Goud. Deel 2 - Suriname

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Goud. Deel 2 - Suriname"

Transcriptie

1 Goud Deel 2 - Suriname In Suriname worden de goudafzettingen voornamelijk gevonden in de contactzone van bepaalde granieten en de metamorfe gesteenten van de Paramacca-formatie (gemiddelde ouderdom 1800 miljoen jaar) in het middenoosten van het land. Deze alluviale kreeksedimenten, de zogenaamde gravels, hebben verreweg de belangrijkste rol gespeeld in de bijna 100-jarige goudwinning. In die gouden eeuw hebben zij de aarde omgewoeld, de goudzoekers langs de Matapikreek in het westen en langs de Goliathkreek, in de terrassen van de Saramacca, in het stroomgebied van de Mindrineti, bij en op de Brownsberg, in het dal van de Sarakreek en van de Commewijne en de Tempati, en langs de Lawa en de Marowijne. Winningsmethoden Het mechanische goudwinningbedrijf dateerde van de laatste decennia van de 19de eeuw en werd door het gouvernement krachtig gesteund. Het heeft echter uiteindelijk weinig succes gehad. Een van de oorzaken was dat de goudwinning om zijn speculatieve en romantische aspecten gemakkelijk de verbeelding van publiek en geldschieter prikkelde, waardoor maar al te vaak met te weinig vooronderzoek maatschappijen werden opgericht die dan met ongeschikte machines op de concessieterreinen wel moesten falen. Ook zuivere en vooropgezette speculatie hebben ertoe bijgedragen dat de mechanische goudwinning in Suriname op den duur een slechte naam kreeg. Vaak hebben ook de afgelegenheid en de malaria de bezetting van de bedrijven met kundig, geschoold personeel in de weg gestaan, met alle gevolgen van dien. Eigenlijk was in 1902 de grote periode van het machinale winningbedrijf al voorbij. De erkenning hiervan weerspiegelde zich in het overnemen van de bouw van de spoorbaan door het gouvernement uit particuliere handen, om althans nog te stimuleren van wat er nog aan vertrouwen overbleef. Men keerde weer terug naar de handenarbeid van het kleinbedrijf dat zich wel productief toonde gezien de cijfers na Aanvankelijk hadden arbeiders van stilgelegde mijnbedrijven vergunning gevraagd om voor eigen rekening op de 'placers' te mogen werken tegen een vergoeding van 10 tot 15% van de opbrengst. Zij werden in analogie met Brits-Guyana porknokkers of onderhuurders genoemd. Deze vorm van exploitatie heeft lange tijd de goudwinning in Suriname beheerst. Later zijn ook voor de kleine man de voorwaarden geschapen geheel zelfstandig te werken. De mechanische winning is echter in beperkte vorm nog wel steeds bedreven, echter met weinig langdurig succes, tot in 1969 toen de laatste baggermolen aan de Lawa bij Benzdorp werd stilgelegd. Het Surinaamse oerwoud herbergt dan ook grote hoeveelheden overblijfselen van antieke stoommachines tot modernere draglines en baggermolens.

2 Prospectie Voorafgaande aan elke ontginning heeft exploratie of prospectie plaatsgehad, het bepalen dus van het gehalte aan goud van de te verwerken gronden. Hiervoor worden proefkuilen gegraven waarvan de inhoud of een deel daarvan wordt gewassen om het goud van de grond te scheiden. Het universele werktuig voor deze werkzaamheid is de batée. Het is een ondiepe kegelvormige, houten, thans meestal ijzeren, schaal met een middellijn van 40 tot 50 cm. De batée wordt gevuld met de te verwassen grond en onder water gehouden. Na kneden en homogeniseren van de massa wordt aan het wateroppervlak de batée met de hand een draaiende en slingerende beweging gegeven; dit heeft tot gevolg dat de lichtere bestanddelen weggespoeld worden en een concentraat van zwaardere bestanddelen achterblijft, door de porknokker 'kruit' genoemd vanwege de gelijkenis met buskruit. In dit concentraat bevindt zich dan ook het eventueel aanwezige goud dat een aanwijzing geeft omtrent de te verwachten rijkdom van de afzetting. Kleine goudwinning Het kleinbedrijf heeft op den duur ook geen stand kunnen houden. De voornaamste oorzaken daarvoor zijn waarschijnlijk het uitgeput raken van de gemakkelijkst bereikbare en rijkste alluviale afzettingen en natuurlijk de ongunstige verhouding tussen de lang constant blijvende goudprijs en de stijgende kosten en hogere levensstandaard in het land. Longtom Bij het kleinbedrijf toegepaste winningsmethoden zijn beperkt tot het met de hand uitgraven van de goudhoudende grond en deze verwassen in de zgn. 'longtom' of 'sluice-box'. De longtom bestaat uit een houten trog van ca. 2,5 m lengte, 1 m breedte, bij een diepte van 40 cm, opgesteld onder een helling op enige hoogte boven de grond. Aan het laagste einde bevindt zich een ijzeren plaat met 1,5 cm grote gaten en opgesteld onder een hoek van 45. De trog mondt uit in een houten bak met riffels waarin zich kwik bevindt. De te wassen grond wordt in de trog geworpen waarin tevens water wordt geleid. De massa wordt met lange schoppen bewerkt en gekneed tegen de ijzeren plaat waardoor de klei desintegreert en samen met zand en goud in de lager gelegen bak terechtkomt, waar het goud door kwik wordt vastgehouden. De grotere kwartsstenen blijven in de longtom achter en worden verwijderd na inspectie op eventueel aanwezige pepieten. De methode vergt weinig water, is door een paar man in korte tijd op te zetten en geeft weinig goudverlies. Scheiding van goud en kwik wordt verkregen door kneden en slaan met een doek, waarna de rest door verhitten kan worden gereinigd. Een nadeel van de longtom is de hoge arbeidsintensiviteit. Sluice-box Gaat het om een grotere onderneming, 7-20 man, dan wordt ook de sluice-box veel toegepast mits voldoende water beschikbaar is en de kreekbedding voldoende verhang heeft. Het systeem bestaat uit een reeks aaneensluitende houten goten, opgesteld onder een helling. Het aantal goten kan variëren van drie tot tien of zelfs meer. De afmetingen per goot bedragen ongeveer 2 m bij cm. Twee of drie goten aan het benedeneinde van de serie worden voorzien van riffels met kwik voor het opvangen van het goud. Door Rosebel groeve, Suriname.

3 het systeem wordt water geleid en de te verwerken grond in de goten geschept. Met de hand of met schoppen wordt de klei zo goed mogelijk verkneed. De methode is minder arbeidsintensief, maar er kunnen grote verliezen aan goud optreden bij onnauwkeurig werken. Alle typen van goudafzettingen zijn met de longtom en sluice-box ontgonnen. Bij de primaire afzettingen worden eenvoudige tunnels en schachtjes in de verweringsklei van de heuvels gedreven en de te verwassen kwartsaders en grond met bakken en kruiwagens naar buiten en naar het water gereden. Naast diverse maatschappijen die bezig zijn met het machinaal winnen van goud, zijn er ook een heleboel poknockers op zoek naar dit edelmetaal. Vanuit Brazilië zijn de garimperos (goudzoekers ) in grote getalen naar Suriname gekomen. Dit alles heeft een desastreuze invloed op het milieu. Het gebruik van cyanide en kwik dat in de bodem en de rivieren terechtkomt, zal een blijvende invloed uitoefenen op de flora en fauna. Maar ook op de gezondheid van de mensen. Vooral die van kinderen. Overzicht 1876 Goudafzettingen ontdekt in de Sarakreek Het uitgegeven goudconcessie-areaal bereikt zijn grootste oppervlakte van ha, mede als gevolg van de belangrijke ontdekkingen aan de Sarakreek De goudproductie in het Lawa-gebied komt op gang Uitspraak ten gunste van Suriname in het Lawa-geschil door de tsaar van Rusland, waarbij het goudgebied tussen de Lawa en de Tapanahony tot Suriname wordt gerekend Begin van het machinetijdperk in de goudontginning. In de concessie Montana Mine op de Brownsberg wordt het hydrauliseren toegepast door 'The Goldfields of Suriname' Aanvang van de spoorbaanaanleg, de zgn. goudtrein Spoorbaan voltooid tot Kabel Grootste goudproductie in Suriname: 1210 kg, waarbij weer voornamelijk was teruggekomen op goudwinning met handkracht De gebroeders Gever vinden de grootste klomp gouderts (47 kg) Begin werkzaamheden Sarakreek-goudveIden langs het tracee Dam-Tossokreek Goudproductie bedraagt 461 kg Nog drie maatschappijen actief in de mechanische goudwinning. Pogingen van de overheid het kleingoudbedrijf te stimuleren Nieuwe poging tot mechanische goudwinning met baggermolen aan de Lawa Laatste mechanische goudwinningbedrijf stilgelegd Na flinke stijging van de goudprijs hernieuwde belangstelling van een grote Canadese maatschappij voor primaire goudafzettingen in het Mindrineti-gebied. Begrippen uit de goudwereld Adit Mijnschacht voor de winning van rif-goud. In 1937 kostte de aanleg van een dergelijke mijntunnel al 300 gulden per meter, inclusief de houten mijnstutten. Rosebel goudmijn, Suriname.

4 Amalgaam Verbinding van kwik met een ander metaal. Bij de goudwinning wordt hiervan gebruikgemaakt door de goudhoudende modder over vrij kwik of over koperen platen met een kwikverbinding (amalgaamplaten) te laten vloeien, zodat goudamalgaam ontstaat, waaruit door verhitting het goud wordt gewonnen. Batee (Pan) Ronde ondiepe naar de bodem puntig toelopende metalen spoelkom waarin onder toevoeging van water de goudhoudende grond met de hand wordt gekneed en met een slingerende beweging wordt uitgespoeld. De zware gouddeeltjes blijven ten slotte in de conische bodem achter. De batee wordt toegepast bij de prospectie, maar ook bij de winning zelf vooral door de kleine concessionaris. Kremeneel (Kremeneri) Platte puntig toelopende schop met lange steel, voor het opwerpen van de grond, een veel gebruikt werktuig in de goudvelden. Cupelleren Het bepalen van het goudgehalte van de grond. Dit geschiedt door een monster daarvan te smelten in een smeltkroes na toevoeging van lood. Het goud wordt door het lood gebonden tot de zgn. loodkoning, welke vervolgens wordt verhit in een poreuze pot, door welke het gesmolten loodoxide wordt opgezogen met achterlating van het goud. Cyanideproces Methode tot het winnen van goud uit erts door toevoeging van een cyanideoplossing, bijvoorbeeld natriumcyanide, waarin het goud wordt gebonden. Door toevoeging daarna van zinkpoeder (tegenwoordig elektrolyse) wordt het goud uit de cyanideverbinding verdrongen en slaat neer. Het proces dat aan een bepaalde tijd is gebonden, vergt het gebruik van open tanks waarin het mengsel wordt geroerd. Essayeren Het bepalen van het gehalte aan edele metalen uit legeringen daarvan met onedele metalen. Goutoeman drie betekenissen: 1. goudzoeker; 2. zwarte vogel met rode kop en schelle schreeuw (boesi kaka, Doptrius americanus) van welke men in de goudvelden gelooft, dat hij de goede prospectieplaatsen aanwijst; 3. reuzen aardworm (Meroscolex hoogmoedi), welke vaak in de prospectie- kuilen werd aangetroffen. Hydrauliseren Het loswoelen van de te verwerken goudhoudende grond door middel van een krachtige waterstraal (waterkanon, spuitbagger of monitor). De modder wordt dan door houten goten met kwikriffels afgevoerd. Hoewel deze methode voor de goudwinning niet erg rendabel is geweest, werd zij met succes toegepast bij de spoorbaanaanleg langs de Maábo-heuvel bij Kwakugron aan de Saramacca in het jaar De energie voor de 10 atmosfeer perspomp met een capaciteit van ruim 100 m 3 water per uur werd geleverd door een 100 PK locomotiefketel, welke nog steeds bij Kwakugron aan de waterkant ligt. In totaal werd m 3 grond verzet in 1500 werkuren voor ƒ 0,825 per m 3.

5 Kogelmolen (bali mill) Een draaiende stalen cilinder waarin losse stalen kogels rondslingeren, die het ingebrachte gesteente (kwarts) verpulveren alvorens dit wordt uitgewassen of chemisch op goud geëssayeerd. Longtom (Tornmetje) Een langwerpige houten bak, aan een zijde afgesloten door een schuin oplopende doorboorde ijzeren plaat (longtomplaat), waarachter een schuin aflopende houten goot (torpedo) met dwarsrichels met kwik ertussen, de zgn. riffels, is aangebracht. Onder toevoer van stromend water wordt de goudhoudende grond in de bak gekneed en gespoeld. Het met het water door de longtomplaat wegvloeiende goud wordt ten slotte in de uitstroomgoot aan het kwik tot goudamalgaam gebonden. Deze methode is in Suriname bij uitstek geschikt gebleken voor de bewerking van de placerafzettingen door de kleine ondernemer. De capaciteit is betrekkelijk gering (tot een halve kubieke meter, per man, per dag). Loodkoning De lood-goud-legering welke bij het essayeren van grondmonsters op goud na het smelten ontstaat. Pay-dirt. Het goudhoudende grondwatermengsel vóór het wassen. Pepiet (nugget) Vakterm, afgeleid uit het Frans, voor een klomp gedegen goud. Echte pepieten zijn, hoewel vroeger vaak gevonden in Suriname, zeldzaam. Men neemt aan dat zij gevormd zijn door neerslag in de bodem van in oplossing getransporteerd goud (Engels: nugget). Pixkaxe Houweel, populair werktuig uit de goudvelden. Placer Goudvindplaats, uitdrukking afgeleid uit het Spaans. Vakterm voor secundaire goudafzettingen (placerafzettingen). Daar de goudwinning in Suriname hoofdzakelijk werd bedreven in deze secundaire afzettingen vinden we het woord placer veelvuldig terug in de namen van de goudmaatschappijen die hier hebben gewerkt of nog werken (Frans: dégrad). Po(r)knokker Kleine zelfstandige goudzoeker. Er zijn twee verschillende mogelijkheden. In de eerste plaats: de man die op een goede vondst hoopt te stuiten (pocket-knocker). In de tweede plaats: de man die zo weinig bezit dat hij slechts varkensvlees (pork) kan eten (Frans: maraudeur). Prospectie Verkenning naar de goudvoorkomens. In het verleden was dit een tijdrovende zaak, omdat met de hand prospectiekuilen, soms tot 4 meter diep, moesten worden gemaakt. In de oude goudgebieden vindt men deze kuilen overal in het bos nog terug.

6 Pulp Het goudhoudende steengruis met water uit de kogelmolen vóór het amalgameren. Repasseren Het opnieuw in bewerking nemen van reeds bewerkte gronden. Rif Vakterm voor een harde goudhoudende kwartsgang in het nevengesteente. Deze gangen zijn tot op grote diepte te volgen en bevatten de primaire goudafzettingen. De exploitatie vereist een systeem van mijnschachten en tunnels, dat ook tot in onze dagen nog wordt toegepast door de kleine gouddelvers. Riffels Vakterm voor de richels in de uitstroomgoot van de longtom, waartussen het kwik wordt geplaatst. Sluis (Wasgoot of 'sluice box') Een systeem van meerdere in elkaar uitmondende houten goten (boxen) onder een helling van ca. 1 op 12, waarin onder toevoer van water de goudhoudende grond, bij voorkeur zand, wordt uitgespoeld. Het systeem leent zich goed voor de exploitatie van de placerafzettingen en werd na het falen van de machines in Suriname veelvuldig toegepast. De capaciteit ook aan mankracht, is, bij voldoende watertoevoer, aanmerkelijk groter dan van de longtom (1-4 m 3 grond per man per dag). Stampbatterij (stamp mill) Een vast gemonteerde stalen trommel, waarin stalen stampers op en neer bewegen of ronddraaien, teneinde het gesteente voor verdere verwerking te vergruizen. Tailings Vakterm voor de uitgewassen goudertsresten. Deze tailings zijn vaak weer met succes bewerkt na de introductie van betere winningmethoden. Toucheren Het verdiepen van de prospectiekuil tot op het bodemgesteente bij de goudprospectie. Vorkman Degene, die bij de sluis de grond omwoelt en de grove waardeloze bestanddelen verwijdert. Jan Witkam Goudmijn Antino Reunion, Suriname

7 Goudmijn Antino Reunion, Suriname

Gebruik van kwik. in de goudwinning

Gebruik van kwik. in de goudwinning Gebruik van kwik in de goudwinning Kwikgebruik bij goudwinning Het gebruik van kwik voor het winnen van goud wordt wereldwijd als een ernstig (milieu)probleem gezien Kleinschalige goudwinning vindt plaats

Nadere informatie

Oefenopgaven CHEMISCHE INDUSTRIE

Oefenopgaven CHEMISCHE INDUSTRIE Oefenopgaven CEMISCE INDUSTRIE havo OPGAVE 1 Een bereidingswijze van fosfor, P 4, kan men als volgt weergeven: Ca 3 (PO 4 ) 2 + SiO 2 + C P 4 + CO + CaSiO 3 01 Neem bovenstaande reactievergelijking over

Nadere informatie

Houtsoorten gebruik bij molens. Hout als bouwmateriaal voor een werktuig

Houtsoorten gebruik bij molens. Hout als bouwmateriaal voor een werktuig Hout als bouwmateriaal voor een werktuig . Molens zijn vrijwel geheel uit hout opgebouwde werktuigen. De aard van het werktuig heeft altijd hoge eisen gesteld aan het gebruikte hout. Voor de onderdelen

Nadere informatie

Betreft: WWF project Cedla (VU en Object Vision). Onderdeel geologie Suriname

Betreft: WWF project Cedla (VU en Object Vision). Onderdeel geologie Suriname Betreft: WWF project Cedla (VU en Object Vision). Onderdeel geologie Suriname DD: 12 februari 2013 Voor: Pitou van Dijck, CEDLA Van: Ronnie Lassche, Mathilde Molendijk (VU) Aanleiding We gaan ervan uit

Nadere informatie

Bijlage 1: Bestemmingsplan begrippen, regels en toelichting

Bijlage 1: Bestemmingsplan begrippen, regels en toelichting Bijlage 1: Bestemmingsplan begrippen, regels en toelichting In deze bijlage zijn voorbeeld planregels met betrekking tot archeologie en cultuurhistorie opgenomen voor nieuwe bestemmingsplannen in de gemeente

Nadere informatie

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde Junior Wiskunde Olympiade 200-2002: tweede ronde De tweede ronde bestaat uit 30 meerkeuzevragen Het quoteringssysteem werkt als volgt: per goed antwoord krijgt de deelnemer 5 punten, een blanco antwoord

Nadere informatie

Het metriek stelsel. Grootheden en eenheden.

Het metriek stelsel. Grootheden en eenheden. Het metriek stelsel. Metriek komt van meten. Bij het metriek stelsel gaat het om maten, zoals lengte, breedte, hoogte, maar ook om gewicht of inhoud. Er zijn verschillende maten die je moet kennen en die

Nadere informatie

Experiment in Düppel en ons museum met de dubbele pot- of indirecte methode, tussen 1991 en 1995

Experiment in Düppel en ons museum met de dubbele pot- of indirecte methode, tussen 1991 en 1995 Experiment in Düppel en ons museum met de dubbele pot- of indirecte methode, tussen 1991 en 1995 Vondsten bij opgravingen in o.a. Dűppel toonden grondkuilen, die duidelijk gebruikt waren om teer te winnen

Nadere informatie

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt.

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Uitwerkingen 1 Opgave 1 De massa van een voorwerp geeft aan hoe zwaar dit voorwerp is. Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Opgave De dichtheid van een stof

Nadere informatie

Meer informatie? Actief Bodembeheer de Kempen. is een gezamenlijk initiatief van. de provincies Noord-Brabant. en Limburg, de ministeries van

Meer informatie? Actief Bodembeheer de Kempen. is een gezamenlijk initiatief van. de provincies Noord-Brabant. en Limburg, de ministeries van Actief Bodembeheer de Kempen is een gezamenlijk initiatief van de provincies Noord-Brabant en Limburg, de ministeries van VROM en LNV, gemeenten en waterschappen in Zuidoost- Meer informatie? Heeft u nog

Nadere informatie

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn?

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn? Dichtheid Als je van een stalen tentharing en een aluminium tentharing wilt weten welke de grootte massa heeft heb je een balans nodig. Vaak kun je het antwoord ook te weten komen door te voelen welk voorwerp

Nadere informatie

Baksteen. Wat is baksteen en hoe wordt baksteen gemaakt?

Baksteen. Wat is baksteen en hoe wordt baksteen gemaakt? Baksteen Wat is baksteen en hoe wordt baksteen gemaakt? De klei : Klei is in de loop van duizenden jaren ontstaan. Door plantengroei, ijs en temperatuurwisselingen wordt natuursteen vergruisd, zo ontstaan

Nadere informatie

HET VORMEN EN GIETEN VAN EEN KLOK IN DE VROEGERE KLOKKENGIETERIJ

HET VORMEN EN GIETEN VAN EEN KLOK IN DE VROEGERE KLOKKENGIETERIJ HET VORMEN EN GIETEN VAN EEN KLOK IN DE VROEGERE KLOKKENGIETERIJ Het vormproces bestaat uit het maken van een vuurvaste vorm uit leem waarin een lege ruimte is uitgespaard met precies dezelfde vorm en

Nadere informatie

Toolbox-meeting Rijden met aanhangwagens

Toolbox-meeting Rijden met aanhangwagens Toolbox-meeting Rijden met aanhangwagens Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Rijden met aanhangwagens Het gebruik van aanhangwagens in de bouw en

Nadere informatie

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver Mobiele waterzuivering voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver ing Afvalwater zuiveren voor de deur Afvalwater zuiveren voor de deur? Niet

Nadere informatie

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009 MNSTERE VAN ONDERWJS EN VOLKSONTWKKELNG EXAMENBUREAU HEREXAMEN END MULO tevens e ZTTNG STAATSEXAMEN END MULO 2009 VAK : NATUURKUNDE DATUM : VRJDAG 07 AUGUSTUS 2009 TJD : 7.30 9.30 UUR DEZE TAAK BESTAAT

Nadere informatie

20 jaar radiaalput Roosteren

20 jaar radiaalput Roosteren 20 jaar radiaalput Roosteren Door Maria Juhász sz-holterman 1 Radiaalput Roosteren 2 lastig?... of valt het wel mee Inhoud Situatie Kengetallen Winplaats Kosten en reden RP Afwerkingsgegevens RP Kwaliteit

Nadere informatie

Bedrijfsruimte Réaumurstraat 4 te Dordrecht. Inleiding. Bedrijfshal. www.bedrijfspanden-te-koop.nl

Bedrijfsruimte Réaumurstraat 4 te Dordrecht. Inleiding. Bedrijfshal. www.bedrijfspanden-te-koop.nl Bedrijfsruimte Réaumurstraat 4 te Dordrecht Inleiding Deze bedrijfsruimte maakt onderdeel uit van een complex, maar kan separaat aangekocht worden. Het betreft een grote bedrijfshal van 25,5 meter breed

Nadere informatie

Een les rekenen: de maten van de ark (voorbeeldles basisschool)

Een les rekenen: de maten van de ark (voorbeeldles basisschool) Een les rekenen: de maten van de ark (voorbeeldles basisschool) Paul Knöps Dit materiaal is onderdeel van het compendium christelijk leraarschap dat samengesteld is door het lectoraat Christelijk leraarschap

Nadere informatie

BIJLAGE: Proeven met graveren en eroderen van de cortex van vuursteen.

BIJLAGE: Proeven met graveren en eroderen van de cortex van vuursteen. 1 oktober 2013 BIJLAGE: Proeven met graveren en eroderen van de cortex van vuursteen. 1. Samenvatting en conclusies t.a.v. de proeven. Aanleiding voor het onderzoek is het ontbreken van krassen in langsrichting

Nadere informatie

[loiaïerinzagelegging nu 7712227

[loiaïerinzagelegging nu 7712227 Qctrooiraad [loiaïerinzagelegging nu 7712227 Nederland [19] NL [54] Werkwijze voor het opslaan van waterstof waarbij het later weer kan worden vrijgemaakt. [51] Int.CI 2.: C22C19/03, B01D53/16, C01B6/02,

Nadere informatie

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel,

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel, Aan: Dekker grondstoffen BV de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Betreft: Notitie bodemkwaliteit Locatie: Waalbandijk te IJzendoorn Projectnummer: 123561.02 Ons kenmerk: JEGI\123561.02 Behandeld

Nadere informatie

Levend Warcraft Introductie van concepten

Levend Warcraft Introductie van concepten Levend Warcraft Introductie van concepten In het spel zijn vier kampen, De Mensen, De Elfen, De Orcs en De Ondoden. Verder zijn er vier posten: De mijn, De hoogoven, De smid en De winkel. In het spel zijn

Nadere informatie

{loadposition Plus500-grafiek-zilver} BEKIJK HIER DE TECHNISCHE ANALYSE VAN ZILVER. Prijs van Zilver

{loadposition Plus500-grafiek-zilver} BEKIJK HIER DE TECHNISCHE ANALYSE VAN ZILVER. Prijs van Zilver {loadposition Plus500-grafiek-zilver} BEKIJK HIER DE TECHNISCHE ANALYSE VAN ZILVER Prijs van Zilver Zilver is een edelmetaal wat zich mag verheugen in een toenemende populariteit onder beleggers. Als beleggingsobject

Nadere informatie

Transfertoets blok 5. Krantenpapier VAPRO B

Transfertoets blok 5. Krantenpapier VAPRO B Transfertoets blok 5 Krantenpapier VAPRO B Versie: juni 2009 Werkwijze transfertoets Aan het einde van je VAPRO B opleiding dien je het totale productieproces van je bedrijf te overzien. Dit heb je onder

Nadere informatie

Nilfisk Tapijtreiniging. Nilfisk MX103C/ MX107C/ MX307H/ MX328H/ MX585 Multi

Nilfisk Tapijtreiniging. Nilfisk MX103C/ MX107C/ MX307H/ MX328H/ MX585 Multi Nilfisk Tapijtreiniging Nilfisk MX103C/ MX107C/ MX307H/ MX328H/ MX585 Multi Warme of koude extractie voor een beter herstelresultaat van uw tapijt De nieuwe lijn Nilfisk MX tapijtreinigers bestaat uit

Nadere informatie

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Bodem en grond 9 1.1 Grond, bodem en grondsoorten 9 1.2 Eigenschappen van grond 20 1.3 Problemen met de grond 23 1.4 Verbeteren van landbouwgronden 30 1.5 Transport van

Nadere informatie

Zoeken & bergen voor sportduikers

Zoeken & bergen voor sportduikers Zoeken & bergen voor sportduikers Doel & uitrusting Zoeken Bergen ... voor sportduikers Inhoudsopgave Het doel van de duik en de uitrusting...1 Het doel van de duik...2 Uitrusting voor zoeken & bergen...3

Nadere informatie

Teelthandleiding. 8.2 oogsttechniek

Teelthandleiding. 8.2 oogsttechniek Teelthandleiding 8.2 oogsttechniek 8.2 Oogsttechniek... 1 2 8.2 Oogsttechniek Versie: augustus 2015 8.2.1 Inleiding In Nederland worden de suikerbieten machinaal geoogst. Op 90 tot 95% van het areaal doen

Nadere informatie

Aluminium grafbekisting

Aluminium grafbekisting Aluminium grafbekisting Getrapt bekistingsysteem Bekistingsystemen voorkomen dat de groeve tijdens het graven, de uitvaart (!) of het terugstorten van de grond kan instorten. Dit biedt de graf del vers

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit voor de grafbedekkingen, de graven en asbezorging.

Uitvoeringsbesluit voor de grafbedekkingen, de graven en asbezorging. Uitvoeringsbesluit voor de grafbedekkingen, de graven en asbezorging. Het college van burgemeester en wethouders van Hillegom, gelet op artikel 11, tweede lid, 12, 14, 16, 20, derde lid en 28, eerste lid,

Nadere informatie

Artikel 1. Het muntstelsel van Suriname omvat munten en muntbiljetten. Artikel 2 1. 1. De rekeneenheid van het muntstelsel in Suriname is de dollar.

Artikel 1. Het muntstelsel van Suriname omvat munten en muntbiljetten. Artikel 2 1. 1. De rekeneenheid van het muntstelsel in Suriname is de dollar. WET van 8 april 1960 tot regeling van het muntstelsel in Suriname (G.B. 1960 no. 38), gelijk zij luidt na de daarin aangebrachte wijzigingen bij G.B. 1961 no. 59, G.B. 1973 no. 151, S.B/. 1976 no. 12,

Nadere informatie

Riet en koper instrumenten.

Riet en koper instrumenten. In elkaar zetten Riet en koper instrumenten. Bij het in elkaar zetten van de klarinet moet goed opgelet worden. Het is namelijk een ontzettend kwetsbaar instrument. De stukken passen makkelijk in elkaar

Nadere informatie

De geomorfologie in het gebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stuwwalvorming tijdens de Saale-ijstijd (afbeelding I.1).

De geomorfologie in het gebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stuwwalvorming tijdens de Saale-ijstijd (afbeelding I.1). De geomorfologie in het gebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stuwwalvorming tijdens de Saale-ijstijd (afbeelding I.1). Afbeelding I.1. Vorming stuwwal Nijmegen en stuwwal Reichswald Zandige

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2001 Nr. 42

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2001 Nr. 42 59 (1972) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2001 Nr. 42 A. TITEL Verdrag inzake het onderzoek en de stempeling van edelmetalen werken, met bijlagen; Wenen, 15 november 1972

Nadere informatie

Checklist toestellen 2016 Commissie Agility, Raad van Beheer 1

Checklist toestellen 2016 Commissie Agility, Raad van Beheer 1 Hoogtesprong Hoogte L: 55-60 cm, M: 35-40 cm, S: 25-30 cm Vleugels De staander moet tenminste 100cm hoog zijn. Het begin van de vleugel begint op tenminste 75 cm hoogte op de staander. De breedte van de

Nadere informatie

Draadvonken Zinkvonken Basisprincipe van vonkerosie

Draadvonken Zinkvonken Basisprincipe van vonkerosie Draadvonken Zinkvonken Basisprincipe van vonkerosie N20090621 Wat is vonkerosie? 2 Een miniatuur onweer Een gecontroleerde vonk, die zich ontlaadt tussen twee metalen delen, veroorzaakt een serie kleine

Nadere informatie

Inbouwmaterialen. T +31 (0)252 683 300 whsports.nl. info@whsports.nl

Inbouwmaterialen. T +31 (0)252 683 300 whsports.nl. info@whsports.nl Inbouwmaterialen W ij hebben een uitgebreid leveringsprogramma inbouwmaterialen voor sportaccommodaties. Naast afwateringsgoten, kabelgoten voor stadia, verdeelschachten, zandvangelementen, leveren wij

Nadere informatie

OPGAVE 2: Kleiduivenschieten

OPGAVE 2: Kleiduivenschieten OPGAVE 1: Bingo! Twee spelers spelen een spelletje bingo. Ieder van hen heeft een kaart waarop twintig verschillende getallen staan uit de verzameling {1,..., 75}, willekeurig geplaatst in vier rijen en

Nadere informatie

Checklist toestellen Commissie Agility, Raad van Beheer 1

Checklist toestellen Commissie Agility, Raad van Beheer 1 Hoogtesprong Vleugels De staander moet tenminste 100cm hoog zijn. Het begin van de vleugel begint op tenminste 75 cm hoogte op de staander. De breedte van de vleugel is 40 tot 60 cm. Het mag niet mogelijk

Nadere informatie

AFSTELLINGEN MACHINES GILLES

AFSTELLINGEN MACHINES GILLES Gescheiden werkgangen AFSTELLINGEN MACHINES GILLES Werkgang van het type "gescheiden" omvattende een ontbladeraar één of twee rotoren, een rooier-zwadlegger met 3 zonnen en een bunkerlader van 16 of 25

Nadere informatie

Communicatie kracht van Papier Gert Rieder. milieu consultant Antalis

Communicatie kracht van Papier Gert Rieder. milieu consultant Antalis Communicatie kracht van Papier Gert Rieder milieu consultant Antalis Welke communicatie variabelen staan ons bij papier ter beschikking? Touch Kleur Vorm Afmeting Design Afwerking Signaalfunctie Invloed

Nadere informatie

Het werkproces - Van klei tot pot

Het werkproces - Van klei tot pot Het werkproces - Van klei tot pot Op deze pagina wil ik, voor degenen die daar nog niet mee bekend zijn, het werkproces van klei tot pot beschrijven. Klei Het hele gebeuren begint met de klei. Tegenwoordig

Nadere informatie

ZOUTSTROOIER ITM SPRD

ZOUTSTROOIER ITM SPRD ZOUTSTROOIER ITM SPRD ALGEMEEN De driepuntsstrooier SPRD is ontworpen om vooraan of achteraan een landbouwtractor te monteren. De aandacht is geschonken aan het speciale design en het hoogwaardig gebruikt

Nadere informatie

Titel De gasbel onder Nederland

Titel De gasbel onder Nederland De gasbel onder Nederland Het ontstaan van gas en zout in de Nederlandse bodem Korte lesomschrijving In deze les maken leerlingen kennis met het ontstaan van de gasbel onder Slochteren in de provincie

Nadere informatie

Zelf kaarsen maken: Basisbenodigdheden

Zelf kaarsen maken: Basisbenodigdheden Zelf kaarsen maken: Basisbenodigdheden HOE DE WAS SMELTEN Paraffine mag NOOIT boven een directe hittebron worden gesmolten en daarom is een au bain-marie' systeem een onmisbaar attribuut. U kunt een speciale

Nadere informatie

Het groeiende beek concept

Het groeiende beek concept Het groeiende beek concept Een ontwikkelingsstrategie voor de Wilderbeek Aanleiding In juni 07 is de Wilderbeek verlegd ten behoeve van de aanleg van de A73. De Wilderbeek kent over het traject langs de

Nadere informatie

Archeologisch onderzoek begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68

Archeologisch onderzoek begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68 Archeologisch onderzoek begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68 Archeologische begeleiding Kevelderstraat Groenlo GRONTMIJ ARCHEOLOGISCHE RAPPORTEN 68 Definitief ISSN 1573-5710

Nadere informatie

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT Werkstuk Techniek Rioolwaterzuiveringsinstallaties Bron foto: www.wve.nl Bron foto: www.wve.nl Werkstuk gemaakt door: Anoniem Samantha (op van eigen de verzoek) Maat Bert Bert van van Naamen Naamen Klas:

Nadere informatie

- Steekkaarten gemeente Ieper - IN DE GEMEENTE IEPER

- Steekkaarten gemeente Ieper - IN DE GEMEENTE IEPER - Steekkaarten gemeente Ieper - INVENTARIS GRONDVERSCHUIVINGEN IN DE GEMEENTE IEPER STEEKKAARTEN De gegevens in de steekkaarten worden enkel meegedeeld ter informatie. De auteurs bieden geen absolute zekerheid

Nadere informatie

Bereken hoeveel populieren hiervoor gebruikt zijn. Schrijf je berekening op.

Bereken hoeveel populieren hiervoor gebruikt zijn. Schrijf je berekening op. Lucifers Lucifers worden meestal gemaakt van het hout van de ratelpopulier. Van één populier worden gemiddeld 6 miljoen lucifers gemaakt. In een luciferdoosje zitten gemiddeld 60 lucifers. 3p 1 Het bedrijf

Nadere informatie

IJS FABRIEK GEITENMELK

IJS FABRIEK GEITENMELK IJS FABRIEK GEITENMELK Rekenen voor vmbo-groen en mbo-groen Colofon RekenGroen. Rekenen voor vmbo- groen en mbo- groen Module IJsfabriek Geitenmelk Leerlingtekst Versie 1.0. November 2012 Auteurs: Monica

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME De handelsbetrekkingen van België met Suriname 0 Bron: CIA World Factbook De handelsbetrekkingen van België met Suriname 1 1 Enkele economische indicatoren -

Nadere informatie

In uw brief van 28 januari 2008 met uw kenmerk 267920 schrijft u het volgende;

In uw brief van 28 januari 2008 met uw kenmerk 267920 schrijft u het volgende; Ingevolge artikel 59 van de WRO worden overtredingen van voorschriften, die deel uitmaken van een bestemmingsplan voor zover die overtreding uitdrukkelijk als strafbaar feit is aangeduid, gestraft met

Nadere informatie

Door verschillende grondsoorten te combineren kun je een stevige ondergrond maken. Wie maakt het beste fundament voor een huis op een heuvel?

Door verschillende grondsoorten te combineren kun je een stevige ondergrond maken. Wie maakt het beste fundament voor een huis op een heuvel? Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Lesbrief voor leerkracht Uitdaging Door verschillende grondsoorten te combineren kun je een stevige ondergrond maken. Wie maakt het beste fundament voor een huis

Nadere informatie

Voorzetapparatuur. Vanaf heden is de vernieuwde website online voor de recentste informatie www.behor.eu

Voorzetapparatuur. Vanaf heden is de vernieuwde website online voor de recentste informatie www.behor.eu Voorzetapparatuur Vanaf heden is de vernieuwde website online voor de recentste informatie www.behor.eu Vermijd lekke banden! Permanente magneet Verwijdert ijzer- en staal-afval van de werkvloer, in magazijnen,

Nadere informatie

Funderingen. Willy Naessens 7

Funderingen. Willy Naessens 7 Funderingen Willy Naessens 7 1. Funderingen op staal of volle grond Inleiding Aanzet van funderingen op draagkrachtige grond op geringe diepte. Hier kan men een onderscheid maken tussen prefab funderingen

Nadere informatie

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1. 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1. 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur 1 RONDDRAAIENDE MASSA 5pt Een massa zit aan een uiteinde van een touw. De massa ligt op een wrijvingloos oppervlak waar het

Nadere informatie

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2 Toetstermen Hout (H1) Stofeigenschappen 5 soorten hout onderscheiden in kleur, structuur en toepasbaarheid 5 verschillende houtsoorten herkennen 5 verschillende houtsoorten - wisselw. mens, dier Gebruik

Nadere informatie

Opgaven Kangoeroe vrijdag 17 maart 2000

Opgaven Kangoeroe vrijdag 17 maart 2000 Opgaven Kangoeroe vrijdag 17 maart 2000 HAVO en VWO Klas 3, 4 en 5 Vragen 1 t/m 10: voor elk goed antwoord +3 punten, voor elk fout antwoord -¾ punt. 1. Hiernaast zie je drie aanzichten (voor, boven, links)

Nadere informatie

BETOMAT betonblokkenmat

BETOMAT betonblokkenmat BETOMAT betonblokkenmat 1 1. Inleiding Betomat, flexibel toepasbare betonblokkenmat. Systeem PE-G R Betomat kan in diverse soorten worden geleverd. In het algemeen worden de matten gebruikt om oevers en

Nadere informatie

Standaard installatie van een BioKube

Standaard installatie van een BioKube Standaard installatie van een BioKube Inhoudsopgave BioKube systeem 5 10 IE (Venus en Pluto)... 2 BioKube systeem 15 -- 20 25 30 IE (Mars)... 4 BioKubesysteem voor meerdere woningen (10 30 IE)... 6 Elektrische

Nadere informatie

A'MUZE. ingrediënten: bodem: 1 grote plak bladerdeeg; Soezendeeg: 100 gr boter zout 150 gr bloem 4 eieren; 125 ml melk 125 ml water

A'MUZE. ingrediënten: bodem: 1 grote plak bladerdeeg; Soezendeeg: 100 gr boter zout 150 gr bloem 4 eieren; 125 ml melk 125 ml water St Honoré a la creme chiboust Deze taart zou een eerbetoon zijn aan Saint Honoré (Honoratus), bisschop van Amiens (ca. 600) en beschermheilige van de bakkers. ingrediënten: bodem: 1 grote plak bladerdeeg;

Nadere informatie

Titel De gasbel onder Nederland

Titel De gasbel onder Nederland De gasbel onder Nederland Het ontstaan van gas, zout en steenkool in de Nederlandse bodem Korte lesomschrijving In deze les maken leerlingen kennis met het ontstaan van de gasbel onder Slochteren in de

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding CCM Classic Koffer Meetkoffer voor het nauwkeurig bepalen van het vochtpercentage in bouwstoffen volgens de calcium carbid methode. Dryfast Kreekweg 22 NL - 3133 AZ - Vlaardingen

Nadere informatie

Autogeen snijden. Het proces en de gassen

Autogeen snijden. Het proces en de gassen Laskennis opgefrist (nr. 36) Autogeen snijden. Het proces en de gassen Het autogeensnijden is in de metaalindustrie nog altijd het meest toegepaste thermische snijproces. Deze populariteit ontleent het

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding CCM Classic Koffer Meetkoffer voor het nauwkeurig bepalen van het vochtpercentage in bouwstoffen volgens de calcium carbid methode. Dryfast Kreekweg 22 NL - 3133 AZ - Vlaardingen

Nadere informatie

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3 Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3 3.4.1 Basis Tijd meten 1 Juli heeft 31 dagen. Wanneer 25 juli op zaterdag valt, valt 31 juli dus op een vrijdag. Augustus heeft ook 31 dagen. 1 augustus valt dus op

Nadere informatie

Modulaire Polycarbonaat Schouwput. Inspectie-, verdeelschouwput voor: telecommunicatie, teledistributie en andere ondergrondse infrastructuren

Modulaire Polycarbonaat Schouwput. Inspectie-, verdeelschouwput voor: telecommunicatie, teledistributie en andere ondergrondse infrastructuren Modulaire Polycarbonaat Schouwput Product Inspectie-, verdeelschouwput voor: telecommunicatie, teledistributie en andere ondergrondse infrastructuren Omschrijving Het systeem van de schouwput dat wij u

Nadere informatie

Thema Op reis. De reis van de archeologische voorwerpen van Baduhenna

Thema Op reis. De reis van de archeologische voorwerpen van Baduhenna Thema Op reis De reis van de archeologische voorwerpen van Baduhenna 4 vuurstenen sikkels afkomstig uit Helgoland, Denemarken 1 bronzen sikkel uit Mikene, Griekenland Gevonden rond 1930 aan de Krommelaan

Nadere informatie

Stappenplannen Schutting plaatsen

Stappenplannen Schutting plaatsen Stappenplannen Schutting plaatsen Type tuinafscheidingen Draadafscheiding Een draadafscheiding kan redelijk snel geplaatst worden. Dit is één van de goedkoopste en meest onderhoudsvriendelijke tuinafscheidingen.

Nadere informatie

Steekkaart. Meer uitleg over de structuur en inhoud van de steekkaarten, vindt u in de leeswijzer.

Steekkaart. Meer uitleg over de structuur en inhoud van de steekkaarten, vindt u in de leeswijzer. INVENTARIS GRONDVERSCHUIVINGEN Steekkaart Meer uitleg over de structuur en inhoud van de steekkaarten, vindt u in de leeswijzer. De gegevens in dit rapport en in de steekkaarten worden enkel meegedeeld

Nadere informatie

Handleiding bouw barrière voor amfibieën

Handleiding bouw barrière voor amfibieën Handleiding bouw barrière voor amfibieën Natuurpunt Hyla-werkgroep regio Beneden-Nete Colofon : Deze brochure is een uitgave van Natuurpunt Hyla-werkgroep regio Beneden-Nete Coördinatie, en eindredactie

Nadere informatie

Merian Gold Project. Milieu- en Sociale Effectenstudie Publieke bijeenkomsten - Augustus 2011

Merian Gold Project. Milieu- en Sociale Effectenstudie Publieke bijeenkomsten - Augustus 2011 Merian Gold Project Milieu- en Sociale Effectenstudie Publieke bijeenkomsten - Augustus 2011 Welkom & introductie Doel van deze publieke bijeenkomst: Geïnteresseerden informeren over het Project Het Merian

Nadere informatie

Quiz 2015. Experimentenwedstrijd Antwoorden. Playful Science 9

Quiz 2015. Experimentenwedstrijd Antwoorden. Playful Science 9 Experimentenwedstrijd Antwoorden. Playful Science 9 1. De energie voor de samentrekking van skeletspieren wordt geleverd door ATP. Spieren hebben slechts een kleine hoeveelheid ATP in voorraad. Eenmaal

Nadere informatie

http://www.kuurwater.nl/gebruik.html

http://www.kuurwater.nl/gebruik.html http://www.kuurwater.nl/gebruik.html Overgewicht, vermoeidheid, veel zitten, stress, dat zijn problemen die vaak te maken hebben met het leven van vandaag. De hydroxydase kuur kan u helpen deze problemen

Nadere informatie

www.regenwater.com Tuin Woningbouw Regenwater Regenwater Tuin Utiliteitsbouw Regenwater Grijswater Infiltratie Afvalwater

www.regenwater.com Tuin Woningbouw Regenwater Regenwater Tuin Utiliteitsbouw Regenwater Grijswater Infiltratie Afvalwater www.regenwater.com Afvalwater Infiltratie Grijswater Utiliteitsbouw Woningbouw in de tuin paal RVS Ondergrondse tuintankfilter Flatline regenwatertank (zie pagina 6) Dompelpomp X-Press tankfilter X-Press

Nadere informatie

Pagina 1 van 4 KNK CYNOPHILIA

Pagina 1 van 4 KNK CYNOPHILIA sprong Muur Breedtesprong Slalom Vleugels De staander moet tenminste 100cm hoog zijn. Het begin van de vleugel begint op tenminste 75 cm hoogte op de staander. De breedte van de vleugel is 40 tot 60 cm.

Nadere informatie

Technische uitvoering van damwanden, steigers en meerpalen

Technische uitvoering van damwanden, steigers en meerpalen Technische uitvoering van damwanden, steigers en meerpalen Damwanden Damwand wordt in de waterbouw toegepast om water en grond te scheiden, veelal langs een oever waar een bepaalde waterdiepte vereist

Nadere informatie

Dichtheid.info hoort bij de lesserie Dichtheid praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden.

Dichtheid.info hoort bij de lesserie Dichtheid praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden. praktisch gezien http://dichtheid.wordpress.com/ praktisch gezien.info.info hoort bij de lesserie praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden. Docenten krijgen het docentenmateriaal

Nadere informatie

NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING

NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE SPOORWEGEN TECHNISCHE BEPALING C - 5 WITMETAAL UITGAVE: 1996 Index 1. Onderwerp...3 2. Eigenschappen...3 2.1. Metaalsoorten...3 2.1.1. Chemische samenstelling (in %)...3

Nadere informatie

Het bouwen van een Century zwembad

Het bouwen van een Century zwembad Het bouwen van een Century zwembad Stap 1 Het begint allemaal met het graven van het gat met daarin een mooie waterpas uitgelijnde vloer. Graaf het gat altijd wat groter dan de maat van het zwembad. Liefst

Nadere informatie

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling Fosfaatverzadiging als uitgangspunt fosfaatverzadigingsindex (PSI) Plaggen en fosfaatverzadiging van de grond Plaggen is een veelgebruikte methode om de voedingstoestand

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2007 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.

Nadere informatie

START WISKUNDE-ESTAFETTE RU 2007 Je hebt 60 minuten voor 20 opgaven. Het totaal aantal te behalen punten is 600.

START WISKUNDE-ESTAFETTE RU 2007 Je hebt 60 minuten voor 20 opgaven. Het totaal aantal te behalen punten is 600. START WISKUNDE-ESTAFETTE RU 2007 Je hebt 60 minuten voor 20 opgaven. Het totaal aantal te behalen punten is 600. Estafette-opgave 1 (20 punten, rest 580 punten) Vier bij vier. In een schema van vier maal

Nadere informatie

Installatiehandleiding plaatsen van twee zonnecollectoren op een schuindak

Installatiehandleiding plaatsen van twee zonnecollectoren op een schuindak Installatiehandleiding plaatsen van twee zonnecollectoren op een schuindak 1) Neem de arbo-voorschriften in acht, plaats bij voorkeur een in hoogte verstelbare steiger met valbeveiliging op de werkruimte.

Nadere informatie

Wandeling n 23 : La porte Aïve : Hotton Bewegwijzering :

Wandeling n 23 : La porte Aïve : Hotton Bewegwijzering : Wandeling n 23 : La porte Aïve : Hotton Bewegwijzering : Deze wandeling, "porte Aïve" genoemd, is als het ware een speleologische uitstap : ze neemt u mee naar de rotsmeanders van de kalksteenrichel. Op

Nadere informatie

Van pot naar pan. Groen gas uit Tilburg

Van pot naar pan. Groen gas uit Tilburg Van pot naar pan Groen gas uit Tilburg Even ten noorden van de stad Tilburg ligt de gelijknamige locatie van Attero. De locatie bestaat uit een stortplaats, een overslagstation en een grondbank. Er zijn

Nadere informatie

Rubbermat op de rol voor. ligboxen loopgangen melkstallen

Rubbermat op de rol voor. ligboxen loopgangen melkstallen Rubbermat op de rol voor ligboxen loopgangen melkstallen Huber: de grootste fabrikant in Europa voor rubbermat op de rol! Onze geschiedenis 1925 als vulkaniseerbedrijf opgericht door Anton Huber sr. in

Nadere informatie

SHUFFLE-MIX. www.shufflemix.nl. Shuffle-Mix

SHUFFLE-MIX. www.shufflemix.nl. Shuffle-Mix SHUFFLE-MIX www.shufflemix.nl Shuffle-Mix Shuffle-Mix Bent u op zoek naar een compact systeem om uw producten te beluchten? Wilt u ook kosten besparen? Lees dan deze brochure met daarin het volledige Shuffle-Mix

Nadere informatie

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Wat is er, met dit advies gebeurt? Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Titel:Nederland onder laten lopen is dat beleid? Arcadis geef een advies

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

De steenhuizen in Noord- en Zuidbroek.

De steenhuizen in Noord- en Zuidbroek. De steenhuizen in Noord- en Zuidbroek. Een van de belangrijkste en tevens meest tijdrovende onderdelen van onze hobby (het zoeken met de metaaldetector) is het opsporen van oude bewoningsresten. Vele uren

Nadere informatie

OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND

OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND In het najaar van 2011 en de lente van 2012 deed een team archeologen van Archeologisch Onderzoek Leiden (Archol bv) en Diachron UvA bv opgravingen in Aarle in de gemeente

Nadere informatie

b. de Onderdirecteur Domaniale Zaken; c. het Hooftl van de Dienst Lands Bosbeheer;

b. de Onderdirecteur Domaniale Zaken; c. het Hooftl van de Dienst Lands Bosbeheer; 2005 No. 16 STAATSBLAD VAN DE REPUBLTEK SURINAME BESCHIKKING van de Minister van Natuurlijke Ilulpbronnen d.d. fs februari 2005 no. 180/0036, houdende vaststelling van richflijnen m.b.t. de uitgifte en

Nadere informatie

Gutsen met beklede elektroden

Gutsen met beklede elektroden Laskennis opgefrist (nr. 18) Gutsen met beklede elektroden Het grote voordeel van het gutsen met beklede elektroden is dat het de lasser mogelijk maakt heel eenvoudig van het lassen over te stappen op

Nadere informatie

IVAR KOOPHULP. UITVOERING: Massief grenen en verzinkt staal. AFWERKING: Onbehandeld grenen.

IVAR KOOPHULP. UITVOERING: Massief grenen en verzinkt staal. AFWERKING: Onbehandeld grenen. KOOPHULP IVAR UITVOERING: Massief grenen en verzinkt staal. AFWERKING: Onbehandeld grenen. ONDERHOUD: Kan worden behandeld met lak, lazuur, olie of was voor een duurzamer en makkelijker te onderhouden

Nadere informatie

OEFENSET 2006_1 OPGAVEN

OEFENSET 2006_1 OPGAVEN EFENSET 2006_1 PGAVEN werk: Evelien Veltman (secretaresse) Instituut voor eerplanontwikkeling Postbus 2041/7500 CA Enschede Telefoon: (053)4840339 privé: P.A.M. de Groot Kamperzand 1/1274 HK Huizen Telefoon:

Nadere informatie

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600.

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600. Bijlage I Technische beoordeling van de vergunningsaanvraag van Ontwikkelingsverband Houten C.V. voor het onttrekken van grondwater ten behoeve van de bouw van een parkeerkelder onder het nieuw realiseren

Nadere informatie