Begroting 2012 September 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Begroting 2012 September 2011"

Transcriptie

1 Begroting 2012 September 2011

2 2

3 Begroting 2012 September

4 4

5 Voorwoord V o o r w o o r d We hebben de recessie nog niet helemaal achter ons gelaten. We zitten midden in een opleving van de crisis. De vooruitzichten in het eerste kwartaal van 2011 waren nog positief, maar inmiddels is de economische groei in Nederland tot stilstand gekomen. Het zijn onzekere tijden. De gevolgen van de recessie blijven nog wel een tijd merkbaar voor onze burgers, ondernemers en instellingen. We hebben in 2011 de eerste stappen gezet om de gevolgen van de rijksbezuinigingen op te kunnen vangen. In 2012 gaan we hier voortvarend mee verder. Het vereist echter nog jaren inspanning om de werkeloosheid te keren en de uitgaven aan WMO-voorzieningen weer binnen de beschikbare budgetten te krijgen. De overheveling van taken op het gebied van de AWBZ, Jeugdzorg en de Wet Werken Naar Vermogen (WWNV) stelt ons de komende periode voor grote financiële en bedrijfsmatige uitdagingen. We zullen op deze beleidsterreinen nieuwe kansen grijpen en mogelijkheden voor vernieuwing onderzoeken. Ook wordt met deze begroting verder gewerkt aan onze ambities uit het Collegeprogramma Doorpakken in nieuwe tijden! ( ): het realiseren van een leefbaar, bereikbaar en duurzaam Leeuwarden. Dat kunnen we niet alleen, maar doen we samen met de mensen in deze stad die daar hun steentje aan bij willen dragen. Leeuwarden heeft in het verleden laten zien een solide financieel beleid te voeren: onze gemeentefinanciën zijn op orde. Dat willen we in 2012 zo houden. We presenteren u een sluitende begroting en werken verder aan de realisatie van het Collegeprogramma. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Leeuwarden, drs. Ferd. J.M. Crone, burgemeester, drs. C.H.J. Brugman, secretaris. 5

6 Inhoudsopgave I n h o u d s o p g a v e b e g r o t i n g Voorwoord 5 Inhoudsopgave 6 Samenstelling bestuur 8 Hoofdstuk 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen Leeswijzer 17 Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting Programmaplan Stadsvisie en strategische allianties Meerjarenprogramma Infrastructuur (MPI) Investeringsbudget Stedelijke vernieuwing (ISV) Programma s 27 Programma Cultuur (1) Programma Jeugd en onderwijs(2) Programma Economie en toerisme (3) Programma Sociaal maatschappelijke ontwikkeling (4) Programma Werk en inkomen (5) Programma Wonen (6) Programma Infrastructuur/bereikbaarheid (7) Programma Dienstverlening (8) Programma Politiek bestuur (9) Programma Veiligheid, openbare orde en handhaving (10) Programma Sport (11) Programma Ruimtelijke ordening (12) Programma Milieu, energie, water (13) Programma Woon- en leefomgeving (14) Programma Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (15) Paragrafen Lokale heffingen Weerstandsvermogen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Strategisch investeringsfonds (SIOF) 174 Hoofdstuk 3 Financiële begroting Overzicht baten en lasten Het overzicht van baten en lasten Toelichting op het overzicht van baten en lasten Uiteenzetting financiële positie Ontwikkeling financiële positie Enkele specifieke onderwerpen Meerjarenraming 193 Kerngegevens Alfabetische lijst met afkortingen 197 6

7 Inhoudsopgave BIJLAGEN A t/m I A Overzicht mee- en tegenvallers 207 B Overzicht (nieuw) beleid en ombuigingen 225 C Verloop reserves en voorzieningen 233 D Meerjarenprogramma Infrastructuur 237 E Overzichten Meerjarenprogramma Infrastructuur (niet openbaar, ligt 249 voor raadsleden ter inzage) F Uitbreidings- en vervangingsinvesteringen 251 G Overzicht opgenomen geldleningen 259 H Overzicht subsidies instellingen 263 I Route van de rente 269 7

8 Samenstelling van het bestuur S a m e n s t e l l i n g v a n h e t b e s t u u r Burgemeester dhr. drs. F.J.M. Crone Wethouder dhr. A. Ekhart Verantwoordelijk voor: veiligheid, openbare orde en handhaving grote stedenbeleid gemeentelijke herindeling Portefeuilles: zorg & opvang werk & inkomen financiën sport Wethouder dhr. H.S. Deinum Wethouder mw. I. Diks Portefeuilles: economische zaken en citymarketing ruimtelijke ordening Nieuw Zaailand Portefeuilles: wonen cultuur recreatie en toerisme woon en leefomgeving duurzame ontwikkeling Wethouder mw. drs. T. Koster Gemeentesecretaris dhr. drs. C.H.J. Brugman Portefeuilles: jeugd & onderwijs stedelijke vernieuwing bereikbaarheid publieke dienstverlening bedrijfsvoering Verantwoordelijk voor: de gemeentelijke organisatie 8

9 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen 1. B e g r o t i n g Samenvatting op hoofdlijnen Algemeen In deze begroting zijn de afspraken uit het Collegeprogramma Doorpakken in nieuwe tijden ( ) en de uitkomsten van het richtinggevend raadsdebat op 23 en 30 mei 2011 verwerkt. Om de gevolgen van de verwachte rijksbezuinigingen op te vangen, is in het Collegeprogramma een bezuiniging op beleid en de gemeentelijke organisatie opgenomen van 12 mln in Daarnaast resteert uit 2010 nog een taakstelling op de bedrijfsvoering van 1,2 mln in Het realiseren van die bezuinigingen is een belangrijk onderdeel van deze begroting. De omvang, het tempo en de richting van de rijksbezuinigingen worden inmiddels duidelijk. Minister Donner heeft op 2 september 2011 aan de Kamer laten weten dat met de koepel van provincies, gemeenten en waterschappen Bestuursafspraken ( ) zijn gemaakt. Over de Wet Werken naar Vermogen overigens nog niet. De VNG zal hierover met het kabinet door onderhandelen. De uitkomsten daarvan zijn op dit moment onduidelijk en onzeker. In 2012 wordt op verschillende, nauw aan elkaar verwante, beleidsterreinen de overheveling van taken naar de gemeente voorbereid. Het gaat om: decentralisatie AWBZ-begeleiding, vanaf 2013 en 2014 in fases decentralisatie Jeugdzorg, vanaf 2014 tot en met 2016 in fases Wet Werken naar Vermogen, met ingang van 2013 De overheveling gaat gepaard met kortingen die gebaseerd zijn op het uitgangspunt dat de gemeente deze taken anders en meer efficiënt kan uitvoeren. Naast financiële gevolgen heeft de overheveling dus ook grote gevolgen voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. De gemeente ontvangt vanaf 2012 ook minder geld van het rijk voor het veiligheidsbeleid. Dit tekort wil en kan de gemeente van 2012 tot en met 2014 deels compenseren. Maar er wordt daarnaast bij het oplossen van veiligheidsvraagstukken verregaande hulp en samenwerking verwacht van scholen, andere maatschappelijke instellingen en veiligheidspartners (politie, justitie en zorginstellingen). Ook op andere beleidsterreinen pakt de gemeente vraagstukken steeds meer aan samen met alle partijen (ondernemers, organisaties en inwoners). Naast de bezuinigingen op rijksuitkeringen moeten ook andere gevolgen van de recessie te lijf worden gegaan. De ontwikkeling van nieuwe (woning)bouwprojecten stagneert. Daardoor lopen de legesopbrengsten voor de gemeente fors terug en neemt de druk op de gemeentelijke belastingen toe. Door stijgende werkloosheid gaan mensen meer gebruik maken van de bijstand. En door de economische situatie kunnen mensen te maken krijgen met meer problemen en schulden. Daardoor neemt ook de druk op ondersteuning door de gemeente toe. Uitgangspunt voor de gemeente blijft dat mensen naar vermogen, verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen bestaan (inkomen, huishouden, zorg voor kinderen). Ondanks de financiële krapte blijft de gemeente fors investeren in de bereikbaarheid van de stad en de Lokale economie. Op veel beleidsterreinen wordt gewerkt aan een duurzaam Leeuwarden. Tevens worden ISV3- middelen geïnvesteerd in verbetering van de leefbaarheid en veiligheid in de zes aandachtwijken: Oldegalileën- Bloemenbuurt, Tjerk-Hiddes Cambuursterhoek, Vlietzone, Nijlân, Schepenbuurt en Valeriuskwartier. Duidelijk is dat Leeuwarden in 2012, mede als gevolg van de aangekondigde grote decentralisaties, voor ingrijpende (financiële) opgaven staat. Verwacht wordt dat de Algemene Reserve net voldoende is om de financiële risico s op te vangen. Daarom is er in 2012 geen incidentele financiële ruimte voor nieuw beleid. De huidige onzekere situatie en financiële positie geven aanleiding om nu niet af te wijken van gemaakte keuzes, maar ingezet beleid uit het Collegeprogramma voorlopig voort te zetten. Met de midterm review (tussentijdse evaluatie) van het Collegeprogramma, begin 2012, wordt duidelijk of met een bezuinigingsopgave van in totaal 12 mln in 2014 kan worden volstaan. Dat is dan ook het moment waarop nieuwe beleidsinitiatieven, inclusief eventuele extra bezuinigingen, weer aan de orde zijn. 9

10 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen Samenvatting programma s Cultuur (1) In 2011 heeft de gemeente besloten tot een andere invulling van kunst- en cultuureducatie in Leeuwarden. In 2012 wordt een nieuwe vorm van cultuureducatie ( Kunst voor ieder kind ) op wijkniveau uitgewerkt. Ook wordt gestart met de vorming van een Uitburo nieuwe stijl als motor voor samenwerking, marketing en vergroting van het publieksbereik binnen de hele culturele sector. De hiermee te behalen besparing wordt weer ingezet voor cultuureducatie en versterking van de rest van de culturele infrastructuur. In 2012 blijven de huidige combinatiefunctionarissen Cultuur (5,7 formatieplaatsen) vanuit de Brede scholen stimuleren dat kinderen met kunst en cultuur in aanraking komen. Vanaf het schooljaar worden deze combinatiefunctionarissen ingezet als cultuurcoach. Het Historisch Centrum Leeuwarden onderzoekt hoe publieksactiviteiten kostendekkend gemaakt kunnen worden en hoe ook erfgoededucatie meer op wijkniveau kan worden aangeboden. De gemeente onderzoekt daarnaast samen met de Harmonie en Bibliotheek welk bij een Provinciehoofdstad passend pakket van activiteiten deze instellingen aan het publiek kunnen bieden binnen de daarvoor beschikbare budgetten. Samen met de provincie zet de gemeente zich in voor de benoeming van Leeuwarden en de rest Fan Fryslân tot Culturele hoofdstad van Europa in Afhankelijk van de voortgang in de planontwikkeling voor het Harmoniekwartier zal de gemeente in 2012 ook starten met de voorbereidingen voor een nieuw poppodium. Jeugd en onderwijs (2) De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting, waaronder het onderhoud van scholen en voldoende lesruimten. Samen met de onderwijsbesturen ontwikkelt de gemeente in 2012 een nieuw huisvestingsplan voor de scholen. Daarnaast moeten Brede scholen uitgroeien tot complete kindcentra, waar kinderen zowel onderwijs als opvang en zorg krijgen. In beide gevallen wordt uitdrukkelijk gekeken naar efficiënter gebruik en de relatie met andere ontmoeting-centra in de wijken, zoals sportaccommodaties, dorps-, wijk- en buurthuizen, multifunctionele centra en maatschappelijke opvanginstellingen (maatschappelijk vastgoed). De gemeente wil dat het aanbod van kinderopvang in Leeuwarden voor kinderen van 0-4 jaar voldoende is qua aantal plaatsen, toegankelijk is (spreiding en financieel) en voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen. Daarom start in 2012 de harmonisatie van kinderdagverblijven en peuterspeelzalen. Daarmee kan in en in worden bespaard. Samen met de provincie investeert de gemeente in de University Campus Fryslân (UCF). De UCF gaat onder andere samen met kennispartners bestaand onderwijs en onderzoek op het gebied van water en duurzame energie ondersteunen en nieuwe (complementaire) leerwegen initiëren. Samen met betrokken partners blijft de gemeente werken aan snelle en efficiënte hulpverlening aan jongeren. Het Centrum voor Jeugd en Gezin 12+ wordt verder ontwikkeld. De overdracht van de Jeugdzorg van provincie naar de gemeente wordt voorbereid. Economie en Toerisme (3) Samen met kennisinstellingen, markt en andere overheden werkt Leeuwarden aan de verduurzaming van de stad. Het stimuleren en aantrekken van bedrijvigheid op het gebied van watertechnologie en duurzaamheid is geïntegreerd in de aanpak Slim met energie en water. Voor 2012 zijn de aanleg van een warmtenet dat groene warmte distribueert en het aanjagen van de realisatie van zonnestroom speerpunten. Ook wil de gemeente duurzaamheid meer in de eigen organisatie integreren. Met het project Binnenstad Boppe ( ) wil de gemeente samen met winkeliers het winkelaanbod verbeteren (vooral in de aanloopstraten), zodat de stad nog meer bezoekers trekt. Het opknappen van winkelpuien en andere stimuleringsmaatregelen moet de winkelleegstand tegenhouden. Verschillende issuemarketingcampagnes voor de Binnenstad, maar ook op het gebied van watertechnologie en energie, moeten de stad nog beter op de kaart zetten. Er is een breed overleg gestart met alle betrokkenen op het gebied van toerisme. De uitkomst hiervan zal naar verwachting in 2012 positief doorwerken op de evenementenkalender. Eind 2012 gaat de vrijdagsmarkt weer terug naar het Zaailand. De terugkeer van de kermis op het Zaailand in 2013 wordt voorbereid. De huidige marktsituatie van bedrijventerreinen, kantoren en winkels noodzaakt tot een nieuwe visie in 2012 op de markt en vereist actie van de gemeente bij de ontwikkeling van bedrijfshuisvesting. Als de markt gunstig 10

11 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen is, start de gemeente in 2012 met de herontwikkeling van 2 vrijkomende schoollocaties. De netto-opbrengst draagt bij aan het voldoen aan de taakstelling onderwijshuisvesting. Sociaal maatschappelijke ontwikkeling (4) Samen met betrokken instellingen wil de gemeente door efficiënter te werken meer zorg en ondersteuning aanbieden met minder middelen. Een belangrijk principe van Welzijn nieuwe stijl is dat er gewerkt wordt vanuit één plan, en één hulpverlener/sociaal werker. In 2012 moeten drie sociale wijkteams, een sociaal stadsteam en twee interventieteams in de wijken aan de slag zijn. Dat levert een besparing op van in 2012 en 2013 ( in totaal). De overheveling van taken naar de gemeente op het gebied van AWBZ-begeleiding wordt voorbereid. De kaders voor uitvoering van deze taken zijn mede bepalend voor het nieuwe beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) dat de gemeente in 2012 opstelt. De afgelopen jaren zijn steeds meer mensen gebruik gaan maken van WMO-voorzieningen (zoals hulp bij het huishouden, aanpassingen in de woning of taxikostenvergoeding). De kosten voor de gemeente zijn daardoor zo hoog opgelopen, dat ook in 2012 en 2013 maatregelen worden genomen om de uitgaven in 2014 weer binnen het beschikbare budget te krijgen. In totaal moet 3,5 mln worden bespaard. Werk en inkomen (5) Naar verwachting blijft de werkeloosheid in Leeuwarden oplopen. Vooral het grote aantal jonge werklozen is zorgelijk. De arbeidsmarkt trekt nog maar mondjes maat aan. Toch moeten zoveel mogelijk mensen via werk in hun eigen onderhoud kunnen voorzien. Daarom worden de Wet werk en bijstand (WWB), de Wajong en de Wet sociale werkvoorziening (WSW) samengevoegd tot één regeling: de Wet werken naar vermogen (WWNV). De gemeente gaat deze wet vanaf 1 januari 2013 uitvoeren. In voorbereiding op de invoering wordt de gemeentelijke dienstverlening op dit gebied aangepast. Op het nieuwe netwerkplein komen betrokken partijen zoals werkgevers, onderwijsinstellingen, uitzendbureaus en UWV samen en kunnen mensen zelf gaan netwerken en op zoek naar (vrijwilligers)werk. Om meer jongeren aan een baan te helpen gaat de gemeente meer samen optrekken met de onderwijsinstellingen. De WSW wordt voor zeven gemeenten, waaronder de gemeente Leeuwarden, uitgevoerd door Caparis NV. Caparis staat er momenteel financieel niet sterk voor door tekorten in de exploitatie en rijksbezuinigingen. Daarom wordt onderzoek gedaan naar de toekomst van de sociale werkvoorziening en de positie van alle betrokkenen daarin. Door de economische situatie krijgen mensen meer problemen en schulden. De schulddienstverlening van de gemeente richt zich in 2012 op het voorkomen dat mensen schulden maken. De eveneens toenemende armoedeproblematiek en de bezuinigingen noodzaken tot actualisatie van het in 2008 vastgestelde Leeuwarder armoedebeleid. In een nieuwe kadervisie kinderen/jongeren wordt apart aandacht besteed aan kinderen die in armoede opgroeien en kansloos zijn. Wonen (6) Voor vernieuwing en verbetering van de wijken Oldegalileën-Bloemenbuurt, Tjerk-Hiddes Cambuursterhoek, Vlietzone, Nijlân, Schepenbuurt en Valeriuskwartier zijn in 2011 wijkactieplannen vastgesteld. Daarin zijn projecten benoemd die voor de bewoners prioriteit hebben. In nauwe samenwerking met de Leeuwarder woningcorporaties en de bewoners gaat de gemeente in 2012 in deze wijken aan de slag met de verdere uitwerking en uitvoering van: het verduurzamen van bestaande woningen; de aanpak van o.a. overlast, speelvoorzieningen en wensen rond het groen. Gemeente en corporaties voeren ook gemaakte afspraken over studentenhuisvesting uit. Leeuwarden gaat een cultuurhistorische waardenkaart ontwikkelen. Dit is van belang bij bijvoorbeeld de aanleg van een weg of de bouw van woningen. Op de kaart is dan zichtbaar wat in die omgeving aan cultuurhistorisch erfgoed aanwezig is. Per 1 januari 2012 moet de gemeente in bestemmingsplannen aangeven op welke wijze met cultuurhistorische waarden rekening wordt gehouden. Door de aanhoudende daling van het aantal bouwaanvragen lopen de legesopbrengsten terug. De formatie voor het afgeven van de vergunningen is inmiddels tot minimale omvang teruggebracht. 11

12 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen Infrastructuur/Bereikbaarheid (7) Onderdeel van de verbetering van de bereikbaarheid van Leeuwarden is het bevorderen van de doorstroming op de stadsring. In 2012 wordt de gemaakte variantenkeuze voor het Europaplein verder uitgewerkt. De reconstructie van het Drachtsterplein tot een kruising met vier fietstunnels is onderdeel van het project Drachtsterweg e.o. De andere onderdelen van dit project, zoals het aquaduct en de aanleg van ongelijkvloerse kruisingen, worden in latere jaren onder verantwoordelijkheid van de provincie uitgevoerd. De eerste fase van de Westelijke Invalsweg is door de provincie in uitvoering genomen; deze uitvoering loopt door tot en met Voor de tweede fase wordt in 2012 de ruimtelijke procedure opgestart. Nadat de voorbereiding is afgerond zal in 2012 de reconstructie van de Overijsselselaan worden aanbesteed. Om Leeuwarden bereikbaar te houden zijn tijdens de uitvoering van de grote infrastructurele ingrepen extra maatregelen nodig. Zo rijdt er bijvoorbeeld vanaf begin 2012 tijdens de spits een pendelbus vanaf het nieuwe transferium Hemriksein naar de binnenstad en terug. Andere werkzaamheden die in 2012 worden voorbereid dan wel uitgevoerd zijn: de fietsroute vanaf het aquaduct Langdeel naar het dorp Warten; de fietsroute langs de Harlingertrekweg tussen de binnenstad en Ritsumasyl; verkeersluwe maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid in onder andere de Frittemastate en op de route Gardeniersweg - Achter de Hoven Willem Lodewijkstraat. In 2012 wordt gestart met de bouw van de parkeergarage aan de Reviusstraat en van de ondergrondse parkeergarage achter de Nieuwe Oosterstraat. De gemeente verhoogt de parkeertarieven met 10% in 2012 in plaats van in De inmiddels bereikte kwaliteit van de parkeervoorzieningen in de binnenstad rechtvaardigt een vervroegde verhoging. Het beleidsplan voor het fietsverkeer wordt in 2012 geactualiseerd. Door de ondertekening in 2011 door de gemeente van het Manifest Verkeersveiligheid Fryslân heeft Leeuwarden zich gecommitteerd aan de doelstelling om het aantal ernstige verkeersslachtoffers gehalveerd te hebben in De gemeente wil dit bereiken door onder andere de verkeerseducatie aan bepaalde doelgroepen in de komende jaren te verbeteren. Dienstverlening (8) Het behoud en de verbetering van de huidige kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening is een doorlopend proces waar de gemeente blijvend aandacht voor heeft. Het realiseren van bestaande doelstellingen gebeurt in 2012 binnen de nog beschikbare middelen. Er is geen budget voor nieuwe investeringen. Een nieuwe visie op de dienstverlening vanaf 2013 wordt voorbereid. Daarin worden ook de verschillende landelijke ontwikkelingen meegenomen, die het rijk al dan niet verplicht vrijwillig oplegt. Politiek bestuur (9) Het gemeentebestuur streeft ernaar transparant en effectief te zijn door goede onderlinge samenwerking. Tegelijkertijd wil het bestuur een goede samenwerkingspartner zijn voor ondernemers, organisaties en inwoners. In 2012 worden opnieuw (communicatie)activiteiten ondernomen om raad en burgers nog meer met elkaar in contact te brengen. In al het beleid van de gemeente spelen burgerschap en maatschappelijk ondernemerschap een belangrijke rol. Het gemeentebestuur wil meer loslaten en mensen de ruimte geven om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun leven en omgeving. In de periode wordt in projectvorm op een aantal beleidsterreinen (o.a. afval en groen ) onderzocht hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat burgerschap rendeert. Dat rendement moet terug te zien zijn in de hoge kwaliteit van de (sociale en fysieke) leefomgeving en/of lagere kosten voor de overheid voor die leefomgeving. Er komt steeds meer duidelijkheid over de bestuurlijke herindelingen en samenwerking in Fryslân. In 2012 wordt het herindelingsontwerp voor de herindeling van Boarnsterhim afgerond. Vervolgens kan het samengaan van de gemeenten Boarnsterhim en Leeuwarden (taken, mensen en beleid) worden voorbereid. 12

13 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen Veiligheid, openbare orde en handhaving (10) De gemeente ontvangt voor veiligheidsbeleid vanaf 2012 geen geld (Montfransgelden) meer van het rijk. Deze bezuiniging wordt van 2012 tot en met 2014 deels door de gemeente gecompenseerd. De middelen die beschikbaar zijn worden in 2012 onder andere ingezet voor de aanpak van jeugd- en drugsoverlast. Straatcoaches hebben daarin een belangrijke rol. Er komen in 2012 zes straatcoaches bij. De gemeente stopt in 2012 met de bekostiging van fancoaches die de fans van SC Cambuur begeleiden bij uitwedstrijden. Samen met politie, justitie en Veiligheidshuis gaat de gemeente de wijze van toezicht houden en handhaving in de binnenstad verder verbeteren. De gemeente stopt met het inzetten van straatwerkers (voor overlastgevende dak- en thuislozen, veelplegers en straatprostituees) in de binnenstad. In de wijken Oldegalileën-Bloemenbuurt, Tjerk-Hiddes Cambuursterhoek, Vlietzone, Nijlân, Schepenbuurt en Valeriuskwartier gaat de verbetering van de veiligheid onverminderd door. In andere wijken stopt de buurtbemiddeling, het interventiewerk en de gezinscoaching. De praktijk moet uitwijzen of bijvoorbeeld het nieuwe Welzijnsbeleid hier compensatie biedt of dat ruzies en problemen in de wijken weer zullen toenemen. In 2012 wordt de nieuwe brandweerkazerne gebouwd. Tijdens de bouw blijft de brandweer gewoon zijn werk doen. Ook steekt de brandweer tijd en energie in de wettelijk verplichte regionalisatie van de brandweerorganisatie. Sport (11) Het gemeentelijk sportbeleid is er op gericht meer Leeuwarders te laten sporten. In 2012 blijven de huidige combinatiefunctionarissen Sport (6 formatieplaatsen) vanuit de Brede scholen stimuleren dat kinderen sporten en bewegen. De gemeente wil de combinatiefuncties verbreden. De gemeente wil ook dat sportverenigingen hun krachten meer gaan bundelen en zich bijvoorbeeld ontwikkelen tot omniverenigingen, waar mensen voor meerdere sporten terecht kunnen. Sportvoorzieningen kunnen zo efficiënter worden gebruikt. De herontwikkeling van het sportconcentratiegebied Kalverdijkje start in 2012 met de verplaatsing van rugbyvereniging Greate Pier. SC Lions gaat dan gebruik maken van een wedstrijdveld bij v.v. Nicator. De voorbereidingen voor de aanleg van een vierde sportconcentratiegebied in de Zuidlanden worden doorgeschoven naar Ruimtelijke ordening (12) In de binnenstad van Leeuwarden zijn in de afgelopen jaren veel gemeentelijke projecten gerealiseerd. Er is nog steeds aandacht nodig voor de binnenstad. Daarom is in 2011 de manifestatie Binnenstad gestart die in 2012 wordt afgerond. De manifestatie nodigt ontwikkelaars uit om in de Binnenstad te investeren en om met uitdagende plannen te komen die de ruimtelijke kwaliteit en attractiviteit van de binnenstad vergroten. Het gebied aan de zuid- en zuidwestkant van Leeuwarden verandert de komende jaren ingrijpend. Nieuwe grootschalige initiatieven zijn onder andere de Dairy Campus en het Energiepark. Voor het hele gebied is de intergemeentelijke Structuurvisie Nieuw Stroomland vastgesteld. Ter invulling van deze structuurvisie worden in 2012 de bestemmingsplannen Energiepark Schenkenschans, Dairy Campus/Zwettepark en Newtonpark opgesteld. Op 1 juli 2013 moeten alle bestemmingsplannen geactualiseerd zijn, in ieder geval voor de gebieden waar bouwactiviteiten worden verwacht. In 2012 worden naar verwachting ook de plannen Lekkum, Achter de Hoven, Medisch Centrum Leeuwarden, Wielenpolle, Groene Ster, Businesspark-FEC, Kalverdijkje, Lange Markstraat en Hemrik geactualiseerd en vastgesteld. Milieu, energie en water (13) Op veel beleidsterreinen wordt bijgedragen aan het streven naar een duurzaam Leeuwarden. Het plan Slim met energie en water vormt hiervoor de basis. Naast de al eerder genoemde distributie van groene warmte, realisatie van zonnestroom en verduurzaming van woningen is het aanjagen van het rijden op groen gas en elektriciteit speerpunt. Op grond van de nieuwe Waterwet (december 2009) wordt in 2012 door de provincie samen met gemeenten, Wetterskip Fryslân en (potentiële) vaarwegbeheerders het beheer van de vaarwegen opnieuw verdeeld. Vooralsnog voert het Wetterskip in principe het onderhoud aan de hoofdwatergangen uit en de gemeente dat van de overige watergangen op kosten van het Wetterskip. Ter verlaging van de milieudruk treft de gemeente in 2012 onder andere maatregelen om de afvalscheiding nog verder te verbeteren en daarmee het hergebruik te bevorderen. Ook wordt een nieuw gemeentelijk 13

14 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen rioleringsplan (GRP) opgesteld. Daarin worden de nieuwste richtlijnen verwerkt die van invloed zijn op de zorg van de gemeente voor het afvalwater, regenwater en grondwater. De tarieven voor afvalstoffenheffing worden verder gedifferentieerd. Daardoor betalen éénpersoonshuishoudens minder afvalstoffenheffing dan meerpersoonshuishoudens. De opbrengst voor de gemeente blijft in 2012 per saldo gelijk. Provincie, Wetterskip en gemeenten, waaronder Leeuwarden, werken samen aan de vorming van een Friese Regionale Uitvoeringdienst (RUD), die complexe milieutaken gaat uitvoeren. Op moet de RUD operationeel zijn. Woon- en leefomgeving (14) In wijk- en dorpsprogramma s wordt ieder jaar per wijk of dorp onder andere een zo compleet mogelijk beeld gegeven van alle activiteiten/werkzaamheden van gemeente en corporaties in de wijk. Het huidige statische activiteitenoverzicht wordt in 2012 vernieuwd zodat burgers en panels de voortgang van werkzaamheden straks via internet precies kunnen volgen. Ook moet, door efficiëntere samenwerking met de projectorganisaties voor wijkvernieuwing, de formatie voor wijkmanagement met 1 formatieplaats verminderen. In 2012 wordt gestart met een andere methode van onkruidbestrijding. Inwoners worden hierover geïnformeerd. De nieuwe methode levert een netto besparing op van Met het geactualiseerde openbare verlichtingsbeleid wil de gemeente flink energie besparen. In 2012 wordt daartoe een aantal lichtmasten verwijderd en kan zo netto worden bespaard. De gemeente verhoogt de tarieven van begraafrechten in 2012 met 3%. Het huidige hoge kwaliteitsniveau van de Leeuwarder begraafplaatsen rechtvaardigt deze tariefstijging. Door efficiënter te werken kan de gemeente ook de onderhoudskosten van de begraafplaatsen beperken met

15 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen Samenvatting paragrafen Lokale Heffingen (2.2.1) De gemeente streeft er naar de heffingen zoveel mogelijk kostendekkend te laten zijn. De totale opbrengst aan belasting en overige heffingen is in 2012 begroot op circa 53,2 mln. Dit is ongeveer 15% van de totale gemeentelijke baten ( 357 mln). In zijn algemeenheid kan vooralsnog gesteld worden dat de belastingdruk voor particulieren en bedrijven in 2012 gelijk blijft. De meeste tarieven stijgen in 2012 met een kleine inflatiecorrectie. De tarieven voor afvalstoffenheffing dalen gemiddeld 4,2%. De tarieven voor hondenbelasting worden verlaagd met 0,2%. Zoals al eerder toegelicht worden de parkeertarieven verhoogd en stijgen de tarieven van begraafrechten. Over de mate waarin de tarieven van bouwleges stijgen moet nog worden besloten. Ondanks stijgende kwijtscheldingskosten, houdt de gemeente vooralsnog vast aan het zo optimaal mogelijk benutten van de wettelijke kwijtscheldingsmogelijkheden. Weerstandsvermogen (2.2.2) In deze begroting is voor het eerst met behulp van een simulatieprogramma berekend of de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente toereikend is. Alle mogelijke onverwachte gebeurtenissen met financiële impact (risico s) zijn verdeeld in algemene risico s en risico s van grondexploitaties. Verreweg het grootste risico voor de gemeente is de mogelijke overschrijding van het budget voor bijstandsuitkeringen. Voor het opvangen van algemene risico s is een weerstandscapaciteit nodig van minimaal 10,9 mln. De verwachte Algemene Reserve is 11,3 mln en daarmee net voldoende om de algemene risico s mee op te vangen. Zie voor het opvangen van risico s van grondexploitaties: Grondbeleid (2.2.7). Onderhoud kapitaalgoederen (2.2.3) Per saldo is het totale budget voor onderhoud van wegen (incl. bruggen e.d.), riolering, water en groen (gemeentelijke kapitaalgoederen) in ,9% hoger begroot dan in Over het vaarwegbeheer en de kosten ervan worden met de provincie en Wetterskip Fryslân nieuwe afspraken gemaakt. Mede daarom wordt het opstellen van een baggerprogramma na 2011 uitgesteld. Tot die tijd is voor kleinschalig regulier baggerwerk jaarlijks beschikbaar. Regelmatig vinden inspecties plaats om de onderhoudstoestand van de gemeentelijke kapitaalgoederen in kaart te brengen, zo ook in de afgelopen periode. Het benodigde onderhoud is in een meerjarenplanning opgenomen. Voor groot onderhoud aan gebouwen is in begroot. Om overlast te voorkomen en uit efficiency overwegingen worden alle onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk gecombineerd uitgevoerd. Financiering (2.2.4) De gemeente leent al lange tijd tegen aanvaardbare risico s geld om alle betalingen te kunnen doen die het uitvoeren van de voorgenomen begroting met zich meebrengt. Het rentepercentage waarmee de gemeente de rentekosten omslaat over de diverse gemeentelijke investeringen, kan worden verlaagd van 4% in 2011 naar 3,75% in In 2012 verwacht de gemeente 40 mln aan geldleningen op te moeten nemen. Het renterisico dat de gemeente loopt door renteschommelingen blijft in 2012 binnen de vastgestelde wettelijke norm. De vlottende schuld blijft binnen het vastgestelde kasgeldlimiet. Door de huidige vrij stabiele renteontwikkeling zijn ook de financiële risico s door misschattingen in het investeringstempo beperkt. Daarnaast zijn de risico s van door de gemeente verstrekte leningen aan woningcorporaties minimaal. De risico s van verstrekte garantstellingen en leningen aan een aantal voorheen tot de gemeente behorende bedrijven zijn afgedekt. Bedrijfsvoering (2.2.5) De ambities uit het Collegeprogramma, het rijksbeleid en (nieuwe) maatschappelijke vraagstukken stellen hoge eisen aan de gemeentelijke bedrijfsvoering. De gemeente bouwt aan een compacte en lenige organisatie waarin mensen samenwerken, ondernemerschap (persoonlijk leiderschap) tonen en vertrouwen in elkaar hebben. Onder het motto Samenwerken in nieuwe tijden werken ambtenaren in 2012 aan de verbetering van de eigen effectiviteit en die van de organisatie met behulp van onder andere projecten als Het Nieuwe Werken, Persoonlijk leiderschap en Burgerschap. 15

16 1 Begroting Samenvatting op hoofdlijnen Om het rendement van procesverbetering verder te verhogen wordt in 2012 de toepassing van leanmanagement doorontwikkeld. Conform de aanbevelingen van de accountant wordt een uniforme werkwijze ingevoerd voor de uitvoering van interne controle. Van de bedrijfsvoeringstaakstelling wordt in mln (van de in totaal 3 mln in deze Collegeperiode) gerealiseerd. In 2012 vragen verder de opzet van het netwerkplein, de overheveling van rijkstaken en de vorming van de Friese regionale uitvoeringsdienst (RUD) om grote aanpassingen in de bedrijfsvoering. Dit alles zal ook leiden tot personele krimp. In relatie hiermee moet alles op alles gezet worden om de werkgelegenheidsgarantie van het vigerende Sociaal Akkoord overeind te houden tot het einde van de looptijd (ultimo 2012). Verbonden partijen (2.2.6) In het algemeen belang neemt de gemeente zowel bestuurlijk als financieel deel in een aantal organisaties, de zogeheten verbonden partijen. De gemeente heeft daarmee grote zeggenschap in bijvoorbeeld BV Sport, Blitsaerd CV/BV, Parkeergarages Leeuwarden/Stichting Parkeergarages en NV Fryslân Milieu. Een aantal beleidsvoornemens met betrekking tot verbonden partijen (de Harmonie, Caparis NV, RUD) zijn al genoemd in de betreffende programma s. Andere voornemens zijn: GEM De Zuidlanden CV/BV: integreren van de administratie van deze in de gemeentelijke administratie; Kenniscampus CV/BV: afronden werkzaamheden Kenniscampus 2 e fase (onder andere aanleg 2 e parkeerhaven en nieuwbouw sporthal) en in gebruik name studentenhuisvesting; Veiligheidsregio Fryslân: bepalen van de brand risico s en te nemen maatregelen per gebied/gemeente, en wijziging organisatie waterongevallenbeheersing; afwaarderen aandelenkapitaal van , door het faillissement van NV Stadsherstel. Grondbeleid (2.2.7) De grondexploitaties van de gemeente hebben te maken met vertragingen door de recessie. Doordat veel van de lopende grondexploitaties aan het einde van hun looptijd zijn en daardoor een voordelige boekwaarde hebben, heeft Leeuwarden het geluk hier nog enkele revenuen uit te ontvangen. Dit geldt niet voor Newtonpark 4 en Businesspark 4. Ook de gronden die Leeuwarden in voorraad heeft, waaronder ook strategische verwervingen, krijgen door vertragingen te maken met oplopende rentelasten en verminderde opbrengsten. Het tempo is zeer laag, de ambities moeten worden bijgesteld. Dit betekent dat Leeuwarden, evenals veel andere gemeenten, op de grondvoorraad af moet boeken. Voor het opvangen van de risico s van grondexploitaties heeft de gemeente een weerstandscapaciteit nodig van minimaal 12,1 mln. De Reserve grondexploitaties bedraagt per 1 januari ,7 mln en lijkt daarmee vooralsnog voldoende om de risico s mee op te vangen. Door de grote onzekerheden als gevolg van de marktomstandigheden wordt afgezien van structurele afdrachten uit de Reserve grondexploitaties aan het SIOF. Strategisch investeringsfonds (2.2.8) Met geld uit het Strategisch investeringsfonds (SIOF) draagt de gemeente bij aan co-gefinancierde strategische projecten, zoals de Haak om Leeuwarden, de University campus Fryslân en de ontwikkeling van het Harmoniekwartier. Door een structurele afname van de jaarlijkse voeding van het fonds dreigt een tekort in het SIOF te ontstaan in 2015 en verder. De bijdrage uit het SIOF aan strategisch projecten zoals WTC Expo en westelijke kantorenhaak, Gebiedsontwikkeling Nieuw Stroomland, Speelmankwartier en Blauwe structuur, is daarmee onzeker geworden. Een herbezinning hierop vindt uiterlijk plaats bij de midterm review van het Collegeprogramma, begin

17 1 Begroting 1.2 Leeswijzer 1.2 Leeswijzer De opbouw van de begroting wordt in belangrijke mate voorgeschreven in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en is als volgt: Figuur 1 Begroting Beleidsbegroting Financiële begroting Programmaplan Paragrafen Overzicht baten en lasten Financiële positie In hoofdstuk 2 staat de beleidsbegroting. De paragrafen aan het begin van dit hoofdstuk geven inzicht in het strategische beleid van de gemeente. Het programmaplan bevat verder 14 te realiseren programma s en het overzicht van algemene dekkingsmiddelen (programma 15). De belangrijkste onderwerpen staan op het voorblad van elk programma: de speerpunten voor het begrotingsjaar; relevante beleidsnota s; wat het mag kosten (raming van baten, lasten, intensiveringen en bezuinigingen). In elk programma staat verder: welke maatschappelijk gewenste toestand (doelstellingen) de gemeente nastreeft; de wijze waarop die bereikt moet worden (prestaties). Indicatoren geven informatie over het al dan niet bereiken van de doelstellingen. Ook vele externe en vaak niet te beïnvloeden factoren spelen daarbij een rol. In de jaarstukken wordt later aangegeven of een bepaald doel bereikt is en welke invloed de prestaties van de gemeente hierop hebben gehad. Onder het kopje Toelichting op de belangrijkste prestaties en speerpunten worden ook relevante nieuwe inzichten in beleid en ombuigingen uit het Collegeprogramma toegelicht. Een totaaloverzicht van (nieuw) beleid en ombuigingen is te vinden in Bijlage B. In afzonderlijke paragrafen staan de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Iedere paragraaf is een dwarsdoorsnede van de voorgaande programma s op het gebied van: lokale heffingen; weerstandsvermogen; onderhoud kapitaalgoederen; financiering; bedrijfsvoering; verbonden partijen; grondbeleid; Strategisch investeringsfonds (SIOF). In hoofdstuk 3 staat de financiële begroting met daarop een toelichting. Het overzicht van baten en lasten staat in paragraaf 3.1. De uiteenzetting van de financiële positie staat in paragraaf

18 2 Beleidsbegroting 2.1 Programmaplan: Stadsvisie en strategische allianties 2 B e l e i d s b e g r o t i n g 2.1 Programmaplan Stadsvisie en strategische allianties Op strategisch gebied worden activiteiten van de gemeente zoveel mogelijk op elkaar afgestemd. Leeuwarden wil in 2012 bestaande strategische allianties verder versterken en meer gaan samenwerken op stads-, regionaal, provinciaal, landsdelig, Europees en internationaal niveau. Stadsvisie In mei 2008 is de Stadsvisie Leeuwarden fier verder! Op weg naar een duurzame stad vastgesteld. De beleidsaandacht is geconcentreerd op de strategisch concepten: werken & ondernemen, kennisstad, tijd voor schoonheid en water. Duurzaamheid is de groene draad door al het beleid. Leeuwarden heeft gekozen voor een nadrukkelijker profilering als hoofdstad van de provincie Fryslân met al haar kenmerken, en als City of watertechnology. Leeuwarden is het centrum van de Stadsregio Leeuwarden: stad en omliggende gemeenten zijn mal en contramal. Bereikbaarheid van de stad via weg en spoor en een voldoende, kwalitatief hoog en gevarieerd aanbod aan woningen zijn belangrijke randvoorwaarden voor de profilering. De Stadsvisie fungeert als in- en extern toetsingskader en inspirerend beleidskader. De Stadsvisie is input geweest voor de samenwerkingsagenda met de provincie en voor het nieuwe regioconvenant voor de Stadsregio Leeuwarden. Samenwerking in de regio In december 2009 is het nieuwe convenant van Leeuwarden met de omliggende gemeenten ondertekend op basis van het visiedocument De kroon van Fryslân. Het visiedocument is bedoeld als kader voor de ruimtelijke, economische en sociale ontwikkeling van de Regio. De speerpunten van de Stadsregio Leeuwarden zijn: 1. bereikbaarheid/cultuur/toerisme/recreatie en voorzieningen; 2. kennis en economie; 3. wonen. Er is in 2011 een ontwikkelkaart opgesteld voor de Stadsregio. Dat is een soort plattegrond met daarop aangegeven de speerpunten, een korte projectbeschrijving en bestuurlijke afspraken. De ontwikkelkaart gaat dienen als agenda voor de Stadsregio en als bouwsteen voor de nog door de provincie te ontwikkelen streekagenda Noordwest Fryslân. Samenwerking tussen gemeenten Leeuwarden staat positief-kritisch tegenover het proces van bestuurlijke herindeling in Fryslân. Gehecht wordt aan een open proces waarbij de belangen van de inwoners centraal staan; voor hen moeten voordelen zichtbaar zijn. Vanuit dat standpunt heeft het college van B&W gereageerd op het besluit van de gemeenteraad van Boarnsterhim om de gemeente op te heffen en delen van de gemeente bij andere gemeenten te voegen. Zoals het er nu naar uit ziet zal het noordelijk deel van Boarnsterhim vanaf 2014 bij Leeuwarden worden gevoegd. Leeuwarden kiest daarnaast vooralsnog voor de lijn van intensivering van de inhoudelijke samenwerking met andere gemeenten -al of niet aangrenzend- om Leeuwarden te versterken in het belang van de hele regio. Stedennetwerk Vanaf 2010 is het grote stedenbeleid gedecentraliseerd. Er is alleen nog een meerjarenontwikkelingsprogramma in het kader van de stedelijke vernieuwing (ISV). Het netwerk van steden richt zich nu op kennisdeling en lobby. Burgemeester Crone is lid van het Dagelijks Bestuur van dit netwerk. Samenwerking met provincie Fryslân In 2010 is door provincie en gemeente de Samenwerkingsagenda vastgesteld, voor een periode van 10 jaar ( ). De agenda bevat een vijftal grote projecten, waarvan realisatie zowel door provincie als stad in 18

19 2 Beleidsbegroting 2.1 Programmaplan: Stadsvisie en strategische allianties beider belang wordt geacht. Deze projecten zijn als prioritair opgenomen in het Collegeprogramma Doorpakken in nieuwe tijden en in het Coalitieakkoord van Gedeputeerde Staten (GS) provincie Fryslân De projecten zijn: ontwikkeling van een Watercampus nabij de Oostergoweg; de ontwikkeling van Nieuw Stroomland als een gebied waar innovaties in de landbouw, duurzaamheid en energie worden gecombineerd en op hun toepasbaarheid onderzocht; ontwikkeling van het gebied rond WTC/Expo en Lange Markstraat en omgeving; Universiteitscampus Fryslân als vehikel voor universitair onderwijs gecentreerd rond de Friese hotspots; Culturele Hoofdstad van Europa. De daadwerkelijke verdeling van de bijdrage in de kosten wordt per (onderdeel van een) project, in onderling overleg en na behandeling in de colleges van B&W en GS vastgesteld. De samenwerking tussen hoofdstad en provincie krijgt op deze wijze verder gestalte. Samenwerking op landsdelig niveau (SNN) Leeuwarden participeert in het Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN) om te lobbyen voor Europese middelen voor regionaal beleid. Het SNN is opgebouwd en gegroeid in een tijd dat er behoorlijke budgetten uit Brussel (en Den Haag) beschikbaar waren. Alleen door gezamenlijk optrekken van de drie noordelijke provincies waren deze budgetten binnen te halen. In de komende periode (vanaf 2011 Ministerie EZ en na 2013 Brussel) zal er veel minder geld beschikbaar zijn. Daarom worden taken en organisatie van het SNN heroverwogen. Noordelijke samenwerking is nodig om voldoende schaal te hebben voor belangenbehartiging op nationaal en Europees niveau. Economie & kennis, innovatie, duurzaamheid en veiligheid, blijven belangrijke thema s. Steden spelen daarin een sleutelrol. Maar daarnaast zijn ook onderwijs/onderzoek en bedrijfsleven partners die niet kunnen ontbreken. Noordelijke samenwerking zal meer op basis van convergentie van belangen en mogelijkheden georganiseerd kunnen worden. Dat kan flexibeler, met andere trekkers en andere rolverdeling. Het komende jaar zullen gedachten hieromtrent verder uitgewerkt worden waarbij ook de rol en positie van de vier grote steden in het noorden aan de orde zal komen. Leeuwarden in Europa en internationaal In maart 2011 is de nota Leeuwarden internationaal vastgesteld. In het nieuwe beleidskader wordt de economische invalshoek centraal gesteld voor het aangaan van internationale contacten en activiteiten. De speerpunten watertechnologie, duurzame energie, agribusiness, financiële dienstverlening, toerisme, en multimedia staan in principe centraal. Met de stakeholders uit de stad (bedrijfsleven, kennisinstellingen) is regelmatig overleg over welke (faciliterende) rol de gemeente kan spelen in het bereiken van strategische doelen. Tot en met 2014 wordt de vriendschapsband met Liyang voortgezet. Deze samenwerking is ter ondersteuning van het Leeuwarder/Friese bedrijfsleven dat daardoor toegang heeft tot het bedrijfsleven van Liyang. Er wordt ingezet op deelname aan Europese projecten waarbij het eigen gemeentelijk beleid uitgangspunt is en kosten en baten kritisch worden afgewogen. Hierbij gaat het zowel om kennisuitwisseling als het benutten van subsidiefondsen. Het lidmaatschap van Eurotowns (netwerkorganisatie van circa 25 middelgrote Europese steden) wordt heroverwogen. Met het oog op het benutten van kansen voor subsidiemogelijkheden wordt de samenwerking met de provincie Fryslân voortgezet. 19

20 2 Beleidsbegroting 2.1 Programmaplan: Meerjarenprogramma Infrastructuur Meerjarenprogramma Infrastructuur (MPI) In deze paragraaf staat in welke maatregelen op het gebied van verkeer en vervoer de gemeente investeert. Er wordt ook inzicht gegeven in de investeringen die in de infrastructuur gedaan worden in de grondexploitatiegebieden a Kaders Een goede bereikbaarheid van Leeuwarden is essentieel voor de verdere ontwikkeling van de stad. Bij bereikbaarheid gaat het om verschillende vervoerswijzen. Niet alleen de automobilist is belangrijk, ook de fietser en de gebruiker van het openbaar vervoer moet zich in Leeuwarden snel, comfortabel en veilig kunnen verplaatsen. Hiervoor zijn investeringen in de infrastructuur noodzakelijk. De afgelopen jaren zijn met rijk en provincie afspraken gemaakt over dergelijke investeringen. Centraal daarbij staat het Programma Bereikbaarheid Leeuwarden (PBL). In dit programma is de investeringsopgave voor de komende jaren opgenomen. Dit programma is gebaseerd op het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan en de hieruit voortgekomen uitwerkingsplannen. Niet alleen de hoofdinfrastructuur rondom Leeuwarden wordt de komende jaren verbeterd, ook in de stad zelf worden aan de stadsring verbeteringen doorgevoerd. Een deel van de dekking van het gemeentelijk aandeel in deze investeringen wordt gevonden in de jaarlijkse Stelpost infrastructuur. In het Meerjarenprogramma Infrastructuur (MPI) wordt een nadere prioritering gegeven van deze gemeentelijke middelen ten behoeve van maatregelen op het gebied van verkeer en vervoer. Het MPI geeft ook inzicht in de investeringen die op het gebied van infrastructuur gedaan worden in de grondexploitatiegebieden. In het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan zijn de kaders vastgelegd voor het gemeentelijk rioleringsbeleid. Dit beleid heeft tot doel een duurzame bescherming van de volksgezondheid te bieden, de handhaving van een goede leefomgeving en een duurzame bescherming van natuur en milieu. Op basis van deze doelen is het beleid onder de verschillende zorgplichten voor het afvalwater, regenwater en grondwater uitgewerkt. Het uitvoeringsprogramma rioleringen, zoals dit is opgenomen in het MPI, is gebaseerd op het GRP. Aan de hand van onder meer uitgevoerde inspecties wordt het uitvoeringsprogramma jaarlijks geactualiseerd. Voor maatregelen in de dorpen zijn voor de komende jaren extra middelen gereserveerd. De inzet van deze middelen is in overleg met de verenigingen van dorpsbelang tot stand gekomen, waarbij de Dorpennota als uitgangspunt is gehanteerd b Uitvoering infrastructurele werkzaamheden in 2012 Bijlage D Meerjarenprogramma Infrastructuur (I) geeft een overzicht van de infrastructurele maatregelen die in 2012 worden voorbereid dan wel worden uitgevoerd. Verder is in deze bijlage aangegeven op welke wijze de kosten worden gedekt. In tabel 1 staan in het kort de voorgestelde maatregelen. Tabel 1 Maatregel Omschrijving Grondexploitatiegebieden: Binnenstedelijk gebied: Vrijheidswijk-Tolhuis Afronden bouwrijp maken en start woonrijp maken Vrijheidswijk-Centrumgebied Afronden riolering en watergoot, herinrichten diverse straten Uitbreidingsgebieden: Wirdum Hikkemieden Wytgaard De Zuidlanden Blitsaerd Restant bouwrijp maken 1 e fase Bouwrijp maken 2 e fase, ophogen en voorbelasten weg Woonrijp maken diverse fasen Techum Bouwrijp maken fase 1 Jabikswoude Start bouwrijp maken Wiarda Woonrijp maken plandeel A afhankelijk van verkoop kavels en woningen 20

Lange termijn agenda voor de gemeenteraad periode 2011-2014

Lange termijn agenda voor de gemeenteraad periode 2011-2014 Lange termijn agenda voor de gemeenteraad periode -2014 Eerste periode 2013 Planning Portefeuille November 2013 Notitie Verkeersveiligheid 4 e kwartaal 2012 Koster SOB/ROI Informerende brief naar de raad

Nadere informatie

Begroting 2013 gemeente Leeuwarden

Begroting 2013 gemeente Leeuwarden September 2012 I n h o u d s o p g a v e b e g r o t i n g 2 0 1 3 Inhoudsopgave 1 Samenstelling bestuur 3 Hoofdstuk 1 Begroting 2013 1.1 Samenvatting op hoofdlijnen 5 1.2 Leeswijzer 13 Hoofdstuk 2 2.1

Nadere informatie

Begroting 2014 Oktober 2013

Begroting 2014 Oktober 2013 Begroting 2014 Oktober 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave begroting 2014 Inhoudsopgave 3 Samenstelling bestuur 5 Hoofdstuk 1 Begroting 2014 1.1 Samenvatting op hoofdlijnen 7 1.2 Leeswijzer 15 Hoofdstuk

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013 Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem Jaarverslag en jaarrekening 2013 Algemeen: P&C cyclus Algemeen: verantwoording Terugkijken Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP Wijnen, Peter FIN S3 RAD: RAD131106 2013-11-06T00:00:00+01:00 BW: BW131001 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 6 november 2013 Portefeuillehouder : J.M. Cardinaal Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

1.10 Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

1.10 Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 1.10 Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Portefeuillehouder: mevrouw J.A. de Vries Baten en lasten Bedragen x 1.000 Realisatie 2011 2012 2013 2014 2015 2016 - Baten 10.1 Provinciefonds

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

i^v RAADSINFORMATIEBRIEF

i^v RAADSINFORMATIEBRIEF i^v gemeente WOERDEN Van: college van burgemeester en wethouders Datum: 1 november 211 Portefeuillehouder(s): B. Duindam Portefeuille(s): Financiën Contactpersoon: Ivonne Mellema-Moor Tel.nr.: 843 E-mailadres:

Nadere informatie

Bijlagen 1 Voorjaarsnota

Bijlagen 1 Voorjaarsnota Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Voorjaarsnota 2012 Datum voorstel 10 april 2012 Datum raadsvergadering 15 mei 2012 Bijlagen 1 Voorjaarsnota Ter inzage Aan de gemeenteraad, 0. Samenvatting De voorjaarsnota

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden.

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & VOORSTEL AAN DE RAAD Van: R.C. Ouwerkerk Tel.nr.: 8856 Nummer: 14A.00661 Datum: 5 september 2014 Team: Concernzaken Tekenstukken: Ja Bijlagen: 2 Afschrift aan:

Nadere informatie

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis Opgesteld door het Dagelijks Bestuur te Woerden d.d. 3 juli 2013 Vastgesteld door het Algemeen Bestuur d.d. 3 juli 2013 Carrosserieweg

Nadere informatie

Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015).

Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015). Convenant betreffende een financiële impuls ten behoeve van de Kwaliteitssprong Rotterdam Zuid (2012-2015). - Preambule - Partijen, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, handelend

Nadere informatie

2012 actuele begroting op 31-12-12

2012 actuele begroting op 31-12-12 WMO 4 e berap Bestuurlijke samenvatting Landelijke ontwikkelingen bij de overheid hebben in voor nogal wat wijzigingen, maar ook onzekerheid gezorgd. Zo werd besloten dat de overgang van Begeleiding naar

Nadere informatie

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001

BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002. d.d. 11-07-2001 BIJDRAGE CONCERN AAN DEEL 3 BELEIDSBEGROTING 2002 d.d. 11-07-2001 1. Productgroepnummer: 0001 3. Productgroepnaam: Financieringsmiddelen Het betreft een verzameling van mogelijke financieringsmiddelen,

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565

RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565 RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565 DATUM 30 juni 2014 AGENDAPUNT 6 ONDERWERP Jaarstukken 2013 en begroting 2015 GGD INLEIDING De Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) heeft onlangs de

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Afsluitend krediet woonrijpmaken Monacopad

Nota van B&W. Onderwerp Afsluitend krediet woonrijpmaken Monacopad Onderwerp Afsluitend krediet woonrijpmaken Monacopad Nota van B&W Portefeuille J. Nieuwenburg Auteur Mevr. I.M.C. Vlugt Telefoon 5113679 E-mail: i.vlugt@haarlem.nl SO/PM Reg.nr. 226228 Te kopiëren: A,B,C,D

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

Bij de prioritering hebben de volgende overwegingen een belangrijke rol gespeeld:

Bij de prioritering hebben de volgende overwegingen een belangrijke rol gespeeld: 4 UITVOERING 4. Meerjaren uitvoeringsprogramma Bijgaand treft u het Meerjaren UitvoeringsProgramma (MUP) 0-05 voor de gemeente Brunssum aan. Het MUP is onderverdeeld in ACTIES (niet infrastructureel) en

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact J. van Kranenburg T 070-441 80 85 j.van.kranenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Accommodatiebeleid Maatschappelijk Vastgoed In stand houden en ontwikkelen van maatschappelijk vastgoed die de sociale infrastructuur versterkt, gekoppeld aan een optimale spreiding

Nadere informatie

Informatienota KENNISNEMEN VAN: Neerijnen

Informatienota KENNISNEMEN VAN: Neerijnen Datum : 16 december 2013 Van : College Bijlagen : Onderwerp : Financiën Kulturhus Haaften Zaak- / Docnummer : 06/09892 KENNISNEMEN VAN: Financiële tussenstand Kulturhus Haaften Inleiding Op 11 februari

Nadere informatie

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 juli 2011: sector Inwonerszaken, team Openbare Orde, Welzijn en Onderwijs 1 Inleiding Voor u ligt de startnotitie beleidsplan Wet Maatschappelijke

Nadere informatie

- - - } Cultuur leeft en wordt beleefd, actief én passief A B Een culturele infrastructuur die past bij de identiteit van een culturele hoofdstad C D Een bruisende binnenstad

Nadere informatie

Alternatieve begroting 2014

Alternatieve begroting 2014 Alternatieve begroting 2014 GroenLinks Rotterdam kiest ervoor om in economisch lastige tijden te blijven investeren in de stad. Dat doen we door meer geld uit te trekken voor bijvoorbeeld onderwijs, het

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille.

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 12BST02184 Beslisdatum B&W Dossiernummer RaadsvoorstelMeerjaren Investeringsprogramma 2013 na MKBA Inleiding De gemeente Eindhoven wil blijvend investeren in

Nadere informatie

Burgemeester en Wethouders

Burgemeester en Wethouders Burgemeester en Wethouders Retouradres: Postbus 9100, 2300 PC Leiden Aan de Gemeenteraad van Leiden Gemeente Leiden Bezoekadres Stadhuis Stadhuisplein 1 Postadres Postbus 9100 2300 PC Leiden Telefoon 071-5165165

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Datum Raadsvergadering: Bestuurlijk hoofdthema: Programma F Middelen en Economie BBVnummer: 134653 Raadsvoorstel: 134948 Portefeuillehouder: Bert Euser Onderwerp 2e Tussenrapportage

Nadere informatie

Kom kijken hoe wij het maken 24 mei 2014 van 10-16 uur

Kom kijken hoe wij het maken 24 mei 2014 van 10-16 uur UITNODIGING DAG VAN DE BOUW OP ZATERDAG 24 MEI WILT U MEER INFORMATIE? KIJK OP WWW.DAGVANDEBOUW.NL APRIL 2014 Kom kijken hoe wij het maken 24 mei 2014 van 10-16 uur Op zaterdag 24 mei is het weer zover,

Nadere informatie

Raads informatiebrief (Sociaal-Economische pijler)

Raads informatiebrief (Sociaal-Economische pijler) gemeente Eindhoven Raadsnummer 04.R94O.OOI Inboeknummer o4toooyss Classificatienummer 43I.6oy Dossiernurnmer sp juli aoo4 Raads informatiebrief (Sociaal-Economische pijler) Betreft evaluatie en ontwikkelingen

Nadere informatie

Werken aan een Duurzame Toekomst

Werken aan een Duurzame Toekomst 2 Werken aan een Duurzame Toekomst Sterk, Sociaal, Solide./> F/x \:.i t / /\ GROENUMIlffi n NUMEGEN IJ W PARTIJ VAN DE ARBEID Nijmegen -^S ^ &...^(i** Perspectiefnota 22-25 Amendement GroenLinks, PvdA

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012

Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012 Raadsinformatiebrief B&W vergadering 23 oktober 2012 Steller : J. Bosma Telefoonnummer: (0343) 565839 E-mailadres : jan.bosma@heuvelrug.nl Onderwerp : Voortgang haalbaarheidsonderzoek gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Programmabegroting 2007

Programmabegroting 2007 Programmabegroting 2007 september 2006 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave: 1 PROGRAMMABEGROTING 2007, HOOFDLIJNEN... 5 1.1 Hoofdlijnen... 5 1.2 Leeswijzer... 7 2 BELEIDSBEGROTING... 9 2.1 Programmaplan... 9

Nadere informatie

Financiën Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Concern Financiën. Ons kenmerk FA20/13.0012907. Datum uw brief

Financiën Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Concern Financiën. Ons kenmerk FA20/13.0012907. Datum uw brief Ingekomen stuk D5 (PA 13 november 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Ondertekening Retaildeal

Ondertekening Retaildeal Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Ondertekening Retaildeal Programma Economie & Werk BW-nummer Portefeuillehouder B. van Hees Samenvatting Minister Kamp wil met 50 gemeenten een Retaildeal sluiten, om

Nadere informatie

Financiële begroting 2015 samengevat

Financiële begroting 2015 samengevat Financiële begroting 2015 samengevat Begrotingscyclus Het beleid en de financiën van de provincie komen op een aantal momenten in het jaar provinciebreed aan de orde. Dit wordt ook wel de begrotings- of

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

*Z001F59E44 9* Leiderdorp, 16 september 2014. Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018

*Z001F59E44 9* Leiderdorp, 16 september 2014. Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018 Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018 Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Leiderdorp, 16 september 2014 Aan de raad. Beslispunten 1. Akkoord gaan met

Nadere informatie

Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012. Voorzitter,

Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012. Voorzitter, Politieke bijdrage fractie PvdA begroting 2012 Voorzitter, In uw inleidende tekst geeft u aan dat zich niet wil laten gijzelen door het rijksbeleid en de daarbij behorende bezuinigingen. U wilt nu duidelijkheid

Nadere informatie

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Vaststelling jaarstukken 2013 Datum voorstel 29 april 2014 Datum raadsvergadering 10 juni 2014 Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Ter inzage

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Begrotingswijziging 2008 verzelfstandiging sport- en recreatieaccomodaties. Bestuurlijke context.

Nota van B&W. Onderwerp Begrotingswijziging 2008 verzelfstandiging sport- en recreatieaccomodaties. Bestuurlijke context. Nota van B&W Onderwerp Begrotingswijziging 2008 verzelfstandiging sport- en recreatieaccomodaties Portefeuille C. van Velzen Auteur M.A. Heringa Telefoon 023-5113298 E-mail: mheringa@haarlem.nl CS/CF Reg.nr.

Nadere informatie

2011/ Raadscommissie AZ

2011/ Raadscommissie AZ RAADSVOORSTEL Onderhoud gemeentelijke eigendommen 2012 2016. 2011/ Raadscommissie AZ Auteur: Jan van den Hurk E-mail: j.hurk@uden.nl Raadscommissie PZ Raadscommissie REO Afdeling: Middelen Afd.hoofd: Claus

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren:

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren: Nota voor : vergadering Algemeen Bestuur Datum : 19 december 2012 Onderwerp : Uitgangspunten begroting 2014 en planning besluitvorming Agendapunt : 5 Kenmerk : AB/1224 Bijlage: Planning en controlcyclus

Nadere informatie

Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010

Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010 Voorbeeld Startnotitie Behorend bij Kernbeleid Veiligheid 3.0 d.d. september 2010 Ter toelichting: Deze startnotitie vormde het statschot voor integraal veiligheidsbeleid voor de periode 2011-2014 1 Startnotitie

Nadere informatie

Kredietaanvraag programmamanagement Waarderpolder. Aan de Raad der gemeente Haarlem

Kredietaanvraag programmamanagement Waarderpolder. Aan de Raad der gemeente Haarlem Raadsstuk B&W datum Sector/Afd Reg.nr(s) Onderwerp 241/2007 6 november 2007 SO/bd 2007/145135 Kredietaanvraag programmamanagement Waarderpolder Aan de Raad der gemeente Haarlem Inleiding Het bedrijvenpark

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Begrotingsruimte primitieve begroting 2015. Subtotaal 1 27.000 (248.000) (248.000) (248.000)

Begrotingsruimte primitieve begroting 2015. Subtotaal 1 27.000 (248.000) (248.000) (248.000) Begrotingsruimte primitieve begroting 2015 Dekkingsmiddelen Stand nieuw beleid volgens primitieve begroting 2015 27.000 (248.000) (248.000) (248.000) stand primitieve begroting 2015 Subtotaal 1 27.000

Nadere informatie

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard

a a o~co zo1~ provincie HOLLAND ZUID Gedeputeerde Staten 11 DECEMBER 2014 Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Gemeente Molenwaard 11 DECEMBER 2014 De raad van de gemeente MOLENWAARD Postbus 5 2970 AA BLESKENSGRAAF Gemeente Molenwaard N OW N Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact A. van den Berg

Nadere informatie

Bestuursrapportage 2014 24-06-2014. Michel Tromp

Bestuursrapportage 2014 24-06-2014. Michel Tromp Bestuursrapportage 2014 24-06-2014 Michel Tromp Agenda 1. Opzet 2. Realisatie beleid en voortgang projecten 3. Nieuwe ontwikkelingen 4. Financiële ontwikkelingen 5. Risico s 1. Opzet Opzet - Waarom? Tussentijds

Nadere informatie

P R O V 1 N su È F R VS l! Ä N. Doe. nr.: Class, nr. * Ingek.: AfdelirrT. Beh. door; Afd. Hoofd AWB.. weken. voor kenn isg. aangenomen/tel.

P R O V 1 N su È F R VS l! Ä N. Doe. nr.: Class, nr. * Ingek.: AfdelirrT. Beh. door; Afd. Hoofd AWB.. weken. voor kenn isg. aangenomen/tel. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Gedeputeerde Staten van Fryslan Postbus 20120 8900 HM LEEUWARDEN Datum 18 december 2014 Betreft Begroting

Nadere informatie

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 RAADSVOORSTEL Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9 Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 Portefeuillehouder: College datum: 6 mei 2009 Samengevat voorstel 1. Het jaarverslag 2008

Nadere informatie

Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor om de verbeterde kaderbrief 2014 vast te stellen.

Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor om de verbeterde kaderbrief 2014 vast te stellen. Rotterdam, 8 juli 2014 Aan de Gemeenteraad Onderwerp: Verbeterde Kaderbrief 2014 Gevraagd besluit: Samenvattend stellen wij u voor om de verbeterde kaderbrief 2014 vast te stellen. Op welke gronden deze

Nadere informatie

dhr. J. Ophoff - Financiën 1. Bestuur

dhr. J. Ophoff - Financiën 1. Bestuur RAADSVOORSTEL status: B Agendapunt: 14 Onderwerp: Wavin-gelden Commissie: 30-1-, nr. 5 Raadsvoorstel: 7-2-, nr. 132 Portefeuillehouder : Beleidsterrein: Programma: dhr. J. Ophoff - Financiën 1. Bestuur

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 agendapunt 5. Aan: De Gemeenteraad. Vries, Behandelend ambtenaar: mevr. M.T. Jonker Doorkiesnummer: 0592-266 979

Raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 agendapunt 5. Aan: De Gemeenteraad. Vries, Behandelend ambtenaar: mevr. M.T. Jonker Doorkiesnummer: 0592-266 979 Raadsvergadering d.d. 28 mei 213 agendapunt 5 Aan: De Gemeenteraad Vries, Portefeuillehouder: dhr. J.E. de Graaf Behandelend ambtenaar: mevr. M.T. Jonker Doorkiesnummer: 592-266 979 E-mail adres: m.jonker@tynaarlo.nl

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Vergadering: 18 maart 2013

Aan de gemeenteraad Vergadering: 18 maart 2013 Aan de gemeenteraad Vergadering: 18 maart 2013 Nummer: 17A Tubbergen, 8 maart 2013 Onderwerp: Onderhoud schoolgebouwen 2013. Samenvatting raadsvoorstel: Op basis van de onderwijswetgeving is de gemeente

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Leeuwarden/Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018 Informatiebijeenkomst. 30 november 2011

Leeuwarden/Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018 Informatiebijeenkomst. 30 november 2011 Leeuwarden/Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018 Informatiebijeenkomst 30 november 2011 Inleiding Jocco Eijssen Programmamanager Culturele hoofdstad 2018 Programma Filmpje Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018

Nadere informatie

Financiële vertaling Profiel provincies

Financiële vertaling Profiel provincies Financiële vertaling Profiel provincies De provincies leveren al een forse bijdrage aan het op orde brengen van de overheidsfinanciën. In de periode 2008-2011 wordt jaarlijks 200 miljoen euro bijgedragen

Nadere informatie

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog Notitie Financieel Kader 2016-2019 Schiermonnikoog Voorwoord Hierbij leggen wij de laatste Notitie Financieel Kader uit deze collegeperiode aan u voor. Het meerjarenbeeld blijft is positief in alle jaarschijven

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 4. Doetinchem, 6 juni 2012 ALDUS VASTGESTELD 14 JUNI 2012. Krediet oostelijke randweg en aanpassing Ondernemingsweg

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 4. Doetinchem, 6 juni 2012 ALDUS VASTGESTELD 14 JUNI 2012. Krediet oostelijke randweg en aanpassing Ondernemingsweg Aan de raad AGENDAPUNT NR. 4 ALDUS VASTGESTELD 14 JUNI 2012 Krediet oostelijke randweg en aanpassing Ondernemingsweg Voorstel: 1. Een krediet van 24.250.000,- beschikbaar stellen voor aanleg van de oostelijke

Nadere informatie

Financiële vertaling Bestuursakkoord

Financiële vertaling Bestuursakkoord Financiële vertaling Bestuursakkoord In deze notitie geven we inzicht in de financiële vertaling van het Bestuursakkoord. Dat doen we per onderdeel van het Bestuursakkoord. En dat doen we door per onderdeel

Nadere informatie

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control Grip op Financiën 13 januari 2015 Sector Control Opbouw presentatie Inzicht in ontwikkeling leningenportefeuille en rente Normenkader van de gemeente Eindhoven Beheersmaatregelen Huidige leningenportefeuille

Nadere informatie

Begrotingswijziging Provinciale Staten Behandeling bij jaarstukken 2012

Begrotingswijziging Provinciale Staten Behandeling bij jaarstukken 2012 Begrotingswijziging Provinciale Staten Behandeling bij jaarstukken 2012 Programma: 6. Economie, toerisme en recreatie Onderwerp : Stimulering werkgelegenheid jongeren Toelichting: Door de economische recessie

Nadere informatie

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET)

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) BOB 14/001 BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Per 1 januari 2015 worden de volgende taken vanuit het rijk naar de gemeenten gedecentraliseerd:

Nadere informatie

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 28mei 1 OPSTELLER VOORSTEL: M. Gorter AFDELING: Openbare Werken PORTEFEUILLEHOUDER: R.J. Boersma. Agendapunt: No. /'05 Dokkum, 15 april 2009 ONDERWERP: Overdracht

Nadere informatie

Onderwerp : Dekking afwikkeling Meerplein

Onderwerp : Dekking afwikkeling Meerplein Raadsvoorstel *Z02CFE5B97C* Aan de raad Documentnummer : INT-16-27003 Afdeling : Bedrijfsvoering Onderwerp : Dekking afwikkeling Meerplein Inleiding Op 17 april 2009 heeft de gemeente met de VoF Meerplein,

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend

2 raadsinformatiebrief inzake uitwerking paragraaf 10 van de conceptbegroting 2014 Economisch stimulerend en Sociaal verbindend uw nummer uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. 2013/UIT/54728 24 oktober 2013 2 9 OKT. 2013 AAN de voorzitter van de gemeenteraad bijlage(n) betreffende

Nadere informatie

OXT.?W III III MUI MUI INI II 13.017609. Advies B&W. Beslissing. Bespreken. Burgemeester Gelok. Registratienummer

OXT.?W III III MUI MUI INI II 13.017609. Advies B&W. Beslissing. Bespreken. Burgemeester Gelok. Registratienummer Advies B&W B&W Registratienummer 2 2 OXT.?W Beslissing Burgemeester Gelok Raadsinformatiebijeenkomst 7 november 203 Secretaris Van den Berge Gemeenteraadsbijeenkomst n.v.t. Wethouder Schenk T Bespreken

Nadere informatie

Commissie: Samen leven 9 juni 2016. Gemeenteraad: 30 juni 2016

Commissie: Samen leven 9 juni 2016. Gemeenteraad: 30 juni 2016 Raadsvoorstel Onderwerp: Tijdelijke huisvesting Vergunninghouders Commissie: Samen leven 9 juni 2016 BBVnr: 1084300 Portefeuillehouder: Mevr. T. Keuzenkamp e-mailadres opsteller: b.monsma@bar-organisatie.nl

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

VVP 2005 VVP 2005 VVP 2005. De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort

VVP 2005 VVP 2005 VVP 2005. De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort 4 4 De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort Bereikbaar en bewegen Voorwoord van H. Brink, Wethouder verkeer gemeente Amersfoort Hoe houden we Amersfoort bereikbaar

Nadere informatie

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Raadsvoorstel Agendapunt: 16 Onderwerp risicomanagement grondexploitaties Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Utrecht Vernieuwt - Krachtwijken Verbetering van de woon- en leefsituatie van een aantal buurten in Utrecht, de Krachtwijken in het bijzonder: Kanaleneiland, Overvecht, Ondiep, Zuilen-Oost

Nadere informatie

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel *Z01633AB306* documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel Onderwerp : Jaarrekening 2015 en begroting 2017 ODBN Datum college : 21 juni 2016 Portefeuillehouder : G.M.P. Stoffels Afdeling

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject Aan de Gemeenteraad Raad Status 26 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp Beschikbaar stellen krediet IBAproject Punt no. 15b Korte toelichting Het voorstel dat voor u ligt is gebaseerd op de uitkomsten van

Nadere informatie

uw brief van: ons kenmerk: bijlage(n): datum: 14.3004216 2 12 juni 2014

uw brief van: ons kenmerk: bijlage(n): datum: 14.3004216 2 12 juni 2014 Gemeenteraad Heerenveen uw brief van: ons kenmerk: bijlage(n): datum: 14.3004216 2 12 juni 2014 Onderwerp: Geachte raad, Graag willen wij u onze zienswijze geven op de financiële rapportages die wij van

Nadere informatie

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar:

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar: Advies aan burgemeester en wethouders gemeente Simpelveld Datum advies: 6 mei 2015 Financiële consequenties: Afdeling: Bedrijfsvoering Zaakkenmerk: 47584 Openbare besluitenlijst: ja Behandelend ambtenaar:

Nadere informatie

Raadsmededeling - openbaar

Raadsmededeling - openbaar Raadsmededeling - openbaar Nummer : 7/2011 Datum : 4 januari 2011 B&W datum : 11 januari 2011 Portefeuillehouder : H.J. Rijks Onderwerp : Vragen GB over zorg Aanleiding Op 23 december 2010 heeft de fractie

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 10 mei 2012 Agendapuntnummer : VIII, punt 6 Besluitnummer : 389 Portefeuillehouder : Wethouder Mirjam Pauwels Aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma Decentralisaties.

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 22 december 2011

ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 22 december 2011 1 ONTWERP-RAADSVOORSTEL VAN BenW AAN DE RAAD VOOR 22 december 2011 OPSTELLER VOORSTEL: J. Wiffers AFDELING: Ontwikkeling PORTEFEUILLEHOUDER: M. Waanders Agendapunt: No. /'11 Dokkum, 15 november 2011 ONDERWERP:

Nadere informatie

Begroting 2015 en meerjarenraming 2016-2018

Begroting 2015 en meerjarenraming 2016-2018 1 VALKENBURG AAN DE GEUL Begroting 2015 en meerjarenraming 20162018 Een analyse 11 november 2014 2 D66 heeft in de vergadering van de raadscommissie EFTR (29 oktober 2014) aangegeven tevreden te zijn over

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND , 8 a ^ gemeente Roermond VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 19 december 2013 datum/agendapunt B&Wvergadering: 070114/201 afdeling: Kabinet en Communicatie

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst op 20 mei over Samenwerkingsagenda gemeen te Leeuwarden en provincie Fryslân Lwd. KH18

Informatiebijeenkomst op 20 mei over Samenwerkingsagenda gemeen te Leeuwarden en provincie Fryslân Lwd. KH18 provinsje fryslân provincie fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 b 1 Provinciale Staten van Fryslân www.fryslan.nl provincie@fryslan.nl

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en wethouders van de 27 Friese gemeenten

Aan het college van burgemeester en wethouders van de 27 Friese gemeenten Aan het college van burgemeester en wethouders van de 27 Friese gemeenten Onderwerp Aanpak decentralisaties Sociaal Domein en rol VFG Kenmerk 13.027 Contact J. Holwerda, 058-2334051, jholwerda@vfg-fryslan.nl

Nadere informatie

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel GEMEENTE SCHERPENZEEL Raadsvoorstel Datum voorstel : 18 augustus 2015 Raadsvergadering : 29 september 2015 Agendapunt : Bijlage(n) : 8 Kenmerk : Portefeuille : wethouder H.J.C. Vreeswijk Behandeld door:

Nadere informatie

Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling

Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling Statenvoorstel P r o v i n c i e F l e v o l a n d Statenvoorstel *450788* Aan: Provinciale Staten Onderwerp: De 10e wijziging van de begroting 2006 van de provincie Flevoland en de beschikbaarstelling

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.2

RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.2 RAADSVOORSTEL Agendanummer 9.2 Raadsvergadering van 25 februari 2010 Onderwerp: Uitbreiding personele capaciteiten in verband met verwezenlijking van de activiteiten en taken in het kader van de rioleringszorg

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie