pggm.nl Een waardevolle toekomst, met respect voor mens en omgeving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "pggm.nl Een waardevolle toekomst, met respect voor mens en omgeving"

Transcriptie

1 pggm.nl Een waardevolle toekomst, met respect voor mens en omgeving Duurzaamheid bij

2 Onze visie is een pensioenuitvoeringsorganisatie waar gewerkt wordt met geld en waar het draait om mensen. Haar belangrijkste taak is het bieden van excellente dienstverlening aan pensioenfondsen, zodat hun deelnemers een goed en betrouwbaar pensioen krijgen. Pensioen is een belangrijk middel om in de toekomst koopkracht te hebben. Maar volgens is een goede oude dag meer dan een goed pensioen. Het gaat ook om andere factoren die de oude dag tot een waardevolle oude dag maken. Financieel en maatschappelijk rendement gaan voor hand in hand. Dit werk heeft een sterke maatschappelijke focus. is voortgekomen uit het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn (PFZW). Juist in deze sector gaat het over de kwaliteit van leven. Niet alleen voor nu, maar zeker ook voor later. biedt haar diensten ook aan andere pensioenfondsen (onze klanten). heeft een lange termijn perspectief. Vanuit dat perspectief is zij elke dag bezig om mensen te helpen bij het realiseren van een waardevolle toekomst. Een toekomst waarin het niet alleen gaat om welvaart, maar juist ook om welbevinden. Een waardevolle toekomst realiseer je volgens niet alleen. Dat doe je samen. Daarom is ook een coöperatie die mensen aan elkaar verbindt: samen leven, samen werken, elkaar helpen. Zorgen voor elkaar. Dat doen we zonder winstoogmerk, want we richten onze aandacht expliciet op het creëren van waarde voor onze klanten en leden. gelooft in duurzaamheid en handelt dan ook altijd met respect voor mens en omgeving. Niet alleen voor de huidige generatie, maar ook voor toekomstige generaties. Duurzaamheid voor gaat over het besef dat je vandaag moet investeren in een waardevolle toekomst voor later. Wij helpen mensen bij het realiseren van hun waardevolle toekomst. Gedreven door onze oorsprong verbinden we en delen we resultaat 3

3 Inhoud Voorwoord 5 Deel I. en een waardevolle toekomst 7 Deel II. Duurzaamheid bij 13 Thema 1. Duurzaam stelsel voor de oude dag 15 Thema 2. Verantwoord Beleggen 19 Thema 3. Duurzaamheid en onze leden 24 Thema 4. Duurzaamheid bij zelf 26 Deel III. Speerpunten voor Nawoord 46 Global Reporting Initiative (GRI) 46 Bijlage: GRI index 47 4

4 Voorwoord verbindt Welkom bij het eerste Jaarverslag Duurzaamheid bij over Met trots nemen we u mee in de activiteiten die we het afgelopen jaar hebben gerealiseerd of zijn gestart op het gebied van verantwoord ondernemen: het aanwenden van onze invloed en netwerk en het zó richten van onze activiteiten dat wij een duurzame economie en samenleving bevorderen. Duurzaamheid past bij ons. Een waardevolle toekomst is voor ons, onze klanten (pensioenfondsen), hun deelnemers en leden van de coöperatie namelijk niet denkbaar zonder respect voor mens, milieu en maatschappij. Duurzaamheid is bij ons meer dan alleen groen ondernemen, zoals bijvoorbeeld het verminderen van de CO 2 -uitstoot. Ook (lokale) maatschappelijke betrokken heid, ontwikkeling van onze medewerkers en verantwoord beleggen zijn integraal onderdeel van ons duurzaamheid beleid. Daarnaast zijn we actief betrokken bij de ont wikkeling van de sector zorg en welzijn en bij een duur zaam pensioenstelsel. Voor een waardevolle toekomst heb je onder andere voldoende financiële middelen nodig, zoals je pensioen. En juist voor de pensioenen was 2011 een turbulent jaar. Van een financiële crisis belandden we in een schuldencrisis met een groot effect op de beleggingsresultaten en druk op de dekkingsgraden. De dekkingsgraad, de maatstaf om aan te geven of een pensioenfonds nog aan haar verplichtingen kan voldoen, staat onder druk. Vooral door de rente (die de laatste jaren erg laag is), maar ook omdat de levensverwachting toeneemt. Dat laatste zorgt er voor dat er meer geld in kas benodigd is om een langere periode pensioengeld uit te keren. Ondanks dat de laatste jaren de financiële markten roerig waren en zijn, hebben we voor onze klanten toch een goed rendement weten te behalen. Daar zijn we trots op. Maar we beseffen ons ook dat we goed moeten nadenken over de bestendigheid van het huidige stelsel. Het goede behouden en tegelijkertijd meer aanpassen aan deze tijd, dat is waar wij actief over meedenken en meepraten. Ook dat is duurzaamheid voor ons. is een coöperatie zonder winstoogmerk, die mensen aan elkaar verbindt: samen leven, samen werken, elkaar helpen. Maatschappelijke ondernemingen, zoals coöperaties, hebben de toekomst, zeker nu de overheid zich steeds meer terugtrekt uit het publieke domein. Coöperaties kiezen voor collectiviteit en solidariteit en kunnen zo meer bereiken dan ieder afzonder lijk. De Verenigde Naties hebben 2012 uitgeroepen tot het internationale jaar van de coöperaties. Volgens Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de VN, laten coöperaties zien dat sociale verantwoordelijkheid en economische vooruitgang uitstekend samengaan. Ik sluit me daar van harte bij aan. Een waardevolle toekomst realiseer je volgens ons niet alleen. Dat doe je samen en dat doe je door gebieden met elkaar te verbinden. Samen met zorgverzekeraars, banken, zorgaanbieders en de overheid kijken we hoe we zorg, wonen, werk en pensioen aan elkaar kunnen verbinden. We ontwikkelen mogelijkheden voor zorgsparen, het opbouwen van een spaartegoed dat je later kunt gebruiken om extra zorg in te kopen. Maar we zijn ook bezig met het opzetten van een marktplaats voor mantelzorg die dit jaar op vier plaatsen wordt getest. Coöperaties kiezen voor collectiviteit en solidariteit en kunnen zo meer bereiken dan ieder afzonder lijk. 5

5 Dit is ons eerste Jaarverslag Duur zaamheid. Een deel van de gegevens voor dit verslag is in 2011 voor het eerst verzameld. Dit heeft tot gevolg dat in sommige gevallen slechts beperkte kwantitatieve informatie kan worden geleverd over onze prestaties. Wij streven ernaar om in de toekomst steeds beter inzicht te geven in onze ambities en voortgang van prestaties door middel van cijfermatige trends en ontwikkelingen. Ik wens u veel leesplezier. En ik hoop u volgend jaar weer te ontmoeten om inzicht te geven in onze duurzame initiatieven en resultaten over Met vriendelijke groet, Martin van Rijn, Chief Executive Officer Ik voel me persoonlijk betrokken bij het onderwerp duurzaamheid. Ik ben sinds afgelopen jaar voorzitter van het bestuur van de Groene Zaak, een samenwerkingsverband van koploperbedrijven dat zich richt op verduurzaming van de Nederlandse economie. Ik geloof dat we nu moeten investeren, dat we nu moeten handelen, om een waardevolle toekomst te realiseren. Als dit verslag verschijnt, vindt in Rio de Janeiro de Duurzaamheidstop van de Verenigde Naties plaats. Twintig jaar nadat de eerste VN duurzaamheidsconferentie daar plaatsvond. Twintig jaar overleg, twintig jaar afspraken, twintig jaar doelstellingen. Nu doen. 6

6 Deel I. en een waar

7 devolle toekomst

8 Deel I. en een waardevolle toekomst DEEL I is een vooraanstaande pensioenuitvoeringsorganisatie met een oorsprong in de sector zorg en welzijn. Onze klanten zijn pensioenfondsen. Op 1 januari 2008 werden de uitvoerende taken van het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn verzelfstandigd en onderdeel van de coöperatieve vereniging Coöperatie U.A. is nog steeds de pensioenuitvoeringsorganisatie van PFZW, nu één van haar zes klanten. In dit deel I geven we inzicht in wat doet, wat zij verstaat onder een waardevolle toekomst en wat dit betekent voor duurzaamheid bij. Wat doet? biedt haar klanten pensioenbeheer, integraal vermogensbeheer en bestuurlijke advisering. Pensioenbeheer: voert de pensioenregelingen van institutionele klanten uit. Tot de werkzaamheden behoren beleids- en bestuursondersteuning, klantbeheer en pensioenadministratie. Vermogensbeheer: bij staan het zorgvuldig afstemmen van de beleggingen op de pensioenregeling, het premiebeleid, de pensioenafspraken en de verplichtingen van haar pensioenfondsklanten centraal. De toegevoegde waarde zit vooral in de integrale aanpak van o.a. strategisch beleggingsbeleid, integraal risicobeleid en verantwoord beleggen. Inzicht en transparantie van kosten leidt tot nog betere verantwoording aan klanten en een betere beheersing van kosten. Bestuurlijke advisering: ondersteunt pensioenfondsbesturen bij de invulling van hun bestuursverantwoordelijkheid, zodat zij zelf hun pensioenbeleid kunnen vormgeven. Onze experts denken, adviseren en werken vanuit de belangen van het pensioenfonds en zijn actief op actuarieel, financieel en juridisch gebied. Ook biedt ondersteuning met beleidsonderwerpen, zoals de aanpassing van de pensioenregeling, de financiering of communicatie. N.V. beheerde per ultimo 2011 ruim 110 miljard pensioenvermogen dat de pensioenfondsen ten behoeve van ruim 2,4 miljoen deelnemers hebben opgebouwd. Daarmee zijn wij een institutioneel belegger van formaat, die invloed kan uitoefenen op de financiële markten, de economie en de samenleving. In 2011 rekenden wij de volgende pensioenfondsen tot onze klanten: Pensioenfonds Zorg en Welzijn; Pensioenfonds voor zelfstandige kunstenaars (AENA); Pensioenfonds voor Architectenbureaus; Pensioenfonds Particuliere Beveiliging; Pensioenfonds Cultuur; Pensioenfonds voor Huisartsen. Bij werken medewerkers (ultimo 2011). Het hoofd kantoor staat in Zeist, Noordweg Noord. Stakeholders onderscheidt een aantal stakeholders: pensioenfondsen (klanten), de (voormalige) medewerkers die aangesloten zijn bij deze pensioenfondsen (deelnemers) en diegenen die lid zijn van de coöperatie (leden). Leden kunnen zowel werknemers als werkgevers zijn. Verder zien we onze eigen medewerkers, de (lokale) 9

9 gemeenschap, overheden en instanties, leveranciers en samenwerkings partners als belangrijke stakeholders. Wij zien het als onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om betrokkenheid bij deze partijen te tonen en verant woording af te leggen over aspecten, waar zij belang aan hechten. De coöperatie met leden en een ledenraad De sociale partners in de sector zorg en welzijn hebben de Coöperatie opgericht op 1 juli Dat we een coöperatieve onderneming zijn, betekent (1) dat we werken met coöperatieve principes en (2) dat we een ledenorganisatie hebben. Als coöperatie helpt haar ruim leden met diensten bij het realiseren van een waardevolle toekomst. Dankzij onze schaalgrootte kunnen wij onze klanten een eerlijke prijs bieden en gunstig inkopen voor onze leden. Samen met onze leden zoeken we naar maatschappelijke en vernieuwende oplossingen voor het realiseren van een waardevolle toekomst. Winst maken is geen doel, maar een middel dat wordt ingezet om de dienstverlening aan onze leden te verbeteren. Met andere woorden: wij willen resultaten voor onze klanten en leden, niet voor onszelf. Samen leven, samen werken, samen helpen: daar gaat het ons om. Daarom kiezen we samen met onze leden welke zaken we gaan ontwikkelen, wat écht relevant is. We willen mensen verbinden omdat in interactie tussen mensen veel waarde wordt gecreëerd, die bijdraagt aan een waardevolle toekomst. We willen domeinen - zoals werken, wonen, pensioen en zorg - met elkaar verbinden, omdat we van mening zijn dat we alleen op een geïntegreerde manier de uitdagingen van de vergrijzing kunnen oplossen. Juist samenwerken tussen verschillende spelers, elk met hun eigen competenties, kan voor een versnelling in toegevoegde waarde zorgen. Wat verstaan wij onder een waardevolle toekomst? Wij willen mensen helpen bij het realiseren van een waardevolle toekomst. En dan gaat het om meer dan geld alleen. De basis is en blijft het verkrijgen van voldoende financiële middelen, zodat mensen hun eigen invulling kunnen geven aan hun leven. Dat betekent voor dat we onze klanten, en indirect hun deelnemers, een excellente pensioenuitvoering, vermogensbeheer en bestuursondersteuning blijven bieden. En dat wij pensioenfondsen actief ondersteunen bij het omgaan met veranderende economische, sociale en demografische omstandigheden. Nu en in de toekomst. Naast de financiële component, betekent een waardevolle toekomst ook dat je prettig kunt blijven wonen in een woning die op dat moment bij je past. En dat er voor je gezorgd kan worden als je dit (later) nodig hebt. Daar denken wij als coöperatie actief over na. Met leden en met samen werkingspartners. Om zo tot nieuwe diensten te komen die aansluiten op de behoeften van onze klanten, deelnemers en leden. Kennis en kunde in huis In Nederland hebben we een pensioenstelsel waarin collectiviteit en solidariteit een belangrijke rol spelen. Wij geloven in dit stelsel en willen daarom de voordelen ervan blijven uitdragen én tegelijkertijd het stelsel moderniseren. Daarvoor hebben wij de kennis en kunde in huis. Onze actuariële en financiële experts werken actief mee in overheidscommissies die zich over pensioenvraagstukken en oudedagvoorzieningen buigen. Ook denken we mee over de betaalbaarheid en de beschikbaarheid van zorg en woningen. Samen met partners werken we aan oplossingen en innovaties. DEEL I Bij alles wat we doen, zijn onze kernwaarden richting gevend. Dat betekent dat we open en eerlijk zijn, respect hebben voor mens en omgeving, daadkrachtig zijn en zoeken naar baanbrekende oplossingen. 10

10 DEEL I is nauw verbonden met de sector zorg en welzijn. Daardoor merken wij maar al te goed dat deze sector voortdurend in beweging is. Bezuinig ingen, veranderende omstandigheden (bijvoorbeeld door wijzigende wet- en regelgeving), stijgende zorgvraag en een druk op de arbeidsmarkt. We zetten daarom graag onze competenties, slagkracht en netwerk in. Dienstverlening op hoog niveau Al onze toewijding gaat uit naar onze klanten en hun deelnemers. Voor hen was 2011 een dynamisch jaar. De situatie op de financiële markten heeft ingrijpende gevolgen voor de rendementen van beleggingen. Wij willen meer voor onze klanten doen, onder meer door hen te helpen bij de communicatie hierover met hun deelnemers. Wij vinden het van belang om transparant te zijn over de risico s en die zowel aan onze klanten als - namens hen - aan hun deelnemers uit te leggen. Het gaat erom dat we deelnemers helpen de risico s te begrijpen. We helpen en informeren besturen, bestuursbureaus en beleggingscommissies. levert deskundigheid, maar de klant neemt de beslissingen. Wij zijn transparant in onze manier van werken. Wat betreft onze kosten en ons beleggingsbeleid moeten we goed laten zien hoe we het doen. Zakelijk resultaat en de menselijke maat moeten in balans zijn om een optimaal financieel én maatschappelijk rendement te realiseren. Duurzaamheid als kern van een waardevolle toekomst In 2011 heeft duurzaamheid binnen hernieuwde focus gekregen. Voor een verdere versnelling hebben we onze visie en daarmee de concrete initiatieven op het gebied van duurzaamheid onderverdeeld in vier thema s: 1. Duurzaam stelsel voor de oude dag 2. Verantwoord beleggen 3. Duurzaamheid en onze leden (werknemers en werkgevers) 4. Duurzaamheid bij zelf In deel II wordt toegelicht hoe we duurzaamheid vorm geven op deze vier gebieden. Welke initiatieven we hebben ontplooid op elk van deze thema s en welke resultaten we hebben bereikt. In deel III kijken we vooruit naar onze concrete plannen op het gebied van duurzaamheid voor Duurzaamheid voor is het geloof dat je vandaag moet investeren in een waardevolle toekomst voor later. Door ons in te zetten voor een waardevolle toekomst, dragen we bij aan een duurzame samenleving. Niet alleen voor de huidige generatie, maar ook voor toekomstige generaties. Dat betekent respect voor mens en omgeving, gepast omgaan met middelen om in de toekomst schaarste te voorkomen en op een verantwoorde manier zaken doen. 11

11 1. Duurzaam stelsel voor de oude dag DEEL I 2. Verantwoord beleggen 3. Duurzaamheid en onze leden (werknemers en werkgevers) 4. Duurzaamheid bij zelf 12

12 Deel II. Duurzaamheid bij P 13

13 GGM 14

14 Thema 1. Duurzaam stelsel voor de oude dag THEMA 1. DUURZAAM STELSEL VOOR DE OUDE DAG DEEL II Een excellente pensioenuitvoering is één van onze kernactiviteiten. Dat doen we voor de bij ons aangesloten pensioen fondsen. Een duurzaam stelsel voor de oude dag betekent enerzijds een bestendiging van het pensioenstelsel. Dat staat onder druk als gevolg van vergrijzing en een stijgende levensverwachting en vraagt om modernisering door veranderingen in de samenleving. Anderzijds betekent een duurzaam stelsel voor de oude dag dat we actief nadenken over andere, niet financiële diensten, die aansluiten op de wensen van onze klanten, hun deelnemers en onze leden. We zetten ons in voor een duurzaam stelsel voor de oude dag Dat mensen gemiddeld steeds ouder worden is een prachtige ontwikkeling, maar heeft ook implicaties voor de toekomst van het pensioen. De discussie over de pensioenleeftijd gaat in feite over een goede balans tussen werkzame jaren (opbouw van pensioengeld) en gepensioneerde jaren (ontsparen). Daarnaast veranderen in deze tijd de samenlevings verbanden. Dat heeft effect op de verzorgingsstaat en op de wijze waarop we collectiviteiten organiseren. Ons Nederlandse pensioenstelsel, al jarenlang een voorbeeld voor veel landen, staat onder steeds grotere druk. Door de vergrijzing en onze langere levensverwachting is de huidige vorm van het stelsel niet langer houdbaar. Wat we wel willen behouden, is de waardevolle traditie van collectiviteit en solidariteit. Want samen doen is het delen van risico s en kosten. Dat geldt voor jong en oud. Maar we willen het stelsel ook moderniseren, zodat het toekomstbestendig wordt. Dat doen we onder andere door met onze deskundige medewerkers nieuwe verbindingen te leggen tussen pensioen, zorg, wonen en werken. En door de sector zorg en welzijn bij te staan in de noodzakelijke veranderingen. Dat doen we voor de mensen en ook voor onze institutionele klanten met wie wij zij aan zij de belangrijke waarden beschermen. Want je hebt samen minder als iedereen voor zichzelf kiest. Zo dragen wij bij aan een duurzamere samenleving. Ontwikkelingen in het pensioenstelsel: pensioenakkoord uit 2011 inmiddels achterhaald Sociale partners hebben in de zomer van 2011 een nieuw pensioenakkoord gesloten. Met het pensioenakkoord werd een belangrijke stap gezet. Want hiermee kon een antwoord worden gegeven op drie kernvraagstukken: de 15

15 stijgende levensverwachting, de vergrijzing en de grillig heid van de financiële markten die invloed heeft op (pensioen)beleggingen. Door de val van het kabinet Rutte in april van 2012 en het vervolgens door een Kamermeerderheid goedgekeurde bezuinigingsplan ("Lenteakkoord"), is het in 2011 gesloten akkoord feitelijk niet meer van kracht. Het wordt op onderdelen losgelaten. Zo wordt de AOW leeftijd al in 2013 met een maand verhoogd en ver volgens gefaseerd verhoogd naar 66 jaar in Wij helpen onze klanten om de (gewijzigde) onderdelen van dit plan bij hun eigen fonds vorm te gaan geven. We nemen actief deel aan het debat over de toekomst van de pensioenen. We buigen ons over de ontwikkeling van een nieuwe pensioenvoorziening en we volgen individuele oplossingen in aanvulling op collectieve oplossingen. We zien de opkomst van de PPI (Premie Pensioen Instelling) voor pensioenuitvoering naast verzekeraars en pensioenfondsen. Maar ook door ons te buigen over alternatieven, zoals pensioen in natura of zorgsparen, waarbij vermogen opgebouwd wordt voor zorg voor de oude dag. Daarnaast willen we de deelnemers en leden bewust maken van de toenemende eigen verantwoordelijkheid voor hun oude dagvoorziening. Met AOW, collectief pensioen en individueel gespaard pensioen wordt, samen met andere eigen voorzieningen, de spaarpot voor later gevormd. Pensioendialogen heeft verstand van pensioen. Wij willen onze kennis en expertise op dit terrein graag met anderen delen en zoeken de dialoog. Voor onze klanten hebben we in de loop van 2011 een aantal Pensioendialogen georganiseerd, zodat we met hen over de ontwikkeling van het pensioenstelsel van mening konden wisselen. In juni 2011 organiseerde een speeddialoog over het toen net gesloten Pensioenakkoord. In deze ontmoeting is onder andere ingegaan op de kritiek in de media op het akkoord. Veel vragen van klanten gaan over de financiële kant, met name de beleggingen, over de communicatie met hun deelnemers en over het pensioencontract. Deze dialogen worden een aantal keren per jaar georganiseerd. DEEL II THEMA 1. DUURZAAM STELSEL VOOR DE OUDE DAG 16

16 Betrokken bij de (door)ontwikkeling van de sector zorg en welzijn DEEL II THEMA 1. DUURZAAM STELSEL VOOR DE OUDE DAG Een duurzaam stelsel voor de oude dag heeft dus alles met de toekomst van de pensioenen te maken. Maar voor ons is een gezonde en zorgzame samenleving ook een onmisbaar fundament onder een goede oude dag. Allereerst en vooral, kan een waardevolle toekomst voor onze leden niet zonder een toekomstbestendige zorg. Daarnaast levert de sector zorg en welzijn een cruciale bijdrage aan de samenleving. Gezien de maatschappelijke ontwikkelingen is het goed om te zoeken naar alter natieven in de zorg. Hoe kunnen wij de zorg in de toekomst betaalbaar houden? Kunnen wij zorg ook met elkaar ruilen? Wat kunnen wij met elkaar en voor elkaar doen? Een paar voorbeelden, die illustreren hoe alternatieven concreet heeft vormgegeven en ook vorm zal blijven geven: Nieuwe oude dag Een voorbeeld van onze inzet voor een duurzaam stelsel voor de oude dag is Nieuwe Oude Dag, een platform waarop we in samenwerking met de UVIT, Espria en Twijnstra Gudde voortdurend zoeken naar andere, nieuwe combinaties tussen zorg, welzijn, wonen en pensioen vanuit een solidariteitsgedachte. Kijk voor meer informatie op Nationale Denktank zet haar kennis, slagkracht en netwerk in voor de duurzame inzetbaarheid van zorgmedewerkers. Dat is zeker met het oog op een toekomstig tekort aan werknemers in de zorg van essentieel belang. Dat doen we door deel te nemen aan de Nationale Denktank, een project waarin onderzoek is gedaan naar werken in de toekomst. Vernieuwing van arbeidsrelaties, arbeidsorganisatie en werkomgeving kunnen ervoor zorgen dat organisaties beter presteren, talent beter benutten en medewerkers duurzaam inzetten. Het rapport van de Nationale Denktank 2011 biedt 22 baanbrekende oplossingen en adviezen voor een Nederland dat werkt. Deltaplan Dementie Een mooi voorbeeld van innovatief samenwerken, betere zorg voor chronische zieken en een zoektocht naar curatie, is het Deltaplan Dementie. Een uniek samenwerkingsverband tussen het Ministerie van VWS, het VUmc Alzheimercentrum, ZonMw, Alzheimer Nederland en een aantal private partijen (Rabobank, Achmea, Menzis, KPMG, Philips, VNO-NCW, Nutricia, Nefarma, KPN en ). gaat gezamenlijk met deze partners een businessplan ontwikkelen met als pijlers wetenschappelijk onderzoek voor de patiënt van morgen en zorg voor de patiënt van vandaag. Dit zal leiden tot een toenemende 17

17 bewustwording voor dementie, wetenschappelijk onderzoek op topniveau, beheersing van de kostenontwikkeling, behoud van arbeidsproductiviteit van mantelzorgers, economische kansen voor verschillende industrieën, maar bovenal verbetering van kwaliteit van leven voor de mensen die getroffen worden door dementie. s CEO, Martin van Rijn, is voorzitter van het platform. Zorgflorijnen marktplaats voor mantelzorg We hebben in 2011 gesprekken met zorgverzekeraars, banken, zorgaanbieders en de overheid georganiseerd over de invulling van een waardevolle toekomst. Dat heeft concreet geleid tot een soort marktplaats voor mantelzorg, nu nog Zorgflorijnen genaamd. Begin 2011 hebben Rabobank en CZ en later ook Achmea zich aangesloten bij ons initiatief. In 2012 wordt de online marktplaats verder ontwikkeld en getest op vier plaatsen in Nederland. HR Advies heeft via haar klanten een relatie met de werk gevers, de brancheverenigingen en de vakbonden in de sector zorg en welzijn. Met HR Advies ondersteunen wij hen bij vraagstukken en onderzoeken op het gebied van arbeidsmarkt, arbeidsvoorwaarden en personeel. HR Advies fungeert als kenniscentrum met gegevens over de arbeidsmarkt en personeelsplanning. Informatie over arbeidsvoorwaardenpakketten en arbeidsverhoudingen, fiscale, juridische en arbeidsrechtelijke vraagstukken en CAO-vraagstukken. Maar via HR Advies wordt ook informatie over personele kengetallen, trendanalyses en strategische personeelsplanning beschikbaar gesteld aan de sector zorg en welzijn. Daarbij werken we samen met partners als RIVM, TNO, universiteiten, de overheid, brancheverenigingen en O&O fondsen. Voor CAO-partijen doen we zelf onderzoek naar CAO- en arbeidsmarktontwikkelingen, zowel op landelijk als op sectoraal niveau. DEEL II THEMA 1. DUURZAAM STELSEL VOOR DE OUDE DAG Een plezierige, duurzame arbeidsrelatie levert werkgevers ook geldelijk gewin. Het leidt tot minder verzuim, minder personeelsverloop, meer tevreden klanten, grotere productiviteit en gelukkigere medewerkers. Met onze nieuwe dienst bieden wij sinds eind 2011 een helpende hand aan werkgevers in de sector zorg en welzijn. Wij faciliteren dialoogsessies en hebben een online platform ontwikkeld, waarop zorgmedewerkers kunnen reageren op stellingen. Zo leveren wij een praktische bijdrage aan de ontwikkeling van een gezonde zorgsector waar professionals met plezier werken. Ideeën voor zijn aangedragen door medewerkers in de sector zorg en welzijn (leden van de coöperatie). Bekijk ook het filmpje op 18

18 Thema 2. Verantwoord Beleggen DEEL II THEMA 2. VERANTWOORD BELEGGEN Verantwoord beleggen past bij onze identiteit en die van onze klanten. Met verantwoord beleggen kunnen wij een bijdrage leveren aan een duurzame wereld en een waardevolle toekomst. Niet alleen hier, maar ook in andere landen. Namens onze klanten beleggen wij een vermogen van ruim 110 miljard. Bij alle beleggingsactiviteiten houden wij bewust rekening met de invloed van milieu, sociale factoren en ondernemingsbestuur (bekend onder de afkorting ESG: Environmental, Social, Governance). Geld kan immers het verschil maken en goed doen. Bovendien zijn we ervan overtuigd dat verantwoord beleggen op lange termijn beter rendeert. Op deze manier geven wij vorm aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Zes pijlers van verantwoord beleggen Verantwoord beleggen is geïntegreerd in het algemene beleggingsbeleid van, dat is uitgewerkt in vier beleidsdocumenten. Meer informatie over dit beleid van is te vinden op Uitsluitingen ESG-integratie Ons beleid Verantwoord Beleggen kent zes pijlers: 1. We integreren ESG-factoren in al onze beleggingen 2. We doen gerichte ESG-beleggingen 3. We gebruiken ons stemrecht als aandeelhouder 4. We gaan de dialoog aan met ondernemingen en markten 5. We voeren waar nodig juridische procedures 6. We sluiten bepaalde beleggingen uit Juridische procedures In dialoog met ondernemingen en markten Beleid en transparantie Stemmen op aandeelhoudersvergaderingen Gerichte ESGbeleggingen 19

19 1. We integreren ESG-factoren in al onze beleggingen Het milieu, de maatschappij en ondernemingsbestuur beïnvloeden het beleggingsrendement van onze klanten en omgekeerd hebben de beleggingen een effect op de wereld. Het meenemen van deze factoren is daarmee onderdeel van goed risicomanagement en zorgt er ook voor dat wij financiële kansen voor maatschappelijke oplossingen meewegen. In 2011 hebben wij onderzocht hoe de bijdrage aan een meer duurzame wereld kan vergroten in de voor onze klanten passief beheerde aandelenportefeuille (index). Meerdere instrumenten zijn geëvalueerd, waaronder het stringenter toepassen van het uitsluitingenbeleid en het aanpassen van de index. Ook lanceerden wij de Principles for Responsible Investment in Farmland samen met andere beleggers. Deze principes hebben onder andere betrekking op het duurzaam omgaan met natuur en milieu en het respecteren van mensenrechten bij landbouwprojecten. Voor de vastgoedportefeuille werd de Global Real Estate Sustainability Benchmark (GRESB) voor de tweede maal uitgebracht en deze wordt nu internationaal gehanteerd. Hiermee kunnen wij de duurzaamheid meten van de vastgoedportefeuilles. 2. We doen gerichte ESG-beleggingen Gerichte ESG-beleggingen zijn beleggingen die niet alleen financieel bijdragen aan het rendement voor klanten, maar die ook de intentie hebben om maatschappelijke toegevoegde waarde te creëren. Voorbeelden zijn beleggingen in schone technologie en beleggingen die bijdragen aan de bestrijding van armoede binnen de infrastructuur en private equity portefeuilles. Een ander voorbeeld is de Responsible Equity Portfolio. Deze geconcentreerde portfolio belegt op basis van financiële en duurzame parameters in beursgenoteerde onder nemingen om een verantwoord rendement te halen. In 2011 was de omvang van de gerichte ESG-beleggingen 4,7 miljard. Om inzicht te krijgen hoe deze beleggingen maatschappelijke toegevoegde waarde creëren, heeft in samenwerking met het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy (ECSP) aan de Erasmus Universiteit Rotterdam een raamwerk ontwikkeld. Met behulp van dit raamwerk is het verwachte impactniveau voor gerichte ESG-beleggingen op acht verschillende gebieden in kaart gebracht. De informatie is verkregen op basis van een grondige literatuurstudie en consultatie van experts en laat, voor elke gerichte ESG-belegging, zien wat de verwachte impact op acht gebieden is: werkgelegenheid, lokale ontwikkeling, capaciteitsopbouw, empowerment, gezondheid en veiligheid, grondstofgebruik, ecosystemen en afval en uitstoot. Door dit transparant te maken, kunnen we vooraf de impact meewegen in beleggingsbeslissingen en achteraf het effect tonen. Deze impact wordt per belegging vastgelegd in zogeheten Social Impact Fund Fact Sheets. Voor meer informatie over het meten van maatschappelijke rendement, verwijzen we u naar het Jaarverslag Verantwoord Beleggen 2011 op www. pggm.nl. 3. We gebruiken ons stemrecht als aandeelhouder Eén van de belangrijkste rechten van een aandeelhouder is het stemrecht. Namens onze klanten stemmen wij op basis van een eigen oordeel op aandeelhoudersvergaderingen. In 2011 hebben wij op aandeelhoudersvergaderingen gestemd, dat is in 99,5 % van alle aandeelhoudersvergaderingen waarbij dit voor ons mogelijk was. In 2011 stemden wij verschillende keren tegen het aanblijven van bestuurders, omdat wij geen vertrouwen hadden dat zij ontstane problemen konden oplossen. Het is niet altijd zo dat bestuurders dan verdwijnen, doordat er onevenredig stemrecht is of een meerderheid van aandeelhouders niet tegenstemt. Dat ontneemt de verantwoordelijkheid niet om op eigen oordeel te blijven stemmen namens haar klanten. Enkele bekende voorbeelden zijn: de ramp met de kern centrales van Fukushima, het afluisterschandaal News Corp. in Engeland en het ongeluk met het boorplatform van BP in de Golf van Mexico. Daar hebben we expliciet en actief het management proberen te bewegen anders te handelen. DEEL II THEMA 2. VERANTWOORD BELEGGEN Met verantwoord beleggen kunnen wij een bijdrage leveren aan een duurzame wereld en een waardevolle toekomst. Niet alleen hier, maar ook in andere landen. 20

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

PROFIELSCHETS LEDEN LEDENRAAD PGGM COÖPERATIE U.A. 1 mei 2015

PROFIELSCHETS LEDEN LEDENRAAD PGGM COÖPERATIE U.A. 1 mei 2015 PROFIELSCHETS LEDEN LEDENRAAD PGGM COÖPERATIE U.A. 1 mei 2015 Inhoudsopgave PROFIELSCHETS LEDEN LEDENRAAD PGGM COÖPERATIE U.A.... 1 1. Kenschets ledenraad coöperatie: van ons, voor ons, door ons.... 3

Nadere informatie

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Mei 2014 PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Inleiding Dit document beschrijft de

Nadere informatie

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 Investeren in vertrouwen Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 1 Pensioenfonds Zorg en Welzijn: het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn Het meerjarenbeleidsplan 2011-2015 beschrijft welke

Nadere informatie

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Juni 2014 1. Inleiding Dit Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen dient als leidraad en toetssteen

Nadere informatie

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

pggm.nl Verantwoord Beleggen

pggm.nl Verantwoord Beleggen pggm.nl Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2011 Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2011 Inhoud Managementverklaring 6 Voorwoord 7 Samenvatting 8 Uitvoering activiteiten verantwoord beleggen 10 Voorbeelden

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop'

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Case study collectief engagement 11 februari 2013 Ger Fehrenbach Senior Advisor Responsible Investment Stelling Institutionele beleggers dragen een grotere verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Verantwoord beleggen 2011

Verantwoord beleggen 2011 Verantwoord beleggen 2011 Verantwoord beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn is verantwoordelijk voor een goede fi nanciële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd heeft het pensioenfonds een

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Juni 2014 Inleiding In juni 2013 heeft het bestuur van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn, hierna te noemen PFZW of het pensioenfonds,

Nadere informatie

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om?

Aan de basis van onze dienstverlening. ligt een transparant en duurzaam beleid. Hoe gaan we met onze klanten om? Because we care Onze missie is het realiseren van beleggingsdoelen voor onze klanten door het leveren van duurzame performance, service en advies. Verantwoord in alles wat we doen, blijven verrassen en

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Joop van Lunteren, vicevoorzitter Xander den Uyl, vicevoorzitter Amsterdam, 11 mei 2011 2010: jaar van contrasten Positief: - goed rendement - dekkingsgraad op 105%

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

2 VERANTWOORD BELEGGEN

2 VERANTWOORD BELEGGEN VER ANT WOORD BELEGGEN Samenvatting jaarverslag 2009 VERANTWOORD BEL Verantwoord beleggen loont en financieel en maatschappelijk rendement gaan heel goed samen. Verantwoord beleggen is het geheel van beleggingsactiviteiten

Nadere informatie

Asset & Liability Management

Asset & Liability Management Asset & Liability Management Verder gaan is de juiste balans vinden. ALM: inzicht in risico s Zorgen voor balans tussen pensioenverplichtingen en de opbouw van het pensioenvermogen. Het is een kerntaak

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Agenda Stand van zaken PPF APG: kerngegevens, beleggingsresultaten dekkingsgraadontwikkeling Deelnemerstevredenheidsonderzoek Effecten

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Speech Bert Boertje,

Speech Bert Boertje, Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij De Nederlandsche Bank tijdens het congres van het Instituut voor Pensioeneducatie. De Doelen, Rotterdam, 10 december 2015 Dames en Heren,

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45

APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45 APF toekomstbestendige oplossing voor pensioenfondsen 13:30 14:45 1 Agenda Introductie APF Wat is een Algemeen Pensioenfonds? Het nut van een APF Wat zijn de belangrijkste bouwstenen van De Nationale APF?

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds)

Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) Beleggingsstatuut Longfonds (voorheen Astma Fonds) April 2012 Inhoud 1. Algemeen...3 1.1 Inleiding...3 1.2 Wet- en regelgeving...3 2. Financiële middelen...3 2.1 Algemeen...3 2.2 Schulden en reserves...4

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Henk Brouwer, voorzitter bestuur Amsterdam, 23 mei 2012 2011: een roerig jaar Positief: - positief rendement (8 miljard euro) - meer en beter inzicht in kosten - kostprijs

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Uw mening over pensioen

Uw mening over pensioen Uw mening over pensioen Onderzoek naar de risicohouding van pensioenopbouwers en pensioenontvangers van Philips Pensioenfonds mei / juni 2013 Philips Pensioenfonds Inhoud Aanleiding onderzoek Opzet onderzoek

Nadere informatie

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers Samen bouwen aan goed pensioen Inleiding ABP heeft een visie ontwikkeld voor de middellange termijn, de ABP-visie op 2020. Met deze visie willen wij richting geven

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG Agenda Waarom Pensioenakkoord? Inhoud Pensioenakkoord Wat doen we ermee? Oplossingsrichtingen Hoe nu verder?

Nadere informatie

Teslin Capital Management BV. Fatsoenlijk Ondernemen en Investeren

Teslin Capital Management BV. Fatsoenlijk Ondernemen en Investeren Teslin Capital Management BV Fatsoenlijk Ondernemen en Investeren Versie november 2014 2 Onze visie: Een onderneming heeft als doel waarde te creëren op de lange termijn, met inachtneming van de belangen

Nadere informatie

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten Dames en heren, Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag op uw symposium te komen spreken. Als koepel van verenigingen van gepensioneerden wil de KNVG de belangen van gepensioneerden behartigen

Nadere informatie

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011 Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder 14 december 2011 Overzicht presentatie Intro VGG Communicatie en organisatie GRI en Jaarbeeld CO2 en Prestatieladder Transparantiebenchmark Aanbestedingen Slide

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Maatschappelijk Verantwoord Beleggen en Corporate Governance Uitgave mei 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance

Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Maatschappelijk verantwoord beleggen en Corporate governance Uitgave april 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds DSM Nederland, gevestigd te Heerlen (het

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Wat waren in 2013 de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten voor aangesloten werkgevers en deelnemers bij pensioenfonds StiPP? We hebben ze voor u op een rij gezet in deze verkorte versie van het jaarverslag

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Verantwoord beleggen 2012

Verantwoord beleggen 2012 Verantwoord beleggen 2012 Verantwoord beleggen Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is verantwoordelijk voor een goede fi nanciële uitvoering van de pensioenregeling. Tegelijkertijd hebben we een maatschappelijke

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid

Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid Maatschappelijk Verantwoord beleggen Beleid 8 januari 205 Inleiding In de Investment Policy Statement heeft SPT de volgende beleggingsovertuiging geformuleerd: Een pensioenfonds is een institutionele,

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

12 VRAGEN over pensioen

12 VRAGEN over pensioen 12 VRAGEN over pensioen Q&A s voor dieren artsassistenten 12 vragen Inhoudsopgave 01 Waarom bouw ik bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn pensioen op? 3 02 Kan ik ervoor kiezen om geen pensioen op te bouwen?

Nadere informatie

Beleggingsstatuut Longfonds

Beleggingsstatuut Longfonds Beleggingsstatuut Longfonds April 2016 Inhoud 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Wet- en regelgeving... 3 2. Financiële middelen... 3 2.1 Algemeen... 3 2.2 Schulden en reserves... 4 2.3 Doel en tijdshorizon

Nadere informatie

KENMERK: B/13/7252/HL DATUM: 25 april 2013 ONDERWERP VcTantwoord beleggen

KENMERK: B/13/7252/HL DATUM: 25 april 2013 ONDERWERP VcTantwoord beleggen -p ENSIOEN EDERATIE Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de Staatssecretaris, mevrouw J. Klijnsma Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Pensioenfederatie Prinses Margrietplantsoen 90 2595 BR

Nadere informatie

De toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel Dick Sluimers Voorzitter Raad van Bestuur APG

De toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel Dick Sluimers Voorzitter Raad van Bestuur APG De toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel Dick Sluimers Voorzitter Raad van Bestuur APG KNVG Maarssen 4 september 2012 Agenda 1) Wie is APG? 2) Ontwikkelingen van vandaag 3) Uitdagingen voor morgen

Nadere informatie

Kansen en belemmeringen voor nieuwe producten en dienstverlening vanuit het perspectief van grote institutionele partijen

Kansen en belemmeringen voor nieuwe producten en dienstverlening vanuit het perspectief van grote institutionele partijen Kansen en belemmeringen voor nieuwe producten en dienstverlening vanuit het perspectief van grote institutionele partijen WRR-seminar Innovatieve praktijken in wonen, zorg en pensioenen Den Haag, 13 maart

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612

Beleggen bij BeFrank. Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Beleggen bij BeFrank Helder. Eenvoudig. Online. I 101.7.06-0612 Eindelijk een helder en eenvoudig pensioen tegen lage kosten. Binnen de pensioenwereld groeit de behoefte naar transparantie en eenvoud.

Nadere informatie

APG GROEP NV JAARBEELD 2010 BEELD

APG GROEP NV JAARBEELD 2010 BEELD APG GROEP NV JAARBEELD BEELD 2 APG GROEP NV JAARBEELD APG GROEP, EEN KENNISMAKING 3 APG GROEP, EEN KENNISMAKING MISSIE EN STRATEGIE APG Groep N.V. (APG Groep) gelooft in een sterk pensioenstelsel waarbij

Nadere informatie

Verder gaan voor je klanten Dat is Syntrus Achmea

Verder gaan voor je klanten Dat is Syntrus Achmea Verder gaan... Verder gaan voor je klanten Dat is Syntrus Achmea Verder gaan is verrassen met oplossingen en adviezen die uw verwachtingen overtreffen. Ons vakmanschap en ondernemerschap inzetten om alle

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten

Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Verantwoord beleggen beleid Stichting Pensioenfonds voor Fysiotherapeuten Inleiding Fysiotherapeuten heeft als eerste doelstelling zorg te dragen voor een goed en betaalbaar pensioen. Binnen deze fiduciaire

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Verkort jaarverslag PHI 2010

Verkort jaarverslag PHI 2010 Verkort jaarverslag PHI 2010 uitgave van stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de houtverwerkende industrie Voorwoord 2010 was een roerig jaar. Ook voor Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houtverwerkende

Nadere informatie

5 plussen van collectief pensioen

5 plussen van collectief pensioen 5 plussen van collectief pensioen Inhoudsopgave Waarom is uw pensioenregeling verplicht? 4 Invloed op uw pensioen 4 5 plussen van collectief pensioen 4 +1: Een goed pensioen voor ál uw werknemers 5 +2:

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Vóór dat u beleid ontwikkelt is het van belang om de vraag: Waaròm zou ik MVO beleid ontwikkelen? te beantwoorden. Het antwoord op deze vraag bepaalt hóe u het MVO

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Activiteiten Resco Partners

Activiteiten Resco Partners Activiteiten Resco Partners 2011 Wie zijn wij: Resco Partners is een onafhankelijk team van vastgoeddeskundigen met jarenlange ervaring en een veelzijdige kennis van zaken. Resco Partners adviseert over

Nadere informatie

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Page 1 of 5 U bevindt zich hier: Home Ministeries Financiën Documenten en publicaties Toespraken Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Toespraak 27-01-2011 Toespraak

Nadere informatie

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst

Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Het Nedlloyd Pensioenfonds van nu en in de toekomst Jaarvergadering DNP 25 maart 2015 Frans Dooren, directeur 1 Agenda - Even voorstellen - Terugblik 2014 - Organisatie, Dekkingsgraad, Rente, Verplichtingen,

Nadere informatie

Woonzorgcentrum. Meerjarenbeleid woonzorgcentrum Sint Anna 2012-2016

Woonzorgcentrum. Meerjarenbeleid woonzorgcentrum Sint Anna 2012-2016 Woonzorgcentrum Meerjarenbeleid woonzorgcentrum Sint Anna 2012-2016 Uniek zijn en uniek blijven Vanaf de oprichting van Stichting Sint Anna in 1976 door de Zusters van Julie Postel, is het woonzorgcentrum

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten en ontwikkelingen bij PGB

Pensioenactualiteiten en ontwikkelingen bij PGB Presentatie voor ledenraad KVGO Ruud Degenhardt 29 mei 2013 Pensioenactualiteiten en ontwikkelingen bij PGB Inhoud Inhoud PGB Financieel Pensioenactualiteiten Wet Versterking Pensioenfondsbestuur Ontwikkeling

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Onderdeel van a.s.r. a.s.r. is de Nederlandse verzekeringsmaatschappij voor alle verzekeringen. Bij a.s.r. werken ruim 3.900 medewerkers

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

DUFAS Code Vermogensbeheerders. Algemene principes

DUFAS Code Vermogensbeheerders. Algemene principes DUFAS Code Vermogensbeheerders ref. 14_041 Algemene principes 1. Vermogensbeheerders handelen in het belang van hun klanten. 2. Vermogensbeheerders kennen hun klanten. 3. Vermogensbeheerders doen eerlijk

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

1/5. Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009

1/5. Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009 Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009 Inleiding In hoofdstuk 5.6 van de Wet op het financieel toezicht (Wft) zijn de bepalingen uit de Nederlandse corporate governance code (Code Tabaksblat)

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie