Voedingswijzer Gewrichtsaandoeningen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voedingswijzer Gewrichtsaandoeningen"

Transcriptie

1 Voedingswijzer Gewrichtsaandoeningen Naar schatting kampen 1,4 miljoen Nederlanders met reumatische klachten. De meest voorkomende reumatische aandoeningen zijn reumatoïde artritis, artrose, jicht en fibromyalgie ("weke delen -reuma"). Bij deze aandoeningen raken botweefsel, kraakbeen en/of bindweefsel (collageen, elastine) beschadigd, wat klachten als stijfheid, gewrichtszwellingen en - ontstekingen, pijn en gewrichtsmisvormingen tot gevolg heeft. Hier kunnen diverse oorzaken voor zijn. Reumatoïde artritis Reumatoïde artritis wordt beschouwd als een auto-immuunziekte. De echte oorzaak is nog niet gevonden. Gedacht wordt aan een combinatie van erfelijke factoren, een auto-immuunfactor en/of een ontstekingsreactie door een immuuncomplex ten gevolge van een beschadigd darmslijmvlies, een infectie met virussen/bacteriën of een dysbiose (darmgisting, veranderde darmflora). Artrose Bij artrose is het kraakbeen gedegenereerd ten gevolge van beschadiging, veroudering en slijtage als gevolg van belasting. De opbouw van het kraakbeen is onvoldoende om de afbraak te compenseren. Jicht Jicht wordt veroorzaakt door een opeenhoping van urinezuur in het lichaam. Urinezuur ontstaat bij de afbraak van purine. Purine is een eindproduct van de afbraak van (lichaams-)eiwitten. Urinezuur hoopt zich op bij onvoldoende uitscheiding door de nieren, een enzymblokkade (xanthine-oxidase) of een verhoogde aanmaak (o.a. bij gebruik van medicijnen als plaspillen, infecties, operaties, afvallen, verkeerde voedingsgewoonten). Fibromyalgie Fibromyalgie uit zich in stijfheid en chronische spierpijn. Er bestaan zogenoemde "tenderpoints", negen specifieke plaatsen op het lichaam waar de spieren abnormaal gevoelig reageren op aanraking. Daarnaast bestaan er vaak ook andere klachten, zoals slapeloosheid, darmklachten, depressie en hoofdpijn. De oorzaken van fibromyalgie zijn nog niet bekend. Gedacht wordt aan een auto-immuunziekte, een infectie met schimmels, bacteriën of parasieten, dysbiose en/of leverontgiftingsstoornissen. Voeding en gewrichtsklachten Voeding kan bij al deze gewrichtsaandoeningen een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van gewrichtsklachten en het behouden van een goede conditie. Daarnaast zijn ook normalisatie van het gewicht, gezonde leefgewoonten en gebruik van voedingssupplementen en zo nodig medicatie van groot belang. Er is een aantal stofwisselingsprocessen bij gewrichtsklachten betrokken die de conditie van de gewrichten beïnvloeden: het zuurbase-evenwicht, het antioxidantsysteem, de prostaglandinesynthese (vetzuurstofwisseling), de spijsvertering, het afweersysteem, het lichaamsgewicht en de vitamine- en mineralenbalans. Regulatie van deze processen door middel van een uitgebalanceerde voeding werkt ondersteunend bij alle vormen van gewrichtsklachten.

2 Het zuur-base-evenwicht Voor het goed verlopen van de stofwisselingsprocessen is een juiste zuurtegraad in het lichaam, namelijk licht basisch, essentieel. Bij gewrichts-aandoeningen is het milieu in de weefsels te zuur. Stofwisselingsprocessen worden geremd, waardoor afvalstoffen zich ophopen, gewrichten verder beschadigd raken en herstelprocessen vertragen. Een goede werking van de longen, nieren, lever, huid en spijsvertering en voldoende beschikbaarheid van mineralen zijn noodzakelijk om zure stofwisselingsproducten te bufferen en uit te kunnen scheiden. Voeding rijk aan basevormende producten en beperkt in zuurvormende producten kan het zuur-baseevenwicht verbeteren. Rijk aan basevormende stoffen zijn groenten, fruit, aardappel en vloeibare zuivelproducten (melk, karnemelk, yoghurt). Onder andere vlees, vis, kaas, sojaproducten, granen, noten, snacks, koek en suiker zijn rijk aan zuurvormende stoffen. Bij jicht is er sprake van een te hoge urinezuurspiegel % van het urinezuur wordt gevormd uit purines opgenomen uit de voeding. Mensen met jicht kunnen daarom beter de consumptie van purinerijke producten, zoals schaal- en schelpdieren, vis met vel en (orgaan)vlees beperken. Antioxidantsysteem Bij chronische gewrichtsaandoeningen is er sprake van een verhoogde productie van vrije radicalen. Deze agressieve deeltjes beschadigen het bot-, kraakbeen- en bindweefsel. Antioxidanten als bètacaroteen, vitamine C en E, bioflavonoïden, zink, mangaan en selenium vangen deze vrije radicalen weg en beperken zo de schade. Met name groenten, fruit, bepaalde kruiden en specerijen zijn rijk aan antioxidanten. De voeding kan worden aangevuld met een breed antioxidantencomplex. Vetzuurstofwisseling Diverse vetzuren uit onze voeding worden gebruikt om prostaglandines, hormoonachtige stoffen die de stofwisseling in het lichaam regelen, aan te maken. Onverzadigde vetzuren, uit o.a. vette vis, noten, zaden en koudgeperste oliën, bevorderen de aanmaak van ontstekingsremmende, afweerondersteunende prostaglandines. Eventueel kan de voeding worden aangevuld met oliecapsules (b.v. visolie, lijnzaadolie, zwarte bessenzaadolie). Naast verzadigde vetten en transvetten (geharde vetten) uit b.v. vet vlees, snacks, margarine en kaas bevorderen alcohol, geraffineerde suikers, en kunstmatige hulpstoffen (E-nummers) de aanmaak van ontstekingsbevorderende, afweerondermijnende prostaglandines. Het beperken van deze producten is daarom aan te bevelen. Ook stress heeft een negatieve invloed. Spijsvertering Wanneer de spijsvertering niet optimaal verloopt worden vitamines en mineralen, nodig voor de opbouw en herstel van de gewrichten, minder goed opgenomen. Er ontstaan belastende afvalstoffen. Een te grote belasting met deze stoffen kan een dysbiose veroorzaken, het darmslijmvlies beschadigen (waardoor een grotere kans op voedselovergevoeligheden), de productie van zuurvormende stofwisselingsproducten en vrije radicalen verhogen en ontstekingsreacties bevorderen. Een goede voeding rijk aan vezels en vocht, kleine porties, goed kauwen en voldoende ontspanning bevorderen de spijsvertering. Daarnaast kan de spijsvertering worden verbeterd door gebruik van spijsverteringsregulerende supplementen, zoals probiotica (goede darmflorapreparaten), enzymen en medicinale kruiden (b.v. artisjok, engelwortel, gember, mariadistel, venkel en zoethout). Afweersysteem Bij gewrichtsklachten kan voedselovergevoeligheid een rol spelen. Men schat, dat er bij ongeveer 5% van de mensen met reumatoïde artritis een verband bestaat tussen het ontstaan of vergeren van hun klachten en overgevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen. Producten die het meest frequent worden genoemd zijn melkproducten, ei, soja, walnoten, schaal- en

3 schelpdieren, varkensvlees, rundvlees, citrusfruit, banaan, tarwe, maïs, producten van de nachtschadefamilie (tomaat, paprika, aubergine) en bepaalde kruiden en specerijen. Bij gebruik van bepaalde pijnstillende en onstekingsremmende medicijnen (o.a. NSAID's) neemt de kans op (voedsel) overgevoeligheden toe. Ze beschadigen het darmslijmvlies, waardoor afweerprikkelende stoffen (triggers en allergenen) ongestoord via de darmwand in het bloed terecht komen. Voor het opsporen van eventuele overgevoeligheden en het opstellen van een aangepaste voeding is deskundige hulp van een diëtist en/of arts noodzakelijk. Lichaamsgewicht Bij ondergewicht neemt de spiermassa af, vermindert de immuniteit en is de kans op tekorten aan voedingsstoffen groter. Dit heeft een negatieve invloed op de gewrichten. Overgewicht is eveneens ongunstig: de gewrichten raken overbelast en de urinezuurspiegels zijn hoger. Normalisatie van het gewicht door een goede voeding en extra lichaamsbeweging is aan te bevelen. Vitamine- en mineralenbalans Voor de opbouw en herstel van de gewrichten zijn diverse bouwstoffen, zoals vitamine B en C, calcium, magnesium, mangaan, borium en silicium noodzakelijk. Ook zijn diverse vitamines en mineralen betrokken bij een goede werking van de prostaglandinesynthese, het antioxidantsysteem, het zuur-base-evenwicht en de afweer. Een volwaardige voeding rijk aan vitamines en mineralen en arm aan voedingsstofrovende producten als nicotine, alcohol, koffie, thee en suiker is aan te raden. De voeding kan worden aangevuld met een goed opneembaar multivitamine-mineralencomplex. Adviezen 1. Zorg voor een goede spijsvertering Gebruik regelmatig over de dag verdeeld 3-6 kleine maaltijden. Eet rustig en kauw goed. Gebruik voldoende vezelrijke producten, zoals groenten, fruit en volkorenproducten. Neem ook voldoende drinkvocht. Ondersteunend werken verder melkzuurrijke voedingsmiddelen als biogardeproducten, melkzure groentensappen, zuurkool en traditionele sojasaus (Shoyu, Tamari). Beperk de inname van belastende voedingsmiddelen (zie punt 5.). 2. Drink minimaal 2 liter (bij jicht 21/2 liter) vocht per dag. Voldoende drinken (verdeeld over de dag) is belangrijk om de afvalstoffen en het urinezuur makkelijker uit het lichaam te verwijderen en de spijsvertering te bevorderen. Geschikte dranken zijn o.a. (bron)water, groente- en vruchtensappen, kruidenthee en granenkoffie. 3. Gebruik voldoende onverzadigd vet Rijk aan ontstekingsremmende en afweerondersteunende onverzadigde vetten zijn vette vis (zalm, sardine, makreel, haring, nijlbaars), noten, zaden, koudgeperste olie als olijfolie, lijnzaadolie, maiskiemolie. Enkele richtlijnen zijn: besmeer brood met reformmargarine en bak en braad uitsluitend in olijfolie (eventueel gemengd met wat roomboter). Gebruik alle koudgeperste oliesoorten alleen onverhit door b.v. salades. Vervang vlees 2 x per week door vette vis. Wees verder matig met producten die rijk zijn aan verzadigd vet en transvet (gehard vet), zoals vlees, kaas, worst, koek, gebak, snacks, harde pakjes margarine of bakvet. Kies zo veel mogelijk de magere producten, b.v. magere yoghurt, 20+/30+ kaas en mager vlees. 4. Eet royaal ongeraffineerde basevormende producten Groenten, fruit, aardappels en vloeibare melkproducten (melk, karnemelk, yoghurt) zijn rijk aan basenvormende stoffen. Eet deze voedingsmiddelen in ruime mate, minimaal gram

4 verse groenten en 2 verse vruchten per dag. Vul dit aan met een kleine portie aardappelen, zilvervliesrijst, volkorenpasta of andere granen en volkorenbrood. Deze voedingsmiddelen zijn rijk aan vezels, vitamines, mineralen en antioxidanten. Gebruik daarnaast 300 ml magere/halfvolle melkproducten (mits ze worden verdragen). Zuurvormend werken vooral vlees, worst, kaas, ei, sojaproducten, vis, koek, gebak, snacks, koffie, suiker en alcohol. Gebruik deze producten daarom met mate of niet. Vervang vlees regelmatig door vegetarische alternatieven (zie de voedingsmiddelenlijst). Als er vlees wordt gegeten, beperk het gebruik dan tot 75 gram mager vlees per dag. Mensen met jicht kunnen beter de consumptie van purinerijke producten, zoals schaal- en schelpdieren, vis met vel, (orgaan) vlees, wild, vlees- en gistextract beter beperken. 5. Vervang belastende producten Koffie, gewone thee, cacao, alcohol, cola, nicotine, suiker, kunstmatige hulpstoffen (E-nummers) zijn belastend voor de spijsvertering, afweer- en ontgiftingssysteem en verhogen de behoefte aan vitamines en mineralen. Rook daarom niet. Vervang bovenstaande producten door b.v. granenkoffie, cafeïnevrije koffie, kruidenthee, vruchtensap en (reform)producten zonder toegevoegde suikers en kunstmatige hulpstoffen. Maak zo veel mogelijk gebruik van verse, natuurlijke producten. Biologische producten bevatten minder belastende bestrijdingsmiddelen, zijn over het algemeen rijker aan voedingsstoffen en vrij van kunstmatige hulpstoffen (Enummers). 6. Overige maatregelen * Zorg voor voldoende rust en ontspanning. Stress heeft een negatieve invloed op o.a. de spijsvertering, het zuur-base-evenwicht, het afweersysteem en zorgt voor een vergroot verbruik van vitamines en mineralen. * Doe dagelijks iets aan lichaamsbeweging, maar forceer niets. Beweging houdt de gewrichten soepel en sterk, bevordert de toevoer van voedingsstoffen naar en afvoer van afvalstoffen uit de gewrichten. Kies beweging afgestemd op de gewrichtsbeperkingen en de conditie. * Zorg voor een goede omgevingstemperatuur en luchtvochtigheid. Gewrichtsklachten kunnen verergeren bij vocht, koude of juist warmte. * Houd rekening met de interactie tussen voeding en medicijnen en hun bijwerkingen. Neem medicijnen en/of supplementen op de juiste wijze en tijdstip in. Vraag eventueel uw arts om medicijnen met minder bijwerkingen of vang de bijwerkingen op met voedingssupplementen. Belangrijk Het is belangrijk, dat de eet- en leefregels afgestemd zijn op de eigen situatie. Een diëtist, arts of therapeut kan hierbij helpen. Orthomoleculaire diëtisten zijn gespecialiseerd in het opstellen van een persoonlijk voedingsprogramma, afgestemd op de eigen situatie, conditie en constitutie. Deze voedingswijzer is samengesteld door Tanja Visser en Annemieke Meijler, orthomoleculaire diëtisten. De voedingsmiddelen Brood en broodproducten * Bij uitzondering: Wit brood, broodjes, croissant, beschuit, crackers * Met mate: Bruin brood * Aan te raden: Volkoren brood en broodproducten (bij voorkeur biologisch), roggebrood, ongezoete muesli, graanvlokken tarwekiemen 1)

5 Broodbeleg * Bij uitzondering: Jam, hagelslag, chocolade-pasta, vruchtenhagel, pindakaas 1) * Met mate: Appelstroop, koudgeslingerde honing * Aan te raden: Reformjam zonder suiker, vruchtenmoes, appelstroop zonder suiker, reformnotenpasta, zadenpasta (sesam, zonnebloempit), sandwich-, groenten- of sojaspread, vegetarische pâté 1), vis 1) (op water, blik), groente Vleeswaren * Bij uitzondering: Lever 1), vette vleeswaren, zoals alle worstsoorten, pâté 1), salami, katenspek * Met mate: Magere vleessoorten, zoals ham, fricandeau, kip- en kalkoenfilet, rosbief, runderrollade * Aan te raden: Kaas * Bij uitzondering: Volvette kaas (48+,60+), Franse kaas (Brie, Camembert e.d.), roomkaas, 48+ smeerkaas * Met mate: Geitenkaas, 30+ kaas * Aan te raden: Zwitserse strooikaas, hüttenkäse (cottage cheese), 20+(smeer)kaas, magere kwark Aardappelen, rijst, deegwaren * Bij uitzondering: Witte rijst, witte macaroni en spaghetti, instant aardappelpuree, gebakken aardappelen, frites * Met mate: Ovenfrites, zelf gebakken aardappelen / frites (olijfolie, roomboter), eigengemaakte puree * Aan te raden: Aardappelen, zilvervlies -rijst, gerst, gierst, quinoa, volkoren macaroni en spaghetti Groente * Bij uitzondering: Groenten à la crème, groenten uit blik of glas * Met mate: Alle diepvriesgroenten naturel * Aan te raden: Verse groenten Fruit * Bij uitzondering: Fruit uit blik (gezoet), gezwavelde zuidvruchten * Met mate: Ongezwavelde zuidvruchten (reform), vruchtenmoes zelfgemaakt * Aan te raden: Vers fruit Vlees * Bij uitzondering: Orgaanvlees 1), gepaneerd en vet vlees, zoals h.o.h. gehakt, speklapje, saucijs, doorregen lappen, worst * Met mate: Mager vlees, zoals tartaar, rundergehakt, biefstuk, magere runderlappen, rosbief, entrecote * Aan te raden: Wild 1) & gevogelte * Bij uitzondering: Kip en kalkoen met vel 1), tam konijn en eend * Met mate: Kip en kalkoen zonder vel, wild 1) * Aan te raden: Soja en sojaproducten 1) * Bij uitzondering: Met suiker gezoete sojamelkproducten * Met mate: Gepaneerde vegetarische burgers 1), met diksap en moutstroop gezoete sojamelkproducten (vla, vruchtenyoghurt etc.) * Aan te raden: Tahoe*, tempeh*, ongepaneerde vegetarische burger*, sojamelk*, sojayoghurt naturel*, sojaroom Overige vleesvervangers * Bij uitzondering:

6 * Met mate: Quorn (gepaneerd) * Aan te raden: Quorn (naturel), seitan Eieren * Bij uitzondering: * Met mate: Gebakken ei * Aan te raden: Gekookt/gepocheerd ei Vis, schaal- en schelpdieren * Bij uitzondering: Voorgebakken vis * Met mate: Zelfgebakken vis (bij voorkeur olijfolie), gerookte vis * Aan te raden: Alle overige vissoorten, schaal- en schelpdieren*, vis met vel* (haring, paling, makreel, sardine, ansjovis) Melk en melkproducten * Bij uitzondering: Volle melk en melkproducten, gezoete melkproducten, zoals vla, ijs, chocolademelk, vruchtenyoghurt * Met mate: Halfvolle melk en halfvolle kwark naturel * Aan te raden: Magere / halfvolle aangezuurde melkproducten, zoals yoghurt, biogarde, kwark, karnemelk, kefir Boter, margarine, olie * Bij uitzondering: Margarine, frituurvet, bak- en braadvet * Met mate: Gewone oliën, roomboter, reformmargarine * Aan te raden: Koudgeperste olie, b.v. olijf-, sesam-, saffloer-, lijnzaad- en zonnebloemolie Zoete tussendoortjes * Bij uitzondering: Snoep, drop, koek, gebak, chocolade * Met mate: Vetarme volkorenkoek met suiker (volkorenbiscuit, volkorenontbijtkoek, 'Evergreen', 'Sultana'), gezwavelde zuidvruchten * Aan te raden: Volkoren reformkoeken zonder suiker, ongezwavelde zuidvruchten, studentenhaver Hartige tussendoortjes * Bij uitzondering: Chips, borrelnootjes 1), snacks, zoals patat, kroket 1), frikadel 1), saucijzenbroodje * Met mate: Maïschips naturel, mini-pizza, Vietnamese loempia * Aan te raden: Noten, (zonnebloem) zaden, Japanse mix, volkoren soepstengels en crackers, popcorn, zoute stengels Dranken * Bij uitzondering: Koffie, thee, cacao, alcohol, suikerbevattende frisdranken, cola light, limonade, cacao, frisdrank met suiker * Met mate: Cafeïnevrije koffie, 'light' frisdrank, alcoholarm bier, alcoholvrije wijn, verdunde diksap * Aan te raden: Groene-, theïnevrije en kruidenthee, granenkoffie, groente- en vruchtensap, bron- en mineraalwater, bouillon* 1) Deze producten kunnen rijk zijn aan purines. Gebruik ze bij jicht beperkt.

Voedingswijzer Osteoporose

Voedingswijzer Osteoporose Voedingswijzer Osteoporose Botontkalking (osteoporose) is een botaandoening, waarbij de hoeveelheid en vaak ook de stevigheid van het botweefsel is afgenomen. Hierdoor worden de botten bros en breken bij

Nadere informatie

Voedingswijzer Bloedglucose-ontregelingen

Voedingswijzer Bloedglucose-ontregelingen Voedingswijzer Bloedglucose-ontregelingen Bij diabetes en hypoglycaemie is het lichaam niet in staat om de bloedglucose spiegel binnen normale grenzen te houden. Bij diabetes is deze spiegel te hoog, terwijl

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Afdeling Diëtetiek Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Algemeen U heeft een verhoogd cholesterolgehalte. Deze folder bevat informatie over het dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte. U kunt deze

Nadere informatie

Voedingswijzer Hart- en vaatziekten

Voedingswijzer Hart- en vaatziekten Voedingswijzer Hart- en vaatziekten Hart- en vaatziekten zijn in het Westen en ook in Nederland volksvijand nummer één. Het is een groep aandoeningen waartoe onder andere angina pectoris, hartinfarct en

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht Afdeling Diëtetiek Algemeen U heeft jicht. In deze folder vindt u een aantal algemene adviezen die eventuele klachten kunnen voorkomen of verminderen. Wat is jicht? Jicht is een aandoening die behoort

Nadere informatie

Gewrichtsaandoeningen

Gewrichtsaandoeningen OEDINGSWIJZER Het zuur-base-evenwicht Voor het goed verlopen van de stofwisselingsprocessen is een juiste zuurtegraad in het lichaam, namelijk licht basisch, essentieel. Bij gewrichts- Gewrichtsaandoeningen

Nadere informatie

Welkom bij Forte kinderopvang

Welkom bij Forte kinderopvang Welkom bij Forte kinderopvang Gezonde voeding van 0-12 jaar Voedingsbureau PUUR! Donderdag 5 maart 2015 Inhoud 1. Belang gezonde voeding 2. Duurzaam & puur 3. Interactief informeren 4. Vragen 1. Belang

Nadere informatie

Sensi Kees de Vries, Drunen, NL Email: Octaliet@home.nl Internet: www.sensitherapie.nl

Sensi Kees de Vries, Drunen, NL Email: Octaliet@home.nl Internet: www.sensitherapie.nl Sensi Kees de Vries, Drunen, NL Email: Octaliet@home.nl Internet: www.sensitherapie.nl Hypoglycemie Dieet versie 22-11-2010 Hypoglycemie kent een aantal symptomen. U hoeft ze echt niet allemaal te hebben

Nadere informatie

Eiwitbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Eiwitbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum Eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen om een eiwitbeperkt dieet te volgen. Deze brochure geeft u algemene informatie en voedingsadviezen over een eiwitbeperkt dieet. Heeft u na het lezen van

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie

Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie VOEDING & DIEET Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie ADVIES Voedingsadvies bij reactieve hypoglycemie Als we een maaltijd gebruiken met veel koolhydraten (suikers en/of zetmelen), maakt onze alvleesklier

Nadere informatie

Koolhydraatvariatielijst. Afdeling Diëtetiek

Koolhydraatvariatielijst. Afdeling Diëtetiek Koolhydraatvariatielijst Afdeling Diëtetiek Brood- en broodproducten Beschuit 1 stuks 10 7 Brood, bruin, volkoren, wit 1 snee 35 15 Broodje, bruin, volkoren, wit 1 stuks 50 23 Broodje, pistolet, bruin,

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

SensiCure. Hypoglycemie Dieet Copyright Kees de Vries, 2005 versie 20-07-2005

SensiCure. Hypoglycemie Dieet Copyright Kees de Vries, 2005 versie 20-07-2005 SensiCure Kees de Vries, Van Speijkstraat 39, 5151 MD Drunen Telefoon: 0416-374978 Email: Octaliet@home.nl Internet: www.sensicure.nl Hypoglycemie Dieet versie 20-07-2005 Hypoglycemie kent een aantal mogelijke

Nadere informatie

Voedingswijzer Zwangerschap

Voedingswijzer Zwangerschap Voedingswijzer Zwangerschap Zwangerschap en de geboorte van een kind behoren tot de meest bijzondere gebeurtenissen in het leven van een vrouw. Tijdens de zwangerschap vinden er in negen maanden tijd grote

Nadere informatie

Regio Nijmegen. Een gezond gewicht. Informatie voor jongeren

Regio Nijmegen. Een gezond gewicht. Informatie voor jongeren Regio Nijmegen Een gezond gewicht Informatie voor jongeren Ben jij tevreden over je gewicht? Vind jij jezelf te dik of vind jij jezelf te dun? Wat betekent je gewicht voor hoe jij je voelt? Wil jij weten

Nadere informatie

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Eiwitbeperkt dieet Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Natriumbeperkt à 2400 mg natrium per dag (6 gram zout) Over een eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen een eiwitbeperkt

Nadere informatie

VOEDING BIJ ZWANGERSCHAPSDIABETES

VOEDING BIJ ZWANGERSCHAPSDIABETES Diabetes DIABETES VOEDING BIJ ZWANGERSCHAPSDIABETES Diabetes is een aandoening waarbij er problemen zijn met het op peil houden van het bloedglucose. Glucose is afkomstig van koolhydraten uit de voeding

Nadere informatie

Scheper Beter: 'SNAQ-en met zorg' Folder over ondervoeding op de polikliniek van het Scheper Ziekenhuis. SNAQ-score > 2. Diëtetiek

Scheper Beter: 'SNAQ-en met zorg' Folder over ondervoeding op de polikliniek van het Scheper Ziekenhuis. SNAQ-score > 2. Diëtetiek Scheper Beter: 'SNAQ-en met zorg' Folder over ondervoeding op de polikliniek van het Scheper Ziekenhuis SNAQ-score > 2 Diëtetiek 1 Afdeling Diëtetiek Telefoon: 0591-69 12 57 Email: dietetiek@sze.nl 2 Ondervoeding

Nadere informatie

Voeding en kanker. jeanne vogel diëtist

Voeding en kanker. jeanne vogel diëtist Voeding en kanker jeanne vogel diëtist Waarom eten? om in leven te blijven omdat het lekker is voeding en kanker? Oorzaken van kanker toeval aanleg risicofactoren roken voedingsgewoonten kankerverwekkende

Nadere informatie

Diëtetiek Eiwitbeperkt dieet

Diëtetiek Eiwitbeperkt dieet Diëtetiek Eiwitbeperkt dieet Afdeling diëtetiek, telefoonnummer: 0344 674285 K. van Galen D. Jansen A. Kalisvaart R. van Nuland I.Oosterhof R. Weterings Eiwit Eiwitten zijn voedingsstoffen die we dagelijks

Nadere informatie

Variatielijsten. Hoofdstuk 3B. 3b.1 De Vetten

Variatielijsten. Hoofdstuk 3B. 3b.1 De Vetten Hoofdstuk 3B Variatielijsten Variatie in uw voeding is belangrijk. Hierdoor krijgt u voldoende voedingsstoffen binnen en kunt u voedingsmiddelen afwisselen. Uitgangspunt om te variëren is het basisdieet,

Nadere informatie

Dieetadvies bij jicht

Dieetadvies bij jicht VOEDING & DIEET Dieetadvies bij jicht ADVIES Dieetadvies bij jicht Jicht ontstaat als urinezuur in het lichaam wordt opgehoopt, vooral in de gewrichten. De behandeling die u krijgt, heeft tot doel de hoeveelheid

Nadere informatie

Vertrouwd en dichtbij. Aviezen voor kinderen met een verhoogd cholesterolgehalte

Vertrouwd en dichtbij. Aviezen voor kinderen met een verhoogd cholesterolgehalte Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Aviezen voor kinderen met een verhoogd cholesterolgehalte z De kinderarts heeft met je besproken dat het belangrijk is om je

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Zwangerschap. Voorbereiding zwangerschap

Zwangerschap. Voorbereiding zwangerschap OEDINGSWIJZER Zwangerschap Zwangerschap en de geboorte van een kind behoren tot de meest bijzondere gebeurtenissen in het leven van een vrouw. Tijdens de zwangerschap vinden er in negen maanden tijd grote

Nadere informatie

Een operatie? Let op uw voeding!

Een operatie? Let op uw voeding! Een operatie? Let op uw voeding! Belangrijk Om een operatie en uw herstel zo goed mogelijk te laten verlopen is het belangrijk dat u lichamelijk in een zo goed mogelijke conditie bent. Een goede voedingstoestand

Nadere informatie

Voeding bij ziekte en herstel

Voeding bij ziekte en herstel Diëtetiek Voeding bij ziekte en herstel i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Inleiding Als u ziek bent, is de kans groot dat u gewicht verliest. Dat komt doordat het lichaam meer energie en voedingsstoffen

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Ik heb cholesterol Wat nu?

Ik heb cholesterol Wat nu? Ik heb cholesterol Wat nu? Belangrijk: Deze patiëntbrief is bedoeld ter ondersteuning van het consult door de huisarts. Deze informatie dient dus niet als vervanging van een consult bij een arts. Bedenk

Nadere informatie

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding patiënteninformatie voedingsadvies bij dreigende ondervoeding De arts of verpleegkundige heeft met u besproken dat u kans heeft op ondervoeding. Goede voeding kan helpen om uw conditie te verbeteren. Wat

Nadere informatie

Wie beter eet, wordt sneller beter. Afdeling Diëtetiek

Wie beter eet, wordt sneller beter. Afdeling Diëtetiek 00 Wie beter eet, wordt sneller beter Afdeling Diëtetiek Tijdens uw bezoek aan de polikliniek zijn enkele vragen gesteld die verband houden met uw eetlust en uw gewicht. U ontvangt deze folder omdat uit

Nadere informatie

Voeding in de zwangerschap

Voeding in de zwangerschap Voeding in de zwangerschap Verloskunde Beter voor elkaar 1 2 Gezonde voeding Een gezonde leefstijl is belangrijk, vooral nu u in verwachting bent. Daarbij hoort gezonde voeding. Eten voor twee is niet

Nadere informatie

Eiwit. Eiwit in de voeding. Eiwitbeperkt dieet. per dag mag gebruiken. De voorbeelddagvoeding

Eiwit. Eiwit in de voeding. Eiwitbeperkt dieet. per dag mag gebruiken. De voorbeelddagvoeding Eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen om een eiwitbeperkt dieet te volgen. Deze brochure geeft u algemene informatie en voedingsadviezen over een eiwitbeperkt dieet. Heeft u na het lezen van

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een buismaagoperatie

Voedingsadviezen na een buismaagoperatie Voedingsadviezen na een buismaagoperatie Albert Schweitzer ziekenhuis april 2015 pavo 1125 Inleiding De diëtiste is bij u langs geweest om met u te bespreken waar u met uw eten en drinken rekening mee

Nadere informatie

Energie en eiwitverrijkt dieet. Afdeling Diëtetiek

Energie en eiwitverrijkt dieet. Afdeling Diëtetiek 00 Energie en eiwitverrijkt dieet Afdeling Diëtetiek Wanneer is een energie- en eiwitverrijkt dieet nodig? Een energie- en eiwitverrijkt dieet is bestemd voor mensen met een te laag lichaamsgewicht of

Nadere informatie

1 MONTH MOTIVATED FOOD-CHALLENGE. Hallo!

1 MONTH MOTIVATED FOOD-CHALLENGE. Hallo! 1 MONTH MOTIVATED FOOD-CHALLENGE Hallo! SUPER dat jij een kijkje neemt naar de FOODCHALLENGE! Hieronder vind je de FOODPRODUCTLIST en een korte uitleg hierover. Heb je nog vragen? Stuur me gerust een mailtje

Nadere informatie

Cardiologie / Diëtetiek. Vocht- en zoutgebruik bij hartfalen

Cardiologie / Diëtetiek. Vocht- en zoutgebruik bij hartfalen Afdeling: Onderwerp: Cardiologie / Diëtetiek Vocht- en zoutgebruik bij hartfalen Inleiding Voor u ligt een brochure, bedoeld voor patiënten met hartfalen, over vocht- en zoutgebruik. In deze brochure wordt

Nadere informatie

Dieet bij decubitus (doorliggen)

Dieet bij decubitus (doorliggen) Dieet bij decubitus (doorliggen) Wat is decubitus In de volksmond wordt decubitus doorliggen genoemd. Decubitus ontstaat als door ziekte of ongeval het lichaam langdurig in dezelfde houding moet blijven,

Nadere informatie

Gezond eten als je zwanger wilt worden

Gezond eten als je zwanger wilt worden Gezond eten als je zwanger wilt worden Auteur: Voedingscentrum Gezond eten is belangrijk, zeker als je zwanger wilt worden. Dit informatieblad bevat algemene tips en informatie over gezond eten. De tips

Nadere informatie

Energie- en eiwitverrijkte voeding

Energie- en eiwitverrijkte voeding Energie- en eiwitverrijkte voeding Wanneer is een energie- en eiwitverrijkte voeding nodig? Een energie-en eiwitverrijkte voeding is een voeding met extra veel calorieën en eiwitten en bedoeld voor mensen

Nadere informatie

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl Ongewild afvallen Dietetiek gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Ziek zijn is topsport 3 Gewicht 3 Wat doet het Gemini Ziekenhuis aan ondervoeding? 3 Wat is uw score? 4 Wat is goed eten en drinken? 4 Drink

Nadere informatie

Protocol voor de voeding

Protocol voor de voeding Protocol voor de voeding Kindercentrum Dikkertje Dap hanteren ten aanzien van het voedingsbeleid de uitgangspunten van het Voedingscentrum. Het gebruik van de maaltijd en tussendoortjes is een gezamenlijke

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

H.40025.0416. Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding

H.40025.0416. Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding H.40025.0416 Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding Inleiding Een gezond voedingspatroon is voor iedereen van belang. Gezonde voeding levert de energie en de voedingsstoffen die uw lichaam

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

voedingsadvies bij hypoglykemie

voedingsadvies bij hypoglykemie voedingsadvies bij hypoglykemie (te laag bloedglucose) 1 2 Inleiding Mogelijke klachten Wanneer u last heeft van een te lage bloedglucose (hypoglykemie) kunnen de volgende klachten zich voordoen: trillen,

Nadere informatie

UMC St Radboud. Voeding bij Diabetes Mellitus

UMC St Radboud. Voeding bij Diabetes Mellitus UMC St Radboud Voeding bij Diabetes Mellitus Patiënteninformatie Deze folder geeft u informatie over voeding bij Diabetes Mellitus. Diabetes Mellitus Bij mensen met diabetes maakt het lichaam zelf geen

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

De Schijf van Vijf in het kort

De Schijf van Vijf in het kort Gezond eten met de Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Iedereen weet dat gezond eten goed voor je is. Door gezond te eten, voel je je fitter. Daarnaast is het belangrijk om een gezond gewicht

Nadere informatie

GEZOND ETEN MET DE SCHIJF VAN VIJF

GEZOND ETEN MET DE SCHIJF VAN VIJF GEZOND ETEN MET DE SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF IN HET KORT Iedereen weet dat gezond eten goed voor je is. Door gezond te eten, voel je je fitter. Daarnaast is het belangrijk om een gezond gewicht

Nadere informatie

Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte

Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Inleiding Als u ziek bent moet u extra op uw voeding letten. Net als bij zwaar werk of sport heeft het lichaam bij ziekte meer energie, eiwit en andere voedingsstoffen

Nadere informatie

Dieet bij chronische nierinsufficiëntie

Dieet bij chronische nierinsufficiëntie Dieet bij chronische nierinsufficiëntie Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : O (0223) 69 69 16 O (0223) 69 69 27 O (0223) 69 62 81 O (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. De nieren in optimale

Nadere informatie

Voedingsadvies bij jicht

Voedingsadvies bij jicht Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek Voedingsadvies bij jicht 1 www.ikazia.nl Voedingsadvies bij jicht 800287 / februari 2014 Voedingsadvies bij jicht Wat is jicht? Jicht is een aandoening die behoort tot de

Nadere informatie

Lekker eten met minder zout

Lekker eten met minder zout Lekker eten met minder zout Inleiding In deze brochure vindt u informatie over hoe u het zoutgehalte in uw voeding kunt verminderen en toch lekker kunt blijven eten. Gemiddeld krijgen we per dag 9 gram

Nadere informatie

Gezond eten met pubers

Gezond eten met pubers Gezond eten met pubers Slimme tips voor ouders E-Book uitgegeven door Feel Good Coaching, exploitant van Ladyline Parkstad en Ladyline Sittard Gezond eten met pubers Slimme tips voor ouders Als ouder zie

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

ZorgSaam. Zichtbaar beter voeding eten! bij diabetes. mellitus. Wie beter eet, wordt sneller beter

ZorgSaam. Zichtbaar beter voeding eten! bij diabetes. mellitus. Wie beter eet, wordt sneller beter Zichtbaar beter voeding eten! bij diabetes Wie beter eet, wordt sneller beter mellitus ZorgSaam 1 Wie beter eet, wordt sneller beter! U krijgt deze folder aangeboden, omdat is gebleken dat uw voedingstoestand

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een maagresectie

Voedingsadviezen na een maagresectie Voedingsadviezen na een maagresectie Afdeling diëtetiek U heeft een maagoperatie ondergaan. Hierbij is (een gedeelte van) uw maag weggenomen. Door deze ingreep is uw spijsverteringskanaal veranderd. Deze

Nadere informatie

Voedingsbeleid Kinderopvang SKW

Voedingsbeleid Kinderopvang SKW Voedingsbeleid Kinderopvang SKW Doel Het doel van dit voedingsbeleid is drieledig: - Inzichtelijk maken dat Kinderopvang SKW een bijdrage wil leveren aan de gezondheid van kinderen op korte en op langere

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Koolhydraten en koolhydraten tellen

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Koolhydraten en koolhydraten tellen Koolhydraten en koolhydraten tellen KOOLHYDRATEN EN KOOLHYDRATEN TELLEN WAT ZIJN KOOLHYDRATEN? Koolhydraten is de verzamelnaam voor suikers en zetmeel. Ze zijn opgebouwd uit één of meerdere suikermoleculen,

Nadere informatie

Energierijk voedingsadvies voor de operatie

Energierijk voedingsadvies voor de operatie Energierijk voedingsadvies voor de operatie Binnenkort wordt u opgenomen in het Havenziekenhuis voor een operatie. Tijdens het intakegesprek op de polikliniek bent u gescreend op ondervoeding en hieruit

Nadere informatie

Goede voeding bij ziekte en herstel

Goede voeding bij ziekte en herstel Goede voeding bij ziekte en herstel Deze brochure is een uitgave van het Transmuraal Voedingsteam Gelderse Vallei Het belang van goede voeding bij ziekte en herstel Toch ondervoed? Als u ziek bent is het

Nadere informatie

Een gestoord-nuchter glucose

Een gestoord-nuchter glucose Een gestoord-nuchter glucose Inleiding Deze brochure bevat informatie over gestoord-nuchter glucose. Daarnaast wordt aangegeven welke maatregelen u zelf kunt nemen om hier zo goed mogelijk mee om te gaan.

Nadere informatie

ENERGIE- EN EIWITVERRIJKTE VOEDING

ENERGIE- EN EIWITVERRIJKTE VOEDING ENERGIE- EN EIWITVERRIJKTE VOEDING 436 Inleiding Eten is niet alleen lekker en gezellig, maar eten is ook goed voor ons. Door te eten krijgen we allerlei belangrijke voedingsstoffen binnen, zoals energie,

Nadere informatie

Wat kunt u doen bij ondervoeding?

Wat kunt u doen bij ondervoeding? Wat kunt u doen bij ondervoeding? Adviezen voor een energie- en eiwitrijke voeding Bronvermelding Deze folder is gemaakt door de afdeling diëtetiek van het UMC Utrecht: Wat kunt u doen bij ondervoeding?,

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Gezonde voeding : basis informatie

Gezonde voeding : basis informatie Gezonde voeding : basis informatie door: Anita Boone en Ingeborg de Booy Een gezonde basisvoeding bestaat uit eiwitten, koolhydraten en vetten. We streven naar de volgende verhoudingen: Eiwitten- 30%-

Nadere informatie

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?!

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?! DIABETES TYPE 2 De ziekte van de toekomst?! Inleiding 1. Wat is diabetes 2. Wat loopt er mis 3. Wie loopt er risico 4. Wat zijn de mogelijke gevolgen 5. Meest voorkomende klachten 6. Behandelen en/of voorkomen

Nadere informatie

Goede voeding voor jongeren van 13-18 jaar

Goede voeding voor jongeren van 13-18 jaar Goede voeding voor jongeren van 13-18 jaar Ziekenhuis Gelderse Vallei Iedereen heeft een goede voeding nodig, dat is bekend. Daarbij moet wel aangegeven worden dat niet iedereen hetzelfde is. Een goede

Nadere informatie

Voedingsadvies voor de 70-plusser

Voedingsadvies voor de 70-plusser Voedingsadvies voor de 70-plusser Eten is niet alleen lekker en gezellig, maar vooral belangrijk! Voeding levert de energie en voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren. Ouder

Nadere informatie

Uitgangspunten Wij bepalen wat en wanneer een kind eet. Het kind bepaalt zelf hoeveel hij/ zij eet.

Uitgangspunten Wij bepalen wat en wanneer een kind eet. Het kind bepaalt zelf hoeveel hij/ zij eet. Voeding Inhoud Voeding... 1 Uitgangspunten... 2 Voeding op Polderpret... 3 Fruit en Groente... 3 Tussendoortjes... 3 Leverworst en smeerleverworst... 4 Drinken... 4 Eetmomenten... 4 Voedingsbeleid Polderpret...

Nadere informatie

Lactosevrij proefdieet voor uw kind

Lactosevrij proefdieet voor uw kind Lactosevrij proefdieet voor uw kind Diëtetiek mca.nl Inhoudsopgave Lactose-intolerantie wat is dat? 3 Het proefdieet 3 Producten met lactose 3 Op het etiket of de verpakking 4 Wat mag wel bij een lactosevrij

Nadere informatie

www.voedingscentrum.nl Veranderingen in indelingscriteria 1/10

www.voedingscentrum.nl Veranderingen in indelingscriteria 1/10 BIJLAGE 2: Vergelijking criteria RV 2009 versus RV 2011 Voor de voetnoten bij criteria RV 2011 zie RV zelf. Richtlijnen voedselkeuze 2009 hoofdgroep subgroep a/b b/c BASIS PRODUCTGROEPEN Groente* Alle

Nadere informatie

Voedingsadvies bij verhoogd glucosegehalte in het bloed

Voedingsadvies bij verhoogd glucosegehalte in het bloed Voedingsadvies bij verhoogd glucosegehalte in het bloed Wat is diabetes? Diabetes mellitus, ook wel suikerziekte of diabetes genoemd, is een aandoening waarbij het lichaam niet meer kan zorgen voor een

Nadere informatie

Het gebruik van pancreasenzympreparaten

Het gebruik van pancreasenzympreparaten Het gebruik van pancreasenzympreparaten Omdat uw alvleesklier te weinig pancreasenzymen aanmaakt, heeft uw arts u aangeraden om pancreasenzympreparaten te gaan gebruiken. In deze folder leest u meer over

Nadere informatie

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam 1 2 VOORKOMEN VAN ONDERVOEDING BIJ OUDEREN Bij het bezoek op de polikliniek is u een aantal vragen gesteld over gewichtsverlies en uw eetlust. Hiermee wordt

Nadere informatie

Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht. Beter voor elkaar

Diëtetiek. Voedingsadvies bij jicht. Beter voor elkaar Diëtetiek Voedingsadvies bij jicht Beter voor elkaar 2 Voedingsadvies bij jicht Wat is jicht? Jicht is een aandoening die behoort tot de grote groep van reumatische aandoeningen. In tegenstelling tot de

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes en voeding

Zwangerschapsdiabetes en voeding Zwangerschapsdiabetes en voeding Afdeling diëtetiek Zwangerschapsdiabetes wordt ook wel diabetes gravidarum genoemd en is een tijdelijke vorm van diabetes (suikerziekte). Meestal wordt zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap 2 Bij de Glucose Tolerantie Test was uw bloedsuiker (ook wel bloedglucose genoemd) te hoog. Daarom ontvangt u deze informatie. Wat is glucose?

Nadere informatie

Vetconstant dieet. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Vetconstant dieet. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Vetconstant dieet Uw arts heeft u verteld dat u een vetconstant (of vetbalans) dieet moet volgen. Dit is een dieet waarmee de uitscheiding van vet en vetzuren in uw ontlasting kan worden bepaald. Een verhoogde

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent Voeding na transplantatie 1 Algemene voedingsrichtlijnen Jemina Van Loo 24/06/2013 2 Inleiding Optimale gezondheid bereiken of bewaren 1) Medicatie 2) Gezonde voeding gezond gewicht gezonde voedingskeuzes

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek

De actieve voedingsdriehoek Kookmethodiek voor leerlingen derde graad SO Bijlage 1 De actieve voedingsdriehoek Gezond eten en bewegen: dat is de basis van gezond leven. De actieve voedingsdriehoek wil je informeren over die gezonde

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. VIGeZ 2012

De actieve voedingsdriehoek. VIGeZ 2012 De actieve voedingsdriehoek VIGeZ 2012 De actieve voedingsdriehoek Geeft weer - Wat je dagelijks zou moeten eten - Hoeveel je best beweegt Voor iedereen vanaf 6 jaar De actieve voedingsdriehoek Is gebaseerd

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek

PATIËNTEN INFORMATIE. Ondervoeding. in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek PATIËNTEN INFORMATIE Ondervoeding in het ziekenhuis Afdeling Diëtetiek Ondervoeding bij ziekte Ondervoeding door ziekte is in ziekenhuizen een veel voorkomend probleem. Ongeveer 1 op de 4 patiënten is

Nadere informatie

Diëtetiek. Havenziekenhuis. Voeding en Herstel Polikliniek

Diëtetiek. Havenziekenhuis. Voeding en Herstel Polikliniek Diëtetiek Voeding en Herstel Polikliniek Binnenkort wordt u opgenomen in het Havenziekenhuis. Tijdens het intakegesprek bent u gescreend op ondervoeding en daaruit blijkt dat er bij u een kans/risico op

Nadere informatie

De zuur-base tabel van Dr. Alex Guerrero De volgende tabel komt uit het boek In Balance for Life van Dr. Alex Guerrero.

De zuur-base tabel van Dr. Alex Guerrero De volgende tabel komt uit het boek In Balance for Life van Dr. Alex Guerrero. De zuur-base tabel van Dr. Alex Guerrero De volgende tabel komt uit het boek In Balance for Life van Dr. Alex Guerrero. GROENTES Aardappelen Aardappelen, zoete Andijvie Artisjokken Asperge Bieten en bieten

Nadere informatie

Voeding bij pancreatitis

Voeding bij pancreatitis UMC St Radboud Voeding bij pancreatitis (alvleesklierontsteking) Patiënteninformatie Deze brochure geeft u algemene informatie over de voeding bij pancreatitis. Heeft u na het lezen van deze brochure nog

Nadere informatie

Dieet bij zwangerschapsdiabetes

Dieet bij zwangerschapsdiabetes Dieet bij zwangerschapsdiabetes De arts heeft u verteld dat u zwangerschapsdiabetes hebt. In deze folder leest u wat dit is en wat u hier met een dieet zelf aan kunt doen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

Voedingsadvies bij levercirrose

Voedingsadvies bij levercirrose Voedingsadvies bij levercirrose Deze folder is bedoeld als aanvulling op uw gesprek met de diëtist over voeding bij levercirrose. De lever is een belangrijk orgaan, betrokken bij vele lichaamsprocessen.

Nadere informatie

Adviezen bij een verhoogd cholesterol

Adviezen bij een verhoogd cholesterol Adviezen bij een verhoogd cholesterol Adviezen bij een verhoogd cholesterol Een verhoogd cholesterol in uw bloed? Gelukkig kunt u er zelf veel aan doen; bijvoorbeeld door op te letten met wat u eet. Gezond

Nadere informatie

Energie en eiwitverrijkte. voor kinderen

Energie en eiwitverrijkte. voor kinderen Energie en eiwitverrijkte voeding voor kinderen Inleiding Als uw kind ziek is, verbruikt het lichaam van uw kind meer energie en voedingsstoffen in vergelijking met een gezond kind. Ook kan een ziekte

Nadere informatie

voedingsadvies na een maagoperatie

voedingsadvies na een maagoperatie voedingsadvies na een maagoperatie 1 2 INLEIDING Functie van de maag De maag heeft een aantal belangrijke functies, namelijk het vermalen van voedsel tot kleine deeltjes, het bewaren van voeding (=opslagfunctie)

Nadere informatie

Dieet bij een kaakfixatie

Dieet bij een kaakfixatie Dieet bij een kaakfixatie Informatie voor patiënten F0415-1011 juni 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie