leden, is voor veel defensiepersoneel een hard gelag. Ook de niet nagekomen toezegging van de minister van Defensie dat met de beleidsbrief de gewenste duidelijkheid zou volgen, is voor velen onverteerbaar. De gezamenlijke vakbonden voor defensiepersoneel hebben aangekondigd dat vervolgacties zullen volgen. Acties waarbij de grenzen van het toelaatbare zullen worden opgezocht, maar waarbij het respect voor het uniform en het waardige karakter van het defensiepersoneel nadrukkelijk in acht zullen worden genomen. Lees meer over de acties op: 6 ProDef bulletin, mei 2011

7 Bezuinigingen Door Marc de Natris Defensie loyaliteit Defensie heeft in de Beleidsbrief van 8 april 2011 aangegeven per 1 juli as. inzicht te verschaffen in de nieuwe personele organisatie. Deze nieuwe organisatie zal worden ingericht volgens de numerus fixus gedachte. Bij toepassing van deze numerus fixus zal blijken hoeveel medewerkers Defensie in de verschillende rangen en standen en burgerschalen nodig heeft om te kunnen voldoen aan het ambitieniveau van onze regering. Bovendien zal blijken in welke personeelscategorieën Defensie in de nabije toekomst een overschot verwacht. Daar er moet worden bezuinigd op de personele exploitatie en de minister heeft aangegeven dat de trap van boven wordt schoongeveegd, is het niet ondenkbaar dat een aanzienlijk aantal middelbare en hogere functies bij Defensie wordt geschrapt. Voor de militairen houdt dit in dat de overtolligheid voornamelijk bij de FPS fase 3 militairen zal worden vastgesteld. Immers Defensie heeft aangegeven dat zij nog verder wenst te verjongen, met de achterliggende gedachte dat de jonge militair goedkoper is (o.a. geen uitzicht op UKW, minder pensioenbackservice) dan de 'oude' militair. Daarnaast zou het onverstandig zijn van Defensie om de fase 2 militair met reorganisatieontslag te sturen, omdat dit aanzienlijk duurder is dan deze militair mee te delen dat hij geen uitzicht heeft op fase 3. Vooral de loyale hoofdofficieren en oudere onderofficieren moeten naast een aanzienlijk deel van het burgerpersoneel vrezen voor hun baan. Met de Beleidsbrief in de hand creëert Defensie alsnog het Up or Out systeem dat zij vanaf het begin voor ogen had: een extra uitstroommoment rond de 50 jaar. De komende jaren zullen cruciaal zijn voor Defensie. De krapte op de arbeidsmarkt zal groter worden dan ooit. De babyboomers verlaten de arbeidsmarkt en het aantal jongeren zal niet toereikend zijn om de gaten te vullen, nog afgezien van het feit dat ze de ervaring en kennis missen. Het is dan ook te verwachten dat door de aanzuigende werking van de arbeidsmarkt het irreguliere verloop alleen maar verder zal toenemen. De keuzes die Defensie op korte termijn maakt zijn dan ook cruciaal voor het imago van Defensie als werkgever. De komende jaren neemt het natuurlijk verloop zowel onder de militaire als burgerpopulatie aanzienlijk toe. Er is reeds door de centrales van overheidspersoneel aangegeven dat de personeelsreductie, als deze iets wordt vertraagd, zonder gedwongen ontslagen kan worden behaald. Echter, moeten wij als medewerkers van Defensie blij zijn met een vertraging van de reductie? Het antwoord is m.i. nee. Immers, hoe eerder de bezuinigingen worden behaald hoe beter, want dan kunnen we ons op de toekomst richten. Is de FVNO MHB dan voor gedwongen ontslagen? Nee, want wij zijn van mening dat de reductie zonder gedwongen ontslagen kan worden behaald. Echter, dit kan alleen wanneer Defensie op het moment dat de numerus fixus bekend wordt, vrijwillige uitstroom bevorderende maatregelen afkondigt. Deze maatregelen zullen pijn gaan doen. Immers, er zullen medewerkers vertrekken die Defensie misschien liever zou willen behouden. De Cartoon vraag is dan ook of Defensie deze uitstroom bevorderende maatregelen gaat afkondigen. Op korte termijn zal blijken of de loyaliteit binnen Defensie alleen aanwezig is bij het defensiepersoneel, of dat er sprake is van wederkerigheid. Ik hoop van harte het laatste. Het personeel dat namelijk gebruik zal maken van de vrijwillige uitstroommogelijkheden gaat dan met een redelijk goed gevoel weg en zal een goede ambassadeur van Defensie blijken te zijn. De oudere militairen zullen Defensie dankbaar zijn en eveneens positief over de (oud-)werkgever blijven spreken. Dit laatste zal het Defensie werkgeversimago alleen maar ten goede komen in de moeilijke jaren van werving en behoud die op Defensie afkomen! ProDef bulletin, mei

8 Pensioenen Door Martin Weusthuis 70% FPU blijkt 67% FPU Een FVNO MHB-lid rekende de hoogte van haar FPU-uitkering na op de FPU-spilleeftijd van 62 jaar en 3 maanden. Hoe ze ook rekende, ze kwam niet uit op 70% van haar pensioengevend inkomen. Die 70% was haar toch beloofd op die leeftijd? De FVNO MHB liet een berekening maken door ABP en ontdekte een tot nu toe niet gecommuniceerde nieuwe spilleeftijd van 62 jaar en 5 maanden. De reden daarvoor ligt in de gedeeltelijke indexatie van de ABP-pensioenen. De FPU is ook een pensioen dat voor een groot deel op dezelfde wijze als het ouderdomspensioen en het nabestaandenpensioen de gevolgen ondervindt van de huidige financiële situatie van het ABP. De indexatiebeperking heeft als consequentie dat de FPU-uitkering op de officiële spildatum lager ligt dan de beloofde 70%. De mate van daling hangt samen met de hoogte van het inkomen. Bij een pensioengevend inkomen van bijv ,-is de FPUderving op de spildatum ongeveer 2,5% punt (67,5% FPU), en bij een pensioengevend inkomen van ,- is de derving gestegen tot 3,5% punt (66,5% FPU). Gemiddeld dus ca. 3% punt minder FPU (67%) bij 62 jaar en 3 maanden. U kunt deze inkomstenderving opvangen door 2 maanden langer door te werken. Bij 62 jaar en 5 maanden zit u weer op die 70%. Gezien de indexatieverwachtingen voor het ABP de komende jaren, zal een verdere verhoging van de nieuwe FPU-spilleeftijd nog wel even aan de orde zijn. Op mijnabp.nl kunt u de gevolgen zien voor de hoogte van uw FPUuitkering als u langer doorwerkt. De laatste jaren hebben de ingrepen in de vroegpensioenen hun werk wel gedaan. In het ABP jaarverslag 2010 is te lezen hoe de Dekkingsgraad ABP stijgt naar 112% gemiddelde FPU-uittreedleeftijd vanaf invoering van die maatregelen in 2006 is gestegen. In de jaren 2004 en 2005 is juist een daling te zien van de uittreedleeftijd. Dat was het gevolg van regelingen om anticiperend op het kabinetsbeleid tot langer doorwerken, oudere werknemers te laten uitstromen. ABP kwam onlangs met het Kwartaalbericht: 1e kwartaal Door een oplopende marktrente en hogere aandelenkoersen is de dekkingsgraad van het ABPaan het eind van het eerste kwartaal van 2011 gestegen naar 112% komend van 105% op 31 december Het vermogen (activa) is in het eerste kwartaal gestegen met 2,1 miljard naar 239 miljard, een rendement van 0,9%. Bron: ABP Jaarverslag 2010 Bron: ABP Eerste kwartaalbericht De marktrente bepaalt voor een belangrijk deel de hoogte van het bedrag aan betalingsverplichtingen (passiva) dat nodig is om de pensioenuitkeringen van nu en in de (verre) toekomst te kunnen voldoen. Door de stijging van die marktrente met zo n 0,3% zijn de betalingsverplichtingen met 11 miljard gedaald. Uit onderstaande grafiek blijkt de correlatie tussen rentestand en betalingsverplichtingen (pensioenuitkeringen). Een stijgende dekkingsgraad is natuurlijk goed nieuws. Maar een stand van 112% zet geen zoden aan de dijk. Het betekent dat uw huidige pensioen betaald kan blijven met een klein beetje indexatie. Het ABP kent een zgn. indexatiestaffel. Die houdt in dat er geen indexatie plaatsvindt bij een stand van de dekkingsgraad van 105% en lager. Tussen de 105% en 135% vindt er lineaire verhoging van de indexatie plaats (bij 120% dus 50%). Vanaf 135% kan er weer volledig geïndexeerd worden. Het is moeilijk inschatten wat de wereldeconomie en de marktrente gaan doen de komende jaren. Maar het zou zo maar kunnen dat we nog een paar jaren hebben te gaan voordat volledige indexatie weer ons deel zal zijn. 8 ProDef bulletin, mei 2011

9 FVNO MHB Algemene Ledenraad Door Tim Timmerman 4e Algemene Ledenraadvergadering FVNO MHB Op 19 mei a.s. vindt de 4e vergadering van de Algemene Ledenraad van de FVNO MHB plaats. De volgende onderwerpen staan op de agenda: Opening en mededelingen voorzitter FVNO MHB Actualiteiten (Beleidsbrief, arbeidsvoorwaarden, reorganisaties, pensioenen en samenwerking) Jaarverslag 2010 (secretarieel en financieel) Evenementen - Actiebijeenkomsten (waaronder landelijke actiedag) - Symposium KVMO 25 mei 2011 (Rotterdam) - Symposium Gezamenlijke Officieren Verenigingen najaar Ledenwerving FVNO MHB-leden zijn van harte uitgenodigd deze vergadering bij te wonen. U kunt zich aanmelden via Leden van de FVNO MHB kunnen op verzoek de vergaderstukken toegezonden krijgen per . Datum : 19 mei 2011 Locatie : Prinses Julianakazerne (Constant Rebequezaal) Aanvang : uur uur met aansluitend een drankje Aanmelden : Oproep werkgroep jongeren De werkgroep jongeren is op zoek naar enthousiaste werkgroepleden! Ben jij ambitieus, vind je het leuk om activiteiten voor jonge officieren, cadetten en adelborsten te organiseren, mee te denken over arbeidsvoorwaarden en bij te dragen aan een krachtige inbreng van jonge officieren en cadetten/adelborsten binnen de FVNO MHB? Neem dan contact op met de secretaris Tim Timmerman, via Medezeggenschap De volgende medezeggenschapsverkiezingen zijn gepland: Defensieonderdeel Eenheid Uiterste datum indienen kandidatenlijst Kiesdatum CLAS CLAS CDC GE/NL KMar CDC CLAS CLAS CZSK CZSK School Luchtmobiel Schaarsbergen 44 Pantserinfanteriebataljon Johan Willem Friso DBBO Staf 1 (GE/NL) Corps District Koninklijke Marechaussee Zuid CDC/DPD/JDV 200 Bevoorradings- en Transportbataljon JISTARC School voor Nucleaire Biologische en Chemische Damage Control Koninklijke Marine Technische School KMTO t/m t/m Zijn er binnenkort bij uw eenheid MC-verkiezingen en heeft u belangstelling om zitting te nemen in een MC, meldt u zich dan ook aan bij Peter van Sprang, medewerker Medezeggenschap en ARBO van de FVNO MHB: U kunt ook contact opnemen met Piet Glas, aanspreekpunt FVNO MHB bij het Marinebedrijf, ProDef bulletin, mei

10 FVNO MHB activiteiten Workshop Kernbewust Leiderschap Op 14 april jl. organiseerde de FVNO MHB de workshop Kernbewust Leiderschap. Terwijl de meeste aanwezigen nog genoten van een heerlijke maaltijd, startte de workshop met een korte maar prikkelende videopresentatie van Harvard professor Marty Linsky. Hierin werd meteen een vlijmscherp onderscheid gemaakt tussen de kenmerken van 'alleen maar' autoriteit en die van daadwerkelijk leiderschap. Linsky zette vervolgens uiteen waarom we volgens hem niet vaker leiderschapsgedrag vertonen. In de discussie na de video kwamen al vrij snel meerdere duidelijke ideeën naar voren over hoe dit leiderschapsgedrag in de eigen werkomgeving positief is te beïnvloeden. In zijn rol als facilitator hielp Richard Kwakernaak iedereen zich bewust te worden van het verschil in beleving bij verschillende aanpakken hierbij, zowel vanuit het perspectief van de leidinggevende, als vanuit het perspectief van degene die leiding krijgt. Voor meer inzicht in het effect van iemands persoonlijke beleving van een situatie op zijn/haar waarschijnlijke respons, werd vervolgens een aantal recente vindingen uit de neurowetenschappen besproken. Hieruit bleek bijvoorbeeld hoe ontzettend veel moeilijker het wordt om helder te kunnen blijven nadenken en overzicht te houden zodra stress wordt ervaren. Daarentegen bleek echter ook hoe iemand zichzelf of een ander relatief eenvoudig kan helpen om snel minder stress te ervaren en weer beter denkwerk te verrichten. Bewustwording van emoties en gedachten is daarbij waar het in de kern om draait. Samen met motivatie en gedrag zijn er zo vier kerndimensies van menselijke ervaring. De bewustheid daarvan blijkt een enorme hulp om het komen tot een gewenste respons bij zowel onszelf als bij anderen. De workshop eindigde met een verkenning hoe dit alles al praktisch wordt toegepast in steeds populairder wordende disciplines als Appreciative Inquiry, Brain Based Coaching, Mindfulness, NeuroLeadership en Neuro- Linguïstisch Programmeren. Heeft u interesse in workshops over deze onderwerpen? Neem contact op via Symposium Leider en Boekhouder? Een korte impressie Op 7 april jl. organiseerden de gezamenlijke officierenverenigingen (FVNO MHB, KVMO en NOV) het symposium Leider en boekhouder op de NLDA in de aula van de KMA, voor voornamelijk cadetten en adelborsten. Vier actief dienende officieren: een Kapitein der mariniers, plaatsvervangend Compagniescommandant; een Kapitein der Infanterie, Compagniescommandant; een Majoor-vlieger, voormalig Commandant van een vlucht Apache helikopters en een Luitenant-kolonel der Infanterie, voormalig Commandant van een Pantserinfanteriebataljon, verzorgden een inleiding. Vanuit hun praktijkervaring gaven zij presentaties die een boeiend inzicht gaven in hun ervaringen als leider, respectievelijk manager/boekhouder. Tijdens de presentaties kwamen de verschillen tussen leidinggeven in Nederland en leidinggeven tijdens een missie aan bod. In Nederland is men onderhevig aan de (wettelijke) regels die op alle gebieden gelden: De Boekhouder. Daar wordt over het algemeen echter niet klagerig over gedaan. Het kan lastig zijn, maar vooral ziet men de vele regels als part of the job. Wel werd aangegeven dat je in staat moet worden gesteld de regels bij te buigen, als dat nodig is. Tijdens een uitzending liggen de accenten duidelijk anders volgens de sprekers. Op dat moment is alles gericht op het operationele, de opdracht. Hierbij ligt er met name veel nadruk op personeelszorg en goed zorgen voor je mensen die onder hoge druk staan: De Leider. Het blijkt daarnaast tijdens een uitzending veel makkelijker om dingen voor elkaar te krijgen, vooral op het gebied van materieel. Al met al is het voor de defensieorganisatie een uitdaging om leidinggevende officieren in Nederland meer vertrouwen te gunnen en minder regels te genereren. Kortom, de mening werd gedeeld dat minder bureaucratie en minder regels welkom zijn. Vanwege het verschijnen van de Beleidsbrief kon het symposium op 8 april jl. niet doorgaan. In oktober/november van dit jaar wordt het symposium opnieuw georganiseerd voor actief dienende officieren en geïnteresseerde burgerleden. In het volgende ProDef-Bulletin volgt hierover meer informatie. 10 ProDef bulletin, maart 2011

11 Computips Door Leen van der Biessen Je kan mappen waartoe je snelle toegang wilt hebben ook slepen op het Verkenner Icoon, waarna de betreffende map wordt vastgepind aan de Verkenner Icoon en via de rechtermuisknop beschikbaar komt. Werken met bibliotheken Windows 7 special(2) Minder klikken - 1 Druk met de rechtermuisknop op de startknop en kies voor Eigenschappen, waarna we bovenstaand menu krijgen. Als je daarna op Aanpassen klikt, kun je het aantal instellen. In Windows is een aantal slimme instellingen mogelijk dat het aantal klikken met de muis aanzienlijk kan reduceren. En dat is zeker goed als anti-rsi maatregel. Allereerst hebben we de jump lists. Zeker voor de Officeprogramma s werken die zeer prettig. Het werkt als volgt: Maak eerst een snelkoppeling op het bureaublad door het icoon van het programma vanuit het startmenu naar het bureaublad te slepen en tegelijkertijd de ALT knop ingedrukt te houden. Deze icoon sleep je dan op de Taakbalk, waarbij hij wordt vastgemaakt op die Taakbalk. Nadat met het betreffende programma bestanden zijn geopend, kun je deze terugvinden door met de rechter muisknop op het betreffende icoon te drukken. Je krijgt nu de jump list te zien voor het betreffende programma. Je kunt via de rechter muisknop bestanden vastpinnen via het menu item aan deze lijst vastmaken, zodat ze altijd blijven staan. Door er op te gaan staan kun je ze met de rechter muisknop ook weer ontpinnen via het menu item van deze lijst losmaken. Ook het aantal programma s dat de jump list moet onthouden, kun je instellen. Minder Klikken - 2 In de Windows Verkenner kun je op drie manieren zorgen dat je mappen sneller terugvindt: met favorieten In de Verkenner kun je mappen waar je sneller toegang toe wilt hebben slepen naar de Locatie Favorieten(zie hierboven). Hier wordt dan een shortcut gemaakt die gelijk toegang geeft tot de betreffende map. Als je de shortcut niet meer nodig hebt kun je deze verwijderen, waarbij de originele map uiteraard gewoon bewaard blijft. Het voordeel hierbij is dat je de Favorieten ook ziet in de bestands-dialoog-vensters van de meeste applicaties en dan snel toegang krijgt tot die mappen die in de Favorieten staan. Vastpinnen op het verkenner Icoon In eerdere versies van Windows werden bestanden geordend in verschillende mappen en submappen. Bij Windows 7 kun je ook bibliotheken gebruiken om bestanden te ordenen en te openen, ongeacht waar ze zijn opgeslagen (zie afbeelding hierboven). In een bibliotheek worden bestanden uit verschillende locaties verzameld en als één set weergegeven. Hierbij worden de bestanden niet uit de oorspronkelijke locaties verplaatst. Bibliotheken Hieronder worden enkele mogelijkheden besproken die bibliotheken bieden: Een nieuwe bibliotheek maken. Er zijn vier standaardbibliotheken (Documenten, Muziek, Afbeeldingen en Video's). Je kunt echter ook nieuwe bibliotheken maken voor andere verzamelingen. Items ordenen op map, datum of andere eigenschappen. Je kunt items in een bibliotheek op verschillende manieren ordenen met het menu Sorteren op. Dit menu is opgenomen in het bibliotheekvenster dat in open bibliotheken boven de bestandslijst wordt weergegeven. Je kunt de bibliotheek Muziek bijvoorbeeld op artiest ordenen als je snel een nummer van een bepaalde artiest wilt vinden. Een map opnemen of verwijderen. Inhoud in bibliotheken wordt verzameld uit opgenomen mappen, ofwel bibliotheeklocaties. Door deze mogelijkheden is het werken met Windows 7 voor wat betreft het opzoeken van bestanden een stuk verbeterd ten opzichte van Windows XP en Vista. In de webversie van dit artikel wordt nóg een aantal mogelijkheden besproken en verwezen naar klikbare weblinks, zie l ProDef bulletin, mei

12 Bureaucratisme 101 door Peter van Maurik En Defensie? Om te beginnen, ik kon dit artikel na mijn laatste bijdrage gewoon schrijven, dus dat is alvast een positief teken. Hoewel mijn laatste regel in de vorige column het natuurlijk zo goed als onmogelijk maakte om dit te verbieden. Een gemeen grapje dus, mijnerzijds. Maar wat is nu het antwoord? Of Defensie wel of niet een bureaucratie is, doet in dit geval niet zo ter zake. Dat is ze en er is voor bepaalde onderdelen best een goed argument te vinden dat het ook zo moet blijven. Of het een te veel gebureaucratiseerde organisatie is lijkt mij ook waarschijnlijk, maar dat is geen onderdeel van de vraag die ik heb opgeroepen. Eventuele verbetering van de organisatie van Defensie ligt nu in handen van de minister. Toch is ook die opdracht nog geen concreet antwoord op mijn vraag of Defensie ook een bureaucratisme is. Zijn keuze heeft echter wel een relatie met mijn vraag. Want als Defensie daar kenmerken van heeft zullen de afgelopen maanden allerlei drogredenen op zijn bureau zijn terecht gekomen die hun oorsprong vinden bij de eventuele bureaucratisten van Defensie. De vraag of Defensie een bureaucratisme is hangt af van de kenmerken die de organisatie vertoont en of er veel, of erg belangrijke, mensen zijn die we als bureaucratist kunnen aanmerken. Lees de eerdere columns er nog eens op na. De mensen die ik bedoel kunt u waarschijnlijk beter identificeren dan ik. Deze mensen ontkennen of bagatelliseren problemen en slaan inhoudelijke discussies dood door aan uw loyaliteit te twijfelen. Proberen uitvoeringsproblemen op te lossen door meer regels en procedures te stellen en meer detailinformatie te krijgen, en tegelijkertijd hun afdeling verder te versterken zonder daarbij over de doelstelling van de krijgsmacht te praten. Strakker handhaven van regels of terugtrekken achter structuren, het zijn allemaal aanwijzingen dat u een leidinggevende hebt met bureaucratische trekjes. Aan deze mensen kan ik niet veel anders doen dan ze niet benijden. Ze zullen het niet volhouden, maar het is aan henzelf om dat te gaan inzien. Aan u is het om te bepalen of u dat wilt afwachten. Lukt u dat niet, ga dan weg voor uw eigen gezondheid. Zoals gezegd, ook de organisatie moet een aantal typerende kenmerken hebben. Een structureel gebrek aan zelfreflectie, de neiging tot megalomane projecten en het druk uitoefenen op haar eigen mensen om domme dingen toch te doen, zijn daar voorbeelden van. Ook weerstand tegen handelen in de geest van en overdadig statistisch simplificeren zijn kenmerken. Kritiek smoren met verwijzing Strakker handhaven van regels of terugtrekken achter structuren, het zijn allemaal aanwijzingen dat u een leidinggevende hebt met bureaucratische trekjes. naar loyaliteit en het bevorderen van gelijkgestemden, het vragen om meer bevoegdheden ten koste van resultaten, het zijn allemaal verkeerde signalen. Ook hier kunt u over uw eigen afdeling weer een oordeel vellen. En ik weet zeker dat sommigen van u nu tot een pijnlijke conclusie komen. Toch is, volgens mij, Defensie als geheel geen bureaucratisme te noemen. De belangrijkste reden is dat zij op heel veel plekken totaal ander gedrag vertoont. De loyaliteit van veel mensen zit van binnen en blijft zorgen voor een goede inzet, reflectie op fouten is dagelijkse kost, de diversiteit van problemen wordt herkend. Regels worden omzeild als deze de goede uitvoering belemmeren. We zouden als Defensie niet kunnen functioneren als we een bureaucratisme zouden zijn en de prestaties liegen er niet om. Maar we moeten eerlijk zijn, er zijn afdelingen bij Defensie die wel voldoen aan dat oordeel van bureaucratisme. Dus helemaal uit de gevarenzone is Defensie niet, want zonder bestrijding is bureaucratisme wel besmettelijk. Defensie kan dus nog steeds een bureaucratisme worden. Daarom is de keuze van de minister zo belangrijk. Niet alleen moet hij de fouten in de, deels foutieve bureaucratische inrichting van defensie zien op te lossen. En moet hij daarbij een goede balans zien te vinden tussen die onderdelen waar bureaucratie niet kan werken en daar waar het wel toegevoegde waarde heeft. Hij moet flexibel houden wat flexibel moet zijn, zoals gereed stellen of onderhoud of personele ontwikkeling, en standaardiseren waar dat iets oplevert. Maar hij moet tegelijkertijd die afdelingen die de laatste jaren hebben uitgeblonken door macht- en positiespel, overdadige administratieve overlast, slechte serviceverlening of het juist bagatelliseren en ontkennen van problemen, zien te genezen van het virus van bureaucratisme. De minister staat de lastige inschatting te wachten of een advies om niet te veel te veranderen om onrust te voorkomen, nu bedoeld is om onrust te voorkomen in het belang van Defensie, of juist onrust bij de betrokken adviseur. De opmerking is in het ene geval loyaliteit aan de defensieorganisatie en in het andere geval een kenmerk van bureaucratisme. Ik wens hem wijsheid toe en ik zal hem erin vertrouwen. Als hij het goed doet zal de beloning groot zijn, voor ons als Defensie en voor hem als minister. En Defensie zal een voorbeeld zijn voor al die andere professionals in Nederland. De verplegers, de onderwijzers, de zorg- en hulpverleners, de politie, de rechterlijke macht, de ambtenaren aan de loketten, ze zullen ons volgen. En als hij het fout doet? Tja, dan kunnen we over een paar jaar weer opnieuw beginnen, na de volgende bestuurlijke, en vermoedelijk ook financiële, crisis. Dit is de laatste column in de reeks Bureaucratisme, de volgende keren wil ik me richten op de toekomst en is het onderwerp Innovatie. 12 ProDef bulletin, mei 2011

13 Column juridische zaken door mr O.W. Borgeld juridisch adviseur FVNO MHB Naar Verweggistan en terug Kapitein KLu Eimert de Vries is op uitzending gezonden naar Verweggistan. Eimert zou bij de gezamenlijke inlichtingendienst gaan werken en tevens als detachementscommandant gaan optreden. Aan Nederland was voor deze functie een overste gevraagd, doch die had Nederland niet in de aanbieding. Er werd dan ook akkoord gegaan met een majoor. Toch moest Eimert deze functie vervullen. Tijdens zijn plaatsing ziet Eimert dat aan zijn inlichtingenfunctie de rang van Overste verbonden was. Eimert heeft dit aan de hoogste Nederlandse autoriteit gemeld en later ook nog dat hij een bijzonder goede beoordeling had gekregen. Na afloop van zijn uitzending heeft Eimert het rangverschil in Nederland informeel aangekaart. Uit de terugkoppeling bleek dat met de andere landen was afgesproken dat Nederland een majoor zou leveren en als Eimert een hogere tijdelijke rang had willen bekleden, had hij maar eerder in de lucht moeten komen. Een tijdelijke bevordering had in de visie van het bestuursorgaan geen nut. Als Eimert het er niet eens mee was dan moest hij maar een rekest indienen. En passant werd hier nog aan toegevoegd dat de kans op succes uitzonderlijk klein zou zijn. Toen dit alles bij Eimert bekend was geworden was hij al meer dan zes weken terug in Nederland. Daarom stond het fictieve besluit om hem niet te bevorderen in rechte vast en had een rekest ook geen zin meer, want er waren geen nieuwe feiten of omstandigheden. Over een bezwaar hoefde Eimert ook niet meer te denken, want de termijnen daarvoor waren ook al verlopen. Het is in deze rubriek al eens meer gezegd: wil je juridische stappen tegen Defensie of een ander bestuursorgaan ondernemen, dan moet je er tijdig bij zijn. Laat je niet met een kluitje in het informele riet sturen, want dan eindig je in een juridisch moeras. Het resultaat zal zijn dat het besluit of de handeling in rechte vast komt te staan. In zo n geval had Eimert in Verweggistan een rekest in moeten dienen en daarna eventueel tijdig (d.w.z. binnen 6 of 13 weken) bezwaar moeten maken. Nu rest Eimert nog slechts het aanmelden van zijn probleem bij de IGK. Mogelijk dat deze nog iets kan bereiken. A D V E R T E N T I E Zomeractie autoverzekering Prinsenland Adviseurs werkt samen met meer dan 20 gerenommeerde autoverzekeraars. Hierdoor kunnen wij u in de meeste gevallen de voordeligste autoverzekering aanbieden. Als lid van de FVNO MHB krijgt u bovendien een hoge collectiviteitkorting. Surf naar en vul de gevraagde gegevens in op onze online berekeningsmodule. De drie voordeligste maatschappijen worden aan u getoond. Uw korting is al in de berekening verwerkt. Indien gewenst kunt u zelf de verzekering online aanvragen. Ook kunt u de polisvoorwaarden inzien. Advies Heeft u advies nodig bij het maken van de juiste keuze voor uw autoverzekering? Neem dan even telefonisch contact met ons op; Lopende autoverzekering elders Wij kunnen u helpen bij het beëindigen van uw huidige autoverzekering. Houdt wel rekening met de opzegtermijn. Kijk hiervoor uw polisvoorwaarden na. Prinsenland Adviseurs Tel Fax ProDef bulletin, mei

14 Symposium KVMO 25 mei 2011 deelname staat open voor FVNO MHB-leden Het openbare gedeelte van de Algemene Vergadering van de KVMO heeft het thema: De toekomstige Koninklijke Marine na de Beleidsbrief Keynote speaker is drs. A.J. Boekestijn, voormalig Tweede Kamerlid voor de VVD. Hij is als docent-onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht, publiceert geregeld in NRC-Handelsblad en Volkskrant en is vaste buitenlandcolumnist bij Elsevier. Namens het Commando Zeestrijdkrachten zullen KOLMARNS F.V. van Sprang en KTZ B.W.J. Bekkering een inleiding verzorgen. Vanuit de academische wereld zal een bredere duiding worden verzorgd door dr. J.E. Noll, universitair hoofddocent Internationale Veiligheidsstudies aan de NLDA. Aanvang uur Locatie Van Ghentkazerne Rotterdam, Evenementencentrum Toepad 120, 3063 NJ Rotterdam Aanmelden via of FVNO MHB en OU NL Samenwerking FVNO MHB en OU NL Tussen de FVNO MHB en de Open Universiteit Nederland (OU NL) bestaat sinds 2009 een samenwerkingsovereenkomst. Een van de doelen die ten grondslag ligt aan de samenwerking, is het optimaliseren van loopbaanondersteuning middels het aanbieden van studiemogelijkheden op hoog niveau. Speciaal voor FVNO MHB leden is een eigen introductiepagina aan de OU website toegevoegd, met als doel het verbeteren van snelheid en overzicht bij het zoeken naar studie-informatie. U kunt deze site vinden via de URL: In het openingsscherm worden gegevens getoond die voor de meeste (potentiële) studenten voldoende zijn om snel de informatie te vinden die ze zoeken. Zo staan er directe links naar diverse cursussen en opleidingen en naar de speciale regelingen voor FVNO MHB-leden. De FVNO MHB en de OU willen synergie laten ontstaan tussen FVNO MHB-studenten, bijvoorbeeld door oud studenten hun scriptie bekend te laten stellen op ProDef netwerk of door het direct kunnen benaderen van scripties van FVNO MHB leden via de zojuist beschreven internetpagina (ook voor niet-studenten). Ook kan gedacht worden aan het samen maken van studieopdrachten of het uitwisselen van uittreksels van cursussen. De OU streeft ernaar een partner te zijn in een leven lang leren, een ondersteuning gedurende de loopbaan. Heeft u suggesties over hoe wij de ondersteuning verder kunnen optimaliseren, laat het dan weten via de contactpersoon of tijdens de aanwezigheid van OUvertegenwoordigers op FVNO MHB-dagen.

15 Haal meer uit uw lidmaatschap! Met onderstaande bedrijven en organisaties hebben we afspraken gemaakt die extra voordeel kunnen opleveren! VERZEKERINGEN MET INTERESSANTE KORTINGEN OHRA FBTO INTER ASSURE INTERPOLIS HYPOTHEKEN MET GUNSTIGE VOORWAARDEN RABOBANK ADVISEURS VOOR HYPOTHEKEN EN VERZEKERINGEN PRINSENLAND ADVISEURS REIZEN MET AANTREKKELIJKE KORTING AVIS AUTOHUUR ARKE WEEKENDJEWEG.NL ESSO CARD NEDERLAND KLEDING WEBWINKEL MET GROTE COLLECTIE UNDERFASHION.NL CARDS TEGEN BIJZONDERE TARIEVEN AMERICAN EXPRESS MASTERCARD UITGEBREIDE NOTARISSERVICE ACTUS NOTARISSEN PERSOONLIJKE ONTWIKKELING OPEN UNIVERSITEIT NEDERLAND PICOMPANY En dit is nog niet alles, ga voor het volledige overzicht van onze voordelen, inclusief alle info naar: Mailen kan ook: ADVERTENTIE Websiteberichten ProDef.nl Reacties op de bezuinigingen bij Defensie Bij de FVNO MHB zijn veel reacties binnengekomen van ongeruste, betrokken mensen (leden en nietleden) op de aangekondigde draconische bezuinigingen bij Defensie. Lees de reacties op l FVNO MHB zoekt jonge officieren en burgermedewerkers Om te komen tot een lange termijn visie op arbeidsvoorwaarden heeft de FVNO MHB de Werkgroep Strategische Personeelsvisie Defensie ingericht. Aangezien het hier gaat om arbeidsvoorwaarden van de toekomst, zijn wij op zoek naar jonge officieren en burgermedewerkers bij Defensie die mee willen denken in deze werkgroep. Lees verder op: l Pensioenfabels In het periodiek Perspectief van de Centrale voor Middelbare en Hogere Functionarissen (CMHF), de centrale waarbij de FVNO MHB is aangesloten, is te lezen over het pensioenakkoord en over pensioenfabels. Perspectief is ook digitaal te lezen op l

16 Column Door Tom Kofman, vice-voorzitter FVNO MHB Vijf vragen aan Wat de toekomst brengen moge... Ik trap geen open deur in als ik stel dat het werken bij Defensie wel eens onder aangenamer omstandigheden plaatsvond. 1 op de 6 werknemers exit, bij de bestuursstaf en ondersteuning zelfs 1 op de militairen en burgers gedwongen op straat. Voorwaar, géén sinecure. Arbeidsvoorwaarden De gifbeker moet nog deels worden gevuld door de minister, te weten het versoberen van de toch al belabberde arbeidsvoorwaarden voor het personeel. De minister richt zich op harmonisering en actualisering. De verschillen in salaris bij dezelfde rangen tussen de verschillende operationele commando s moeten verdwijnen. Hij zegt als gevolg van kabinetsafspraken te zijn gehouden aan louter neerwaartse harmonisering. Een slecht uitgangspunt, want harmonisering van arbeidsvoorwaarden voor burgers met de sector Rijk zou een loonsverhoging van 15% betekenen. Hoe word je de meest onaantrekkelijke werkgever binnen de overheid? Het kan toch niet zo zijn dat de ambtenaren mogen opdraaien voor de redding van het bankwezen (staatssteun ca. 34 miljard). In redelijkheid een steen(tje) bijdragen aan het herstel van de economie van de BV Nederland, daar is niets mis mee. Maar om alles nu eenzijdig neer te leggen bij het kostbaarste wat je als werkgever in dienst hebt, te weten het menselijk kapitaal, gaat te ver. De HDP stelt dat qua overtolligheid iedereen een gelijke behandeling dient te krijgen. Dit is de voorbode naar een tot op het bot versoberd SBK. Het huidige SBK zou te weinig het van werk naar werk begeleiden, centraal stellen. Praktijkervaring? Het moet zo zijn dat het huidige SBK gedurende de looptijd van deze immense reorganisatie voor een iegelijk gelijk is. Dat is eerlijk tegenover die hondstrouwe medewerker die al sinds jaar en dag een relatief slechte CAO slikt vanwege een relatief goed SBK. Daar moet je als belangenbehartiger voor gaan en staan. De vermeende efficiencywinst uit het terugplaatsen van de onderhoudsbedrijven naar de OPCO s mag als discutabel worden bestempeld. Het centraliseren leverde deze winst immers ook al op. Nog een paar slingerbewegingen en je doet het onderhoud geheel zonder capaciteit. Slaap zacht. Om de huidige ongewenste spreiding van leeftijd en ervaring op te lossen worden burgers gestimuleerd om minimaal eens in de vijf jaar van functie te wisselen. Leidt deze roulatie tot verjonging van de populatie of is het een lozingsinstrument? Ik mis de zorg van de HDP over de uitstroom van defensiepersoneel naar de burgermaatschappij. Het vergezicht op de kansen buiten Defensie ontbreekt. De aanwezige unieke kennis heeft buiten Defensie weinig relevantie. Binnen de overheid is het perspectief gunstiger, ware het niet dat de sector Rijk en andere overheden zelve vacaturestops kennen. Ik sluit af met: Loop ik met gesloten ogen naar het onbekende land. Majoor Magchiel Dierckx is werkzaam als Hoofd Juridische Zaken bij het CLAS, Staf 43 Gemechaniseerde Brigade. Wat houdt je werk in? Samen met kapitein Arn Oosterveer beman ik het Bureau Juridische Zaken van 43 Gemechaniseerde Brigade van de Koninklijke Landmacht in Havelte. Wij zijn de juridisch adviseurs van de commandant en zijn ondercommandanten op elk denkbaar juridisch deelgebied. Wat vind je belangrijk in je werk? Afwisseling, maatschappelijke relevantie en persoonlijke uitdaging vind ik het belangrijkste in mijn werk. Vertaald naar werkzaamheden betekent dat advies leveren in het juiste perspectief, waarbij alle betrokken persoonlijke, maatschappelijke en organisatorische belangen in de juiste mate worden gewogen. Merk je iets van de bezuinigingen binnen Defensie? Binnen de Brigade is het zeker merkbaar dat de koek op is, hoewel wij nu nog geen zicht hebben op de grote bezuinigingen die eraan komen. Sommige voertuigen staan nu al stil en elementaire uitrustingsstukken als gevechtslaarzen en sokken zijn niet verkrijgbaar of staan op nalevering. Ook is er behoorlijk gesneden in het oefenbudget. Samen met het feit dat 43 Gemechaniseerde Brigade voor de eerste twee rotaties van de PTG-missie formerende eenheid is, zorgt dat ervoor dat er een aanzienlijke druk staat op onze mensen en middelen. Hoe reageert het personeel hier op? Iedereen probeert er het beste van te maken. Natuurlijk merk je dat de ophanden zijnde bezuinigingen in ieders gedachten zijn aan de gesprekken in de koffiekamer en tijdens vergaderingen. Maar over het algemeen bemerk ik toch een instelling van: We blijven onze taak zo goed mogelijk doen, wat de uitkomst van de bezuinigingen ook zal zijn. Hoe zie jij je toekomst binnen/buiten Defensie? Ik blijf Defensie de mooiste werkgever van Nederland vinden. Van de can-do mentaliteit, de kameraadschap en de vele persoonlijke ontplooiingsmogelijkheden word ik erg blij. Vooralsnog zie ik mij daarom nog wel even bij de baas werken. Voor de nabije toekomst heb ik mijn zinnen gezet op een functie in het Caraïbisch Gebied. DE CMHF SECTOR DEFENSIE BESTAAT UIT DE: KVNRO 16 ProDef bulletin, mei 2011

2012D40857. Lijst van vragen

2012D40857. Lijst van vragen 2012D40857 Lijst van vragen De vaste commissie voor Defensie heeft de minister van Defensie de volgende vragen ter beantwoording voorgelegd over de Personeelsrapportage van Defensie midden 2012 (33 400

Nadere informatie

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen

NOV KVNRO. Hare Excellentie J.A. Hennis-Plasschaert Minister van Defensie. Nummer: GOV MHB 13/0187-900. Onderwerp: Herstel van vertrouwen Gezamenlijke Officieren Verenigingen & Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie Wassenaarseweg 2 T 070 38 39 504 E info@prodef.nl 2596 CH Den Haag F 070 38 35 911 W www.prodef.nl Aan: Hare Excellentie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2013 Nr. 73 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld 8 april 2011 Toekomst krijgsmacht Wat we doen, doen we goed eerste klas mensen eerste klas spullen Toegeven op het voortzettingsvermogen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 30 800 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2007 Nr. 121 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 55 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 23 september 2014 De vaste commissie voor Defensie heeft een

Nadere informatie

NOV KVNRO. Vaste Commissie Defensie Tweede Kamer der Staten-Generaal. Nummer: GOV MHB 13/0178-901. Onderwerp: Personeelsverloop bij Defensie 2011-2018

NOV KVNRO. Vaste Commissie Defensie Tweede Kamer der Staten-Generaal. Nummer: GOV MHB 13/0178-901. Onderwerp: Personeelsverloop bij Defensie 2011-2018 Gezamenlijke Officieren Verenigingen & Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie Wassenaarseweg 2 T 070 38 39 504 E info@prodef.nl 2596 CH Den Haag F 070 38 35 911 W www.prodef.nl Aan: Vaste Commissie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht 34 000 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2015 Nr. 72

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds

Pensioen Nieuws. Uw pensioenregeling verandert opnieuw. #12 februari 15 P4 P6. Pensioenfonds Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE www.pensioenfondsavebe.nl #12 februari 15 1 Uw pensioenregeling verandert opnieuw 3 Interview met Manager Martien Smid 4 Onze dekkingsgraad

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2014 Nr. 48 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Datum Betreft Antwoorden op de feitelijke vragen van de vaste commissie voor Defensie inzake de personeelsrapportage

Datum Betreft Antwoorden op de feitelijke vragen van de vaste commissie voor Defensie inzake de personeelsrapportage > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur

De Grote Uittocht Herzien. Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur De Grote Uittocht Herzien Een nieuwe verkenning van de arbeidsmarkt voor het openbaar bestuur Aanleidingen van deze update van De Grote Uittocht - een rapport van het ministerie van BZK en de sociale partners

Nadere informatie

www.seniorencomputerlessen.nl 198 Fotogoed

www.seniorencomputerlessen.nl 198 Fotogoed www.seniorencomputerlessen.nl 198 Fotogoed Laatst gewijzigd 22 september 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Fotogoed. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Deel 1 Fotogoed Designer downloaden

Nadere informatie

Vrije Universiteit Personeelsbalie Servicecentrum De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Personeelsbalie Servicecentrum De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam Vrije Universiteit Personeelsbalie Servicecentrum De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam Jaargesprekken 10/2005 telefoon fax e-mail internet (020) 59 85400 (020) 59 85454 personeelsbalie@dienst.vu.nl www.vu.nl/personeelsbalie

Nadere informatie

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Nummer 14 > Jaargang 10 > November 2012 inhoud > Financiële positie: dekkingsgraad blijft laag [p.1] Bestuur / Verantwoordingsorgaan [p.2] Uniform Pensioen

Nadere informatie

www.seniorencomputerlessen.nl 199 Kruidvat

www.seniorencomputerlessen.nl 199 Kruidvat www.seniorencomputerlessen.nl 199 Kruidvat laatst gewijzigd 27 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek met software van Kruidvat. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Deel 1 Foto's voor uw fotoboek

Nadere informatie

HANDLEIDING Windows XP Deel 1

HANDLEIDING Windows XP Deel 1 HANDLEIDING Windows XP Deel 1 Bureaublad en Beeldscherm aanpassen Gemaakt door: De Spanjehelpdesk http://www.spanjehelpdesk.nl Voorwoord Windows XP is het besturingssyteem van uw PC. Het besturingssysteem

Nadere informatie

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING

WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING WAT U ALS WERKNEMER WILT WETEN OVER DE ABP-PENSIOENREGELING 1- Waarom heeft het ABP een herstelplan opgesteld? ABP is, evenals vele andere pensioenfondsen, zwaar geraakt door de crisis op de financiële

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

flits+ Het is veel in het nieuws, maar ik weet niet exact hoe mijn eigen pensioen eruit ziet Ik vind dat ik het moet lezen bpfhibin.

flits+ Het is veel in het nieuws, maar ik weet niet exact hoe mijn eigen pensioen eruit ziet Ik vind dat ik het moet lezen bpfhibin. pensioen Hoe warm loop jij voor het onderwerp pensioen? Informatie over uw pensioen Minder kans op verlaging, ook minder kans op indexatie Bpf HiBiN kiest voor online en digitaal Waar houdt het bestuur

Nadere informatie

V O O R W O O R D... 3 1 V O O R U Z I C H K U N T A A N M E L D E N B I J G O O G L E +... 4 2 D E E L N E M E N A A N G O O G L E +...

V O O R W O O R D... 3 1 V O O R U Z I C H K U N T A A N M E L D E N B I J G O O G L E +... 4 2 D E E L N E M E N A A N G O O G L E +... Handleiding Google+ Inhoud V O O R W O O R D... 3 1 V O O R U Z I C H K U N T A A N M E L D E N B I J G O O G L E +..... 4 2 D E E L N E M E N A A N G O O G L E +... 7 3 F O T O S B E K I J K E N... 14

Nadere informatie

Oprichting Defensie Gezondheidszorg Organisatie

Oprichting Defensie Gezondheidszorg Organisatie Oprichting Defensie Gezondheidszorg Organisatie Voortgang reorganisatie Januari 2013, nr.6 Met de oprichting van de Defensie Gezondheidszorg Organisatie (DGO) ontstaan een staf DGO en drie reguliere zorgelementen,

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

196 CEWE *)zie einde les

196 CEWE *)zie einde les www.sencomp.nl 196 CEWE *)zie einde les laatst gewijzigd 29 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek met CEWE. Deze cursus bestaat uit 5 delen.indien u gekozen heeft voor Hema lees Hemafotoboek

Nadere informatie

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh

Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden. Februari 2012. Ferry Pereboom Angelique Kansouh Pensioennieuwsbrief AC Rijksvakbonden Ferry Pereboom Angelique Kansouh Februari 2012 De AC Rijksvakbonden zijn een initiatief van NCF, Juvox, VPW en VCPS Inhoudsopgave 0. Voorwoord......... 3 1. Lage dekkingsgraad

Nadere informatie

Doorwerken na 65 jaar

Doorwerken na 65 jaar CvA-notitie februari 2008 Doorwerken na 65 jaar De levensverwachting en het gemiddelde aantal gezonde jaren na het bereiken van de 65-jarige leeftijd is toegenomen. Een groeiende groep ouderen heeft behoefte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 29 628 Politie Nr. 137 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

voor wat betreft de toepasbaarheid op oudere medewerkers een aantal kanttekeningen geplaatst. Ook wordt erop gewezen dat het levensfase bewust

voor wat betreft de toepasbaarheid op oudere medewerkers een aantal kanttekeningen geplaatst. Ook wordt erop gewezen dat het levensfase bewust Arbitrage inzake een geschil tussen de werkgeversdelegatie en de werknemersdelegatie van de commissie voor georganiseerd overleg van de gemeente Doesburg Bij brief van 14 oktober 2013 (ontvangen op 1 november

Nadere informatie

CONVENANT. tussen: DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE DE CENTRALES VAN OVERHEIDSPERSONEEL, SECTOR DEFENSIE. Inzake LEVENSFASEBELEID

CONVENANT. tussen: DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE DE CENTRALES VAN OVERHEIDSPERSONEEL, SECTOR DEFENSIE. Inzake LEVENSFASEBELEID Georganiseerd overleg sector Defensie (SOD) email 18-12-2007 briefnummer AP/07.01077 zaaknummer ZD.200.1 status x Behandel Informatie Pieptermijn CONVENANT tussen: DE STAATSSECRETARIS VAN ENSIE en DE CENTRALES

Nadere informatie

Album samenstellen met behulp van de Hema album software.

Album samenstellen met behulp van de Hema album software. Album samenstellen met behulp van de Hema album software. Kies de Hema webside www.hema.nl Plaats de muisaanwijzer op foto en klik op Fotoalbums. Klik op download de software (geschikt voor Windows) Vul

Nadere informatie

Personele kengetallen en trends Defensie 2013

Personele kengetallen en trends Defensie 2013 Personele kengetallen en trends Defensie 2013 Inhoud Instroom... 1 Uitstroom... 2 Saldo in- en uitstroom... 4 Bestandsopbouw... 5 Numerus fixus... 8 Vulling... 9 Reservisten... 10 Verandermonitor... 11

Nadere informatie

Leef je Leven met Zin!

Leef je Leven met Zin! Leef je Leven met Zin! Geef zin aan het Leven, dan geeft het Leven zin aan jou Voor veel mensen is werk belangrijk. Niet alleen als bron van inkomen, maar ook als middel om je zelf te ontwikkelen en te

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2013 Nr. 10 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld

Nadere informatie

De meest gestelde vragen over het pensioenakkoord van de Stichting van de Arbeid (StvdA).

De meest gestelde vragen over het pensioenakkoord van de Stichting van de Arbeid (StvdA). CB 10115 AB 10066 CBAC 10163 WP 10074 De meest gestelde vragen over het pensioenakkoord van de Stichting van de Arbeid (StvdA). 1. Wanneer gaat de AOW-leeftijd omhoog? 2. Blijft de hoogte van de AOW-uitkering

Nadere informatie

Nieuw Perspektief. De nieuwe intermediaire werkgever

Nieuw Perspektief. De nieuwe intermediaire werkgever Nieuw Perspektief De nieuwe intermediaire werkgever De nieuwe intermediaire werkgever Nieuw Perspektief BV heeft een aantal concrete en innovatieve mobiliteitsoplossingen voor ambtenaren met een financieel

Nadere informatie

Handicom. Symbol for Windows. Image Manager. (Versie 4) Handicom, 2011, Nederland

Handicom. Symbol for Windows. Image Manager. (Versie 4) Handicom, 2011, Nederland Handicom Symbol for Windows Image Manager (Versie 4) Handicom, 2011, Nederland Inhoud Inleiding... 2 1. Image Manager hoofdscherm...3 1.1 Onderdelen van het venster...3 1.2 Het scherm veranderen...3 1.2.1

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 0011 500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 0018 500 EA Den Haag DKR KV Schedeldoekshaven 00 511 EZ Den Haag Postbus 0011 500 EA Den Haag

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2013 Nr. 81 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie

Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Meerjaren ontwikkelplan 2014-2016 Ouderraad Lindenborg Bevordering van ouderbetrokkenheid door uitwisseling van ideeën, informatie en inspiratie Januari 2014 Opbouw 1. OUDERRAAD LINDENBORG... 3 1.1 DUIDELIJKHEID

Nadere informatie

Het akkoord van de Kunduz-coalitie

Het akkoord van de Kunduz-coalitie April 2012 Het akkoord van de Kunduz-coalitie In het op 26 april jl. gesloten akkoord van de zogenaamde Kunduz-coalitie zijn ook een aantal maatregelen opgenomen die betrekking hebben op de arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie Reservist bij de Koninklijke Marechaussee De leukste baan! naast je werk of studie Operationeel Centrum Mobiel toezicht veiligheid Grensbewaking Schiphol Beveiliging Koninklijk Huis Als het erop aankomt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 733 Beleidsbrief Defensie Nr. 138 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 4 september

Nadere informatie

Presentatie met uitleg per slide

Presentatie met uitleg per slide Presentatie met uitleg per slide 1 Terug- en vooruitblik In het principe cao-akkoord van december 2012 hebben we afspraken gemaakt over de noodzaak van een nieuwe en toekomstbestendige pensioenregeling

Nadere informatie

Beschrijving uniforme maatregelen m.b.t. Direct marketing

Beschrijving uniforme maatregelen m.b.t. Direct marketing Uniforme maatregel Sparrenheuvel 16 Postbus 520 3700 AM ZEIST Telefoon (030) 698 89 11 Telefax (030) 698 83 33 E-mail info@zn.nl Titel Inhoud Auteur Uniforme Maatregel 04: Direct marketing Beschrijving

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Windows 8, Windows 8.1, deel II

Windows 8, Windows 8.1, deel II Windows 8, Windows 8.1, deel II Opstarten op bureaublad Daar we toch de gewoonte hebben om via het bureaublad te werken, is het misschien handig om de PC te laten opstarten op het bureaublad in plaats

Nadere informatie

Notitie toekomst Hulp bij het huishouden in het kader van de Wmo

Notitie toekomst Hulp bij het huishouden in het kader van de Wmo Notitie toekomst Hulp bij het huishouden in het kader van de Wmo Het zojuist afgesloten zorgakkoord Deze notitie is gebaseerd op het regeerakkoord en de ontwikkelingen rond de toekomst van de hulp bij

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 27 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Zelf een Afsluitknop maken in Windows 10 ( of 7 of 8.x )

Zelf een Afsluitknop maken in Windows 10 ( of 7 of 8.x ) Windows 10 W017 Zelf een Afsluitknop maken in Windows 10 ( of 7 of 8.x ) ( De snelste manier om een computer netjes af te sluiten via de software! ) In dit document wordt uitgelegd hoe U zelf eenvoudig

Nadere informatie

Reservistenbeleid. Van beleid naar activiteit. PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang

Reservistenbeleid. Van beleid naar activiteit. PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang Van beleid naar activiteit PD-DAOG Bgenmarns Frank van Sprang PRESENTATIE Aanleiding Wat is de reservist Stand van zaken Korte en lange termijn visie 2 Aanleiding Financieel duurzame Krijgsmacht Toekomstige

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: Als Excel vastloopt

Hoofdstuk 7: Als Excel vastloopt Hoofdstuk 7: Als Excel vastloopt 7.0 Inleiding De meeste mensen die Excel gebruiken hebben af en toe te maken met vertraging en vastlopen van het systeem. Soms verschijnt zelfs de boodschap "Er is een

Nadere informatie

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm leren leerlingen meer over de inkomsten en uitgaven van Nederland. In 2015 heeft de Nederlandse regering voor het

Nadere informatie

www.sencomp.nl 194 Aldi Windows Laatst gewijzigd 15 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Aldi. Deze cursus bestaat uit 5 delen.

www.sencomp.nl 194 Aldi Windows Laatst gewijzigd 15 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Aldi. Deze cursus bestaat uit 5 delen. www.sencomp.nl 194 Aldi Windows Laatst gewijzigd 15 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Aldi. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Deel 1 Aldi printsoftware downloaden en installeren Deel

Nadere informatie

Benefits voor alle militairen!

Benefits voor alle militairen! 28 januari 2015 Benefits voor alle militairen! Beste leden, Na jaren intensief lobbywerk door ACV Defensie krijgen de militairen ook een benefitplatform. Andere overheidsdiensten zoals het Federaal Openbaar

Nadere informatie

Wat kies jij? Wegwijzer in het fasemodel

Wat kies jij? Wegwijzer in het fasemodel Wat kies jij Wegwijzer in het fasemodel Van inkomen naar inkomen dit helpt PostNL helpt je op verschillende manieren. Met name via een financiële vergoeding, begeleiding van werk naar werk door Mobility

Nadere informatie

Snelkoppeling op bureaublad

Snelkoppeling op bureaublad Inhoudsopgave Snelkoppeling op bureaublad... 1 naar de map Mijn Afbeeldingen... 1 Nieuwe mappen maken...2 met behulp van de Bestands- en maptaken:...2 Kan het makkelijker?...3 Opslaan als...... 3 Knoppenbalken...

Nadere informatie

Met hart voor ouderen

Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Nederland telt steeds meer ouderen. Daar moeten we voor alles blij mee zijn. Het is een grote, sociale verworvenheid dat steeds meer mensen een hoge leeftijd

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

7.1. Hoe kan ik eerste documenten maken en ordenen?

7.1. Hoe kan ik eerste documenten maken en ordenen? 7.1. Hoe kan ik eerste documenten maken en ordenen? Inhoud 1. Ik zorg voor een vast beginscherm en stel de taakbalk in. 2. Ik maak en orden mappen. 3. Ik maak een snelkoppeling Word in de taakbalk. 4.

Nadere informatie

Verslag Mandema Update mei 2014

Verslag Mandema Update mei 2014 Verslag Mandema Update mei 2014 Terwijl de leden van de Eerste Kamer zich op 20 mei jl. bogen over de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen, kregen onze relaties te horen wat de consequenties

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Zitting 1980-1981 16815 Toelatingscriteria numerus fixus-studierichtingen voor het studiejaar 1981-1982 Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS EN WETENSCHAPPEN Aan de

Nadere informatie

2. Inkomenseffecten. Partijen zijn overeengekomen:

2. Inkomenseffecten. Partijen zijn overeengekomen: 1. Preambule 4 november 2014 is het arbeidsvoorwaardenoverleg in de sector Defensie formeel van start gegaan. Naar dit moment is door alle betrokken partijen, werkgever en werknemers, lang uitgezien. Na

Nadere informatie

De raam-cao 2005 loopt van 1 april 2005 tot en met 31 maart 2007. Deze looptijd blijft ongewijzigd.

De raam-cao 2005 loopt van 1 april 2005 tot en met 31 maart 2007. Deze looptijd blijft ongewijzigd. Akkoord over de ENb-raam-CAO Op 7 december 2005 hebben de Werkgeversvereniging WENb en de vakorganisaties ABVAKABO FNV, CNV Publieke Zaak en VMHP-N als partijen bij de ENb-raam CAO het volgende akkoord

Nadere informatie

INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD

INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD Dit is een handleiding over het inrichten van de Daxis Cloud, waarin enkele onderdelen voor het personaliseren worden behandeld. Inhoud 1. Inleiding... 2 2. De metro-omgeving...

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Arbeidsvoorwaardenakkoord 6 december 2011. Bijlage 3 Verdere ontwikkeling personeelsbeleid

Arbeidsvoorwaardenakkoord 6 december 2011. Bijlage 3 Verdere ontwikkeling personeelsbeleid Bijlage 3 Verdere ontwikkeling personeelsbeleid De internationale omgeving stelt hoge eisen aan het militair personeel dat tijdens uitzending en inzet met complexe situaties te maken krijgt en vaak soldaat

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over verlies van gevoelige informatie nr. 2070801320

Antwoorden op vragen over verlies van gevoelige informatie nr. 2070801320 Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR s Den Haag Datum 5 november 2007 D2007029059 Ons kenmerk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 X Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2004 Nr. 66 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Nadere informatie

Aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mr. A.J. de Geus Postbus 90801 2509 LV Den Haag. Geachte heer De Geus,

Aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mr. A.J. de Geus Postbus 90801 2509 LV Den Haag. Geachte heer De Geus, Bezuidenhoutseweg 60 postbus 90405 2509 LK Den Haag tel. 070-3499 577 fax 070-3499 796 e-mail: j.hamaker@ser.nl Aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid mr. A.J. de Geus Postbus 90801 2509

Nadere informatie

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen?

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? 1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? Het pensioenfonds staat er financieel niet goed voor. De twee belangrijkste oorzaken: 1. Nederlanders worden steeds ouder. Met name de laatste

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 31 460 Project SPEER Nr. 36 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 5 november 2013 De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

ProDef. Eén ding is echter meer dan duidelijk: het grote verschil tussen deze enorme reductie met BULLETIN INHOUD PROFESSIONALS BIJ DEFENSIE

ProDef. Eén ding is echter meer dan duidelijk: het grote verschil tussen deze enorme reductie met BULLETIN INHOUD PROFESSIONALS BIJ DEFENSIE ProDef PROFESSIONALS BIJ DEFENSIE augustus 2011 nummer 5 BULLETIN INHOUD 2 3 4 5 8 10 11 16 12 13 13 16 Column Hans Couzy Arbeidsvoorwaardenoverleg weer opgestart! Reorganisatievoorstellen weer losgetrokken!

Nadere informatie

Werken met de (Windows7) Verkenner. Maarn, 26 oktober 2010 Harry Moerkerken (h.moerkerken@kader.hcc.nl)

Werken met de (Windows7) Verkenner. Maarn, 26 oktober 2010 Harry Moerkerken (h.moerkerken@kader.hcc.nl) Werken met de (Windows7) Verkenner Maarn, 26 oktober 2010 Harry Moerkerken (h.moerkerken@kader.hcc.nl) Inhoud van de presentatie Het Bureaublad en Uw computer De Windows Verkenner Starten De schermlay-out

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

34000 VII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2015

34000 VII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2015 34000 VII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2015 31490 Vernieuwing van de rijksdienst Nr. 55 Brief van de minister

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties

Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties Een brug naar de toekomst PCOB manifest heeft oog voor solidariteit tussen generaties Inleiding De huidige financiële en economische crisis maakt pijnlijk duidelijk dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. MVO en reorganisatie. Een model voor verantwoorde en succesvolle reorganisatie

MVO-Control Panel. Instrumenten voor integraal MVO-management. MVO en reorganisatie. Een model voor verantwoorde en succesvolle reorganisatie MVO-Control Panel Instrumenten voor integraal MVO-management MVO en reorganisatie Een model voor verantwoorde en succesvolle reorganisatie 1 Inhoudsopgave Mvo en reorganisatie Verantwoord en succesvol

Nadere informatie

Wat u over een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens moet weten

Wat u over een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens moet weten Wat u over een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens moet weten Informatie over de procedure bij het College voor de Rechten van de Mens Deze brochure bevat informatie die van belang is

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

Windows Live Mail Windows 8

Windows Live Mail Windows 8 Windows Live Mail Windows 8 Dit programma kan alleen onder MS Windows worden geïnstalleerd en is één van de betere programma's om mee te E-mailen op een Windows computer Windows Live Mail is een prima

Nadere informatie

Computerlessen voor Senioren. Themacursus. Werken met mappen. Uitgave 11-2010. Samenstelling:Paul Derycke. Werken met mappen 1

Computerlessen voor Senioren. Themacursus. Werken met mappen. Uitgave 11-2010. Samenstelling:Paul Derycke. Werken met mappen 1 & Computerlessen voor Senioren Themacursus Werken met mappen Uitgave 11-2010 Samenstelling:Paul Derycke Werken met mappen 1 WERKEN MET MAPPEN. 3 1 Wat zijn bestanden? 3 2 Wat is een map? 3 3 Een nieuwe

Nadere informatie

Synchronisatie Reorganisaties

Synchronisatie Reorganisaties Synchronisatie Reorganisaties Inleiding: De GOV MHB heeft het standpunt ingenomen dat de reorganisaties bij Defensie zo veel als mogelijk gelijktijdig dienen te worden doorgevoerd. Dit om iedereen bij

Nadere informatie

Handleiding RoosterGenerator

Handleiding RoosterGenerator Inleiding Handleiding RoosterGenerator, deel II Handleiding RoosterGenerator Deel II: Aan de slag met RoosterGenerator De module RoosterGenerator is bedoeld als aanvulling op het maken van een competitie

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Wetgeving voor veteranen

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Wetgeving voor veteranen Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum Ons kenmerk Onderwerp Wetgeving voor

Nadere informatie

(070) 373 8020. Kern van de afspraken: De pensioenrichtleeftijd stijgt naar 67 jaar Het opbouwpercentage daalt met 0,1% De pensioenpremie gaat omlaag

(070) 373 8020. Kern van de afspraken: De pensioenrichtleeftijd stijgt naar 67 jaar Het opbouwpercentage daalt met 0,1% De pensioenpremie gaat omlaag Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 betreft akkoord pensioen gemeenteambtenaren uw kenmerk ons kenmerk ECCVA/U201301307 Lbr. 13/082 bijlage(n) 2 Datum

Nadere informatie

23. Instemmen met de Agenda Duurzaamheid

23. Instemmen met de Agenda Duurzaamheid Gemeenteraad 11 februari 2015 23. Instemmen met de Agenda Duurzaamheid Voorzitter, Daar is ze dan, de langverwachte Agenda Duurzaamheid. Het CDA is enthousiast omdat we een aparte wethouder Duurzaamheid

Nadere informatie

Locatie Leeuwarden. E-mail: noord.leeuwarden@rvdk.minjus.nl. 1 van 5. Ministerie van Justitie. Locatie Leeuwarden

Locatie Leeuwarden. E-mail: noord.leeuwarden@rvdk.minjus.nl. 1 van 5. Ministerie van Justitie. Locatie Leeuwarden Ministerie van Justitie Raad voor de Kinderbescherming Locatie Leeuwarden E-mail: noord.leeuwarden@rvdk.minjus.nl Locatie Leeuwarden Lange Marktstraat 5 Postbus 2203 8901 JE Leeuwarden Telefoon: 058-2343333

Nadere informatie

Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit. Inleiding:

Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit. Inleiding: Notitie Aan: Bestuur Van: Ruud de Lange, alg. directeur Datum: maandag 17 november 2008 Onderwerp: Interne mobiliteit Inleiding: In 2001 heeft de Veenplas al een mobiliteitsplan opgesteld. Gezien alle

Nadere informatie

Partijen: Het bestuur van het Openbaar Lichaam voor voortgezet onderwijs in samenwerkingsverband in Waddinxveen en Boskoop (hierna: bevoegd gezag)

Partijen: Het bestuur van het Openbaar Lichaam voor voortgezet onderwijs in samenwerkingsverband in Waddinxveen en Boskoop (hierna: bevoegd gezag) Uitspraaknr. G634 Datum: 25 november 1999 Soort geschil: Instemmingsgeschil Partijen: Het bestuur van het Openbaar Lichaam voor voortgezet onderwijs in samenwerkingsverband in Waddinxveen en Boskoop (hierna:

Nadere informatie

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Deze uitvaartverzekering is onderdeel van uw ABN AMRO Pakketverzekering. Waarvoor is deze verzekering? Met deze verzekering betalen we een bedrag als degene die verzekerd

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie