Almere energieneutraal in 2022! Watt nu?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Almere energieneutraal in 2022! Watt nu?"

Transcriptie

1 Almere energieneutraal in 2022! Watt nu? Achtergrond Almere moet energieneutraal zijn in Evenals Almere hebben veel gemeenten een hoge ambitie als het gaat om energieneutraliteit. Helaas komt er nog weinig van terecht en dat is begrijpelijk. Investeringen kosten immers geld en dat ontbreekt vaak. De energietransitie heeft door o.a. de toenemende werkloosheid, sociale uitsluiting en armoede ook niet altijd de hoogste prioriteit. Wij, De Groene Reus, Enodes en Greenest (zie bijlage 1), zijn als lokale partijen gericht op het initiёren en uitvoeren van (duurzame) energieprojecten. Ook wij zijn ons ervan bewust dat er (nog) geen breed draagvlak bestaat om de energieambitie daadkrachtig van het papier af te krijgen. In ons voorstel zijn investeringen in duurzame energie ook geen doel op zich. Er zijn goede mogelijkheden om energieprojecten in te zetten voor meer banen en die tevens bijdragen aan de algehele leefbaarheid van Almere. Financiering is vaak nog een drempel. Dat het ook anders kan laten wij u zien. Stil blijven zitten is geen optie. Deze tijd vraagt om actie. Graag nemen we u mee in onze aanpak. Het plan Vanuit de doelstellingen (maatschappelijke relevantie van energieprojecten en financieel haalbaar) zoals hierboven geschetst is dit plan gericht op sportverenigingen. Waarom? De financiёle positie van sportverenigingen verslechtert al een aantal jaren op rij door bezuinigingen en teruglopende ledenaantallen. De maatschappelijke impact van sporten en sportverenigingen is daarentegen enorm. Sporten draagt bij aan een goede gezondheid (betekent ook minder zorgkosten en obesitas) en sociale ontmoeting. Op termijn is het gevolg dat het sportaanbod versobert zoals al zichtbaar is in de krimpgebieden. Genoeg aanleiding dus om sportverenigingen financieel te versterken. De traditionele inkomstenbronnen van sportverenigingen (contributie en sponsorgelden) lopen terug. De rek om de contributie te verhogen wordt steeds kleiner. Het toenemend aantal aanvragen bij het Jeugdsportfonds laat zien dat lid zijn van een sportvereniging voor veel mensen te duur wordt. Wel zijn er goede mogelijkheden om de energielasten te verlagen en hier ligt een kans. Uit onderzoek 1 blijkt dat hier veel besparingen mogelijk zijn waarvan de investeringen acceptabele terugverdientijden 1 Begin 2014 hebben wij, in opdracht van de gemeente Almere, een energieonderzoek uitgevoerd bij 3 sportcomplexen (zie bijlage 2).

2 hebben. Dit blijkt ook bij vergelijkbare studies elders. Er komen op steeds meer plekken dan ook initiatieven van de grond om hier mee aan de slag te gaan 2. Door te investeren in energiemaatregelen (isolatie, zonnepanelen, LED verlichting etc.) bij sportcomplexen willen wij het volgende bereiken: 1. Structureel lagere exploitatielasten voor sportverenigingen (= meer geld voor de sport); 2. Meer ledenbinding; 3. Meer lokale werkgelegenheid en stageplekken (m.n. leveranciers, installateurs en onderhoud); 4. Bijdrage aan de energieambitie. Financiering De traditionele wijze van financiering wordt steeds moeilijker. De gemeente heeft onvoldoende middelen en banken zijn zeer terughoudend. Ook sportverenigingen zelf hebben niet of nauwelijks mogelijkheden. Wat steeds meer wordt toegepast is het opzetten van een (revolverend) fonds van waaruit de energietransitie wordt bekostigd. In het fonds partciperen meerdere partijen. Onder bepaalde voorwaarden zijn banken en private investeerders bereidt een (flink) deel van de financiering voor hun rekening te nemen. Van belang is dat een deel van de risico s door de lokale overheid (provincie en/of gemeente) wordt afgedekt door middel van een garantstelling en inbreng van eigen locaties. Wij zien ook een rol voor de sportverenigingen zelf. Er zijn mogelijkheden om hun leden financieel te laten participeren via bijvoorbeeld een obligatielening (biedt belastingtechnisch voordelen). Bijkomend effect is dat clubleden meer binding met de vereniging krijgen door bijvoorbeeld (mede-) eigenaar te worden van zonnepanelen op het dak van het clubgebouw. Het Energieakkoord biedt sinds begin dit jaar mogelijkheden via de postcoderoos 3. Uitgangspunt is budgetneutraal, dat wil zeggen dat de opbrengsten (lagere energierekening) die voortvloeien uit investeringen worden ingezet om de financieringslasten te dekken die terugvloeien naar het fonds (revolverend). Wij richten ons op investeringen die maximaal binnen 12 jaar zijn terugverdiend. Welke maatregelen daarbinnen passen is locatieafhankelijk (staat van het gebouw, bouwjaar, gebruik etc.) alsook de hoeveelheid energie die wordt verbruikt. In Nederland hebben we een regressief energiebelastingstelsel. Dit betekent dat hoe meer energie op een locatie wordt verbruikt, hoe lager de energiebelasting per eenheid (kwu, m3 gas) wordt. Zo kunnen zonnepanelen bijvoorbeeld een terugverdientijd hebben van 8 jaar bij kleinverbruikers, bij grootverbruikers is dat 15 jaar of soms nog langer. Maatwerk dus. 2 Zo is in Rotterdam het project Scoren met Energie begin dit jaar van start gegaan en heeft de provincie Gelderland een overeenkomst heeft gesloten om 15 sportcomplexen te verduurzamen. 3 In de vorm van een coöperatie kunnen particulieren die investeren in zonnepanelen die niet aangesloten zijn op hun eigen energiemeter 7,5 eurocent korting krijgen op de energiebelasting. Hiermee wordt het aantrekkelijker en mogelijk voor huurders en huiseigenaren (die geen zonnepanelen op hun eigen dak willen of kunnen plaatsen) om te investeren in zonnepanelen. Met postcoderoos wordt bedoeld dat die particulieren kunnen participeren die in of in een aangrenzend postcodegebied wonen van de locatie waar de zonnepanelen worden geplaatst.

3 Schematisch ziet het (revolverend) fonds er als volgt uit: Stand van zaken Bovenstaand voorstel is begin 2014 besproken met de gemeente Almere (ambtelijk). Om een eerste indruk te krijgen of er daadwerkelijk goede besparingsmogelijkheden zijn bij Almeerse sportcomplexen is aan ons opdracht verstrekt dit nader te onderzoeken (zie ook bijlage 2 voor de resultaten). Tegelijkertijd zijn er gesprekken met de provincie Flevoland gestart in het kader van de financiering. De provincie heeft middelen beschikbaar (in totaal ± 6,5 miljoen euro) die, via de stichting DEON, mogelijk hiertoe aangewend kunnen worden. Ook zijn verkennende gesprekken gevoerd met enkele commerciёle banken. In hoeverre DEON bereidt is tot het verstrekken van een achtergestelde lening en/of garantstelling is nog onbekend. Wij verwachten hier op korte termijn wel meer duidelijkheid over te kunnen geven gezien er tot verkort gewacht moest worden tot de aanstelling van een nieuwe commercieel directeur. Banken geven ons aan dat ze zeer geïnteresseerd zijn te participeren in een fonds samen met de gemeente/provincie. Financiёle middelen (bij groenbanken) zijn er in overvloed, voor de banken ontbreekt het echter aan goede projecten.

4 Cijfers Op basis van ons onderzoek bij 3 sportcomplexen hebben we een inschatting gemaakt van het totale energieverbruik van alle sportlocaties in Almere. Dit levert het volgende: Aantal sportlocaties 65 Totaal elektriciteitsverbruik kwh Totaal gasverbruik m3 Gemiddelde energiekosten per sportclub ,- Totale energiekosten per jaar (alle clubs) ,- Totaal besparingspotentieel 48% Totaal besparingspotentieel ,- Totaal benodigde investering in energiebesparende oplossingen ,- Gemiddeld te behalen rendement op investering 13% Gemiddelde terugverdientijd van investering 5-12 jaar Totaal effect op werkgelegenheid(*): M.n. installateurs 26 Fte per jaar (investering van 1,3 miljoen per jaar gedurende 7 jaar ( ) Totaal effect op milieu (CO 2 reductie) 3400 ton CO 2 * De levering, installatie en onderhoud wordt door Almeerse bedrijven gedaan. Zo wordt de lokale economie gestimuleerd en blijft de investering zoveel mogelijk binnen de gemeenschap. Tevens kan hierbij gedacht worden stageplekken en werkervaringsplekken te creёren (social return).

5 Vervolg en proces Eerste stap is nu om de oprichting van een revolverend fonds te realiseren. Dit vraagt commitment en overeenstemming over de voorwaarden van meerdere partijen. Vervolgens zijn er 3 fases te onderscheiden: onderzoek: energiescan & energiemonitoring resultaat: inzicht in energieverbruik en besparings- en opwekkingsmogelijkheden, investering en terugverdientijden financiering & overeenkomsten resultaat: financieringsconstructie(s) in samenspraak met sportvereniging/eigenaar, lokale overheid, banken en/of private investeerders uitvoering en beheer resultaat: lagere exploitatielasten, ledenbinding, werkgelegenheid, minder CO2, MVO, meer sponsors

6 Wat vragen wij? De gemeente Almere kan op 2 manieren bijdragen: 1. Het college van B&W te verzoeken de mogelijkheden te verkennen om samen met de provincie Flevoland, banken en private investeerders een revolverend fonds op te richten ten behoeve van bovenstaand initiatief; 2. Indien er een revolverend fonds daadwerkelijk gerealiseerd kan worden de sportcomplexen waarvan de gemeente Almere ook eigenaar is in te zetten voor dit initiatief. Tot slot Uiteraard zijn wij te allen tijde bereidt ons initiatief nader toe te lichten of vragen hieromtrent te beantwoorden. Hiervoor kunt u contact opnemen met één van de initiatiefnemers.

7 Bijlage 1: initiatiefnemers Patrick Folmer is initiatiefnemer van dit project en eigenaar van Greenest (éénmanszaak). Greenest is gevestigd in Almere. Achtergrond Sinds 1998 heb ik gewerkt voor de gemeente Amsterdam en Grontmij als proces- en programmamanager van stedelijke ontwikkelingsprojecten (woningbouw, bedrijfsterreinen en recreatiegebieden). Dit was voor mij een goede leerschool om het belang van processen in projecten te ervaren en steeds meer toe te passen. Zeker nu, in een tijd waarin er minder geld beschikbaar is en projecten moeilijker van de grond komen is het resultaat minder afhankelijk geworden van de inhoud, maar ligt de uitdaging in het organiserend vermogen, creativiteit, partijen en belangen bij elkaar brengen om het vaak op het eerste gezicht onmogelijke toch mogelijk te maken. Mijn kracht zit in het verbinden van kennis, relaties en netwerken teneinde een win-win situatie voor betrokken partijen te creëren. Beweegredenen De energietransitie, die in Nederland nog in de kinderschoenen staat, heeft mijn bijzondere aandacht. Het is niet alleen onvermijdelijk dat we over moeten gaan op hernieuwbare energiebronnen maar deze ontwikkeling is ook om een andere reden zeer wenselijk. Het draagt namelijk bij aan een schonere leefomgeving en meer respect voor onze natuur. Duurzame energie is meer dan verdienmodellen en terugverdientijden, het is maatschappelijk gezien ook noodzakelijk. Hier ligt mijn passie en wil dan ook mijn kennis en ervaring ten volle hiertoe inzetten. Greenest Om bovenstaande reden heb ik Greenest opgericht waarbij de focus ligt op concept- en projectontwikkeling van duurzame energieprojecten. Zo heb ik in het voorjaar van 2012 de actie Zonnig Flevoland georganiseerd samen met Rabobank Flevoland en Eneco wat heeft geresulteerd in 30 zonnestroominstallaties bij particuliere woningeigenaren. De afgelopen periode richt ik me met name op ESCo s als financieringsconstructie voor gemeenten om hun vastgoed te verduurzamen. De gemeente Rotterdam heeft inmiddels laten zien dat het kan en daarmee een goede mogelijkheid biedt om meters te maken. Overig Opleiding: Planologie (Universiteit van Amsteredam); CPO (collectief opdrachtgeversschap) coach in de provincie Noord Holland;

8 Vrijwilliger bij voetbalvereniging Sporting Almere waarin ik mij met name inzet om de cultuur binnen de vereniging te veranderen teneinde de veiligheid op en rond de velden te verbeteren. De Groene Reus is de eerste en enige duurzame energiecoöperatie van Almere. Onze coöperatie is een samenwerkingsverband tussen bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de overheid. Wij geloven dat wij als energiecoöperatie het maatschappelijke verschil kunnen maken voor bewoners en bedrijven om de wereld echt duurzaam te veranderen. Wij streven naar een energieneutraal Almere in Wij inspireren tot een duurzame levensstijl en wij investeren collectief in duurzame oplossingen. Fossiele brandstoffen dreigen op te raken en maken ons afhankelijk. In de dienstverlening van De Groene Reus komen de aspecten lokaal, duurzaam en collectief steeds terug. De naam van De Groene Reus geeft de grote ambities weer die wij willen bereiken met duurzame energie-opwekking en besparing in Flevoland. We beginnen 'klein' in Almere. De naam weerspiegelt daarnaast de kracht van duurzame samenwerking met onze partners, waarmee wij de energietransitie gaan vormgeven in Almere en Flevoland. Enodes (gevestigd in Lelystad) is specialist op het gebied van energiemanagement in de gebouwde omgeving. Wij voeren energiebesparingsonderzoeken uit, monitoren energiestromen en adviseren opdrachtgevers in het realiseren van een efficiënte energiehuishouding. Daarnaast begeleiden we opdrachtgevers in de uitvoering van installatiewerkzaamheden of nemen deze zorg turn key van hen over. Sylvain van Ligtenberg (directeur): Er is een nieuwe markt voor lokale energie-oplossingen aan het ontstaan, naast de traditionele energiemarkt die verdeeld is onder een aantal grote spelers. Dat boeit me, want dat biedt veel kansen voor verduurzaming en voor ondernemerschap. Verspilling Het lokale aspect is belangrijk omdat energie produceren en consumeren op dezelfde plek grote voordelen biedt. Daarmee is namelijk een grote verspillende activiteit uit te sluiten: transport. Zowel het vervoeren van grondstoffen zoals kolen en aardolie, als het transport van elektriciteit kost immers veel energie. Wat me verder fascineert, is het feit dat de zon elke acht minuten net zoveel energie op aarde aflevert als de wereldbevolking het hele jaar door nodig heeft. Wat zou het mooi zijn als je die energie kunt opvangen om er lokaal gebruik van te maken.

9 Barrieres opruimen De techniek is er wel, maar organisaties ervaren vaak allerlei barrières bij de realisatie van duurzame energie-projecten. Dat kunnen financiële hobbels zijn, maar ook te weinig kennis van de materie of gebrek aan de juiste contacten. Lokale energieproductie vereist daarnaast vaak nieuwe businessmodellen en werkprocessen. Mijn ambitie is het om een rol van betekenis te spelen in het opruimen van barrières en in het uitvoeren van nieuwe modellen en processen. Businesscases Barrières ontstaan ook omdat veel partijen alleen vanuit de techniek of alleen vanuit de financiële kant redeneren. Net zo belangrijk als bewezen technologieën, is het draagvlak bij de verschillende stakeholders. Bovenal zijn er heldere inzichten in kosten en opbrengsten nodig. Verduurzaming draait om een combinatie van techniek, proces en businesscase.

10 Bijlage 2 Pilot energie onderzoeken bij 3 sportverenigingen in Almere Datum: maart 2014 Status: Definitief Opdrachtgever: gemeente Almere

11 Inhoud Inleiding Achtergrond Resultaten Beoogd resultaat Verantwoording Resultaten energiescans Sporthal Carl Dekker SC Buitenboys FC Almere Financieringsconstructies Inleiding Financieringsconstructies Financieringsconstructies inclusief ledenbinding Voorlopige conclusies... 32

12 Inleiding 1.1 Achtergrond Sportverenigingen spelen een steeds prominentere rol in de lokale samenleving maar staan ook financieel steeds verder onder druk. Het wordt voor steeds meer mensen moeilijker om lid te worden of te blijven van een sportvereniging door de verslechterde economische situatie. Neveninkomsten als sponsoring vallen steeds verder weg en de overheidssubsidies staan onder druk. Sportverenigingen hebben tegelijkertijd een belangrijke maatschappelijke functie zoals het voorkomen en tegengaan van obesitas, integratie en het opbouwen van sociale contacten. Doel van dit onderzoek is structureel de (financiële) positie van sportverenigingen in Almere te versterken door meer gebruik te maken van duurzame energietechnieken en het benutten van energiebesparingsmogelijkheden. Nevendoelstellingen zijn het vergroten van de binding met leden en de lokale samenleving, bijdrage aan een duurzame samenleving en lokale economie. De gemeente Almere heeft De Groene Reus opdracht verstrekt om een pilot te starten bij 3 sportverenigingen. De Groene Reus heeft hierin samengewerkt met Greenest en Enodes. 1.2 Resultaten Deze rapportage geeft een toelichting op drie verkennende onderzoeken bij sportverenigingen die Greenest, Enodes en De Groene Reus, in opdracht van de gemeente Almere, heeft uitgewerkt. Doel van het onderzoek naar verduurzaming van sportaccommodaties is antwoord te krijgen op de volgende vragen: 1. welke energiebesparende maatregelen kunnen op hoofdlijnen genomen worden; 2. wat is het rendement en de terugverdientijd van deze maatregelen en; 3. welke financieringsconstructies zijn mogelijk? Met betrekking tot de financieringsconstructies is tevens gekeken naar mogelijkheden waarbij ook leden en/of de omgeving participeren.

13 1.3 Beoogd resultaat Het resultaat van onze werkzaamheden bestaat uit drie uitgewerkte sport casussen. De sport casussen betreffen drie sportverenigingen/- accommodaties die een eerste beeld geven van de non-profit organisaties binnen de sportsector. In de sport casussen wordt beschreven: - huidig energiegebruik met de grootste verbruikers; - inventarisatie van de besparingsmogelijkheden; - inzicht in energetische en financiële besparing, met een indicatie van de terugverdientijd. 1.4 Verantwoording Het uitgevoerde onderzoek is een verkenning van de potentiële energiebesparing binnen de (non-profit) sportsector in Almere. Mede door de korte doorlooptijd (twee maanden) van het onderzoek is er gebruik gemaakt van aanwezige informatie over het huidige energiegebruik en gebouwkenmerken. Er heeft geen energiemonitoring plaatsgevonden. Omwille van een zo divers mogelijk beeld zijn 3 verenigingen geselecteerd 4 met verschillende kenmerken. Er zijn 2 buitensport accommodaties (FC Almere met ± 700 leden en Buitenboys ± 1300 leden) en 1 binnensport (sporthal Carl Dekker). De accommodatie van de 2 voetbalverenigingen zijn in eigendom van de gemeente Almere behalve het clubgebouw van Buitenboys, dit is eigendom van de vereniging zelf. Beide verenigingen betalen zelf de energierekening van het gehele complex. Sporthal Carl Dekker is in eigendom van De Stichting Sportaccommodaties Flevoland. Bij het onderzoek waren betrokken: - De verenigingsbesturen van FC Almere, Buitenboys en Carl Dekker; - Gemeente Almere. 4 Vooraf zijn alle (120) non profit sportverenigingen in Almere benaderd met de vraag of ze interesse hebben in dit onderzoek. De volgende verenigingen hebben gereageerd: Voetbalvereniging Buitenboys; Voetbalvereniging FC Almere; Aqua Business Centre; Sporthal Carl Dekker; Eerste Almeerse Korfbalvereniging; Tafeltennisvereniging Almeerspin; ASV Almere.

14 Resultaten energiescans Vooraf zijn met de drie sportbesturen gesprekken gevoerd om een eerste beeld te krijgen over de huidige situatie, eventuele toekomstplannen, behoeftes (zowel financieel als maatschappelijke betrokkenheid/ledenbinding) en of er concrete energiebesparende maatregelen zijn uitgevoerd of in de planning staan. 2.1 Sporthal Carl Dekker Exposure op het gebied van duurzaamheid is belangrijk voor de stichting. Ze willen te boek staan als de meest duurzame sporthal van Almere. Zo is er een oplaadpaal voor elektrische auto s aanwezig, enkele jaren geleden is er een warmteterugwinningsinstallatie en extra isolatie aangebracht en ze maken gebruik van enkele zonnecollectoren. Ze denken aan toepassing LED verlichting voor de zalen en overige ruimten. Mogelijk ook zonnepanelen. Er is enige ruimte om ook zelf te investeren. De sponsorinkomsten lopen terug evenals subsidie van de gemeente Almere (= tienduizenden euro s per jaar). Er is dus meer behoefte aan extra inkomsten.

15 C arld ekker Sporthalte A lm ere B ongerdstraat A B A lm ere bouw jaar gebouw 1993 bruto vloeroppervlak m2 H uidige situatie:energieverbruik verbruikkosten ex btw spec kosten kosten aardgas equivalent prim air M J prim.m J/m 2 /m 2/jCO 2 kg/jaar Elektriciteit kw h/jaar ,15 /kw h W arm te G J/jaar ,85 /G J 0,79 /m 3ae totaal Elektriciteit balans kw h/jaar procent koeling % binnenverlichting % cv-w atertransport % ventilatoren-luchttransport % elektrische apparatuur (horeca) % sluitpost % totaal % ventilatoren-luchttransport elektrische apparatuur (horeca) kwh-verdeling koeling sluitpost koeling binnenverlichting cv-watertransport cv-watertransport ventilatoren-luchttransport elektrische apparatuur (horeca) binnenverlichting sluitpost W arm te balans G J/jaar m 3 ae procent gebouw schil % ventilatie % douches + sluitpost % % douches + sluitpost GJ-(warmte)verdeling gebouwschil ventilatie D ouche 8 l/m in spaardouche douches + sluitpost ventilatie gebouwschil

16 C arld ekker Sporthalte A lm ere B ongerdstraat A B A lm ere bouw jaar gebouw 1993 bruto vloeroppervlak m2 Energie besparende m ogelijkheden (EB M 's) Elektriciteitsverbruik W arm teverbruik aantalbesparing besparinginvest ex BTW TVT opp besparing besparing besparinginvest,ex BTW TVT kw h/j /jaar jaar m2 m 3ae/j G J/j /jaar jaar M onitoring en M onitoring en T5 badm inton Sm art tapw aterpom p T5 turnhal Freq reg + CO PV -cellen m et SD E Subtotaaltvt =<10 jaar T5 bow lshal W indm olen totalen totalen M onitoring begroot voor een periode van 3 jaar D e SD E+ subsidie bedraagt 2.075,- per jaar indien toegekend R esultaten van de EB M 's m et tvt =<10 jaar kw h-elektriciteit G J-w arm te Elektriciteitsverbruik M ax besparing door EBM 's % 55 7% Prognose energieverbruik kosten CO 2-em issie kg/jaar Kosten M ax kostenbesparing % % % R eductie % Prognose kosten Progonse

17 C arld ekker Sporthalte A lm ere B ongerdstraat A B A lm ere bouw jaar gebouw 1993 bruto vloeroppervlak m2 Door de stichting zijn reeds de volgende maatregelen uitgevoerd: Zonnecollectoren op het lage dak t.b.v. de w armtapw aterbereiding. Drie stuks ventilatieunits met w armteterugw inning en elektrische naverw armers t.b.v. badmintonhal, turnhal en kantine + kleed ruimten. Spaardouches m et infra-rood bediening in de doucheruim t e. Extra isolatie aan de binnenzijde van de buitenw anden van de sportruimtes. D e volgende ( stads) warmte besparende maatregelen kunnen worden uitgevoerd: Commissioning en monit oring. Onder commissioning w ordt verstaan het afstellen van de installaties door bijvoorbeeld klokthermostaten te programmeren op de juiste bedrijfstijden met de gew enste comforttemperaturen. Onder monitoring w ordt verstaan: het periodiek volgen van het energiegebruik van verw arming. Hoge of ongebruikelijk energieve rbruiken kunnen hiermee w orden opgespoord, w aarbij aansluitend maatregelen kunnen w orden genomen om dat energieverbruik te verminderen. Smart tapwaterpomp. In het circulatiesysteem van de w armw atervoorziening is een klassieke tapw aterpomp opgenomen om er voor te zorgen dat er vrij w el direct w arm tapw ater beschikbaar is op het tappunt (douches, w astafels, etc.) Deze pomp is continu ingeschakeld w aardoor relatief ve el elektriciteit en w armte benodigd is. Door deze pomp te vervangen door een zogenaamde smart pomp kan aanzienlijk op energie w orden bespaard. De smartpomp herkent de gebruiksgew oonte van de gebruikers en schakelt de pomp hierop vooruitlopende in en uit zoda t er op tijd w armw ater beschikbaar is. N.B. de pomp is voorzien van een legionellabeveilgingsschakeling voor automatische doorspoelin g van de leiding.

18 C arld ekker Sporthalte A lm ere B ongerdstraat A B A lm ere bouw jaar gebouw 1993 bruto vloeroppervlak m2 D e volgende elektriciteit besparende maatregelen kunnen worden uitgevoerd: Commissioning en monitoring. Onder commissioning w ordt verstaan het afstellen van de installaties door bijvoorbeeld: - het voorkomen van de onnodig lang in bedrijf zijn van de elek tromotoren van ventilatiesystemen. - het voorkomen van extra energieverbruik van koel- en vrieskasten door tijdige verw ijderen van ijs aangroei, - het voorkomen van onnodig laten branden van de verlichting. Onder monitoring w ordt verstaan: het periodiek volgen van het energiegebruik van elektriciteit: hoge of ongebruikelijk energi everbruiken kunnen hiermee w orden opgespoord, w aarbij aansluitend maatregelen kunnen w orden genomen om dat energieverbruik te verminderen. T5 adapterverlichting. Het vervangen van de bestaande verlichting in de badminton- en turnhal en bow lshal door energiezuinige verlichting (T5 Adapter). Freq reg + CO 2. Het aanbrengen van een CO 2 -gestuurde frequentieregeling op de elektromotoren van de 3 ventilatieunits. Hierbij w ordt vanuit gegaan dat de elektrische naverw arming buiten bedrijf is gesteld. De verw arming van de badminton - en turnhal dient dan 10 0 % te geschieden door de bestaande indirect gestookte recirculatie luchtverw armers. E.e.a. dient te w orden te geïntegreerd in de bestaande ventilatieu nits-regeling. PV-cellen. Op het dak van de sporthal kunnen PV (photovoltaïsche) panelen w orden opgesteld voor het opw ekken van elektriciteit ten gunst e van de sport hal. W indmolen Een zogenaamde stadsw indmolen kan op het hoge dak van de sporthal w orden geplaatst (inclusief fundering - en bevestigingsconstructie). Een zichtbaar geplaatste w indmolen geeft een zichtbare groene uitstraling aan het gebouw. De plaatsingsvergunning zal nog onderzocht

19 2.2 SC Buitenboys Doel is in de eerste plaats het verlagen van de exploitatielasten. Meer binding met leden is geen behoefte aan. Het bestuur denkt vooral aan LED veldverlichting. Ze hebben hier al naar gekeken en zijn enthousiast over de kwaliteit. Buitenboys ziet zichzelf in de eerste plaats als voetbalvereniging en ziet niet direct een maatschappelijke functie. Er zijn recent geen energiebesparende maatregelen toegepast.

20 B uitenb oys te A lm ere Sportpark Polderkw artier D anielstalpaertstraat N A A lm ere bouw jaar gebouw 2000 bruto vloeroppervlak 969 m2 H uidige situatie:energieverbruik verbruik kosten spec.kosten prim air M J prim.m J/m 2 /m 2/j CO 2-em issie kg/j Elektriciteit kw h/jaar ,14 /kw h G as m 3/jaar ,73 /m totaal D e kosten voor elektriciteit en gas zijn een inschatting.n ota's netbeheerder niet beschikbaar,1m aand leveranciersnota beschikbaar. Elektriciteit balans kw h/jaar procent koeling - 0% verlichting clubgebouw % veld-verlichting % cv-w atertransport % ventilatoren - luchttransport % elektrische apparatuur % sluitpost ### % totaal % kwh-verdeling koeling verlichting clubgebouw sluitpost elektrische apparatuur ventilatoren - luchttransport veld-verlichting cv-watertransport koeling verlichting clubgebouw veld-verlichting cv-watertransport ventilatoren - luchttransport elektrische apparatuur sluitpost W arm te balans 2013 m 3a/jaar procent gebouw schil % ventilatie % douches + sluitpost % % douches + sluitpost m3 aardgasverdeling gebouwschil gebouwschil ventilatie D ouche 6 l/m in douches + sluitpost ventilatie

21 B uitenb oys te A lm ere Sportpark Polderkw artier D anielstalpaertstraat N A A lm ere bouw jaar gebouw 2000 bruto vloeroppervlak 969 m2 Energie besparende m aatregelen (EB M 's) Elektriciteitsverbruik G asverbruik aantal besparing besparing Invest TVT opp besparing besparing Invest TVT kw h/j /jaar jaar m2 m 3/j /jaar jaar M onitoring en com m issioning M onitoring en com m issioning A W -detectie in douche- en kleedr Sm art tapw aterpom p Subtotaaltvt=< 10 jaar Stralingspaneelin verzorgingsruim te LED -verlichting op voetbalvelden PV -cellen m et SD E totalen totalen M onitoring begroot voor een periode van 3 jaar M onitoring begroot voor een periode van 3 jaar B ijled verlcihting is de m eer-investering t.o.v.nieuw e conventionele verlichting begroot.d e totale investing bedraagd U itgangspunt hierbijis 60 0 branduren/jaar voor de veldverlichting.d e kostenbesparing w ordt ook bereikt door m inder kosten op rem place. D e SD E+ subsidie bedraagt 593,- per jaar.indien toegekend R esultaten van de EB M 's kw h-elektriciteit m 3-aardgas Elektriciteitsverbruik M ax besparing door EBM 's % % Prognose energieverbruik kosten CO 2 -em issie Kosten M ax kostenbesparing % % % reductie Prognose kosten prognose

22 B uitenb oys te A lm ere Sportpark Polderkw artier D anielstalpaertstraat N A A lm ere bouw jaar gebouw 2000 bruto vloeroppervlak 969 m2 De volgende warmte besparende maatregelen kunnen worden uitgevoerd: Monitoring en commissioning. Onder commissioning w ordt het afst ellen van de inst allat ies door bijvoorbeeld klokt hermost at en t e programmeren op de juist e bedrijfst ijden met de gew enst e comfort t emperat uren. Onder monit oring w ordt verst aan: het periodiek volgen van het energiegebruik van verw arming. Hoge of ongebruikelijk energieverbruiken kunnen hiermee w orden opgespoord, w aarbij aansluit end maat regelen kunnen w orden genomen om dat energieverbruik t e verminderen. Smart tapwaterpomp. In het circulat iesyst eem van de w armw at ervoorziening is een klassieke t apw at erpomp opgenomen om er voor t e zorgen dat er vrij w el direct w arm t apw at er beschikbaar is op het t appunt (douches, w ast afels, et c.) Deze pomp is cont inu ingeschakeld w aardoor rela t ief veel elekt ricit eit en w armt e benodigd is. Door deze pomp t e vervangen door een zogenaamde smart pomp kan aanzienlijk op energie w orden bespaard. De smart pomp herkent de gebruiksgew oont e van de gebruikers en schakelt de pomp hierop vooruit lopende in en u it zodat er op t ijd w armw at er beschikbaar is. N.B. de pomp is voorzien van een legionellabeveilgingsschakeling t.b.v. aut omat isc he doorspoeling van de leiding. Stralingspaneel in verzorging. De ruimt e verzorging op de begane grond dient voor het behandelen van blessures et c.; ook t ijdens t rainings-middagen op w erkdagen. Hierbij is de kant ine geslot en en zijn ca 2 st uks douche- en kleedruimt en geopend. Omdat de gebouw -klokt hermost aat is geplaat st in deze verzorging w ordt de gehele kant ine en alle douche- en kleedruimt en ook verw armd, w at niet nodig is. Door het verplaat sen van de klokt hermost aat (+ kabeling) naar bijvoorbeeld de best uurskamer kan op de verw arming w orden bespaard. In verband met het gew enst e comfort in verzorging kan elekt rische bijverw arming door middel van een elekt risch infra -rood verw armingspaneel inclusief t hermost aat hierin voorzien; een vrije w andcont act doos is hiervoor benodigd.

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Aanleiding vereniging voor energiebesparing: 1 hogere gemeentelijke tarieven voor verenigingen

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Inhoud. Aanleiding. 1. VSU Energie. 2. Klimaatscan. 3. Isolatiemaatregelen. 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting. 6. Financiering.

Inhoud. Aanleiding. 1. VSU Energie. 2. Klimaatscan. 3. Isolatiemaatregelen. 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting. 6. Financiering. VSU Energie Inhoud Aanleiding 1. VSU Energie 2. Klimaatscan 3. Isolatiemaatregelen 4. Zonnepanelen en SDE+ 5. LED-verlichting 6. Financiering Tot slot Praktijkvoorbeelden door At Risk, Elinkwijk en STVU

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Energieakkoord, gevolgen voor lokale energie Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Hoofdlijnen Besparing finale energieverbruik van 1,5% per jaar 100 Petajoule* aan energiebesparing in het finale

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college,

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college, Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W Datum: 16 juni 2015 Betreft: duurzaamheidslening Geacht college, Op 30 oktober 2014 is tijdens de programmabegroting 2015 een motie van het

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Meteren, 15 januari 2014 Inleiding Coöperatieve vereniging 11duurzaam heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor duurzaamheid

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020)

Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) Financieringsmogelijkheden Verenigingen of MKB (#020) (Voor)financiering door een derde 1. Zonline Doneer de zon: Zonline biedt in samenwerking met Urgenda de mogelijkheid om via crowdfunding zonnepanelen

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid 2016-728 Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Commissie Omgevingsbeleid op 23 maart 2016 - Provinciale Staten op 13 april 2016 - fatale beslisdatum: 13 april

Nadere informatie

High Level Business Case Energiecoöperatie

High Level Business Case Energiecoöperatie High Level Business Case Energiecoöperatie DE Ramplaan (Haarlem) Het project: een haalbaarheidsstudie Energie- en klimaatneutraliteit in bestaande woonwijk is technisch haalbaar en financieel haalbaar

Nadere informatie

Willebrordus Demos Sportvereniging KvK.nr: 40280237. Opgericht 1 november 1919 ING: 29.62.560

Willebrordus Demos Sportvereniging KvK.nr: 40280237. Opgericht 1 november 1919 ING: 29.62.560 Willebrordus Demos Sportvereniging KvK.nr: 40280237 Opgericht 1 november 1919 ING: 29.62.560 Sportpark Paradijs (Haagse Beemden) ABN AMRO: 52.07.58.552 Postbus 8739, 4820 BA Breda www.wds19.nl MEMO ONDERWERP

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Stelling Er zijn wel argumenten om niet te verduurzamen Deelnemers workshop Michel de Boer (GSF): Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM):

Nadere informatie

Van Ecotaks naar Duurzaamheid. Henk Schut

Van Ecotaks naar Duurzaamheid. Henk Schut Van Ecotaks naar Duurzaamheid Henk Schut Duurzaamheid en Sport Programma Set 1: Set 2: Set 3: Set 4: Set 5: Nieuwe regeling op energiebesparing SWS en de financiën Duurzaam Verenigen, informatie Klimaatroute

Nadere informatie

Resultaten energiescan Golfclub Zwolle

Resultaten energiescan Golfclub Zwolle Resultaten energiescan Golfclub Zwolle! Resultaten energiescan Golfclub Zwolle Hoog elektraverbruik door verlichting en ventilatie Hoge prijs voor energie Besparingspotentieel van 13.000 op energiekosten

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

Hands on energiescan sportverenigingen. Energiek vooruit 18 september 2014

Hands on energiescan sportverenigingen. Energiek vooruit 18 september 2014 Hands on energiescan sportverenigingen Energiek vooruit 18 september 2014 Inhoud 1. Wat houdt de scan in? 2. Uitkomst van de scan 3. Aandacht voor financiering 4. Workshop 1. Wat houdt de scan in? Intake

Nadere informatie

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Voorbeelden en ervaringen uit de praktijk André Bus & Hendrik Jan Gorter, Duurzaam Verenigen / F.C. Oldemarkt Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Quickscan energiebesparing

Quickscan energiebesparing Quickscan energiebesparing Golf Club Zeegersloot Kromme Aarweg 5 Alphen a/d Rijn Samen op weg naar 30% besparing! ~ 1 15 maart 2013 Inleiding Als relatie van etb a. hogenes bv heeft u gebruik gemaakt van

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf

VAN HARTE WELKOM INFORMATIE AVOND PV- PROJECT NAMENS WETHOUDER TON ANCION OP DE. Duurzame Verlichting Landgraaf 1 NAMENS WETHOUDER TON ANCION VAN HARTE WELKOM OP DE INFORMATIE AVOND PV- PROJECT Duurzame Verlichting Landgraaf PROJECTLEIDER GEMEENTE LANDGRAAF: RONALD BOUWERS ALGEMEEN Een van de milieu ambities van

Nadere informatie

Sportverenigingen naar een duurzame energiehuishouding

Sportverenigingen naar een duurzame energiehuishouding Sportverenigingen naar een duurzame energiehuishouding Aanleiding Kansen voor besparingen Belangstelling bij sportverenigingen Resultaten pilotprojecten Project Energieke Sportverenigingen in Borsele Aanvragen

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in Gilze en Rijen? ons

Nadere informatie

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Voorbeeldproject voor een gecombineerde inzet van duurzame energiebronnen voor de productie van warmte en elektriciteit Presentatie 18 dec. VV. Berkum Eddy Bramer

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

De Laatste Hendrik. Energiescan & Investeringsvoorstel

De Laatste Hendrik. Energiescan & Investeringsvoorstel De Laatste Hendrik Energiescan & Investeringsvoorstel Bedrijf : Efficient Energie Auteur : ing. Harry de Jonge Adres : Westhavenweg 58 F Plaats : Amsterdam Postcode : 1042 AL Telefoonnummer : 020-6922661

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie

SLIMME. LED-verlichting op sportvelden

SLIMME. LED-verlichting op sportvelden -150 SLIMME PARKEN LED-verlichting op sportvelden Wat? Veel sportverenigingen staan voor de keuze om te investeren in verlichting. Dit document is een tool waarmee clubs de kosten en maatschappelijke aspecten

Nadere informatie

Adviesrapport Energiekostenbesparing DVV Duiven

Adviesrapport Energiekostenbesparing DVV Duiven Adviesrapport Energiekostenbesparing DVV Duiven Auteurs: Casper van Benthem, Jikke Bosveld, Eugène Terbonssen en Menno Veer Docent: Otto van Driel Periode: augustus november 2014 VWO 4 Opdrachtgever: Dhr

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Energie besparen doen we samen! 18 november 2014 Ilse Hoenderdos Brabantse Milieufederatie

Energie besparen doen we samen! 18 november 2014 Ilse Hoenderdos Brabantse Milieufederatie Energie besparen doen we samen! 18 november 2014 Ilse Hoenderdos Brabantse Milieufederatie Brabantse Milieufederatie Stichting, non-profit maatschappelijke belangenorganisatie Natuur, milieu, landschap

Nadere informatie

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN

KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN KANSEN VOOR ENERGIE COÖPERATIES, VASTGOED ONDERNEMERS EN PARTICULIEREN Ing. Robert Hemmen MBA, directeur De Groene Reus Coöperatie u.a. De Groene Reus Projecten b.v. 1 Wat streven wij na? Missie Wij streven

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Slim besparen 2 Slimme investeerder Familie Roubos: We wonen in een hoekhuis met veel ramen en hebben

Nadere informatie

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Haalbaarheid van Zon-PV 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Agenda Zon-PV Algemeen Business case Giesbers Business case Flynth Investeren door Green Spread Over Green Spread Zonnepanelen

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt?

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Menukaart Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Schooldakrevolutie Schreeuw met ons van de daken: we zullen niet rusten tot elke vierkante centimeter van onze schooldaken

Nadere informatie

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid lokaal bestuur Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid stad Hasselt Hasselt 20/20/20 stadsdiensten Hasseltse gemeenschap 20% reductie HEB Duurzaamheidsdienst

Nadere informatie

DRENTHE PLAN VOOR DUURZAME ACCOMMODATIES. Drentse sportverenigingen samen naar lagere energielasten

DRENTHE PLAN VOOR DUURZAME ACCOMMODATIES. Drentse sportverenigingen samen naar lagere energielasten PLAN VOOR DUURZAME ACCOMMODATIES Drentse sportverenigingen samen naar lagere energielasten DRENTHE PETER ZWIERS, RONALD KOCH, RUDOLF BOSCH & JAN FEIKEN Maart 2015 SPORTVERENIGINGEN EN ENERGIELASTEN Duurzaamheid

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie!

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! STEM Bedrijventerreinen Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten Dank dat ik op de eindejaarsbijeenkomst van het Orange Sports Forum mag spreken. Een unieke bijeenkomst waar de sportwereld en het bedrijfsleven samenkomt. Vorige week maandag is bij het IOC-congres in

Nadere informatie

ROMS interieur & display makers

ROMS interieur & display makers Gespreksverslag januari 2013 Duurzaamheid ROMS interieur & display makers Waarderveldseweg 97 Dhr. O. Meijer 023-5347284 oscar@roms.nl Rinco Bakker 06 532 95 684 energiecoach@parkmanagement.nl Aanleiding:

Nadere informatie

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Klimaatneutrale Organisatie 2020 De ondersteuningscampagne voor gemeenten die zich engageren om in 2020 een klimaatneutrale organisatie

Nadere informatie

Financiering Duurzaamheid en Monumenten. Maarten Maresch (IBPM)

Financiering Duurzaamheid en Monumenten. Maarten Maresch (IBPM) Financiering Duurzaamheid en Monumenten Maarten Maresch (IBPM) Opbouw presentatie Europese subsidiemogelijkheden energie Nederlandse subsidie mogelijkheden energie Fiscale ondersteuning Financieringsondersteuning

Nadere informatie

Uw brief/mail van Uw kenmerk Bijlage Verzenddatum 16 juni 2015-6 juli 2015

Uw brief/mail van Uw kenmerk Bijlage Verzenddatum 16 juni 2015-6 juli 2015 De heer J. Spoelstra Lytse Wei 20 9289 LB DROGEHAM Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : mw. R.M.A. van Sonsbeek Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk Bijlage

Nadere informatie

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk

Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk Bewonersavond Zonnecentrale NH Kerk 20 Juni 2013 That's one small step for a man, one giant leap for mankind." Inhoud 1. Intro 2. Uw stroomprijs 3. Kabinetsbeleid & effect 4. Het project 5. De organisatie

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Deelnemersworkshop Michel de Boer (GSF):Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM): techniek en rapportages Michel de Boer (GSF) Green Liz

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking

Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Regeling verlaagd tarief bij collectieve opwekking Energiecafé 12 december 2013 Johan de Kanter Salderen Het kunnen verrekenen van afname van en levering aan het net en de consequenties daarvan voor Energiebelasting

Nadere informatie

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems BAM Techniek - Energy Systems Uw energie- en gebouwmanager Energie is absoluut onmisbaar voor de

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Agendanummer: Begrotingswijz.:

Agendanummer: Begrotingswijz.: Agendanummer: Begrotingswijz.: CR5 Onderwerp : PV-project Den Bolder Aan de raad van de gemeente Waalwijk Waalwijk, 12 oktober 2010 0. Samenvatting De gemeente Waalwijk heeft een ambitieuze energie/klimaatdoelstelling,

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

Energie besparen en opwekken Westereng en Oostereng Bussum 26-5-2015

Energie besparen en opwekken Westereng en Oostereng Bussum 26-5-2015 Energie besparen en opwekken Westereng en Oostereng Bussum 26-5-2015 Wat kunt u verwachten? Welkom door wethouder Watt Nu: mogelijkheden energie opwekken Hoom: mogelijkheden energie besparen Maatregelen:

Nadere informatie

Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels

Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels De Groene Reus Coöperatie u.a. delegatie CU-fractie 6 maart 2015 van 14.00-17.00 uur Natuurbelevingscentrum

Nadere informatie

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014

Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief. 1 september 2014 Zonnecoöperatie West-Friesland Burgerinitiatief 1 september 2014 Programma: Welkom! Wethouders Wijnne en Nootebos aan het woord Werkgroepleden Presentatie plannen Vragen? Afsluiting: circa 21.30 uur Wethouder

Nadere informatie

Verduurzamen sportverenigingen Provincie Noord-Brabant. Quick scan

Verduurzamen sportverenigingen Provincie Noord-Brabant. Quick scan Verduurzamen sportverenigingen Provincie Noord-Brabant Quick scan 10 mei 2016 1 Inhoud 1. Introductie en samenvatting 2. Verduurzamen sportverenigingen 3. Analyse per type project 4. Financiering en subsidie

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014

Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Financiering verduurzaming bedrijventerreinen GebiedsESCo, hoe pak je dat aan? 12 juni 2014 #gebiedsesco Programma Gijs Schuurhuis (De Urbanisator Plaspoelpolder) Welkomstwoord Hans Korbee

Nadere informatie

DRENTHE DUURZAAM. 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe

DRENTHE DUURZAAM. 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe DRENTHE DUURZAAM 10 punten om met de Drenten te komen tot een nog mooier Drenthe FEBRUARI 2015 Inleiding Duurzaamheid is de pijler voor een vitaal Drenthe. Dat is het uitgangspunt voor de PvdA in Drenthe.

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

gwbo Uitkomsten energiescans verenigingen Kampen Door Ing. Frans van Dijk

gwbo Uitkomsten energiescans verenigingen Kampen Door Ing. Frans van Dijk gwbo Uitkomsten energiescans verenigingen Kampen Door Ing. Frans van Dijk Introductie Ing. Frans van Dijk De presentatie Aanpak Resultaten Rode draad Niet rendabele maatregelen Aanpak Interview Opname

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

WERKWIJZE WERKTERREIN

WERKWIJZE WERKTERREIN Het merendeel van de bedrijfsgebouwen stamt uit een tijd dat we ons nog geen zorgen maakten over energieverbruik. De kosten waren laag en investeren in energiebesparing was niet of nauwelijks rendabel.

Nadere informatie

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point

28 december 2011. Subsidieaanvraag Stadsinitiatief Rotterdam. Solar Green Point 28december2011 SubsidieaanvraagStadsinitiatiefRotterdam SolarGreenPoint Inhoudsopgave Voorwoord...1 1. Introductie Solar Green Point.......2 2. Salderingsregeling Electriciteitswet..........2 3. Activiteiten....3

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Mogelijkheden collectieven

Mogelijkheden collectieven Mogelijkheden collectieven Welke mogelijkheden zijn er 23 januari 2914 Roelof Dijkstra Sectorstrategie Inhoud Over Enexis Trias Energetica Standaard situatie Zon-PV op eigen woning Collectieve opwek Waarom

Nadere informatie

Participatiemodellen duurzame energievoorziening. Josefien van de Ven 30 maart 2012

Participatiemodellen duurzame energievoorziening. Josefien van de Ven 30 maart 2012 Participatiemodellen duurzame energievoorziening Josefien van de Ven 30 maart 2012 Opbouw Uitgangspunten duurzame energievoorziening Integrale aanpak Centrale organisatie Betrokkenheid stakeholders Nieuwe

Nadere informatie

MKB Energie Coöperatief West - Friesland. Ing. John Braakman MBA Directeur ZON Energie Groep Funding partner ECWF

MKB Energie Coöperatief West - Friesland. Ing. John Braakman MBA Directeur ZON Energie Groep Funding partner ECWF MKB Energie Coöperatief West - Friesland Ing. John Braakman MBA Directeur ZON Energie Groep Funding partner ECWF Inhoud 1. ZON Energie Groep 2. Wie wat en waar is het ECWF 3. Status tot op heden 4. Exploitatie

Nadere informatie

Energieavond Hilversum-Zuid. 14 oktober 2015

Energieavond Hilversum-Zuid. 14 oktober 2015 Energieavond Hilversum-Zuid 14 oktober 2015 Wat kunt u verwachten? Welkom door Heikracht Bethlehemkerk, Hilversum Verbonden, Heikracht HilverZon Ambities gemeente Hilversum Wie is Hoom? Hilversum Zuid

Nadere informatie

Zon op Heerjansdam daar krijgen we energie van! Samenwerkingsverband Wat/Wie Buurtbewoners is kopen van omwonende burgers/ondernemers Zon samen op in een Heerjansdam Op Dit is het het dak tweede van een

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Amstelstraat, Assen Type woningen: 107 flats met interne galerij, 50 m2, bedrijfs- en algemene ruimten op de begane grond Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Huurdersorganisatie Amstelflat

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom Workshop Groene Euro s Scoren welkom Workshop Groene Euro s Scoren Workshop Groene Euro s Scoren - 2 & 3 december 2014 - Welkom en toelichting - Trias Energetica: van inzicht naar aanpak - Project Energieke

Nadere informatie

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Globaal denken, lokaal handelen Zonlicht voorziet de aarde van enorm veel energie: duurzame energie. De hoeveelheid zoninstraling en de daaruit te halen energie is

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Woensdag 29 juni 2016 Wat gaan we bespreken? Waarom duurzame energie? Wat is Mienskips Energie? Zonnecollectief 7 Bildtse Zonnedaken Vragen? Waarom duurzame

Nadere informatie