TRAINEN IS EEN VAK HOE? ZO! Een vernieuwend boek over training geven. René Kuiper

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TRAINEN IS EEN VAK HOE? ZO! Een vernieuwend boek over training geven. René Kuiper"

Transcriptie

1 TRAINEN IS EEN VAK HOE? ZO! Een vernieuwend boek over training geven René Kuiper

2

3 Trainen is niet alleen maar trainen. Het is ook steeds weer verder leren.

4

5 Inhoud Inleiding blz 7 Attitude van de trainer blz 11 In dit hoofdstuk behandelen we de innerlijke houding die je als trainer kunt hebben. Ben je instructeur, leraar, trainer? Wat kun jij in je innerlijke houding doen om het leerproces van de cursist te bevorderen? We behandelen de begrippen sponsoring en congruentie. Ook besteden we aandacht aan de nieuwsgierige trainer en de experimenterende trainer. Principes in training blz 29 Wat maakt jou als trainer uniek? Iedere trainer hanteert een aantal principes, leidende uitgangspunten in zijn training. Op basis van jouw principes wordt jouw eigen stijl gevormd en onderscheid jij je van andere trainers die hetzelfde vak uitoefenen. De opbouw van je training blz 43 Hier maken we een vertaling van de klassieke leerstijlen naar het praktische gebruik daarvan in trainingen. Ook behandelen we de inductieve en de de - ductieve manier waarop je je informatie aan de cursist kunt aanbieden en welk effect dat heeft. Verder gaan we de kracht van het gebruiken van metaforen beschrijven. Ook staan we stil bij de vraag: Wat behandel je eerst in je training en wat daarna? En we behandelen het onderdeel oefeningen. Presenteren blz 79 In dit hoofdstuk concentreren we ons op de presentatie van de training. Het start met hoe we onze gebaren, onze lichaamshouding en onze woorden kunnen inzetten. Ook behandelen we het vergroten van ons waarnemingsvermogen, de energie van de trainer, de onderlinge projectie van trainer en cursist, de manier waarop we met vragen en antwoorden kunnen omgaan, hoe we kunnen navigeren in deelrondes en hoe we met feedback kunnen omgaan. Interessante literatuur blz

6

7 Om te beginnen Inleiding Veel trainers ervaren het geven van training op het gebied van persoonlijke groei en ontwikkeling als een roeping, een bezieling. Tegelijkertijd is trainen ook een vaardigheid, met name een communicatievaardigheid. Trainen is ouderwets handwerk en is te leren. In alle jaren dat ik nu trainingen geef wordt het mij steeds duidelijker waar het echt om gaat. De ingrediënten zijn: - Werken vanuit een krachtige persoonlijke missie - In contact zijn met jezelf en met de cursist - Congruent zijn met de materie die je brengt vanuit een innerlijke houding van nieuwsgierigheid en experimenteren Als deze ingrediënten op een excellente en congruente manier worden gecommuniceerd zorgen ze ervoor dat de cursist wordt uitgenodigd die veranderingen te creëren die gewenst zijn. Training geven gaat verder dan informatie overbrengen. Als trainers zijn we veranderaars die een context maken waarin de cursist zich veilig voelt. Als de cursist zich veilig voelt en gelooft in de materie zal zijn leerproces op gang komen

8 Dagelijks ondersteun ik mensen in hun proces van persoonlijke groei en ontwikkeling. In de trainingen die ons trainersteam geeft, gebruiken we modellen en structuren zoals ze in de NLP-methodiek zijn samen - gevoegd. NLP is een krachtige communicatiemethodiek die op allerlei gebieden in ons leven positieve effecten kan hebben. De methodiek wordt in allerlei contexten toegepast, dus ook in training. In de zeventiger jaren van de vorige eeuw hebben John Grinder (1940) en Richard Bandler (1950) effectieve patronen van succesvolle therapeuten onderzocht en beschreven, waardoor ze voor iedereen te leren zijn. De kracht van de methodiek schuilt in de toepassing ervan. Hiermee bedoel ik dat NLP zelf als voertuig wordt gebruikt om training te geven. Daar gaat dit boek over. Wereldwijd hebben al honderduizenden mensen de positieve effecten van de NLP-methodiek ervaren door in trainingssessies bij elkaar te komen. Dit boek is ook prima te lezen en te begrijpen zonder dat je ooit een NLP-training hebt gevolgd. Ik heb zo veel mogelijk NLP-jargon herschreven naar algemeen bekend taalgebruik. Een paar Engelse begrippen heb ik niet in het Nederlands vertaald omdat ze eenvoudigweg niet zo makkelijk met één woord in het Nederlands zijn weer te geven. Ik heb ervoor gekozen om zo veel mogelijk in de wij-vorm te schrijven. Te veel in de ik- en jij-vorm schrijven zou onterecht de indruk wekken dat ik als trainer alles wat in dit boek beschreven staat optimaal tot de opperste graad van perfectie zou hebben geïntegreerd. Ook ik leer iedere dag weer. Waar in het boek de mannelijke vorm wordt gebruikt wordt uiteraard ook de vrouwelijke vorm bedoeld

9 In mijn trainingen begin ik vaak met een verhaal. De bedoeling daarvan is om de cursisten mee te nemen in een ervaring die te vergelijken is met hun situatie. Aan het begin van de training zijn ze mogelijk wat gespannen, afwachtend en voelen zich wellicht onzeker over wat komen gaat. Om bij deze gevoelens aan te sluiten hieronder een voorbeeld van een verhaal. Op een zaterdagochtend reed ik samen met mijn vrouw naar Amsterdam. Ik was wat gespannen, zoals je soms ervaart als je aan iets nieuws begint. We waren op weg naar een cursus bergbeklimmen. Kennissen hadden al eens tegen ons gezegd Bergbeklimmen, net iets voor jullie! Ja, wandelen in de bergen deden we al. En ook wildwaterkanoën en raften. Maar echt berg- beklimmen aan een touw en dan tegen zo n steile wand. Nee, dat hadden we nog nooit ervaren. Nu was het er dan toch van gekomen. De eerste les was in een oud schoolgebouw dat op het schoolplein een klimwand had. Toen we aankwamen waren enkele medecursisten gezellig met elkaar aan het babbelen. Ik voelde me nog wat onwennig. Ik schoof aan en hoorde dat een paar van hen veel ervaring hadden in de bergen. Eén had zelfs een eigen klimgordel mee en van die speciale klimschoenen. Ik was gewoon in spijkerbroek en had mijn vrijetijdsschoenen aan. De instructeur schudde ons de hand. Een stevige hand. Hij lachte en had er zichtbaar zin in. Precies om half tien begon de eerste les. Na uitleg over de cursustijden, koffie en thee stelde de instructeur zichzelf voor. Zo, daar bleek een behoorlijke ervaring uit! Hij was vijftien jaar actief in de klimsport en gaf twaalf jaar les. Net toen ik dacht En nu gaan we klimmen... begon de instructeur een verhaal over het belang van veiligheid in de bergen. Hij had het over jezelf zekeren, op jezelf en de ander letten en over neem altijd de tijd die jij nodig hebt. De eerste les leerden we alleen nog maar knopen in het touw te leggen. Allemaal bedoeld voor de veiligheid. Meer hadden we in de eerste les niet gedaan. De tweede les gingen we naar de klimwand. De instructeur legde ons het belang uit van drie steunpunten en we klommen die les niet verder dan een meter hoog. We leerden de juiste grepen, meer niet. De derde les was een echte klimles. Het echte werk begon. De instructeur zeker- de iedere cursist die naar boven klom. Hij hield het touw stevig vast, bleef zich concentreren en als ik een misstap maakte hield hij het touw strak. Hij wist waar hij over praatte en wist waar hij mee bezig was

10 Een paar maanden later. Oostenrijk. We stonden klaar om een echte bergtop te beklimmen. Ik wist dat ik het zou kunnen. Het voelde weer als uitdagend, iets nieuws, zo n gevoel dat je vroeger voor een examen kon hebben. De groep begon aan de klim. De instructeur klom mee en hield ons goed in de gaten. Hij herinnerde ons aan de veiligheid, de drie steunpunten en gaf het advies af en toe te stoppen met klimmen om van de omgeving te genieten. Ga af en toe op een platformpje staan, rust even uit en geniet van hoever je al gekomen bent. Alle andere deelnemers waren al lang op de top toen wij nog aan het klimmen waren. Het duurde een tijdje voordat ook wij de top bereikten. Het laatste stuk klom mijn vrouw voor mij uit. Ik was de laatste. En vlak voordat ik de top bereik- te gebeurde er iets bijzonders. Iets dat me is bijgebleven voor de rest van mijn leven, dat in je geheugen gegrift blijft, waar je zo af en toe op verrassende momenten weer aan herinnerd wordt. Zoiets! Zo n vijftig tot zeventig centimeter voor de top. Vlak voordat ik de laatste stap maakte... En hier breek ik het verhaal af en ga verder met de training. Juist nu het spannend wordt. De cursist zal nieuwsgierig zijn naar wat er daar vlak voor die top gebeurde. En die nieuwsgierigheid is een effectieve stemming om de training te beginnen

11 The secret in training Attitude van de trainer In dit hoofdstuk behandelen we de innerlijke houding die je als trainer kunt hebben. Ben je instructeur, leraar, trainer? Wat kun jij in je innerlijke houding doen om het leerproces van de cursist te bevorderen? We behandelen de begrippen sponsoring en congruentie. Ook besteden we aandacht aan de nieuwsgierige trainer en de experimenterende trainer. Attitude van een trainer

12

13 De trainer als sponsor Innerlijke houding Stel: je hebt twee perfecte trainers. Toch maken de cursisten bij de ene trainer grotere stappen voorwaarts dan bij de ander. Hoe kan dat? Het geheim is sponsoring. Als we echte begeleiders van verandering willen zijn dan zullen we een kei moeten zijn in sponsoring. Denk eens terug aan je favoriete leraar of lerares op de lagere of middelbare school. Wat deed hij of zij zo bijzonder? Voelden we ons welkom, voelden we ons gezien, voelden we ons gehoord, voelden we dat we er mochten zijn, voelden we ons geliefd en gewaardeerd, voelden we dat er in onze kwaliteiten en vermogens geloofd werd, voelden we dat we vertrouwd werden? Werd het beste in ons wakker gemaakt? Als dat zo is dan was die leraar of lerares een echte sponsor. De meest elementaire behoefte van de mens is om gezien en gehoord te worden en om het gevoel te hebben erbij te horen. Sponsoren is iemand in contact brengen met hulpbronnen. Een sponsor doet zelf niet het werk, hij bevordert door iets toe te voegen. In het dagelijkse taalgebruik kennen we de term vooral vanuit de sportwereld. De sponsor zorgt voor geld en middelen en krijgt er naamsbekendheid voor terug. Zo heeft het begrip sponsoring een meer commerciële betekenis ge kregen. Sponsoren kan echter op alle niveaus. Robert Dilts (1955), NLPontwikkelaar en NLP-mastertrainer, is een van de eersten geweest die deze term gekoppeld heeft aan ons vak als trainer op het gebied van persoonlijke groei en ontwikkeling. Attitude van een trainer

14 De meest diepgaande vorm van sponsoring vindt plaats op het niveau van identiteit, de unieke bron van de manifestatie van de persoon. Het heeft te maken met het geven van groeibevorderende boodschappen op identiteitsniveau. Niet met het geven van tips en adviezen op vaardighedenniveau of het geven van geld of middelen. Echte sponsoring steunt de mens en niet de taak. Een goede sponsor gelooft in jou en kan een sfeer maken waarin jij een gevoel krijgt van erkenning en waardering, wat essentieel is in een leersituatie. Een sponsor helpt niet zozeer door iets te doen maar door er te zijn en de ander uit te nodigen zijn talenten te ontwikkelen. In de communicatie geeft de sponsor aan jou versterkende berichten als: Ik zie je en ik vertrouw je, Je bent welkom, Je mag hier onvoorwaardelijk zijn, Je hoort erbij. Deze berichten hebben een versterkend effect op de ander, maken versterkende gevoelens los van waaruit groei en ontwikkeling op gang komt. Reflectie: Neem nogmaals je favoriete leraar of lerares in gedachten. Stel je de vraag welke berichten je van hem of haar hebt ontvangen en wat voor versterkende effecten dat heeft gehad voor jou. Het zijn vaak niet de letterlijke berichten zoals net genoemd, het is de speciale vorm van verbinding waarin deze berichten verpakt zijn. Als trainers steunen we onze cursisten bij het proces om zich veilig te gaan voelen in een onveilige (leer)omgeving. Het bericht Ik vertrouw je zorgt voor een basaal gevoel van veiligheid en Je hoort erbij voor innerlijke ontspanning en betrokkenheid. Veiligheid in training is een relatief begrip. Het proces van leren wordt door veel mensen als Attitude van een trainer

15 onveilig ervaren. Vanuit de geconditioneerde gevoelens rondom mislukken is het voor veel mensen niet meer vanzelfsprekend dat ze zichzelf veilig voelen in leer- en oefensituaties. Reflectie: Stel jezelf nu een groep voor waar je het naar je zin hebt, bijvoorbeeld je sportgroep, vriendengroep, je collega s of familie. Stel jezelf de vraag: Welke positieve of negatieve sponsorberichten krijg en kreeg jij van de mensen om je heen? Negatieve sponsorberichten kunnen zorgen voor gevoelens die groei en ontwikkeling belemmeren. Ik noem een paar voorbeelden van berichten die zowel verbaal als non-verbaal en direct en indirect gegeven kunnen worden. Tussen haakjes beschrijf ik de gevoelens die deze berichten bij de cursisten kunnen oproepen. - Ik zie je niet en wantrouw je. (Angst) - Je bent niet welkom, je mag hier niet zijn. (Vluchten) - Gedraag je zoals ik het zeg. (Beklemming) - Je stoort me. (Schuld) - Je mag er niet zijn, je hoort er niet bij. (Eenzaamheid) Een voorbeeld uit de praktijk van een negatief sponsorbericht is onderstaand verhaaltje. Net als alle andere voorbeelden in het boek is dit echt gebeurd. Ik hoorde een vader tegen zijn zoon zeggen je bent egoïstisch, berekenend en een leugenaar en als je zo doorgaat word ik ziek en als ik dan dood ga heb jij dat op je geweten. Het is vaak niet makkelijk om te ontdekken wat de goede bedoelingen achter negatieve sponsorberichten zijn. Ook deze vader wilde graag dat de zoon veranderde. Zijn negatieve sponsorbericht verstoorde de relatie echter zodanig dat de zoon besloot een tijdje bij een vriend te gaan wonen. Rationeel wist hij dat zijn vader het zo niet bedoelde. Zijn gevoel zorgde ervoor dat hij vluchtte. Voel maar wat het met je doet als je in een omgeving zou functioneren waarin je deze berichten krijgt. Attitude van een trainer

16 Als positieve sponsorberichten mensen innerlijk versterken, hoe zal dat dan zijn bij organisaties? Wat maakt bijvoorbeeld een fitnesscentrum, een peuterspeelzaal, een huisartsenpraktijk, een bank, een makelaarskantoor, een supermarktketen of een trainingsorganisatie succesvol? Positieve sponsorberichten zorgen voor een inspirerende omgeving waarin we ons gerespecteerd voelen. Versterkende gevoelens worden opgeroepen waardoor we in beweging kunnen komen. Reflectie: Oefen in je eerstkomende trainingsgroep met het geven van positieve sponsorboodschappen. Voel voor jezelf of je dit makkelijk afgaat of dat het nog even wennen is. Merk op welk effect jouw sponsoring in de groep heeft en welk effect de sponsoring op jou heeft. De congruente trainer Congruentie is de meest effectieve innerlijke houding (attitude). Je speelt geen rol, je bent degene die je zegt dat je bent en alles in jou is met elkaar in overeenstemming. Het betekent dat alle aspecten van jou op een effectieve manier samenwerken, gericht op het bereiken van een specifiek doel. Twijfel bestaat niet. Als je congruent bent in je communicatie dan voelen mensen dat meteen aan. Het zal gevoelens van Hij meent het! oproepen. Congruentie maakt de trainer authentiek. Je staat ergens voor en alle cellen van je lijf zijn het daarmee eens. Je komt overtuigend over. Iemand kan alleen congruent overkomen als hij congruent is met zichzelf. Dat betekent dat er overeenstemming is tussen denken, voelen, spreken en handelen. Je zegt wat je doet en doet wat je zegt. De effectiviteit van onze trainingen wordt groter als wij als trainers congruent omgaan met datgene wat we trainen. Een arts met overgewicht zal minder effect hebben op zijn cliënt als hij hem het advies geeft iets aan het overgewicht te doen dan een arts die zelf op een gezond gewicht is, verantwoorde voeding eet en aan zijn eigen fitheid werkt. De cursist checkt bewust en vooral onbewust of wij als trainers authentiek zijn. Of we eigen-heid hebben en er ook congruent naar handelen Attitude van een trainer

17 In de loop der jaren is het mij in mijn vak als trainer steeds duidelijker geworden wat authenticiteit inhoudt. Als je het over balans hebt, ben je als trainer zelf in balans? Als je tegen een cursist zegt je mag er zijn, mag je er dan ook zelf zijn? Als je het over fitheid hebt, besteed je als trainer daar zelf aandacht aan? Als je het over volwassenheid hebt, ben je als trainer volwassen? Als je het over respect hebt, ben jij als trainer respectvol? En ga zo maar door. Authenticiteit heeft te maken met het congruente samenspel tussen trainer zijn èn trainer doen. Als je als trainer enthousiast doet en het niet van binnen bent, zal de cursist dit bewust en onbewust opmerken. Als je als trainer ontroerd doet en niet bent, zal de cursist dat merken. Als je als trainer respectvol doet en niet bent, zal de cursist dat merken. Als je als trainer opgewekt doet en niet bent zal de cursist dat merken. Als je als trainer gemotiveerd doet en niet bent, zal de cursist dat merken. Je zult meemaken dat je zo nu en dan in situaties komt waarin je gaat voelen hoe congruent je doet. En soms komt dat op onverwachte momenten. Een voorbeeld daarvan is: Toen een cursist met net iets te veel nadruk iets te vaak opmerkte dat hij de training onzin vond kon ik me met moeite bedwingen. Ik voelde me afgewezen, verdrietig en voelde frustratie in me opkomen. Het leek wel alsof deze cursist moedwillig de training frustreerde. Ik toverde voor de zoveelste keer een glimlach op mijn gezicht, bedankte de cursist weer voor zijn inbreng en vroeg wanneer de training wel zinvol voor hem zou zijn. Van buiten leek het vriendelijk en van binnen voelde ik geen glimlach maar frustratie. Toen een andere cursist opeens de vraag stelde René, hoe is het eigenlijk echt met je? gebeurde er iets bijzonders. Als vanzelf verdween mijn glimlach. Het leek alsof ik mijzelf toestemming gaf mijn echtheid te tonen. Ik vertelde de kritische cursist hoe gefrustreerd ik was over zijn twijfels over het nut van de training. Hoe ik ook met vriendelijkheid geen verandering kon brengen en dat eigenlijk de maat vol was. Ik voelde hoe spannend het was om dat ook met de groep te delen. Het resultaat was dat ineens het groepsproces op gang kwam. De reactie van de groep naar de kritische cursist was: Wij willen verder, als jij niet mee wilt doen, ga dan naar huis... De reactie van de cursist was verrassend. Het ging eigenlijk niet over de training. Het ging over het on- vriendelijke functioneringsgesprek dat hij met zijn manager had gehad en Attitude van een trainer

18 waarin hem opgedragen was naar deze training te gaan... Na die trainingsdag hebben we uitgebreid met elkaar gesproken. Ik vertelde hem mijn ervaringen met hem. Hij vertelde zijn ervaringen met mij, met de groep en vooral met zijn manager die hem naar de training had gestuurd en met wie hij een onvriende- lijk functioneringsgesprek had gehad. De volgende dag bood de cursist zijn excuses aan aan de groep. En natuurlijk zijn we allemaal ergens gestart. Het zou te ver gaan als ik zou zeggen dat je nooit training mag geven als je niet voelt dat je op het hele terrein authentiek bent. We hebben allemaal nog onze stukjes te doen. En dat op zich kan weer een bijdrage leveren aan jouw authenticiteit. De cursist is namelijk zelf in ontwikkeling, laat je cursist ook merken dat jij als trainer ook in ont-wikkeling bent. Reflectie: Check de komende tijd de inhoud van je trainingen. Benoem de dingen waar je honderd procent achter staat en de dingen waar je nog niet voor honderd procent achter staat. De nieuwsgierige trainer Als we nieuwsgierig zijn om nieuwe dingen te leren en bereid zijn om met het geleerde te experimenteren dan zullen we in ons vak verder kunnen groeien. Het zijn de meest basale ingrediënten voor leren. Nieuwsgierigheid is een stemming die al vroeg in de kinderjaren volop aanwezig is. Veel mensen houden hun nieuwsgierigheid en anderen hebben er op oudere leeftijd niet zo veel meer mee. Een voorbeeld van een verhaal dat me herinnert aan nieuwsgierigheid is het volgende. Ondanks dat het verhaal speelt op een lagere school in de jaren zestig van de vorige eeuw zit er een universeel aspect in. We hebben allemaal op school gezeten. Het verhaal zal wellicht beelden oproepen van je eigen schooltijd. Ik zat op een katholieke lagere school. Het was de jaren zestig. Op zo n lagere school met die lage kapstokjes in de gangen. Waar je, als de bel ging, netjes in rijen op het schoolplein moest gaan staan en dan achter de onder- wijzer naar binnen liep. Eerst de jongste klassen en dan de oudste klassen. In de gang granieten vloeren met ingelegde kleine gele en witte tegeltjes. Tussen alle onderwijzers, toentertijd paters, was er ineens een juffrouw in de derde klas Attitude van een trainer

19 Voor ons als jongens op een jongensschool een bijzonderheid. Zeker als je bedenkt dat het in de tijd van de minirok was. Maar het was niet alleen voor ons bijzonder, ook voor de paters. Ik zat in de eerste klas en was kennelijk een brave leerling want in mijn herinnering mocht ik iedere middag van de broeder een geschild appeltje brengen naar de juffrouw van de derde klas. Het appeltje lag keurig op een schoteltje. Ik liep door de verlaten gangen en concentreerde me vooral op het schoteltje met het appeltje. Op een keer ontdekte ik dat er onder het appeltje een briefje lag. Dat bleek iedere keer zo te zijn. Op een dag haalde ik het briefje onder het appeltje vandaan en zag dat er iets op geschreven stond. Ik kon het niet lezen want ik zat nog in de eerste klas. De volgende keer nam ik een tekenpotlood en een briefje mee en schreef de letters over op mijn eigen papiertje. Ik vouwde het briefje van de pater weer op, legde het op het schoteltje, deed het appeltje er weer op en bracht het naar de juffrouw van de derde klas. Dat was de laatste keer. Ik bewaarde mijn eigen papiertje zorgvuldig in mijn broekzak en thuisgekomen vroeg ik aan mijn oudere broer wat er op stond. s Avonds aan tafel vertelde mijn broer enthousiast over mijn ontdekking. Mijn vader fronste zijn wenkbrauwen. Hij was namelijk voorzitter van het schoolbestuur... Jaren later trouwde de broeder van de eerste klas met de juffrouw van de derde klas. Een nieuwsgierige houding zorgt ervoor dat we ons als trainers zullen blijven ontwikkelen. We zullen op zoek blijven naar nieuwe, snellere, effectievere manieren om onze trainingen te geven. En onze nieuwsgierige houding zal effect hebben op het gedrag van onze cursisten. De kans dat de cursist ook een nieuwsgierige houding gaat aannemen zal groter worden als we het zelf voordoen. Op basis van deze nieuwsgierige houding is de methodiek NLP ontstaan. De grondleggers, Richard Bandler en John Grinder, waren nieuwsgierig naar succesvolle gedragspatronen en gingen op zoek naar, en het klinkt wat cryptisch, wat is het verschil dat het verschil maakt? Reflectie: Noem vijf dingen waar je nieuwsgierig naar bent. Let op, dit kunnen ook dingen zijn als : Hoe werkt een koelkast? of Op hoeveel meter beneden of boven NAP is mijn huis gebouwd? Schrijf deze dingen op, concentreer je er op en stel jezelf een redelijke termijn om het antwoord te achterhalen. Merk de komende dagen op wat deze vragen met je gedaan hebben en welke bronnen je hebt geraadpleegd om de antwoorden te achterhalen. Attitude van een trainer

20 En, nieuwsgierigheid alleen is niet voldoende. We moeten ook in actie komen door te durven experimenteren. De experimenterende trainer Stel je een kind voor dat gaat leren lopen. Gaat dat meteen goed? Hoe vaak valt het en doet het zichzelf pijn? En... uiteindelijk lukt het! Zijn we bereid dit vallen en opstaan weer volop te leven, los van datgene wat een ander er van vindt? En let op, als we er voor kiezen dit proces te ervaren, zijn we dan ook bereid de pijn te ervaren die bij het vallen hoort? Zijn we bereid en in staat de afwijzing of de afgunst van anderen te voelen en te aanvaarden? Stel je voor hoe jouw leermeesters het vak hebben geleerd? En wil jij dat meteen kunnen? Acht ze bij alles wat je doet, ze zijn je voorgegaan en zijn bereid geweest te delen waardoor jouw leerproces sneller kan gaan. Delen is groeien. Reflectie: Denk aan iets waarin je, naast training geven, goed bent. En ga terug naar het eerste moment dat je dat deed. Welke attitude, stemming of misschien wel welke overtuiging, heeft je geholpen om er goed in te worden? Was je er meteen goed in of heb je een leerproces doorlopen, zoals je alles in het leven hebt geleerd? Attitude van een trainer

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

De opleiding tot NLP Practitioner

De opleiding tot NLP Practitioner De opleiding tot NLP Practitioner Wat is Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP)? Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP ) wordt gedefinieerd als: de structuur van de subjectieve ervaring en wat daaruit verwacht

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training 1 Inhoudsopgave 1. Introductie... 3 2. Je goed voelen om niets... 5 2.1 Gevoel trainen... 6 2.2 Strategie goed voelen... 7 3. Goede beslissingen nemen... 9 3.1 Strategie goede beslissingen nemen... 10

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Help, mijn team doet het niet!

Help, mijn team doet het niet! Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team WERKBOEK Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team Gefeliciteerd met de aankoop van het boek.

Nadere informatie

Timemanagement? Manage jezelf!

Timemanagement? Manage jezelf! Timemanagement? Manage jezelf! Trefwoorden Citeren timemanagement, zelfmanagement, stress, overtuigingen, logische niveaus van Bateson, RET, succes citeren vanuit dit artikel mag o.v.v. bron: www.sustrainability.nl

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les twee Welkom bij les twee van deze e-cursus waarin we je willen laten zien hoe je groter kunt worden zodat je problemen

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling

Ontwikkeling. Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling Waarom? Ik heb het idee dat ik wel eens tekortschiet als het erom gaat anderen duidelijk te maken wat ik bedoel. Ik

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Piramide van (neuro)logische niveaus

Piramide van (neuro)logische niveaus Piramide van (neuro)logische niveaus De gedragspiramide geeft weer hoe wij als mensen zijn georganiseerd, hoe onze psyche is opgebouwd en geeft antwoord op vragen als: Hoe ontwikkel ik mijzelf effectief?

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

COACHEN EN TRAINEN Korte weergave

COACHEN EN TRAINEN Korte weergave COACHEN EN TRAINEN Korte weergave Geschreven door: Freek Verbeet Body2Coach 1. Wat is coaching? In mijn eigen nieuwe boek, waar ik nog mee bezig ben, schrijf ik over coaching. Door middel van verschillende

Nadere informatie

Non-verbale communicatie

Non-verbale communicatie Non-verbale communicatie Wie de taal van het lichaam wil leren begrijpen, moet eerst de verschillende signalen leren kennen, herkennen en goed inschatten. Meestal richten we (bewust) onze aandacht op het

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Leergang Authentiek Leiderschap

Leergang Authentiek Leiderschap Begeleider: Willem Sarlemijn Adres: Jisperweg 53A 1464 NG Westbeemster Tel: 072 5020354 Thema s die in de modules aan de orde komen zijn:, Vitaliteit,,, Samen, Groei,,. Leergang Authentiek Leiderschap

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende?

E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? Module 3/9 1 Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan?

Nadere informatie

NLP MASTER PRACTITIONER

NLP MASTER PRACTITIONER 2016 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERDIEPEND De NLP Master Practitioner opleiding is een verdieping in je professionele ontwikkeling. In deze opleiding wordt je meester in communicatie- en gedragsverandering.

Nadere informatie

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen?

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen? Omdat je je kennis wilt delen, nieuwe klanten wilt werven, politiek of maatschappelijk gezien een boodschap wilt overbrengen, je onderneming wilt promoten. Redenen genoeg om een sterke spreker te willen

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand.

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand. inleiding Soms zijn we als mensen zo sterk met onze gedachten bezig,dat we bijna vergeten om in het hier en nu te leven.als ik op een stralendedagdoorde stad loop zie ik toch veel mensen in gedachten eigenlijk

Nadere informatie

De emotionele bankrekening

De emotionele bankrekening De emotionele bankrekening Een uiterst praktische, nuttige manier om dit hele idee van proactiviteit en de cirkel van invloed te begrijpen en toe te passen is via de metafoor van de emotionele bankrekening.

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Ik kan winnen, maar ik ben ook klaar om te verliezen

Ik kan winnen, maar ik ben ook klaar om te verliezen Ik kan winnen, maar ik ben ook klaar om te verliezen Over het formuleren van doelstellingen vanuit NLP (Neuro Lingustisch Programmeren) ging mijn artikel in de vorige Eekhoorn. NLP houdt zich vooral bezig

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Het NLP communicatie model

Het NLP communicatie model Het NLP communicatie model Ontdek jouw communicatie waarnemingsfilters Leef je natuurlijk leiderschap 1 Inleiding Op het moment dat veranderingen in een organisatie plaatsvinden is communicatie één van

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Powerwords. Woorden die beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Het volgende dat de bouwblokjes zijn van de yes set waar we zo direct nog even een inductie mee gaan doen. Gisteren zijn we begonnen met de yes set. Maar hoe kan je hem nog effectiever maken? Als je koppelwoorden

Nadere informatie

De bij die niet kon vliegen

De bij die niet kon vliegen De bij die niet kon vliegen De kleine bij zat in het gras en keek treurig om zich heen. Daar vlogen alle andere bijen af en aan. Hun kleine pootjes vol met stuifmeel, de mond vol met de nectar van de mooie

Nadere informatie

Zonder dieet lekkerder in je vel!

Zonder dieet lekkerder in je vel! Zonder dieet lekkerder in je vel! Vijf vragen en vijf stappen om te ontdekken hoe je jouw eetpatroon kunt veranderen en succesvol kunt afvallen. Overgewicht neemt ernstige vormen aan, veel volwassenen

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment MBO en HBO studenten 3 de en 4 de jaars, HBO studenten verkorte opleiding en cursisten vervolgopleidingen Jeroen Bosch Ziekenhuis 1 Juni 2014, Jeroen

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG INCIDENT Toelichting Deze brochure is een vertaling van de handleiding van Gottman (www.gottman.com) voor het verwerken van ruzies uit het verleden en betreurenswaardige

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie.

Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. Familie aan tafel. Een werkvorm voor individuele coaching of intervisie. De cliënt krijgt een groot vel papier en kleurkrijt. De opdracht is: Teken je gezin van herkomst rond de etenstafel. Een werkvorm

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk.

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. PROFESSIONALISEREN DOOR ALLE BENODIGDE SOFTSKILLS VAN DE MANAGER TE TRAINEN

Nadere informatie

SwimKick Techniekacademie H2: jezelf leren kennen

SwimKick Techniekacademie H2: jezelf leren kennen SwimKick Techniekacademie H2: jezelf leren kennen Jezelf leren kennen De volgende dag kwamen de dieren bij elkaar op het terras van het clubhuis en Appie Arend verwelkomde de nieuwkomers. Bob Bever had

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Anneke Durlinger Tjoys training, coaching & consulting T 06 51516208 tjoys@xs4all.nl www.tjoys.nl

Anneke Durlinger Tjoys training, coaching & consulting T 06 51516208 tjoys@xs4all.nl www.tjoys.nl Groepsrapport In dit artikel ga ik met name in op groepsrapport in een trainingssituatie. Het laat zich echter ook makkelijk en zinvol relateren aan vergaderingen, teambijeenkomsten, projectgroepen etc.

Nadere informatie

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door:

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Dubbele identiteit Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Programma Welke dubbele identiteit? Wil niet of kan niet? De casus & de cirkel The Matrix & de Verrassingen De professional

Nadere informatie

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8

Index. 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 Index 1. Voorwoord 2 2. Algemene Tips... 3 3. Gesprek 1.. 6 4. Gesprek 2.. 8 1 1. Voorwoord Welkom bij deze handleiding. Deze handleiding is bedoeld als gids bij het identificeren van de kwaliteiten van

Nadere informatie

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering Zelfmanagement stappenplan voor effectieve verandering Iedereen wil graag met energie aan de (werk)dag beginnen en voldaan én energiek weer naar huis gaan. Dat is het ideaal, maar vaak lukt dit niet. Conflicten,

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Evaluatie Rots & Water

Evaluatie Rots & Water Evaluatie Rots & Water Training Weerbaarheid Groep 8 St. Jozefschool Locatie Tarcisius Schooljaar 2003/2004 Door: Linda Geraeds Sociaal Cultureel Werker Docente Weerbaarheid Rots en Water Trainer CMWW

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Voorwoord... 9 De ontwikkelingslijn... 12 Voor wie is dit boek... 13 DEEL ÉÉN... 16

Voorwoord... 9 De ontwikkelingslijn... 12 Voor wie is dit boek... 13 DEEL ÉÉN... 16 Voorwoord... 9 De ontwikkelingslijn... 12 Voor wie is dit boek... 13 DEEL ÉÉN... 16 Authentiek gedrag en de rol van emoties... 17 Waarom deze missie... 17 Over emoties: de vier b s... 18 Hoe ontstaat grip

Nadere informatie

Cambriana online hulpprogramma

Cambriana online hulpprogramma Dit is deel 1 van het online hulpprogramma van Cambriana. Verwerking van een scheiding 'Breaking up is hard to do' Neil Sedaka Een scheiding is een van de pijnlijkste ervaringen die je kunt meemaken in

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr.

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Regio College Handleiding SHARE Een spel bij het onderzoek Juf het is school! 2012 Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Tirza Bosma 1

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

D.O.E.N. Oefening. 1. De eerste stap is een doel stellen.

D.O.E.N. Oefening. 1. De eerste stap is een doel stellen. D.O.E.N. Oefening D.O.E.N. is de afkorting voor Doelen Opstellen en Effectief bereiken via je Netwerk. Met deze oefening ga je het fundament leggen van je LinkedIn strategieën. Ze vraagt maar 10 minuten

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE

BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Handvatten en tips voor INZICHT IN JE KIND Door Drs. Roos C. Litjens BEHANDEL JE KIND IN OVEREENSTEMMING MET ZIJN OF HAAR TYPE Manifestor Kinderen Manifestor kinderen zijn het meest ingewikkeld voor ouders.

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar!

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar! Nieuwsbrief december 2011 Speciaal voor de feestdagen een extra lange! Karin Smith (http://www.kjsmith.nl) Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? Blij ben ik om het grote nieuws

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co 76 respondenten Cijfer algehele training 7 8 9 10 De deelnemers hadden beschikking over lesbrieven, hierin stond informatie over de bijeenkomsten

Nadere informatie

Je gezicht en houding. spreken boekdelen!

Je gezicht en houding. spreken boekdelen! Ronald Dingerdis Je gezicht en houding 5 spreken boekdelen! Iedereen lekt non-verbale communicatie. Het is menselijk en het gebeurt gewoon. Het is ook logisch want communicatie bestaat voor het grootste

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie