Hartrevalidatie HagaZiekenhuis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hartrevalidatie HagaZiekenhuis"

Transcriptie

1 Hartrevalidatie HagaZiekenhuis Hieronder treft u de inhoud van de informatiemodule aan. ROUTING HARTREVALIDATIE Aanmelding voor de FIT-module én de HOC-module: 1 e polibezoek na opname bij de cardioloog of verpleegkundig specialist - Wel / geen deelname hartrevalidatie - Indien ja, fietstest - Definitieve aanmelding voor de hartrevalidatie Intake gesprek hartrevalidatie: Revalidatiearts of verpleegkundig specialist, voor het vaststellen van individuele revalidatiedoelen Inplanning en start hartrevalidatie: Afhankelijk van uw conditie en voorgeschiedenis wordt u ingedeeld in een groep, alleen in geval van (medische) noodzaak krijgt u individuele begeleiding. Hartrevalidatie rooster: Fit-lang: 4 weken, 3x per week (ma, woe, vrij) én 4 weken, 2x per week (di, do) Fit-kort: 2 weken, 3x per week (ma, woe, vrij) én 2 weken, 2x per week (di, do) HOC-module: 4 weken, 1x per week, 2 uur durende gespreksgroep Uittake gesprek hartrevalidatie: Revalidatiearts of verpleegkundig specialist - Eindresultaat Fit-module en revalidatiedoelen - Adviezen vervolgtraject en doorverwijzingen - Eindverslag naar cardioloog en huisarts 1

2 MEDISCHE INFORMATIE EN RISICOFACTOREN (cardioloog) Het hart. Bouw en functie van het hart, prikkel- en geleidingssysteem, kransslagaders: Zuurstofrijk bloed wordt vanuit de linkerkamer de aorta ingepompt. Hartkleppen voorkomen de terugstroom van het bloed. De dirigent van het hartritme is de sinusknoop. Andere hartcellen zijn echter ook in staat om elektrische prikkels te vormen, hierdoor ontstaan overslagen van het hart. Dit is geheel onschuldig. Er zijn 2 kransslagaders: een linker- en een rechterkransslagader. De linkerkransslagader splitst zich, waardoor er ook wel over 3 kransslagaders gesproken wordt. Atherosclerose: Afzetten van - Vetten (cholesterol - Andere stoffen - Ontstekingscellen in vaatwand 2

3 Risicofactoren bij hart- en vaatziekten: Risicofactoren veroorzaken plekken in vaatwand vatbaar voor atherosclerose. NIET te beïnvloeden: - Geslacht - Leeftijd - Erfelijkheid WEL te beïnvloeden: - Roken - Gebrek aan beweging - Overgewicht - Hoge bloeddruk - Te hoog cholesterol - Diabetes mellitus (suikerziekte) Uitingen atherosclerose kransslagaders: Angina Pectoris is een voorbijgaande druk (pijn) op de borst omdat het evenwicht in vraag en aanbod van de hoeveelheid zuurstof verstoord is. Bij emotie, koude, inspanning. - Vernauwing - Tijdelijk zuurstof tekort hartspier - Geen versterf van hartspier Hartinfarct is een pijn op de borst (langer dan 30 minuten) omdat er een afsluiting is van een kransslagader. Dit geeft uitstralende pijn naar kaken, linker- of rechterarm, schouders of rug. Daarbij zijn klachten van misselijkheid, braken, transpireren en kortademigheid mogelijk. NB: Klachten kunnen variëren, ze zijn niet altijd even herkenbaar of typisch. - Afsluiting - Aanhoudend zuurstof tekort hartspier - Wèl versterf deel hartspier De grootte van het infarct wordt bepaald door de duur van de afsluiting en de plaats van de afsluiting. Behandeling angina pectoris en hartinfarct: - Medicijnen - Dotter- of stentprocedure - Hartoperatie of CABG/bypassoperatie 3

4 De behandeling van kransslagaderlijden op de lange termijn: 1. Gezonde leefstijl Verlaging risico 2. Medicijnen Verlaging risico Bij onvoldoende effect: Gunstige aanpassing aan nieuwe toestand hart Vermindering klachten 3. Ballondilatatie (dotter-) of stentbehandeling 4. Een bypass- of omleidingsoperatie van de kransslagaders (CABG) Gezonde leefstijl: 1. Stop met roken Na 1 jaar 50% afname extra risico! 2. Meer bewegen wandel, fiets, zwem of doe mee aan cardiofitness 3. Voorkom STRESS ontspanningsoefeningen stoppen met onnodig piekeren 4. Goede voeding lekker en gevarieerd meervoudig onverzadigd vet zuinig met zout 5. Bij overgewicht dieet en beweging 6. Cholesterol, LDL-cholesterol < 1,8 mmol/l 7. Bloeddruk reguleren 4

5 Medicijnen na een hartinfarct: 1. Stollingsremmers Zoals acetylsalycylzuur, brilique, clopidogrel (soms coumarines) Bijwerkingen: blauwe plekken, bloedneuzen, langere stollingstijd, bloedingen. NB: Wanneer u een dotter- of stentbehandeling heeft ondergaan, is het van levensbelang dat u de brilique of clopidogrel één jaar lang gebruikt. In dat jaar mag dit NOOIT gestopt worden, zonder toestemming van uw behandelend cardioloog. 2. Cholesterol-syntheseremmers = statines Bijv. atorvastatine, simvastatine, pravastatine Bijwerkingen: spierpijn, spierzwakte, diarree. 3. Bèta-blokkers Bijv. metoprolol, bisoprolol, atenolol Bijwerkingen: koude voeten/vingers/neus, duizeligheid, moeheid. 4. ACE-remmers Bijv. perindopril, lisinopril, enalapril Bijwerkingen: kriebelhoest of droge hoest. 5

6 REVALIDATIE NA EEN HARTOPERATIE (verpleegkundig specialist cardiochirurgie) Aanleiding voor een hartoperatie: Ernstige coronairsclerose, dotter behandeling: niet succesvol of te riskant, hartklep: lekkage of stenose (vernauwing), overige structurele afwijkingen aan het hart. CABG, de bypass operatie: Het doel van de CABG is om de bloed- en zuurstofvoorziening van de hartspier te optimaliseren. Dit gaat middels het omleiden van de bloedsomloop van de (ernstig vernauwde) kransslagaders. Mogelijke omleidingen: Slagaders: - Interna mammaria slagaders uit de borst - Radialis slagader uit de onderarm Aders: - Venen aders uit de benen Klep operatie: - Kleplekkage: (annulus) plastiek - Vernauwing: kunst of biologische klep Wondzorg: - Litteken droog en schoon houden - Dagelijks douchen. Baden mag, maar niet langer dan 10 minuten - Water om de wond te reinigen, geen zeep - Geen zalf, crème of bodylotion op de wond - Alternatieven op indicatie Alarmsignalen: - Toename in wondvocht lekkage - Wijken van de wondranden - Roodheid of warmte rondom de wond - Verhoging boven de 38 graden - Koude rillingen - Hartkloppingen - Ernstige duizeling met neiging tot wegraking 6

7 Wond onderbeen: - Bij zwelling, benen op een stoel leggen - Benen niet over elkaar slaan - Mobiliseren is belangrijk - Steunkous gedurende 6 weken na de operatie Pijnbestrijding: - Wond en spierpijn gedurende de eerste 6-8 weken na de operatie is normaal - Jeuk, een strak of doof gevoel langs de borst zijn normale verschijnselen - Dagelijks gebruik van paracetamol gedurende de eerste 4-6 weken - Pijn hoort niet vergelijkbaar te zijn met de klachten voor de operatie - Pijn aan de beenwond kan soms erger zijn dan de borstwond - Arts waarschuwen bij een krakend gevoel of als u het bot over elkaar voelt schuiven Medicijngebruik: - Alleen wat er op het ontslagrecept staat - Medicijn wordt afgebouwd of aangepast door uw cardioloog - Let op juist gebruik van medicijnen - Overleg eerst met een arts m.b.t. gebruik van hoestdrankjes, vitamines, etc. Autorijden: - Niet de eerste 6-8 weken na de operatie - U mag als passagier in de auto rijden, al vanaf de eerste week thuis - Bij langere afstanden, onderweg regelmatig stoppen om de benen te strekken Gemeenschap: - Eerste 2 weken inspanning beperken - Wees open en eerlijk met uw partner - Geen hoge verwachtingen stellen - Gedurende de eerste 6 weken alle houdingen die het borstbeen belast vermijden - Wacht tot u zich lichamelijk, geestelijk en emotioneel in staat voelt Follow-up: - Alle leefregels m.b.t. hoog cholesterol, roken, overgewicht en hypertensie volgen - Uw cardioloog en huisarts krijgen een verslag van uw opname en operatie - Patiënten met een klepoperatie; bij iedere ingreep met de betrokken specialist overleggen betreffende eventuele voorzorgmaatregelen 7

8 VOORLICHTING GEZONDE VOEDING (diëtist) Veranderen leefstijl: Veranderen gaat niet zomaar. Het heeft alles te maken met uw persoonlijke overtuigingen. Als u een gezonde leefstijl wilt aanhouden en gezonde voeding wilt gaan of blijven gebruiken, vraag u zelf het volgende af: - Wil ik dat? Doe ik dat? - Wat levert het op? - Wat gaat het kosten? Gezond eten: Gebruik halvarine of margarine op brood. Aanbevelingen: jaar gram jaar gram - Ouder dan 70 jaar gram Het is niet waar dat producten zoals light chips en light rookworst niet dik maken. Light betekent 33% minder van iets. Dit kan vet zijn, maar dat kan ook suiker of energie zijn. Light-rookworst bevat nog steeds een grote hoeveelheid energie. Het slikken van een vitaminepil is geen vervanging voor groente en fruit. Groente en fruit bevatten naast diverse vitamines en mineralen ook nog andere waardevolle voedingsstoffen, waaronder vezels. Vitaminepillen worden niet altijd even goed opgenomen. Het advies is om 200 gram groente en 2 stuks fruit per dag te gebruiken. Het advies is 1-2 alcoholconsumpties per dag te drinken. Maar niet iedere dag, waarbij 1 consumptie geldt voor vrouwen en 2 consumpties voor mannen. Schijf van vijf: 1. Eet gevarieerd 2. Eet niet te veel en beweeg 3. Eet minder verzadigd vet 4. Eet veel groente, fruit en brood 5. Ga veilig met je voedsel om 8

9 Hoog cholesterol: Cholesterol is goed voor je lichaam. Cholesterol is nodig voor opbouw van lichaamscellen en hormonen. Mààr: een te hoog cholesterolgehalte verhoogt de kans op ontstaan van hart- en vaatziekten. Er bestaan twee soorten cholesterol: - Het goede cholesterol HDL - Het slechte cholesterol LDL Vetten Verzadigd vet = Verkeerd Dit zit in: vet vlees, vette vleeswaren, volle melk (producten), volvette kaas, gebak, koek, chocolade, snacks, zoutjes, harde margarine, hard frituurvet, koffiecreamer, kokos. Onverzadigd vet = Oké Dit zin in: olie, vloeibare margarine, dieetmargarine, vette vis, noten, avocado. Is jonge kaas vetter dan oude kaas? De leeftijd van de kaas zegt niets over het vetgehalte van de kaas. Om het vetgehalte aan te geven worden de termen volvet of het percentage vet gebruikt:48+, 40+, 30+, etc. Het advies is 2 x per week vette vis te eten. Bijv. zalm, makreel, sprot, bokking, haring. Bij onbeperkt gebruik van vette vis is de kans groot dat u teveel vet binnen krijgt. Eet niet meer dan 4 porties vette vis per week (max 600 gram) i.v.m. dioxines. Om te bakken en te braden kunt u het beste vloeibaar bak- en braadvet gebruiken i.p.v. olijfolie. Het klopt dat alle soorten olie en vloeibaar bak- en braad rijk zijn aan onverzadigde vetten, maar vloeibaar bak- en braad bevat ook nog vitamine A en D. Bij een te hoog cholesterolgehalte is het vooral van belang matig te zijn met verzadigd vet. Verder heeft het cholesterol in voedingsmiddelen, zoals in eieren, orgaanvlees, paling en garnalen, een klein effect op het cholesterolgehalte. Het advies is maximaal 2-3 eieren per week en circa 100 gram garnalen, lever of niertjes per 2 weken te gebruiken. Oorzaken te hoog cholesterol: - Het eten van veel verzadigd vet - Te hoog lichaamsgewicht - Cholesterolrijke producten zoals eidooier, lever, garnalen, roomboter - Erfelijke aanleg 9

10 Plantensterolen/stanolen (pro-activ of alpro-soya): - Geeft een daling van ± 10% LDL-cholesterol - Voor een gunstig effect moet u een bepaalde hoeveelheid per dag gebruiken - Kan gecombineerd worden met andere dieetadviezen en medicatie Tips voor een beter vetgebruik: - Bak in vloeibaar bak- en braadvet of olie - Smeer halvarine of margarine met weinig verzadigd vet op het brood - Kies magere vleessoorten en 20+ of 30+ (smeer)kaas - Eet 2 keer per week (vette) vis - Gebruik ook eens vis als broodbeleg - Neem in plaats van een blokje kaas of plakje worst liever wat nootjes of een toastje met vis Beperk het gebruik van verzadigd vet, een voorbeeld: Gewoon ontbijt gram LET OP VET ontbijt gram 2 sneden brood - 2 sneden brood - besmeerd met margarine 4 met dieetmargarine 2 1x chocoladehagelslag 1 1 x appelstroop - 1x volvette 48+kaas 4 1 plak light 20+ kaas 2 1 glas volle melk 3 1 glas karnemelk of magere melk - 12 gram 4 gram Gewone warme maaltijd gram LET OP VET Warme maaltijd gram 1 ons karbonade 5 1 ons tartaartje 3 2 sauslepels jus 10 2 sauslepels magere jus 2 rauwkost met slasaus 2 rauwkost, magere slasaus 1 gekookte aardappelen - gekookte aardappelen - schaaltje volle yoghurt 3 schaaltje magere yoghurt - 20 gram 6 gram 10

11 Gewicht: Wanneer moet u afvallen? Wat is een goed gewicht? - Body Mass Index > 25 kg/m 2 (gewicht in kg/lengte in m 2 ) Met afvallen wordt bedoeld lichaamsvet verbranden. Lichaamsvet verbrandt u door minder energie te gebruiken en meer te bewegen. Van alleen water drinken valt u dus niet af. Een paar kilogram gewichtsvermindering geeft al gezondheidswinst! De beste manier om af te vallen is een strenge kuur volgen waarmee je in korte tijd veel kilo s kwijt raakt. MAAR - Snel afvallen met een streng dieet is mogelijk, maar het resultaat is vaak niet blijvend wanneer de oude voedingsgewoonten niet veranderd worden. - De vraag wat de beste methode is om af te vallen, kan het beste individueel bekeken worden. - Het meest succesvol op lange termijn is tot nu toe: goede voeding en meer bewegen. De praktijk van het afvallen: - Eet 3 hoofdmaaltijden - Sla geen maaltijd over - Wees zuinig met vet, suiker en alcohol - Neem tussen de hoofdmaaltijden door een calorie-arme snack om de honger te stillen - Motivatie en planning zijn onmisbaar - Bewegen: - Zorg voor minimaal 30 minuten lichaamsbeweging per dag - Indien sprake is van overgewicht: 60 minuten lichaamsbeweging per dag - Probeer dit zoveel mogelijk in te passen in de dagelijkse routine Zorg voor een goed gewicht: Reden? Hoe houdt u uw gewicht in balans? Overgewicht verhoogt totaal cholesterol Overgewicht verhoogt de bloeddruk Evenwicht in energieverbruik en energieopname Energieverbruik = Dagelijkse handelingen, beweging en sport Energie-opname = Wat u eet, hoe vaak, hoeveel per keer 11

12 Hoge bloeddruk: Hoge bloeddruk? Reden? Wees zuinig met zout Grotere kans op te hoge bloeddruk Te veel vocht vasthouden Advies: terugbrengen van gemiddeld 9 gram zout per dag naar 6 gram zout per dag (6 gram zout = 2400 mg natrium). Zoutinname: 75% komt uit de gebruikte voedingsmiddelen, 25% komt uit het zoutvaatje. Kruidenzout en zeezout bevatten net zo veel natrium als keukenzout, het is dus geen natriumarme vervanger. Light-zout, halvazout, dieetzout en andere mineralenzouten kunnen minder natrium bevatten, dit kunt u op de verpakking terugvinden. Een zure haring bevat wel wat minder natrium, maar is niet veel minder zout dan een zoute of nieuwe haring. Per 100 g levert een nieuwe haring 1100 mg Natrium, een zure haring 800 mg Natrium en een gerookte haring 800 mg Natrium. Het eten van zowel zoute als zoete drop verhoogt de bloeddruk. Drop bevat zelf geen natrium; de zoute smaak komt niet van natriumchloride, maar van ammoniumchloride (salmiak). Door het glycyrrhizinezuur, dat in het zoethoutextract zit, kan het eten van grote hoeveelheden drop hoge bloeddruk tot gevolg hebben. Tips voor minder zoute maaltijden: - Gebruik vleeswaren en kaas met minder zout - Voeg zo min mogelijk zout toe aan de maaltijd - Neem minder kant-en-klaar producten - Beperk het gebruik van zoute smaakmakers, zoals: maggi, aromat, bouillonblokjes, sojasaus, sambal en kruidenmixen - Beperk het gebruik van gemarineerd, gekruid of gepaneerd vlees of vis Meer informatie:

13 PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN ROND HARTZIEKTEN (maatschappelijk werker) Gewone psychosociale reacties na een hartinfarct of hartoperatie: Schrik, pijn op de borst, woede, veel praten, kwetsbaar, moe, kort lontje, geheugenproblemen, slaapproblemen, bang zijn, concentratieproblemen, sombere en/of depressieve gevoelens, schuldgevoelens, lusteloosheid, irritaties, huilbuien, lichamelijke klachten, alert zijn, geen vertrouwen meer in lichaam, geen seks, vergeetachtigheid. Tijdelijke klachten waardoor u uit evenwicht kunt raken: - Verhoogde emotionaliteit - Vermoeidheidsklachten - Slaapproblemen - Somberheidsklachten - Bang zijn voor (nieuwe) hartklachten Omgaan met spanning en ongerustheid: Bij lichamelijke spanning: Stap 1. Schat de klachten reëel in Is er sprake van spanning? Waar heeft de spanning mee te maken? Wat doet u, waar bent u, wie is er bij u? Stap 2. Zorg dat u tot rust komt en ontspant Positieve reacties na een hartinfarct of hartoperatie: - Tweede kans - Bewuster leven - Opmaken van de balans - Aanleiding tot zingevende vragen Ontspanningsoefeningen doen Omgaan met emoties en opbouwen van zelfvertrouwen: - Blijf sociaal actief; sluit u niet af en praat over uw gevoelens - Zoek afleiding in ontspannende activiteiten - Lichamelijke inspanning laat u ook geestelijk beter voelen - Twee stappen voorwaarts, één stap terug - Stel jezelf de vraag: Hoe gaat het echt met mij? - Indien nodig vraag professionele hulp 13

14 De rol van partner en omgeving: - Geef uw partner (kinderen/vrienden) ook eens de gelegenheid over hun zorgen te praten - Probeer afhankelijkheid te voorkomen; waardeer de zorg, niet de overbezorgdheid - Verdeel opnieuw de taken - Maak contact met lotgenoten; ook als ondersteuning, voor uw partner Zie hiervoor Stress als indirecte risicofactor voor hart- en vaatziekten: Het stress-systeem functioneert als overlevingsmechanisme voor noodsituaties. Uw lichaam reageert direct met een stressreactie waardoor: o.a. de hartslag omhoog gaat, er extra bloed naar de spieren gaat, de ademhaling sneller gaat en extra zuurstof naar de hersenen gaat (alertheid). Bij het verdwijnen van de bedreiging zakt de spanning weer naar een normaal niveau, dan is er ruimte voor ontspanning en herstelprocessen. Langdurige stress: Bij (langdurige) stress is er geen evenwicht tussen draagkracht en draaglast. Langdurige stress heeft een slopend effect op gezondheid : 1. Door overbelasting stresssysteem: Stresshormonen uit balans Immuunsysteem uit balans Stofwisseling uit balans 2. Gevoelig voor ziektes: Hart- en vaatziekten Depressie/angststoornissen Pijnklachten 3. Negatieve invloed op leefstijl: Roken Stresshantering: Vermoeidheidsklachten en slaapstoornissen Drank Snacks Rustgevende of pijnstillende medicatie nodig Leg een BOM onder stress: Bewegen, Ontspannen en Motiveren van jezelf. Motivatie is onmisbaar. Stel haalbare, concrete doelen. Zet voornemens om in daden. Hou vol! Zie hiervoor 14

15 HET DAGELIJKSE LEVEN WEER OPPAKKEN (verpleegkundig specialist cardiologie) Risicofactor roken: Roken is in 40% van de gevallen de oorzaak van hart- en vaatziekten u bent al gestopt? Iemand die al vaker heeft geprobeerd om te stoppen met roken, heeft een grotere kans van slagen om definitief te stoppen met roken! Als u wilt stoppen met roken: - Zoek ondersteuning in het stoppen - Maak gebruik van stopmethodes Activiteiten / lichamelijke inspanning: Gebrek aan beweging is in 20% van de gevallen de oorzaak van hart- en vaatziekten. De eerste 6 weken na opname in het ziekenhuis is het nog niet goed om hard te gaan trainen. Deze periode hoort een tijd van herstel voor het hart te zijn. Dus in die tijd: - Geleidelijk aan opbouwen - Alleen lichte werkzaamheden ondernemen Wandelen is een goede startactiviteit. Tips voor het wandelen: - Bouw op in tijd, tempo, afstand, zwaarte - Laat weten waar u heen gaat en neem een mobiele telefoon mee Fietsen mag u in principe na het eerste poliklinische controle bezoek, als er geen bijzonderheden blijken te zijn. Autorijden: Na een hartinfarct: eerste 4 weken niet autorijden. Na een hartoperatie: eerste 6 weken niet autorijden, wacht op uw poliklinische controle bezoek. Als u weer gaat autorijden: - Ga niet alleen op pad (de eerste keer) - Begin in rustig verkeer - Kies een bekende route - Neem een mobiele telefoon mee 15

16 Hobby s en vakantie: Kies hetgeen past in uw fase van opbouw, het dient ter ontspanning te zijn! - Na ongeveer 4 weken - Lichte activiteiten - Niet gestresst op vakantie - Juiste bestemming kiezen, geen verre vliegvakanties of hoge bergomgeving - Geneesmiddelenpaspoort en electrocardiogram (hartfilmpje) meenemen Seksualiteit: - Vrijen is gelijk aan twee trappen lopen (qua inspanning) - Angst is vaak een belemmering - Goede vorm van ontspanning - Invloed van sommige medicijnen (bèta-blokkers) kan erectiestoornissen geven of een droge vagina. Indien dit het geval is, bespreek dit met uw behandelend arts. Ontwijken, schamen of piekeren lost niets op. Praat (bij problemen) met uw partner. Rusten: - Eventueel een middagdutje doen - Zorg voor voldoende nachtrust - Slaap-problemen aanpakken Werkhervatting: - Werkhervatting is mogelijk/ wenselijk tijdens het hartrevalidatie traject - Neem zelf initiatief tot contact met collega's en werkgever - Bespreek met de bedrijfsarts uw terugkeer Medicijnen: U zult uw leven lang medicatie voor het hart moeten blijven gebruiken, om het risico op hart- en vaatziekten zo klein mogelijk te houden. Tips rondom het gebruik van medicijnen: - Volgens voorschrift innemen - Niet zomaar zelf er mee stoppen - Altijd voorraad in huis hebben - Gebruik van medicijndoosje of medicijnrol bevordert therapietrouw - Draag een up-to-date geneesmiddelenpaspoort of medicijnoverzicht bij u 16

17 Nitroglycerine-pompspray: Herkenning van klachten én dezelfde herkenbare pijn op de borst als voor de operatie of bij het infarct/dotteren? Gebruik dan de nitroglycerine-spray. - Ga rustig zitten en spray 1 keer - Waarschuw iemand in uw buurt - Indien de pijn niet afzakt na 5-10 minuten, sprayt u nog 1 keer - Indien de pijn niet afzakt na 5-10 minuten, BEL NB: Ga dan niet zelf autorijden, ga niet naar de huisarts, maar BEL 1-1-2! Gezond leven, zie - Leefstijltest: 20 minuten - Eet- en beweegwijzer met recepten online - Recepten online - Richtlijn bewegen - Beweeg- en sportmogelijkheden Meer informatie: (platform zelfstandige ondernemers) - dienst SZW (Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten) van uw gemeente 17

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog Van harte welkom! Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog CONFUCIUS: Chinees wijsgeer circa 500 voor Christus Het is niet moeilijk om het goede te herkennen, maar wel

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Afdeling Diëtetiek Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Algemeen U heeft een verhoogd cholesterolgehalte. Deze folder bevat informatie over het dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte. U kunt deze

Nadere informatie

Ik heb cholesterol Wat nu?

Ik heb cholesterol Wat nu? Ik heb cholesterol Wat nu? Belangrijk: Deze patiëntbrief is bedoeld ter ondersteuning van het consult door de huisarts. Deze informatie dient dus niet als vervanging van een consult bij een arts. Bedenk

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Leefregels na een bypassoperatie

Leefregels na een bypassoperatie Leefregels na een bypassoperatie Na uw bypassoperatie heeft u waarschijnlijk veel vragen en krijgt u veel raadgevingen. In deze informatiefolder zetten we belangrijke leefregels voor u op een rij. Deze

Nadere informatie

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten In Nederland hebben ongeveer 400.000 mensen last van ontstekingsreuma. Deze vorm van reuma kenmerkt zich door langdurige gewrichtsontstekingen.

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis

Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Voorbereiding op uw ontslag 2 2. Weer thuis 4 2.1 Medicijnen 2.2 Werk 2.3 Autorijden 2.4

Nadere informatie

Cardiologie. Leefregels na CABG (bypassoperatie) Afdeling: Onderwerp:

Cardiologie. Leefregels na CABG (bypassoperatie) Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Na uw bypassoperatie heeft u waarschijnlijk veel vragen en krijgt u veel raadgevingen. In deze informatiefolder zetten we belangrijke leefregels voor u op een rij. Deze

Nadere informatie

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Inhoud Definitie gezond Biopsychosociaal model Psychische gezondheid Stress

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding patiënteninformatie voedingsadvies bij dreigende ondervoeding De arts of verpleegkundige heeft met u besproken dat u kans heeft op ondervoeding. Goede voeding kan helpen om uw conditie te verbeteren. Wat

Nadere informatie

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Verhoogd cholesterolgehalte. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Verhoogd cholesterolgehalte Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Cholesterolgehalte 3 Cholesterol 3 Cholesterol in voeding 4 Verhoogd cholesterolgehalte

Nadere informatie

Leefregels na hartklepoperatie

Leefregels na hartklepoperatie Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Na uw hartklepoperatie heeft u waarschijnlijk veel vragen en krijgt u veel raadgevingen. In deze informatiefolder zetten we belangrijke leefregels voor u op een rij. Deze

Nadere informatie

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een Leefregels na PCI U heeft een dotterbehandeling ondergaan. Dit wordt ook wel een PCI genoemd, wat staat voor Percutane Coronaire Interventie. Na ontslag uit het ziekenhuis gaat het herstelproces en de

Nadere informatie

HARTREVALIDATIE (IPZ)

HARTREVALIDATIE (IPZ) HARTREVALIDATIE (IPZ) 17721 Inleiding Deze folder geeft u informatie over het poliklinisch hartrevalidatieprogramma IPZ (Intensieve Poliklinische Zorg). De behandelmethoden voor hart- en vaatziekten zijn

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

Adviezen na een hartoperatie

Adviezen na een hartoperatie Adviezen na een hartoperatie Informatie voor patiënten F0852-1150 januari 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

Cardiologie Na een dotterbehandeling

Cardiologie Na een dotterbehandeling Cardiologie Na een dotterbehandeling Inleiding U heeft een dotterbehandeling (P.T.C.A. = Percutane Transluminale Coronaire Angioplastiek) ondergaan. Er kunnen thuis nog vragen ontstaan en mogelijk kunnen

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Revalidatie / Cardiologie. Informatie / Adviezen voor thuis

Hartrevalidatie. Revalidatie / Cardiologie. Informatie / Adviezen voor thuis Revalidatie / Cardiologie Hartrevalidatie Informatie / Adviezen voor thuis Inleiding Er is met u gesproken over het hartrevalidatieprogramma. Om te beoordelen of u in aanmerking komt voor dit programma

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten

Cholesterol. Alles wat je ooit wilde weten Cholesterol Alles wat je ooit wilde weten Waar komt cholesterol vandaan? Het overgrote deel van de cholesterol in ons lichaam maakt ons lichaam zélf aan. Eén derde nemen we op via onze voeding. Cholesterol

Nadere informatie

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn?

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? 1 Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? De 20 fabels en feiten over afslanken Be-Slank Copyright 2011 Be-Slank.nl Alle rechten voorbehouden. 2 Feiten en Fabels: Frisdrank

Nadere informatie

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels Hoofdstuk 2 Voedingsadviezen voor mensen met diabetes mellitus 2.1. Samenstelling van de voeding Dieetadviezen bij diabetes mellitus zijn niet anders dan adviezen voor een goede voeding. De basis van een

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in

Nadere informatie

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl Ongewild afvallen Dietetiek gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Ziek zijn is topsport 3 Gewicht 3 Wat doet het Gemini Ziekenhuis aan ondervoeding? 3 Wat is uw score? 4 Wat is goed eten en drinken? 4 Drink

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek PATIËNTEN INFORMATIE Ondervoeding in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Ondervoeding door ziekte is in ziekenhuizen een veel voorkomend probleem. Ongeveer 1 op de 4 patiënten is

Nadere informatie

Naam:.. Bereikbaar op maandag, dinsdag, woensdag oneven weken, donderdag en vrijdag.

Naam:.. Bereikbaar op maandag, dinsdag, woensdag oneven weken, donderdag en vrijdag. Dagboek Hartfalenpolikliniek Naam:.. Telefoon: (075) 65074 50 Spoedlijn: (075 650 78 90 Bereikbaar op maandag, dinsdag, woensdag oneven weken, donderdag en vrijdag. Inhoud 1. Persoonlijke richtlijnen 3

Nadere informatie

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep)

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Eigendom van Naam Adres Plaats Telefoonnummer Bij verlies wordt de vinder vriendelijk verzocht contact op te

Nadere informatie

Cardiologie. Thuis na een hartoperatie, wat nu?

Cardiologie. Thuis na een hartoperatie, wat nu? Cardiologie Thuis na een hartoperatie, wat nu? 1 Thuis na een hartoperatie, wat nu? Onlangs heeft u een bypassoperatie en/of operatie aan de hartklep(pen) ondergaan. Na de operatie elders is de fysiotherapie

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

Afdeling diëtetiek Voeding en zwangerschapsdiabetes

Afdeling diëtetiek Voeding en zwangerschapsdiabetes Afdeling diëtetiek Voeding en zwangerschapsdiabetes Telefoonnummer: 0344 674285 Zwangerschapsdiabetes (= diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes mellitus die tijdens de zwangerschap ontstaat en meestal

Nadere informatie

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Chirurgie Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer arterieel (slagaderlijk)

Nadere informatie

RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING

RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING RICHTLIJNEN BIJ EEN ENERGIEBEPERKTE VOEDING Inleiding Een hoog lichaamsgewicht is gevaarlijk voor de gezondheid. Overgewicht wordt vaak in verband gebracht met: hart- en vaatziekten; gewrichtsklachten;

Nadere informatie

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn:

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn: Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

DREIGEND HARTINFARCT

DREIGEND HARTINFARCT DREIGEND HARTINFARCT (onstabiele angina pectoris) In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over een dreigend hartinfarct. Wij adviseren u de informatie zorgvuldig te

Nadere informatie

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen

De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen De cardiovasculaire risico polikliniek Bloed moet stromen Naam Geboortedatum :... : - - Uw specialist of huisarts heeft u doorverwezen naar de cardiovasculaire risicopolikliniek omdat u een hart- en vaatziekte

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Verder na dotterbehandeling

Verder na dotterbehandeling CARDIOLOGIE Verder na dotterbehandeling U heeft een dotterprocedure ondergaan en bent hiervoor opgenomen in het Laurentius Ziekenhuis. Binnenkort mag u met ontslag. Tijdens uw verblijf bent u onder begeleiding

Nadere informatie

Cardiologie / Diëtetiek. Vocht- en zoutgebruik bij hartfalen

Cardiologie / Diëtetiek. Vocht- en zoutgebruik bij hartfalen Afdeling: Onderwerp: Cardiologie / Diëtetiek Vocht- en zoutgebruik bij hartfalen Inleiding Voor u ligt een brochure, bedoeld voor patiënten met hartfalen, over vocht- en zoutgebruik. In deze brochure wordt

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Activiteitenschema en begeleiding fysiotherapeut Door het hartinfarct is er bij u een stukje spierweefsel afgestorven. Dit gedeelte zal in de

Nadere informatie

ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE

ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE In deze folder geeft het Ruwaard van Putten ziekenhuis u enkele algemene leefregels na de beroerte (= CVA (Cerebro Vasculair Accident) die u heeft gehad. Dit kan zijn

Nadere informatie

TIA en dan. Transient ischemisch attack

TIA en dan. Transient ischemisch attack TIA en dan Transient ischemisch attack Een TIA (transient ischemisch attack) is een plotseling optredende neurologische uitval (voorbijgaande beroerte). Dit komt door een tijdelijke afsluiting van een

Nadere informatie

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE E-book WAT IS VET? VET IS EEN VOEDINGSSTOF DIE ZIT IN BIJVOORBEELD HALVARINE, OLIE, VLEES, KAAS EN IN KOEK, SNACKS EN SAUZEN. VET IS ALTIJD EEN MENGSEL VAN VETZUREN.

Nadere informatie

Leefregels en adviezen na een hartinfarct

Leefregels en adviezen na een hartinfarct Leefregels en adviezen na een hartinfarct Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Herstel thuis 1 Bewegen 1 Autorijden 2 Werken 2 Vakantie 2 Seksualiteit 3 Dieet 3 Alcohol 3 Roken 3 Psychische

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Cardiologie. Na een hartinfarct. Afdeling: Onderwerp:

Cardiologie. Na een hartinfarct. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Na uw hartinfarct heeft u waarschijnlijk veel vragen en krijgt u veel raadgevingen. In deze informatiefolder zetten we belangrijke leefregels voor u op een rij. Deze folder

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Gezond gewicht. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Gezond gewicht Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Overgewicht 3 Oorzaken 4 Gezond gewicht 4 Tailleomvang 5 Voorkomen van overgewicht 6 Wat kun je

Nadere informatie

PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING

PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING PRE-OPERATIEVE ADVIEZEN VOEDING EN BEWEGING 563 Inleiding In deze folder wordt uitgelegd hoe u zich door goede voeding en beweging optimaal kunt voorbereiden op uw operatie en uw ziekte. Wanneer u, voorafgaand

Nadere informatie

Verder na een bypass-operatie

Verder na een bypass-operatie CARDIOLOGIE Verder na een bypass-operatie Inleiding U hebt onlangs een bypass-operatie ondergaan. Voor verder herstel bent u opgenomen in het Laurentius Ziekenhuis. Binnenkort mag u met ontslag. Tijdens

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij hartfalen

Leefstijladviezen bij hartfalen Leefstijladviezen bij hartfalen 1. Begrijp het belang van medicijnen De dagelijkse voorgeschreven hoeveelheid van de verschillende soorten medicijnen is essentieel voor een goede behandeling van hartfalen.

Nadere informatie

Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis

Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis Revalidatie / Cardiologie Hartrevalidatie Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis Inleiding Er is met u gesproken over het hartrevalidatieprogramma. Om te beoordelen of u in aanmerking komt voor

Nadere informatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Inleiding U heeft een hartkatheterisatie van de kransslagader ondergaan (coronair angiografie) dit is een onderzoek van de kransslagaders of de grote lichaamsslagader.

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een buismaagoperatie

Voedingsadviezen na een buismaagoperatie Voedingsadviezen na een buismaagoperatie Albert Schweitzer ziekenhuis april 2015 pavo 1125 Inleiding De diëtiste is bij u langs geweest om met u te bespreken waar u met uw eten en drinken rekening mee

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus Arterieel vaatlijden Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Verder na een bypass- en hartklepoperatie

Verder na een bypass- en hartklepoperatie CARDIOLOGIE Verder na een bypass- en hartklepoperatie U heeft onlangs een hartoperatie ondergaan. Tijdens deze operatie zijn omleidingen gemaakt en is tevens 1 of meerdere hartkleppen vervangen of gerepareerd.

Nadere informatie

Lekker eten met minder zout

Lekker eten met minder zout Lekker eten met minder zout Inleiding In deze brochure vindt u informatie over hoe u het zoutgehalte in uw voeding kunt verminderen en toch lekker kunt blijven eten. Gemiddeld krijgen we per dag 9 gram

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten 400015 Hart- en vaatziekten folder_400015 Hart- en vaatziekten 27-03-12 09:50 Pag Hart- en vaatziekten WAT ZIJN HART- EN VAATZIEKTEN WAT KUNT U ZELF DOEN MEDICIJNEN BIJ HART- EN VAATZIEKTEN WAT KAN UW

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Vragenlijst. S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige

Vragenlijst. S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige Vragenlijst S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige en meenemen! Voorgeschiedenis en verwijzing Hartproblemen Heeft u Angina Pectoris klachten (klachten van pijn, een drukkend

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie. Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct

Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie. Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie In deze folder vindt u informatie voor de eerste weken na uw ontslag

Nadere informatie

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve

Nadere informatie

Problemen met de slagaders

Problemen met de slagaders Arterieel vaatlijden Problemen met de slagaders U heeft een afwijking in de slagaders. In deze informatie wordt hier uitleg over gegeven. Bedenk dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Geachte heer of mevrouw, Onlangs heeft u een hartinfarct, een dotterbehandeling of een hartoperatie gehad. Misschien waren er voordien al voortekenen

Nadere informatie

Leefregels en adviezen na een hartklepoperatie

Leefregels en adviezen na een hartklepoperatie Leefregels en adviezen na een hartklepoperatie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Herstel thuis 1 Complicaties 1 De wonden 2 Het borstbeen 2 Bewegen 2 Werken 2 Seksualiteit 3 Dieet

Nadere informatie

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten

Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten Chirurgie Verklein de kans op het ontstaan/verergeren van vaatziekten i Patiënteninformatie Tips en leefregels Slingeland Ziekenhuis Algemeen Vaatziekten ontstaan door het dichtslibben van slagaders als

Nadere informatie

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het Hartfalen Wat is het en hoe herken je het Hartfalen, onbekend en onderschat Hartfalen is de grote onbekende onder de hartziekten. Hartfalen klinkt misschien bekend in de oren. Het woord doet denken aan

Nadere informatie

Hoe kunt u de kans op hart- en vaatziekten verkleinen?

Hoe kunt u de kans op hart- en vaatziekten verkleinen? Hoe kunt u de kans op hart- en vaatziekten verkleinen? Voedings- en leefstijladviezen voor mensen die zelf iets willen doen! Bronvermelding Deze folder is gemaakt door de afdeling diëtetiek van het UMC

Nadere informatie

Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op?

Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op? Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op? Jolande van Teeffelen, diëtist Van de mensen met OSAS heeft 90% overgewicht Vetafzetting door overgewicht kan obstructie van de luchtweg veroorzaken. Maar de apneu

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie

Arterieel vaatlijden. Chirurgie Arterieel vaatlijden Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding 5 Wat is er aan de hand? 5 Atherosclerose 5 Risicofactoren 6 Roken 6 Hoge bloeddruk 6 Diabetes mellitus 6 Cholesterol 7 Overgewicht en te weinig

Nadere informatie

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van:

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: 1 CARDIOVASCULAIRE PREVENTIE BIJ VROUWEN. 2 SENSIBILISATIE van de vrouw

Nadere informatie

Kaliumverrijkt voedingsadvies

Kaliumverrijkt voedingsadvies Kaliumverrijkt voedingsadvies Wat doet kalium in het lichaam? Kalium heeft een belangrijke rol bij de bloeddruk en het doorgeven van prikkels naar het zenuwstelsel. Het zorgt tevens voor het samentrekken

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Hartrevalidatie na een bypass-operatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Hartrevalidatie na een bypass-operatie Hartrevalidatie na een bypass-operatie HARTREVALIDATIE NA EEN BYPASS-OPERATIE INLEIDING Een bypass-operatie kan grote gevolgen hebben, zowel voor uzelf als voor uw naaste omgeving. Belangrijk is dat u

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden

Arterieel vaatlijden Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Regio Nijmegen. Een gezond gewicht. Informatie voor jongeren

Regio Nijmegen. Een gezond gewicht. Informatie voor jongeren Regio Nijmegen Een gezond gewicht Informatie voor jongeren Ben jij tevreden over je gewicht? Vind jij jezelf te dik of vind jij jezelf te dun? Wat betekent je gewicht voor hoe jij je voelt? Wil jij weten

Nadere informatie

Ontslag uit het ziekenhuis. Cardiologie

Ontslag uit het ziekenhuis. Cardiologie Ontslag uit het ziekenhuis Cardiologie U bent pas ontslagen van de afdeling Cardiologie. Graag geven wij u extra informatie om thuis op uw gemak door te lezen. Ontslagpapieren In deze folder is aangekruist

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik

Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik Voedingsadviezen bij twee maal daags insulinegebruik U heeft diabetes mellitus en gebruikt hiervoor twee maal daags insuline. Deze brochure geeft extra informatie over uw dieet in bijzondere situaties

Nadere informatie

voedingsadviezen na gastric bypass

voedingsadviezen na gastric bypass voedingsadviezen na gastric bypass 1 2 VOEDINGSADVIEZEN NA GASTRIC BYPASS Inleiding Na de gastric bypass operatie ontstaat er een kleine maag. De hoeveelheid voedsel die men daarna per maaltijd kan innemen

Nadere informatie

24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren

24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren 24 mei 2011 Gezonde voeding voor senioren Annette Schormans, diëtist Lezing 26 januari 2015 KBO Boxtel Gezondheidsproblemen leefregels voor senioren goede keuze in voeding maken blijven bewegen hersenen

Nadere informatie

Logboek Polikliniek hartfalen

Logboek Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

Cardiologie. Het gebruik van Isordil of Nitroglycerinespray

Cardiologie. Het gebruik van Isordil of Nitroglycerinespray Cardiologie Het gebruik van Isordil of Nitroglycerinespray 1 2 Inleiding Deze folder informeert u over het gebruik van de medicijnen Isordil en Nitroglycerinespray bij pijn op de borst (angina pectoris).

Nadere informatie

Niet toegestane voedingsmiddelen

Niet toegestane voedingsmiddelen Diëtetiek Voedingsadviezen na transplantatie Voedingsadviezen na transplantatie Inleiding Na de transplantatie krijgt u afweeronderdrukkende medicijnen (immuunsuppressiva) voorgeschreven. Hierdoor neemt

Nadere informatie