apotheken - afstruinen: ik ken het' Mqrgriet, slilzte 7 iqar: 'Inïret buitenland trillend

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "apotheken - afstruinen: ik ken het' Mqrgriet, slilzte 7 iqar: 'Inïret buitenland trillend"

Transcriptie

1

2 ma^atsclrappii ï[ (SI: llar0rltt [{ARBUS Gffi fu ffi 6 fu Antidepressiva zijn de meest gebrulkte (en meest verzwegen) medicijnen ter wereld. Maar iedereen die ze slikt, wil er vroeg of laat ook weer vanaf. Dat blijkt nog niet zo makkelijk. Journaliste Margriet Marbus hakt na zeven jaar slikken de knoop door. Voor esta beschrijft zehaar afkickproces. Margriet Marbus: 'Op Schiphol blader ik, terwijl ik wacht tot ik mag instappen op mijn vlucht, door een Nederlandse kwaliteitskrant. Ikvind een flink artikel over antidepressiva, het meest geslikte medicijn ter wereld. TWeederde van de gebruikers is wouw. In Nederland gebruikt ruim een miljoen mensen een antidepressivum, een deel van die groep wordt uiteindeliik chronisch gebruiker van deze medicijnen met namen als Prozac, Zoloft, Seroxat en Efexor. Daar hoor ik gelukkig niet bij. Ikben nét een maand Zoloft-af.Zoveel mensen die continu aan de pillen zitten. Is dat nu nodig? Zijn er geen andere manieren om een depressie op te vangen, woeg ikme een paarmaanden geleden, doodmoe van het slikken, af. En kan het niet zijn dat een depressie misschienvanzelfovergaat? Ikbesloot de proefop de som te nemen en te stoppen. Tien jaar geleden bdandde ik in een zware depressie. Het spreekwoordelijke zwarte gat waar je weleens over hoort. Bodemloos en inktzwart, inderdaad, dat was het. Zeven jaar lang gebruikte ik op advies van een specialist daarom Zoloft. Zevenjaar elke dag een pil. Waarom zo lang? Angst. Bangvoor een volgend zwart gat. En alle alternatieve middelen die ik kon bedenken - therapie, biologisch eten, sport, vakanties - had ik de paar jaar waarin ik zonder chemicaliën de depressie probeerde te bevechten, zonder resultaat geprobeerd. 'Het serotoninegehalte uwhersenen, de stof die zorgt dat u blij bent, is te laag', zei de huisarts. 'U moet meer slapen.' Maar dat ging niet met mijn chronisch wakkere kinderen. Toerl na lang aarzelen, benaderde ik op voorspraak van een wiendin een psychiater. Ik had één gesprek methemwaarin ikmijn klachten uit de doeken deed. Hii schreefme Zoloftvoor. Het werkte. Ik knapte snel op. Mijn smaak en reuk kwamen terug. Ik sliep weer. Ik kwam weer tot iets, leefde weer. Ik was die psychiater zielsdankbaar. Toch was er ook een 'maar'. Over de bijwerkingen op de lange duur-hetwas toch pure chemie wat ik slikte - was weinig bekend. En ik dacht is het verslavend? Ben ik nu mijn hele leven tot die pillen veroordeeld? Maar dat leek toen minder belangrijk dan het kwljtraken van die dor,rmheid. Datwas mijn grootste zorg. En, dacht ik soms ook, als het zo is dat ik niet meer zonder kan, heb ik die medicatie kenneliik hard nodig. Ik ervoer die pll echter steeds meer als last, de afgelopen twee, driejaar. Ikhad dan ook geen donkere dagen meer zoals vïoeger. Ikwas het zat altijd maar aan dat ding te moeten denken. Vooral op reis dreigde ik het nog weleens te vergeten en dan: stress! In NewYork of Buenos Aires trillend apotheken afstruinen zonder verwijsbriefje van een doker, smeken om een paar pillen: ikken het. Een jaar geleden besloot ik te stoppen. Weg met die afhankelijkheid. Ikwas benieuwd - en een beetje bang. Ik besloot een dagboek bij te houden. Eerst woeg ik eens rond bij mij bekende medegebruíkers. Hadden zij weleens een stoppoging gewaagd? 'Nee!' schrok een wiendin, zelf ook gebruikster. 'Doe jezelf dat niet aan!'vriendin, laten we haar Fleur noemen, stopte ooit twee weken. Veertien dagen van zweten, nachtmerries, hoofdpijn, een tic in haar hoofd en van de weeromstuit een flinke dip. Dat dit laatste misschien wel een gevolg was van een netverbroken relatie waardoor ze tijdelijkbij haar dominante moeder op de bank sliep, kon er bij haar niet in. Mqrgriet, slilzte 7 iqar: 'Inïret buitenland trillend apotheken - afstruinen: ik ken het' eslrcés*a 57

3 Trillend meldde ze zich bij de dokter. Die gafhaar gelukkig snel een nieuwe doos Efexor zodat verder zehonderzoek van het hoe en waarom van die dip voor haar ook niet meer nodig was. Dát wilde ik dus niet, stoppen en na twee weken weer aan de pil. Ikbelde de psychiater najaren weereens. 'Stoppen? Goed plan', vond hij. 'Misschien kun je eens hardlooptherapie gebruiken. Een halfuur per dag duurtraining helpt. Echt waar.' Daar besloot ik dan meteen maar eens mee te beginnen. Inderdaad. Na een half uurtje hardlopen voelde ik me prima. Maar echt een openbaringwas dit niet. Sporten hielp me woeger, in mijn predepressieve periode, altijd al aan een beter gevoel. Ik zocht verder. Waren er niet méér alternatieven voor mijn pillen? Van internet werd iknietechtwolijk. Wie op google 'stoppen, antidepressiva, bijwerkingen' intikt, gaat regelrecht naar de sites van de farmaceutische industrie, een gigantische commercie. Veel van hun sites raden het af te stoppen met antidepressiva. Sterker: ze gaven me een flinke kans op levenslange veroordeling. En dat was ook helemaal niet erg, zei een internetapotheek. Enig eigenbelang leek in deze voorspelling niet helemaal onwaarschijnlijk. Wat ging ik doen? Ik stopte 'nu'. Gold turkey. Als ik dat zou doen, zou ik - volgens de internetapotheek- net als mijn wiendin Fleur last van angst, draaierig- ' heid, hoofdpijn, misselijkheid en zweten krijgen. Maar binnen drie weken zou dat ookweer over zijn. En niet iedereen heeft er last van, stond er ook. Maar ik wel hoor. Ik zweette en had al chaotische dromen als ik de pil één keer vergat. Spierpijn, trillen, zweten: ik wist er alles van. Grote kans dus, op de cold turkey-teeps. 's Nachts kwam het inderdaad: zweetaanvallen, dromen, hoofd- en spierpijn. tn een soortvan fata morgana de volgende dag de kinderen naar school brengen. Maar toch... Ik was wij! Weg met die troep, juichte het in me. Nooit meer afhankelijk! Toch eens even kijken wat er op internet nog meer over te vinden is, dacht ik die eerste pilwije dag door de zoem in miin hoofd heen. De homeopathie op het net gaf me in elk geval wat hoop. Op de site van homeopathisch arts Jan Bol uit Groningen bijvoorbeeld, wordt duidelijk dat stoppen met chemische antidepressiva helemaal niet zo'n tranendal hoeft te z!jn. 'Onderzoek van de laatste tijd wírjst uit dat veel van die middelen helemaal niet zo goed werken als men altijd dacht, maar dat de bijwerkingenwel prettig z{in. Je slaaptvan een medicijn als Zoloft bijvoorbeeld beter.' Dat klinkt herkenbaar. Miin depressie piekte in al zijn hevigheid een paarjaar nadat mijn zoontje was geboren. Mijn zoon sliep, zoals al m{in kinderen, bar slecht. En ik ben iemand die veel slaap nodig heeft. Zou het kunnen dat mijn depressie gewoon met enorme oververmoeidheid te maken had? Slaaptekort? De oorzaak van veel postnatale depressies - zoals nu uit Amerikaanse onderzoeken opyale en Cornell blijkt. Op de site van de homeopathisch arts uit Groningen staat ook een alternatief voor de pillen uit de apotheek. Hij noemt het bekende sint-janskruid. Deze plant zou matige en lichte depressies goed op kunnen vangen, aldus Bol. 'In Duitsland Mar tr grict, inmiddels J uichtejret.'wegmet in dietroep, gestopt: troed. me. Nooit meer afhankelijk' 58 ésilazslro staat hypericum, de werkzame stof áie uit het kruid gewonnen wordg zelfs op nummer één als het gaat om door artsen verstrekte antidepressiva.' Dat lijkt me wel wat, dat sint-jan+ kruld. Hardlopen. Homeopathie. Het klonk allemaal beter dan de veroordeling tot de witte pillen in de blauwe dozen. De kinderen waren nu wat groter. Slapen deed ikwat beter, dus vermoeidheid had ook wat minder kans. Maar ik vind een andere homeopaat die het gebruikvan het sint-janskruidmiddel juist afraadt. Het zou meer iets ziin voor zenuwaandoeningen. Jammer. Het klonk zo goed, een plantaardig middel. ZelÍ raadt ze mensen een ander middel aan tegen een slecht gevoel: een boek. 'Ik zweer bij Uw brein als medicijn', zegt ze. Een bekend werk uit de psychiatrie waarover ik al eens eerder hoorde. Het vuistdikke product van de Amerikaanse psychiater David Servan-Schreiber geeft lezers heel praktische richtlijnen om zelf controle over hun gevoel van welbevinden te krí$gen. En het leest nog lekkerweg ook. Heel begrijpelijke taal. Een soort Sfoppen metrokenvanalan Carr, zeg maar, Maar dan: 'Stoppen met depressief zdn.' Een aantal tips komen me wel bekend voor. Sporten. Goed en gezond eten. Uitkijken met alcohol. Dat besluit ik ook te doen, stoppen met drinken. Zij het niet meteen... Op het net zie ik dat de commercie handig inspringt op het onderwerp 'depressie'en vooral op het vermijden ervan. 'Wist u dat zonnebanken ook helpen tegen depressie? Een halfuurtje per dag laat u er goed uitzien en tegeliik beter voelen.' Daaronder de pr{jslijstvan een half uurtje onder de verschillende bruiners van het Haagse zonnecentrum. Maar er zat wat in. Vroeger weet ik sombere gevoelens vooral in de winter nog weleens aan gebrek aan licht. Maar ikwoonde ondertussen in Dubai. Geen tekort aan zonlicht hier, ha! Na een week zonder Zoloftben ik al behoorlijk van het trillerige gevoel af. Ik bel de psychiater nog maar eens. 'Je hebt nu het ergste wel gehad', zegt die. 'Dóórzetten. Het gaat best lukken.' Kijk, dat helpt ook, een beetje peptalkvan een goede psychiater.

4 ma"otscha,ppij Maar dan kriigenwe het een poosje heel erg druk. Met de verbouwing van ons huis blijken we flink te zijn opgelicht. Een rechtszaak, dat ook nog. Slopend is dat. Een van de kinderen wordt ernstig ziek. Ik zit een aantal nachten in het ziekenhuis waar ze tudens zware aanvallen van astma op het randje hangt. Mijn man heeft het idioot druk op zijn werk. Slaaptekort. Stress. Ik zit zo nu en dan even te janken van ellende en heb aanvallen van acute razernij. Maar het diep depressieve gevoel van woeger laat zich niet zien, vooralsnog. Toch heb ik momenten dat ik bang ben dat het terugkomt. Maar het is een halfjaar nadat ik de pillen weggooide en het gaat ondanks de soms grote stress en paniek eigenlijk nog steeds goed. Ik besluitwél te stoppen met alcohol drinken, ook omdat katers me flink dor'rm kunnen laten voelen. Ik krijg nog steeds mailtjes met tips van vrienden die weten dat ik gestopt ben met de pillen: sites, krantenartikelen, boeken. Onder andere hetboek De depressieepidemie v an hoo gleraar wetenschapstheorie en geschiedenis Trudy Dehue. Ze stelt goede vïagen: is depressi een biologisch bepaalde ziekte die nu pas goed herkend en behandeld wordt? Praten de hulpverlening en de farmaceutische industrie ons psychische stoornissen aan ofbracht de verzorgingsstaat op grote schaal mentale kleinzerigheid? Dehue stelt dat mensen hun lot in eigen hand moeten nemen. Met die stelling kan ik me wel identificeren. Ik krijg ook krantenartikelen over mensen die 'onder invloed van antidepressiva'de meest waanzinnige misdaden plegen. 1-a... Zelf werd ik er nou niet bepaald agressief van, eerder sloom. En volgens mij daardoor ook dikker. Maar wie weet, kan het verkeerd vallen. En tips over psychotherapie-websites. Oude therapie in een nieuwjasje. Zoals Beatingtheblues.nl, online behandeling van depressieve klachten, biedt een \aretenschappelijk bewezen programma' voor De ryuvsffirufimftmwn 'Eenhqlf iqqr totqql Lzlqchteíw r ii ziin is echt ess entieél' ' 'Het is heel belangrijk dat stoppen met antidepressiva zorgvuldigebeué', zegt Christina FelÈ-Cornelis, hoogleraar Sociale Psychiatrie aan de Universiteit van Tilburg en psychiater bij GGZ Breburg, Ze leidt vanuit het Trimbos-lnstituut het Depressie InitiatieÍ dat zich bezighoudt met de richtlijnen voor depressie. Christina Feltz:'Wanneer de behandeling met antidepressiva resultaat heeft gehad en 1e voelt je beter, kun je over stoppen na gaan denken - mits je je minstens een half jaar zowelichamelijk als geestelijk helemaal goed voelt. En daar vergissen mensen zich weleens in. Er wordt al gauw gedacht: ik voel me niet meer somber, ik heb weer zin in dingen, dus ik ga maar eens van die pillen af. Maar als er nog andere klachten zijn, bijvoorbeeld slecht slapen, buikpijn of rusteloosheid, hoe klein ook, dan kun je beter nog niet stoppen. De hersenen hebben tijd nodig om zich aan de veranderende situatie aan te passen. Wie zich niet meer neerslachtig voelt, zal zich daarnaar gedragen, en de zenuwcellen in het brein maken weer nieuwe verbindingen om zich daarop in stellen. Bij wie te vroeg stopt, is dat nog niet gebeurd. Diegene kan weerterugvallen in de depressien negatieve gedachten krijgen. Dat half jaar totaal klachtenvrij zijn is dus echt essentieel. Het is verstandig om het stoppen in overleg te doen met een arts oí psychiater.' Hoe gaat dat stoppen precies? 'Door geleidelijk af te bouwen. Daar kun je een paar weken over doen of een paar maanden, afhankelilk van de dosering die je slikt. Hoe hoger de dosering hoe langer je erover doet. Stel je slikt per dag l pilvan 20 mg. Dan kun je eerst een week lang de ene dag een hele de andere dag een halve slikken. Als dat goed gaat, kun je elke dag een halve slikken, dat kijk je weer even aan en zo bouw ie het sleeds trerder zí On internpt Tiin êr snêcialê afhouwschema s te vinden, maar ook hierbij geldt dat overleg met arts of psychiater belangrijk is.' Wat gebeurt er als je te snel stopt? 'Er hoeft niks te gebelren maar in de meeste gevallen krijgen mensen onttrekkingverschijnselen zoals misselijkheid, agitatie, transpireren en trillen. Ook kan de somberheid weer in alle heftigheid toeslaan.' Wie netjes wacht tot-ie zich een half jaar goed voelt en keurig afbouwt hoeft dus nergens bang voor te zijn. 'Over het algemeen niet, maar ook wanneer 1e heel geleidelijk stopt, kun je last hebben van ontirekkingverschilnselen. Dat verschilt per Dersoon en oer medicament. De een merkt niks en de ander is er heel gevoelig voor, Je kunt je even somberder gaan voelen en rusteloos zijn, Als dat heftig is oí langer dan twee weken duurt, dan is het nog geen goed tdee om te stoppen.' zslroéeila 59

5 ma"otschappii De therqpeute:,orgen erverdriet horen. Ej.het leven. Een pil leert je niet daarmee omte $aan' de behandeling van milde tot matig op dit medicijngebruik uitspreekt. Ooit depressieve klachten. Een interactief gaf ik commentaar in een krant dat ik het computerprogramma. Ik geloof dat ik ongeoorloofd vind dat een huisarts een meer heb met de mewouw of mijnheer middel als Prozacvoorschrijft. Je moet in de stoel tegenover me. eens weten wat je dan overje heen krijgt. 'Maar wie neemt tegenwoordig nog een Tot en met dreigmails van advocaten van paarjaar de tijd voor een goede diepgaande farmaceuten aan toe.' psychotherapie', zegt een gerenommeerde We leven inderdaad in een snelle tdd. Ik therapeute als ik haar bel. 'B{na al mijn kan me wel in haar kritiek vinden: mensen patiënten gebruiken een middel naast de nemen steeds minder tijd voor zichzelf terwijl de omgevíng steeds meer eisen aan gesprekken die ik met ze heb. Terwljl pijn, verdriet en zorgen gewoon bii het leven ze stelt. Jaren psychotherapie klinktvoor horen. Het is zaak daarmee om te leren veel mensen te lang, te zwaar. Toch had gaan. Daar kan praten bii helpen. Daarmee ikvoorafgaand aan mijn Zoloft-gebruik kunje paniek en angsten weghalen, zaken vier jaar lang intensief psychotherapie. die wezenlijk deel uitmaken van een aandoening als een depressie. Dat doet een pil om dingen, traumatische ervaringen, in Die hielp me in een bepaalde mate zeker niet: je met het leven leren omgaan. Veel een perspectief te zien. Maar die echte, mensen nemen de tljd niet meer om eens zware depressie kon het niet voorkomen. echt stil te staan bij wat ze beweegt als ze zich naar voelen. Dat lijkt me een slechte Uiteindel[ik kom ik terecht bij een ontwikkeling en antidepressiva stimuleren klassiek homeopaae Cees Verburg uit dit. Een pil nemen is makkelijk. Maarwee Gouda. 'Hij heeft echt goede resultaten je gebeente alsje dergelijke kritische noten als het gaat om mensen met depressie', bezweert de kennis die hem heeft aangeraden. Op zijn site, bij commentarenvan ziin patiënten, lijkt dat inderdaad het geval. É ata g*l!aaa*t!ètt t aa *ta Onder het motto 'baat het niet dan schaadt SLIKCIJFERS het niet'vraag ik een consult. Cees Verburg Het aantal gebruikerc van antidepresslva in Nederland bedroeg in 20091,02 miljoen. Dat aantal is wat ouder, makkelijke kleding en de rust is een homeopaat zoalsjeje die voorstelt: vergel'rjkbaar met Aan deze gebruikers werd zelve. Ik leg hem mijn probleem uit. Hij in 2009 ruim Z5 miljoen keer een antidepressivum stelt me wagen. Over woeger. Over nu. verstrekt. Hoe ik me graag wil voelen. En hij doet een Bron: Stichting Farmaceutische Kengetallen irisscan. 'Iriscopie', verduidelfkt hij, 'om het psychologische plaatje nog duidelijker PILLEN TOP 3 te krijgen. Er zit een hoop oud zeer bij je. We gaan eens kijken of we dat wat kunnen wegnemen.' De top drie van uitgeschreven antidepressiva is 1. paroxetine (Seroxat) 2. citalopram (Gipratnil) 3. venlaíaxine (EÍexor). Het grootste aantal gebrulkers zit In de leeftildsgroep 45-64jaÍigen: zij zijn verantwoordelijk voor 469ó van het totale gebruik, Bron: Hij legt uit dat een homeopathisch traject wel tijd kost. Ik moet door verschillende 'lagen' heen waar vaak weer verschillende medicijnen voor nodig zijn. Hij geeft wel een nauwgezette begeleiding tijdens de behandeltijd. De resultaten verschillen per patiënt, maarvolgens hem zal ik zeker iets merken van de door hem voorgeschreven medicatie. Ik krijg korrels mee. Zandkorreltjes lijken het. TWee 's avonds, twee 's morgens en twee 's middags. Ik zweet me de volgende dagen rot, maarvoel me wel relaxt. 'Als het goed is, voel je je de komende maanden steeds meer tevreden', zegt Verburg. Deze behandeling zet ik door. Van zijn mediciinen krijg ik een heel teweden, rustig gevoel - zo is het namelijk, die vent is steengoed. De laatste zoloft-jaren leefde ik in een soort cocon. Langzaam kwam er vervlakking in plaats van dat mijn zintuigen lekker scherp waren. Nu ik een jaar clean ben, weet ik dat. Heb ik bijvoorbeeld ook weer zin in lekker mijn huis opruimen, sex en heb ikvooralveel, idiootveel meer energie. Om half negen tegelijk met de kids in bed ploffen? Nee. Ik heb weer avonden. Ik heb ook weleens een flink wat mindere dag. Maar heeft niet iedereen die? Zo'n dag dat je denkt: ikblijf inbed en doe even niets? Maar ik kan nu ook denken: morgen is alles anders, schljnt de zon weer. Zeven jaar geleden kon ik dat niet. Zat ik letterlijk met mijn rug tegen de muur. Er waren toen ook wel veel dingen waar een mens verdrietig van wordt. Weinig slaap. Het overlijden van mljn vader. Het verbroken contact met mijn moeder. Misschien heb ik al die dingen toen erg onderschat. Anyway: ouder (en wijzer) worden helpt wel met relativeren. Ook een goed medicijn tegen depressie wat mij betreft.' ( 60 édazslro

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan?

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan? Patiëntenbrochure Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Heeft u - in overleg met uw (huis)arts - besloten te stoppen met het gebruik van de antidepressiva? Of overweegt

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie 00 Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie Inleiding Vrouwen met Premenstrueel syndroom (PMS) hebben lichamelijke en/of psychische klachten die enkele dagen tot 2 weken voor de menstruatie beginnen.

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan Annemarie begreep er niks van. Had ze zo raar op de grond liggen doen? Wat stom. Zelf wist ze alleen nog maar dat haar buik naar aanvoelde en dat ze heel bang werd. Van de rest wist ze niets. Annemaries

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be campus Kortenberg Leuvensesteenweg 517 3070 Kortenberg T +32 2 758 05 11 campus Gasthuisberg Herestraat 49 3000 Leuven

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Tijdens uw bezoek aan de hoofdpijnpolikliniek is overmatig gebruik van pijnstillers besproken. Dit kan

Nadere informatie

Prod. oktober 2014, NL/TRIM/0001/14, Exp. oktober 2016. Triumeq. Starten met. Patiënteninformatie

Prod. oktober 2014, NL/TRIM/0001/14, Exp. oktober 2016. Triumeq. Starten met. Patiënteninformatie Prod. oktober 2014, NL/TRIM/0001/14, Exp. oktober 2016 Starten met Triumeq Patiënteninformatie Vooraf U krijgt deze folder omdat u Triumeq gaat gebruiken om hiv te remmen. In deze folder vindt u de belangrijkste

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Tijdens uw bezoek aan de hoofdpijnpolikliniek is overmatig gebruik van pijnstillers besproken. Dit kan

Nadere informatie

Anamnese Formulier Pijn

Anamnese Formulier Pijn Anamnese Formulier Pijn Onderstaand formulier geeft mij een indruk van uw klachten en de diagnose van uw arts/specialist, de reguliere medicatie die u gebruikt. Ik verzoek u daarom dit formulier zo volledig

Nadere informatie

Slaapproblemen? Gezonde slaap

Slaapproblemen? Gezonde slaap Dit is een folder van www.orthoconsult.nl geschreven door dhr. drs. Ard Nieuwenbroek, trainer/ therapeut bij Ortho Consult. Deze folder is op een aantal punten aangepast en aangevuld door de stressbegeleiders

Nadere informatie

Inleiding Hoe het allemaal begon Soorten psychofarmaca, werking, bijwerkingen en indicatiegebieden

Inleiding Hoe het allemaal begon Soorten psychofarmaca, werking, bijwerkingen en indicatiegebieden Inhoud Inleiding 9 1 Hoe het allemaal begon 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Gebruik van medicatie in de psychiatrie vóór 1950 13 1.3 De eerste antipsychotica 16 1.4 De tweede generatie antipsychotica 17 1.5 De

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Advies bij medicatieafhankelijke

Advies bij medicatieafhankelijke Advies bij medicatieafhankelijke hoofdpijn ADVIES BIJ MEDICATIEAFHANKELIJKE HOOFD- PIJN U heeft het advies gekregen om te stoppen met alle pijnstillers, omdat u mogelijk medicatieafhankelijke hoofdpijn

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 3 Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Tips tegen nervositeit

Tips tegen nervositeit Vijf jaar lang heb ik een slaapmiddel gebruikt om in slaap te komen soms had ik de moed om het eens zonder dat tabletje te proberen. Ik sliep dan zo slecht, dat ik de moed snel weer opgaf. Toch vond ik

Nadere informatie

Slaapproblemen? patiënteninformatie. campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23

Slaapproblemen? patiënteninformatie. campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23 0000 2026 - SV - oktober 2012 Slaapproblemen? campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. 03 285 20 00 fax 03 239 23 23 www.st-vincentius.be GasthuisZusters Antwerpen patiënteninformatie

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst ggz voor doven & slechthorenden Angststoornissen Als angst en paniek invloed hebben op het dagelijks leven Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst Herkent u dit? Iedereen

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 3 Cognitieve gedragstherapie Een effectieve psychotherapie In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten?

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Psychische problemen bij ouders Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Alles over psychische problemen bij je ouders IKMAAKDEKLIK.be Een onlineplatform voor kinderen van ouders met psychische problemen.

Nadere informatie

Als je dip een depressie wordt. Dokter op dinsdag 11 december 2012 L.Breuning, psychiater

Als je dip een depressie wordt. Dokter op dinsdag 11 december 2012 L.Breuning, psychiater Als je dip een depressie wordt. Dokter op dinsdag 11 december 2012 L.Breuning, psychiater Wanneer is een dip een depressie Dip hoort bij het leven Depressie is een ziekte Ziekte die (nog) niet aan te tonen

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie?

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie? Denk jij dat je vastloopt tijdens je studie? Soms loopt het leven niet zoals jij zou willen. Misschien ben je somber, twijfel je erover wie je bent, loopt het niet zo met contacten of worstel je met je

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

SOCIALE FOBIE PATIËNTENINFORMATIE

SOCIALE FOBIE PATIËNTENINFORMATIE SOCIALE FOBIE PATIËNTENINFORMATIE ALGEMEEN Iedereen is wel eens angstig of gespannen in sociale situaties. Veel mensen vinden het vervelend om een praatje voor een groep mensen te houden, of om alleen

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor zorgteam. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor zorgteam. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor zorgteam Zorgprogramma Doen bij Depressie Inleiding Deze folder is bedoeld voor afdelingsmedewerkers die betrokken zijn bij de zorg voor een cliënt bij wie een depressie

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid?

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid? Interviewfragmenten Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins te verspreiden.

Nadere informatie

NEDERLANDS - ARABISCH Waar kunt u hulp vinden voor uw psychische klachten? Informatie voor vluchtelingen 9 Voorbeeld maatschappelijk werk De problemen van Amar en Fatiha Amar (37 jaar) is met zijn vrouw

Nadere informatie

Prod. Maart 2014, NL/DLG/0022/14, Exp. Maart Tivicay. Starten met. Patiënteninformatie

Prod. Maart 2014, NL/DLG/0022/14, Exp. Maart Tivicay. Starten met. Patiënteninformatie Prod. Maart 2014, NL/DLG/0022/14, Exp. Maart 2014 Starten met Tivicay Patiënteninformatie Vooraf U krijgt deze folder omdat u Tivicay en andere medicijnen gaat gebruiken om hiv te remmen. In deze folder

Nadere informatie

Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind? Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind?

Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind? Heeft een etiket wel voordelen voor uw kind? Ritalin maar er zijn ook bijwerkingen. Dit vindt ook kinderpsychiater van der Zuilen. Kinderpsychiater van der Zuilen: Onlangs is er vanuit de Universiteit van Amsterdam onderzoek gedaan naar de bijwerkingen

Nadere informatie

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD)

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1160 Wat zijn periodieke beenbewegingen van de slaap? Bij periodic limb movement

Nadere informatie

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik.

De muur. Maar nu, ik wil uitbreken. Ik kom in het nauw en wil d r uit. Het lukt echter niet. De muur is te hoog. De muur is te dik. De muur Ik heb een muur om me heen. Nou, een muur? Het lijken er wel tien. En niemand is in staat om Over die muur bij mij te komen. Ik laat je niet toe, Want dan zou je zien Hoe kwetsbaar ik ben. Maar

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling Uw kind is waarschijnlijk opgenomen in het ziekenhuis of dit gaat binnenkort gebeuren. Deze folder is bedoeld om u als ouder(s)/ verzorger(s) te informeren over pijn bij kinderen en tips te geven hoe hier

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Diabetes mellitus en een depressie

Diabetes mellitus en een depressie Diabetes mellitus en een depressie Inleiding Mensen met diabetes mellitus hebben tweemaal zoveel kans om depressief te worden als mensen zonder diabetes. Dat betekent dat in Nederland één op de tien mensen

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u, uw partner of familielid is een depressie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat een depressie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Pre-menstrueel syndroom

Pre-menstrueel syndroom Pre-menstrueel syndroom (PMS) Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is PMS? 1 Bij wie en hoe vaak komt PMS voor? 1 Wat zijn de oorzaken? 2 Welk onderzoek is mogelijk? 2 Is het wel

Nadere informatie

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS)

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1159 Wat zijn rusteloze benen? Het rusteloze benen syndroom (ofwel restless legs syndrome, afgekort RLS) is een

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet

ik? Houd je spreekbeurt over GGNet ik? Houd je spreekbeurt over GGNet 1 Houd je spreekbeurt over GGNet Krijg je zelf hulp van GGNet Jeugd? Of je vader/moeder/broer(tje)/zus(je) of iemand anders die je kent? Werkt één van je ouders bij GGNet?

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Psychiatrie- Obstetrie- Paediatrie (POP)-poli. Informatie voor patiënten over de POP-poli van Tergooi.

Patiënteninformatie. Psychiatrie- Obstetrie- Paediatrie (POP)-poli. Informatie voor patiënten over de POP-poli van Tergooi. Patiënteninformatie Psychiatrie- Obstetrie- Paediatrie (POP)-poli Informatie voor patiënten over de POP-poli van Tergooi. Inhoudsopgave Pagina Inleiding 4 Psychiatrische aandoeningen en kinderwens of

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Deze les gaat over praten in de wachtkamer. Een man, meneer Wong, gaat naar de huisarts. Hij moet even wachten. Hij zit in de wachtkamer. Er zitten veel mensen.

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Benzodiazepine Bij zwangerschap en in het kraambed. Poli Gynaecologie

Benzodiazepine Bij zwangerschap en in het kraambed. Poli Gynaecologie 00 Benzodiazepine Bij zwangerschap en in het kraambed. Poli Gynaecologie Uw arts heeft u als medicijn benzodiazepine voorgeschreven. Deze medicijnen kunnen tijdens een zwangerschap gebruikt worden. Deze

Nadere informatie

Hyperventilatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Hyperventilatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Hyperventilatie Wanneer u gespannen bent of angstig, kunnen verschillende lichamelijke klachten ontstaan. Eén van die klachten is hyperventileren. Hyperventileren wil zeggen dat u te snel of te diep ademt.

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Delier. (Acuut optredende verwardheid)

Delier. (Acuut optredende verwardheid) Delier (Acuut optredende verwardheid) Wat is acuut optredende verwardheid/delier Uw familielid, vriend(in) of kennis ligt in ons ziekenhuis. Hij/zij is opgenomen vanwege ziekte, ongeval en/of operatie.

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten.

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten. Afasie Als iemand een beroerte krijgt gebeurt dat bijna altijd plotseling. De schok is groot. Men heeft zich niet kunnen voorbereiden en men weet niet wat hen overkomt. Het dagelijkse leven wordt verstoord.

Nadere informatie

Ander mens of meer jezelf?

Ander mens of meer jezelf? wat antidepressiva met je doen Ander mens of meer jezelf? Meer dan een miljoen Nederlanders slikken antidepressiva. Welke invloed hebben die pillen nu eigenlijk op je persoonlijkheid, vraagt journalist

Nadere informatie

Een gelukkige huisvrouw

Een gelukkige huisvrouw Een gelukkige huisvrouw Voordat ik zwanger was, was ik een gelukkige huisvrouw, ik had alles wat ik wilde. En daarvoor hoefde ik geen dag te werken. Want werken, dat deed mijn man Harry al. Harry zat in

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

PIJN BIJ KINDEREN AU AU PIJN IS NIET FIJN!

PIJN BIJ KINDEREN AU AU PIJN IS NIET FIJN! PIJN BIJ KINDEREN AU AU PIJN IS NIET FIJN! 978 Welkom op de Kinderafdeling Au Au Pijn is niet fijn!, deze folder gaat over pijn. Pijn is heel vervelend en soms ook moeilijk te begrijpen. We proberen je

Nadere informatie

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 1 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 2 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren Slaap jij ook zo slecht? Uit onderzoek blijkt dat één op de tien jongeren zo nu en dan last

Nadere informatie

OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker

OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker Supplement informatiewijzer oncologie OncoMove: bewegen tijdens de behandeling van kanker Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Bewegen tijdens de behandeling van kanker 2.1 Instructie 2.2 Doel 2.3 Bespreking

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 Inhoud Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 1 Emotionele verantwoordelijkheid 11 2 Gevoelens analyseren 15 3 Adequate en inadequate gevoelens onderscheiden 19 4 Gevoelens veranderen 24 5 Gedachten

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen?

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? CHRONISCHE PIJN, WAT KUNT U ZELF DOEN U heeft chronisch pijn. Chronische pijn is pijn die langer bestaat dan drie tot zes maanden, die (afhankelijk van het soort

Nadere informatie