1 N.b. niet van allen die de presentielijst tekenden is bekend of ze verhuurder of huurder zijn.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 N.b. niet van allen die de presentielijst tekenden is bekend of ze verhuurder of huurder zijn."

Transcriptie

1 Verslag bijeenkomst Samenwerken aan Energiebesparing Voor verhuurders en huurders in de particuliere huursector in Zuid. 30 november Locatie: stadsdeelkantoor Zuid, President Kennedylaan 923, Amsterdam. Aanwezig 1 : Joep Blaas (portefeuillehouder Milieu stadsdeel Zuid), Anne Stijkel (Wij Krijgen Kippen), Cees Jonker (Vastgoed Belang), Jeanette Terbraak (stadsdeel Zuid), Marion Bloem (idem), Gerard Matto, Ronald van der Lee (bewonerscommissie 1078, Aham), Maarten ter Linden, Jos Chen, A.M. Freitag (verhuurder), Henk Degenhart (HVZA, huurdersvereniging), G. Surmuller, Thijs Brouwer, Mariska Witteveen (verhuurder, Aham), P. Vernooij (huurder), Ad Bijman, Yvonne Pfitzer (verhuurder), M. Post (verhuurder), Falcon (verhuurder), Siward Zomer, A.M. Schoo (huurder), R. Wendelgast (huurder), O. Brauns (verhuurder), Linda Speerstra (verhuurder, FFG Properties), M. Grote (idem), Fam. Bartels, dhr Veenik (verhuurder), H. Burger Beheer (verhuurder), Oscar Vrij (Wijksteunpunt Wonen), Els Franssens (idem), Ingrid Houtepen (idem), Justin Kleijn (idem, Energieteam), Bram van Garderen (idem). Verslag: Bernadette de Wit (Wijksteunpunt Wonen). Opening Els Franssens, assisten-coördinator Wijksteunpunt Wonen Zuid, opent de bijeenkomst en heet de aanwezigen welkom. Ze bedankt stadsdeel Zuid voor de gastvrijheid. Energiebesparing is een gemeenschappelijke opgave voor iedereen die in Zuid woont of er woningen verhuurt. Verreweg de meeste winst in energiebesparing valt te halen door het verbeteren van bestaande (oudbouw)woningen. Dankzij isolatiemaatregelen en een moderne, efficiënte ketel kan het energieverbruik met 70 procent omlaag gaan. De andere 30 procent kan worden behaald door zuiniger gedrag van de individuele woonconsumen. Presentatie stadsdeel Zuid Joep Blaas, portefeuillehouder voor (onder andere) milieu in stadsdeel Zuid, is de eerste spreker. Het is de ambitie van het stadsdeel en de gemeente Amsterdam om ten opzichte van 1990 te komen tot 40 procent CO2-reductie in Aangezien de CO2-uitstoot feitelijk is toegenomen, moet dit percentage omhoog naar 50 procent. De particuliere woningvoorraad in stadsdeel Zuid is enorm belangrijk. Zuid kent ruim particulier verhuurde woningen, meer dan corporatiewoningen. Vergelijk dit eens met de woningvoorraad in stadsdeel Nieuw West, waar veel meer woningen door corporaties worden verhuurd en slechts weinig door particuliere verhuurders. Wij kunnen in Zuid niks zonder de particuliere verhuurders. Tegenwoordig is het zelfs mogelijk om gebouwen zelf energie te laten opwekken. Dhr Blaas is blij met het convenant over energiebesparing dat de leden van Vastgoed Belang hebben afgesloten met de gemeente, de stadsdelen en de Huurdersvereniging Amsterdam. 1 N.b. niet van allen die de presentielijst tekenden is bekend of ze verhuurder of huurder zijn. 1

2 Het stadsdeel kan verhuurders aanschrijven die geen energiebesparende maatregelen nemen. Maar dat doet de overheid uiteraard liever niet, het kost enorm veel handhavingscapaciteit en je staat tegenover elkaar in plaats van met elkaar. Nieuwbouw heeft tegenwoordig energielabel A. Daar is veel meer mogelijk, zoals zelf energie opwekken, energieneutraal bouwen en technieken als warmte-koudeopslag (wko). Oudbouw haalt dat goede label vaak niet. In niet-geisoleerde woningen lekt warmte weg door het dak, de gevel, de ramen. Bij oudbouw moeten we roeien met de riemen die we hebben. Het stadsdeel wil de bestaande bouw in beeld brengen door thermografische foto s van daken en gevels te maken. Dhr Blaas laat zo n scan van een pand zien. Rood is weglekken energie, groen is waar je naar streeft. Een warmtebeeld maakt zichtbaar hoe de isolatie van de woning ervoor staat. Deze scan maakt het verschil tussen een goed en een slecht geïsoleerde woning in één oogopslag duidelijk. In 2014 moeten alle particuliere woningen een energielabel hebben, dan weten we hoe ver we zijn. Groot onderhoud of een verhuizing is voor ene verhuurder een goed moment om iets te doen. Maar ook als er overeenstemming is bereikt met de bewonerscommissie, de huurders die willen meewerken aan comfortverbetering, kunnen de woningen worden aangepakt. Soms zijn huurders echter bang voor verandering: wat krijg ik ervoor terug? Het Wijksteunpunt Wonen (WSWonen) kan de huurders voorlichten over de voordelen van energiebesparende maatregelen en wat er allemaal bij komt kijken. Ook is het WSWonen is een belangrijke partner als het gaat om het bevorderen dat huurders en de verhuurder samen optrekken. Ook Vastgoed Belang helpt bij dit veranderingsproces, met rekenmodellen die voor verhuurders en hun huurders inzichtelijk maken wat de investeringen kosten en welke huurverhoging daar tegenover kan staan. Wat doet het stadsdeel nog meer? Volgend jaar komt er weer subsidie beschikbaar voor Zon op je dak 2. Verder doet stadsdeel Zuid mee aan Warmtenet. We stimuleren groene elektriciteit. We gaven subsidie voor groene daken 3, we hebben elektrische dienstauto s. Dit jaar was de subsidie voor voor zonnepanelen op het dak ( euro) meteen weg. Verder maken we afspraken met winkels over luchtgordijnen; het blijkt dat dichte deuren geen klandizie kost en het bespaart veel energie. Dhr Blaas somt nog meer activiteiten van het stadsdeel op, zoals de green key voor hotels. De centrale stad wil helpen met laagrentende leningen voor de kleinere verhuurder; deze zullen in de loop van 2012 beschikbaar worden. Dhr Blaas merkt op dat het positief is dat in de hele stad de verplaatsingen per fiets enorm toenemen. Parkeren is alleen een knelpunt. Wat is er dan wel mogelijk in de oudbouw, de bestaande woningbouw? Groene muren zijn goed voor schone lucht, maar ook goed voor het binnenklimaat. Dit geldt ook voor groene daken. In oudbouw kun je investeren in warmtepompen en zonneboilers. Warmtekoudeopslag wordt op dit ogenblik nog vooral in supermarkten toegepast, maar buiten Amsterdam steeds meer in de woningbouw. Samenspraak tussen huurders en verhuurders is essentieel voor het welslagen van deze operatie, zegt dhr Blaas. Na het nemen van isolatiemaatregelen en een zuiniger ketel wordt het bewuste gedrag van mensen wel belangrijker, want het is gebleken dat de besparing door verspillen,slordig gedrag van woonconsumenten deels ongedaan kan worden gemaakt. 2 Deze subsidie voor zonnepanelen is alleen bedoeld voor eigenaar-bewoners. 3 Een groen dak isoleert, geeft een betere waterberging en gaat fijnstof (luchtvervuiling) tegen. 2

3 Voor verhuurders is de terugverdientijd van maatregelen belangrijk. Daarom is maatwerk nodig. Hiervan kunnen zowel de verhuurder als de huurders profiteren. Dhr Blaas wijst er in dit verband dat Stadsdeel Zuid ook voor zijn eigen vastgoed, zoals scholen, heeft gekeken naar maatregelen. Het bleek voordelen te hebben voor beiden, de scholen die van het stadsdeel huren en het stadsdeel zelf. En de kosten haal je eruit. Daarnaast krijg je meer comfort en een gezonder binnenklimaat. Tot slot merkt dhr Blaas op dat hij van mening is dat de laagrentende leningen ook beschikbaar zou moeten zijn ingeval de huurders het initiatief nemen tot energiebesparende maatregelen in samenspraak met de verhuurder. Het succes van energiebesparing in de bestaande woningbouw staat of valt met overleg tussen verhuurders en huurders. Het Wijksteunpunt Wonen en Vastgoed Belang geven ondersteuning. ElsFranssens dankt dhr Blaas voor zijn uiteenzetting en haakt aan op zijn laatste opmerking. Het WSWonen krijgt vragen van huurders over hoge servicekosten, en daarbinnen met name het voorschot en de afrekening voor de stookkosten. Deels lichten we huurders voor over het aanpassen van het eigen gedrag 4. Maar als er klachten zijn over kou, tocht en vocht is het zaak in overleg te treden met de verhuurder over onderhoud en aanvullende maatregelen om het energieverbruik te verminderen. Het WSWonen begeleidt het met elkaar in gesprek komen van huurders en verhuurders. Hier is een traject voor ontwikkeld. Dit begint met de zogeheten energiecheck, deze is eenvoudiger dan het officiële maatwerkadvies (EPA). Als een huurteammedewerker in een huurwoning komt voor een woningopname, kan hij in een moeite door deze energiecheck uitvoeren op verzoek van de huurder. De huurteammedewerker kijkt naar de toestand van de woning (enkel ofdubbel glas, isolatie van dak of gevel) en de installatie voor verwarming en warm water. Daar rolt een globaal advies uit over isolatie en een zuiniger ketel, die een daling van de stookkosten tot gevolg kan hebben. Het verschil met het veel uitvoeriger EPA-advies is dat onderscheid wordt gemaakt in vaak verwarmde woonruimtes en weinig verwarmde vertrekken. In de adviesbrief die de huurder vervolgens krijgt, wordt inzichtelijk gemaakt hoe veel de huurder kan besparen (bij gemiddeld gedrag). De investering wordt voor de huurder niet vertaald in terugverdientijd omdat dit voor de huurder niet relevant is. Wel wordt een schatting gegeven van de huurverhoging die de verhuurder voor deze investeringen mag vragen. De eerste stap is de energiecheck, de huurderneemt zelf het initiatief om de verhuurder te benaderen om het advies te bespreken. Bij grotere aantal woningen is het aan te raden een bewonerscommissie op te richten die het aanspreekpunt is voor de verhuurder. De verhuurder kan na onderzoek een redelijk voorstel aan de huurders doen en als er 70 procent draagvlak is, kan hij aan de slag om de woningen een beter energielabel te geven. Het is een win-win-situatie. Het WSWonen kan de verhuurder helpen bij het vormen van draagvlak. Wij kennen de wijken en hebben korte lijnen met de huurders en de verhuurders. De energiecheck wordt inmiddels stedelijk overal doorgevoerd. Presentatie Vastgoed Belang De tweede spreker is Cees Jonker, interim-projecteider energiebesparing van Vastgoed Belang. 4 Tips staan in de folder Energiebesparing, een initiatief van de participatiemedewerker van het WSWonen, Bernadette de Wit. 3

4 Er komt een convenant Huursector als opvolger van Meer met Minder. Dit vervangt de bestaande convenanten, ook het convenant Amsterdam waar dhr Blaas in zijn presentatie al naar verwees. Dit nieuwe convenant zal gelden voor de gehele huursector, zowel particulier als van woningcorporaties. Het wordt 19 of 20 december getekend door onder andere minister Donner. Dhr Jonker wijst erop dat in hele Nederland procent van alle woningen particulier verhuurd wordt. In stadsdeel Zuid is dit aandeel bijna dubbel zo hoog. Op kunnen verhuurders alle informatie vinden over het bewerkstelligen van energiezuinige woningen. Dit bereiken we alleen als huurders en verhuurders samenwerken, zegt ook dhr Jonker. Vraag uit de zaal: maar als de huurder niet wil en de verhuurder wel? Dhr Jonker (CJ): dit is lastig. Je kunt een vergelijking maken met de gebrekenregeling. Binnenkort staat het niet-aanwezig zijn van een energielabel voor een huurwoning gelijk aan een gebrek. Maar als u kunt aantonen dat u goed met de huurder hebt overlegd en deze een redelijk voorstel hebt gedaan, zal de huurcommissie zeggen: sorry huurder, u moet meewerken. Vraag uit de zaal: en als de huurders wel willen maar de verhuurder niet? CJ: huurders kunnen in overleg treden met de verhuurder en een goed onderbouwd voorstel doen, waaruit ook blijkt dat er draagvlak is onder de huurders. Energie wordt steeds duurder binnen de woonlasten. Nu is dat nog een derde deel, maar dat wordt de helft in Daarna gaan de energiekosten zelfs harder stijgen dan de huur. Er moet iets gebeuren. Dhr Jonker vindt het vreemd dat de huurprijs wel gereguleerd is en de energieprijs niet. Dhr Jonker deelt een handout rond en verwijst naar het stappenplan op de website van Vastgoed Belang. Dit stappenplan is bedoeld voor de verhuurder die samen met zijn huurders iets aan energiebesparing wil doen. Samen praten krijgt hierin de nadruk. In dit gesprek kunnen ook andere zaken worden meegenomen, zoals de wens om een andere keuken te krijgen. Dit zijn woningverbeteringen voor de zittende huurders. Op de website is ook een handleiding beschikbaar over wat verhuurders wel en niet kunnen doorberekenen, opgesteld aan de hand van de richtlijnen van de Huurcommissie. Dhr Jonker adviseert de leden van Vastgoed belang dit samen met de huurders in te vullen. Daar rolt een investeringsbedrag voor de verhuurder uit en een huurverhoging voor de huurder. Per situatie is een maatwerkadvies nodig. Het is de bedoeling dat de verwachte verlaging van de energierekening gelijk is of hoger dan de huurverhoging, om het voor huurders aantrekkelijk te maken mee te werken. Op de website van Vastgoed Belang staat een applicatie voor woningverbetering waar ook keukens etc. in kunnen worden ingevoerd. Als het te duur is, kan de verhuurder stimuleren dat de huurder zelf aangebrachte voorzieningen (ZAV) aanbrengt. Zo kan het vaak met lagere kosten. Hiervoor kan gezamenlijk een plan worden ontwikkeld. Hetzelfde principe gaat ook op voor verenigingen van eigenaren en woningcorporaties: gebruik altijd de eigen kennis en vaardigheden van de bewoners. Wel spreken verhuurder en huurders af dat na afloop dezelfde keuring voor de zelfaangebrachte voorzieningen geldt als voor de werkzaamheden van de aannemer. Bij verhuizing kan de huurder de restwaarde terugkrijgen. Verhuurders moeten hun woningen labelen voor 2014, anders krijgen ze een korting in het woningwaarderingsstelsel. De sprong naar label C is haalbaar en soms gemakkelijker dan de sprong naar B. Dit is iets waar verhuurders en huurders samen aan kunnen werken. 4

5 Labelen is de taak van de verhuurder. Maar de aanpak is: in samenspraak met de huurders. De huurder kan echter ook het initiatief nemen en voor beiden is het stappenplan (zie de website van Vastgoed Belang) een steun in de rug. Wanneer is het beste moment om energiebesparende maatregelen te nemen? Bij een verhuizing, maar de mutatiegraad ligt erg laag (< 3,5% particulier, < 5% bij corporatie. Daarom gaat deze methode te langzaam. Om die reden moeten we ook denken aan maatregelen die we kunnen realiseren met zittende huurders, stelt dhr Jonker. Voor de gevels van de Amsterdamse School is overleg met de Welstandscommissie nodig. Het WSWonen Zuid, stadsdeel Zuid en BMA (monumentenzorg) geven advies. Een eenvoudige maatregel is het vervangen van een afgeschreven ketel. Meestal gebeurt dit in de praktijk pas als de ketel kapot gaat. Maar als je de ketel vervangt, kies dan meteen voor HR of warmtekracht, adviseert dhr Jonker. Een HR 3000 ketel is woningverbetering. Een maatwerkadvies over de toestand van de woning (energieprestatie, label) en de installaties, de kosten van maatregelen en de subsidiemogelijkheden leidt tot een keus uit maatregelpakketten. Voor kleine beleggers helpt een laagrentende lening. Dhr Jonker wijst de leden van Vastgoed Belang erop dat de subsidieregeling Blok voor Blok ook voor particulieren geldt, mits je het samen met de hele straat doet. Dhr Jonker waarschuwt dat de maatregelen die de verhuurder neemt in lijn moeten zijn met het energielabel. Het beste is het om meteen naar label B te springen, en als dat niet gaat, twee labelsprongen omhoog. Er zijn bepaalde maatregelen die label C opleveren, maar dit kan ook leiden tot kapitaalverlies als je ook meteen naar label B kunt doorspringen. De adviseurs stellen dit ook aan de orde. Anders zit de verhuurder met het nadeel en is er pas weer over 10, 20 jaar een kans. Wat het meest rendabel is energiebesparende maatregelen bij mutatie, bij groot onderhoud of met zittende huurders bepaalt de mogelijkheid voor huuraanpassing. De afspraken moet je goed vastleggen. Vraag uit de zaal: als beiden hebben getekend voor de huurverhoging, kan de huurder dan evengoed naar de huurcommissie stappen? CJ: de huurder kan altijd binnen zes maanden naar de huurcommissie. Maar als u onze webapplicatie gebruikt, wordt al rekening gehouden met de regels van de huurcommissie. Vraag uit de zaal: tussen B en C zitten maar 8 punten, daarom vind ik dit niet interessant. CJ: die strijd hebben we helaas verloren. Toch is het wel interessant uit oogpunt van rentabiliteit en waardebehoud. Nu is er nog woningschaarste, maar er komt een bevolkingskrimp en daar kunnen we een beetje mee spelen. Vraag uit de zaal: wie maakt die rekenmodellen? Als een huurder verhuist, kost me dat een maand huur. CJ: bij mutatie is er een andere regeling. Aan het eind van de energiebesparende aanpak kunt u punten tellen. Als u het goed hebt gedaan zit de woning in de vrije sector. Vraag uit de zaal: hoe pak je dat aan, met een hele straat geld van de Blok voor Blokregeling aanvragen, als er sprake is van versnipperd eigendom: verschillende particuliere beleggers en ook nog woningcorporaties en verenigingen van eigenaars? CJ: Vastgoed Belang helpt bij het aanvragen, via de gemeente en de provincie. Het gaat om miljard voor de hele EU. De regeling geldt voor het vervangen van een oude ketel of bij warmtekracht. Vastgoed Belang is bezig met Binnenlandse Zaken om een overzicht te krijgen; dit komt dan op de website van AgentschapNL testaan. 5

6 Je maakt meer kans als aaneengesloten geheel. Dit stimuleert samenwerking. Dit werkt alleen als je goed communiceert in elke fase. Na afloop geef je een straatfeest en daar krijg je ook weer subsidie voor, het is bovendien goede PR en het bevordert de sociale samenhang. Dhr Jonker: Vastgoed Belang ontzorgt de verhuurder, het WSWonen ontzorgt de huurders. Vraag uit de zaal: geldt de regeling Beter Verbeteren ook voor particuliere verhuurders? Jeanette Terbraak: alleen als het hele blok wordt meegenomen, zoals in stadsvernieuwingsgebieden al gebeurt. Vastgoed Belang: de subsidie neemt af. Met samen inkopen behaal je schaalvoordelen. Zo zijn er meer inventieve, innovatieve methoden denkbaar. Presentatie Anne Stijkel Anne Stijkel, projectleider Wij Krijgen Kippen, is de laatste spreker. Ze toont een business case uit 2010: Boer EN Buur, met als resultaat 11,5kWp (kilowatt-piek, d.w.z. 11,5 eenheden in kracht die een zonnecel voor thuisgebruik kan leveren). Aanschafkosten: ex btw, dat zijn tien aandelen. Helaas kan dit, zonnecellen op de daken van de stallen, waar omwonenden hun elektriciteit van krijgen, alleen in het buitengebied en niet in de stad. Dat ligt aan de overheid, er zijn regels die dit in de weg staan. Zonnepanelen op je dak zijn snel terugverdiend, maar de overheid zegt tegen de panelenboer: foei, jullie rijden ook op een tractor. Vandaar dit buurtinitiatief. Photovoltaische cellen (PV-cellen), isolatie en een nieuwe ketel: zo kun je samen stroom opwekken. Doordat bedrijven, zoals verhuurders, aanspraak kunnen maken op de energieinvesteringsaftrek (EIA) en samen inkopen, daalt de prijs. Mw Stijkel laat een filmpje zien over de coöperatie Zuid, Wij Krijgen Kippen. Pauline Westendorp is woonbootbewoner en heeft een adviesbureau voor energie. Ze laat zien hoe een buurtkippenhok met PV-cellen op het dak contact en samenwerking van bewoners over energiebesparing op gang bracht. Hiervoor is subsidie gekregen uit de pot voor Klimaatneutrale steden. Mw Stijkel pleit voor meer bottom-up samenbrengen van de vraag naar duurzame energie. Nodigt ook verhuurders en huurders uit om mee te doen. Niet alleen isoleren en verketelen, ook PV-cellen en zonneboilers. De prijzen zijn inmiddels zo gedaald dat er meer mogelijk wordt. Kortom, aldus me Stijkel: Aan de slag, ook met Vastgoed Belang en het WSWonen. Wie op Anne afstapt, krijgt een boek over duurzame energie. Kennelijk werkt het niet van bovenaf, zegt mw Stijkel, want we zijn achteruitgegaan, bleek uit de presentatie van Joep Blaas. Daarom moeten we er harder aan trekken. De nieuwe rol van de overheid is: niet meer dicteren, maar een spelveld creëren waar initiatieven kunnen bloeien. Nu de subsidies minder worden, blijkt dat de oplossing meer zit in slim samenwerken. Daarnaast moet de belemmerende wetgeving veranderen. Het is terecht dat er een energiebelasting is op fossiele brandstoffen, maar de regels zouden gezamenlijk inkopen etc. moeten stimuleren. Mw Stijkel focust liever op wat wél kan: slimme combinaties van bewoners en bedrijven. Winwin voor prijs, comfort enmilieu. Een bewezen succesvoorbeeld is collectief inkopen van energie of PV-cellen: dit is een nieuwe kans. De huidige zonneboilers werken niet met koud weer en kosten bovendien veel 6

7 geld aan onderhoud, dat bleek bijvoorbeeld in Holendrecht. De nieuwe zonneboilers kosten 1800 euro per woning inclusief aansluiting. Dat mag je doorberekenen in de huur. Ze geven meer energie. De prijzen van PV-cellen zijn flink gedaald. Er moet snel een betere regeling komen voor teruglevering aan het net, aan het energiebedrijf. Dan klimmen we weer uit dit dal. Ander voorbeeld dat bewezen succesvol is: Grunneger Power met woningcorporatie Nijestee. Samen wekken ze elektriciteit op. De huur gaat met 27 euro per maand omhoog door de PV-cellen. De besparing voor de huurders is 32 per maand. Het risico voor de installaties ligt bij Grunneger Power en niet bij de verhuurder, aldus is uit de onderhandeling gekomen. Nog een voorbeeld van Bedrijf zoekt Buurt : Accenture, een bedrijf op de Zuidas, zit op 23 hoog en kan behalve LED en elektrische auto s niet veel doen. Ze zoeken daken! Het eigen dak is van een verre belegger. Het bedrijf of de verhuurder of de vereniging van eigenaren die reageert, mag de investering aftrekken. Bewezen concepten: Collectieve / coöperatieve inkoop Opbrengsten verhogen door saldering (terugleveren aan het net): zelflevering 5 Investeringsdrempel verlagen door lenen en/of fiscale constructies Integrale slimme oplossingen met meerdere actoren: samen co-producentschap invullen Geld uitlenen t.b.v. productie van wind- en zonnestroom elders. Mw Stijkel vertelt over een verzoek dat binnenkwam bij het project Wij Krijgen Kippen. Een groep laagbouwhuurders (Vesteda) achter het Amstelstation wil zelf investeren. Heeft Vastgoed Belang een tip? Cees Jonker: ik adviseer zelfaangebrachte voorzieningen, de ZAV-regeling. Bij zelf investeren gaat de huur niet omhoog. Wel moet je het onderhoud meerekenen, als de verhuurder dit gaat uitvoeren. Het kost wel administratie, veel verhuurders willen daar een vergoeding voor hebben. Vraag uit de zaal: hoeveel huurders doen dit, bestaan ze wel? De voorzitter noemt de bewonerscommissie Amstelhof en de bewonerscommissie 1078, beiden aanwezig op deze middag. Mw Stijkel besluit: Het is de kunst om frustratie om te buigen in enthousiasme. Els Franssens dankt de sprekers voor hun inspiratie, de deelnemers voor hun komst (inbreng) en mevrouw Terbraak van stadsdeel Zuid voor haar gastvrijheid en medewerking aan deze bijeenkomst. Verslag: Bernadette de Wit, M Het Zelfleveringsmodel is een financieringsaanpak voor windenergieprojecten, ontwikkeld door de coöperatie De Windvogel en Eneco. De nieuwe naam is Coproductie stroom. De term "levering" brengt de belastingdienst in verwarring omdat Energiebelasting betaald moet worden als er energie geleverd wordt. Maar in co-productie geproduceerde stroom wordt niet geleverd, wel verbruikt door de mensen die er al eigenaar van zijn. 7

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel 19 april 2010, HBV Maaskant Nieuwe woningwaarderingsstelsel (puntenstelsel) en het energielabel Susan Huijbregts Campagnemedewerker energieteam Waarom energie besparen? Woonlasten verlagen (de afgelopen

Nadere informatie

VERSLAG CLUSTER VVE, 13 MAART 2012. Anne Opent:

VERSLAG CLUSTER VVE, 13 MAART 2012. Anne Opent: VERSLAG CLUSTER VVE, 13 MAART 2012 Anne Opent: Wij krijgen Kippen is een project dat is gestart om proces en systeeminnovatie voor elkaar te krijgen. We hebben een prachtige lijst met 50 initiatieven,

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

Welkom. Accenture, 13 oktober 2011

Welkom. Accenture, 13 oktober 2011 Welkom Zuidas Energie Accenture, 13 oktober 2011 Vandaag Introductie Constructies Zuidas Energie Vraag Zuidas 1.000.000 m2 kantoren 100.000 vervoersmiddelen 10.000 woningen Vraag Zuidas Elektriciteit Warmte

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen

Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen. Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Investeer slim in uw woning met energiebesparende maatregelen Aantrekkelijke rente - boetevrij aflossen Slim besparen 2 Slimme investeerder Familie Roubos: We wonen in een hoekhuis met veel ramen en hebben

Nadere informatie

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder.

Het energiebeleid van Habeko wonen Martin Bogerd directeur bestuurder. Verslag bijeenkomst 21 januari 2015 van Stichting Bewonersbelangen Habeko Wonen (SBHW) in samenwerking met Habeko wonen en gastspreekster Antoinette Vunderink van Het Energiehuis over Hoe houd ik mijn

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid

: Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid Memo Aan : Van : Rienk Sijbrandij Bureau : Ruimtelijke Ordening, Wonen en Milieu Datum : 29 november 2011 Onderwerp : Communicatie Subsidieverordening Maatregelenplan Duurzaamheid De gemeenteraad van Strijen

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Werk aan de woning voor huurders die aan de slag willen met energiebesparing

Werk aan de woning voor huurders die aan de slag willen met energiebesparing Werk aan de woning voor huurders die aan de slag willen met energiebesparing Een informatieve brochure voor huurders over het aanbrengen van verbeteringen, die leiden tot besparing van energie en verhoging

Nadere informatie

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk

Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Concept second opinion voor de Schaepmanstraat, Katwijk Geert-Jan Persoon Adviseur woningkwaliteit Vereniging Nederlandse Woonbond Nieuwe Achtergracht 17 1018 XV Amsterdam 020-5517784 www.woonbond.n www.bespaarenergiemetdewoonbond.nl

Nadere informatie

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning Een informatieve brochure Inhoudsopgave Vooraf Vooraf Inleiding Eigen verbruik De Buurtenergiewinkel Aanpassingen aan uw woning De routes Achterstallig

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure

Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning. Een informatieve brochure Werk aan de woning! Aan de slag met energie in uw huurwoning Een informatieve brochure Inhoudsopgave Vooraf Vooraf Inleiding Eigen verbruik De Buurtenergiewinkel Aanpassingen aan uw woning De routes Achterstallig

Nadere informatie

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners ENERGIE ZUINIGER WONEN! Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners 1 Energiebesparingsproject Energie besparen is een zaak van iedereen. Daarom investeert Woonpartners samen met haar huurders

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2 informatie MOLENBUURT FASE 2 JANUARI 2016 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 40 woningen aan de Paltrokmolen in Purmerend de vloer

Nadere informatie

Zummere Power donderdag 9 oktober thema: Energiebesparing. Mat Schatorje, 9 oktober

Zummere Power donderdag 9 oktober thema: Energiebesparing. Mat Schatorje, 9 oktober Zummere Power donderdag 9 oktober thema: Energiebesparing Mat Schatorje, 9 oktober 1 Doelstelling Energieregisseurs Gericht op bestaande bouw (woning, gebouw) Integraal Energie- als binnenklimaatadvies

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten Een huis kopen? Een slim moment om aan energie te denken Bespaar energie én bespaar op uw woonlasten Een nieuwe woning, een nieuwe start. Misschien hebt u al wat op het oog of bent u nog aan het rondkijken.

Nadere informatie

dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN!

dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN! dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN! STREEF ZELF NAAR NUL OP UW ENERGIEREKENING! Zou het niet geweldig zijn om geen energierekening meer te hebben? Of om die rekening in ieder geval drastisch

Nadere informatie

Rapportage Energiezuinige Woningen

Rapportage Energiezuinige Woningen Rapportage Energiezuinige Woningen Start peiling : 21 mei 2013 Einde peiling : 3 juni 2013 Aantal uitnodigingen tot deelname : circa 150 Aantal deelnemers peiling : 58 Respons : circa 30% Amersfoort, juli

Nadere informatie

Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord

Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord 18 mei 2010, Stichting Huurdersraad Spijkenisse Energiebesparing! Waarom Energielabel en WWS Woonlastenwaarborg Pilot Noord Jaap van Leeuwen Energieconsulent Nederlandse Woonbond Waarom energie besparen?

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

Lekker wonen, lagere lasten

Lekker wonen, lagere lasten Lekker wonen, lagere lasten Lees hoe u energie kunt besparen met het energiepakket van Woonservice. Het energiepakket Een huishouden is gemiddeld 150,- per maand kwijt aan energie. Dat is een kwart van

Nadere informatie

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Welkom door wethouder Dick Jense Rob Klokman Ecostream Wat kunt u verwachten deze avond Wat is Wonen++ Energiebesparende

Nadere informatie

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken

Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken Een huis kopen? Een slim moment om aan energiebesparing te denken 2 Een huis kopen? Een nieuwe woning, een nieuwe start. Misschien hebt u al wat op het oog of bent u nog aan het rondkijken. Hoe dan ook

Nadere informatie

30% ENERGIEZUINIG. En de energierekening dan? Energiebesparende maatregelen. Welke maatregelen? een warme jas! Energiebesparende maatregelen

30% ENERGIEZUINIG. En de energierekening dan? Energiebesparende maatregelen. Welke maatregelen? een warme jas! Energiebesparende maatregelen Wat is de groene mug? Nationaal energiebesparingsinitiatief Lokaal energiebesparingsinitiatief Gemeente Haarlem met partners Elan Wonen Spaarnelanden Nuon Ymere Pre Wonen Eneco Provincie Noord Holland

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen

Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen Omnibusenquête 2013 Energiebesparende maatregelen OMNIBUSENQUETE 2012 Deelrapport: energiebesparende maatregelen Mei 2014 Samenstelling rapport: Enquête-organisatie: In opdracht van: Marielle Bartels,

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis?

Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn. Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Infoavond 8 oktober 2015 Yvonne Feuerhahn Hoe begin je? Met het duurzamer maken van je huis? Yvonne Feuerhahn ambassadeur adviseur architect Sinds 2010 dagelijks bezig met het verduurzamen van bestaande

Nadere informatie

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Aanleiding vereniging voor energiebesparing: 1 hogere gemeentelijke tarieven voor verenigingen

Nadere informatie

Betaalbaarheid en duurzaamheid

Betaalbaarheid en duurzaamheid Bijlage 1 Advies Bewoners Advies Groep Betaalbaarheid en duurzaamheid Juli 2009 John van Veen Senioradviseur WKA Inleiding In de maanden mei en juni is een groep betrokken huurders van Nijestee in een

Nadere informatie

Hoe zuinig is uw nieuwe woning?

Hoe zuinig is uw nieuwe woning? Hoe zuinig is uw nieuwe woning? verhuisplannen? een initiatief van: Warm welkom in Rivierenland Verhuist u binnenkort naar een koopwoning in Rivierenland? Tijd misschien voor een nieuwe keuken of badkamer?

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Energielabel voor woningen

Energielabel voor woningen Energielabel voor woningen Een zuinig huis? Met het energielabel zie je het zo! Energielabel voor woningen Inhoud 1. Hoe energiezuinig is uw huis 05 2. Enkele feiten op een rij 06 3. Een energielabel

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

Presentatie Renovatieplannen Bilderdijkstraat / Da Costastraat

Presentatie Renovatieplannen Bilderdijkstraat / Da Costastraat Programma van vanavond: Inleiding Renovatieplan/werkzaamheden - pauze - Woonlasten Sociaal plan Vragen Inleiding Inleiding: Samenwerking heeft in 2011 aangekondigd de badkamer, de keuken en het toilet

Nadere informatie

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie!

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! voorbeeld van mogelijke besparingen Een huishouden is jaarlijks zo n q 2.000 kwijt aan gas en licht. En daar kunt u tot wel 30% op besparen. Dat begint

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Plan van Aanpak Huurderskoepels Het grote voordeel van collectieve opwek door huurders is dat het laagdrempelig, schaalbaar, betaalbaar en snel uit te voeren is. De aanpak bestaat uit de volgende stappen:

Nadere informatie

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013

Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 27 maart 2014 Rapportage energiebesparingsmonitor SHAERE 2013 Aedes vereniging van woningcorporaties Publicaties Postbus 29121, 2509 AC Den Haag 088 233 37 00 E-mail publicaties@aedes.nl 2/14 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009

Raadsmededeling. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Globale evaluatie van het project De Achterhoek Bespaart 2009 Raadsmededeling Nummer : 82/2009 Datum : 9 december 2009 B&W datum : - Portefeuillehouder : J. Teeuwsen Onderwerp : Tussentijdse evaluatie subsidieverordening 'Achterhoek Bespaart 2009' Aanleiding Brief

Nadere informatie

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn

Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Sloop/vervangende nieuwbouw Johannes Poststraat 25 t/m 63 (oneven) Pater Bleijsstraat 1 t/m 6 in Hoorn Wat heeft Intermaris besloten? Intermaris heeft besloten uw woning niet te renoveren, maar om de 26

Nadere informatie

9,65 x 15,8 mm. Sluisweg. 4,9 x 5,25 mm. verslag 2015-01-27

9,65 x 15,8 mm. Sluisweg. 4,9 x 5,25 mm. verslag 2015-01-27 9,65 x 15,8 mm Sluisweg 4,9 x 5,25 mm verslag 2015-01-27 Verslag van de bijeenkomst met de bewoners van de Sluisweg op dinsdag 27 januari 2015 om 19.30 uur in het EMS gebouw aan de Sluisweg 67 E. Aanwezigen:

Nadere informatie

Advies Energiebesparing

Advies Energiebesparing Advies April 2015 2 1 Advies in hoofdlijnen Het advies 1. Waarom doen huurders wel of niet mee aan energiebesparende en -opwekkende maatregelen. 2. Hoe zijn huurders te verleiden tot energiebesparende

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 1 informatie MOLENBUURT FASE 1 NOVEMBER 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 20 woningen aan de Stellingmolen, Weidemolen en

Nadere informatie

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen

Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Overeenkomst uitvoering energiebesparende maatregelen Stichting Woningbouw Slochteren, Stichting Bewonersraad Slochteren 1. Doelstelling, aanpak en reikwijdte 1.1 De overeenkomst richt zich op het bereiken

Nadere informatie

Zonnepanelen interessant voor huurders

Zonnepanelen interessant voor huurders Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.6.95 Zonnepanelen interessant voor huurders Bronnen Woonbond.nl, Zonnepanelen interessant voor huurders, d.d. 1.2.2016 Woonbond.nl, Brochure zonnepanelen voor huurders,

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Molenwijk 2 juni 2015. h"p://www.vbmolenwijk.nl/

Molenwijk 2 juni 2015. hp://www.vbmolenwijk.nl/ Molenwijk 2 juni 2015 h"p://www.vbmolenwijk.nl/ Agenda en even voorstellen 1) Inleiding 2) Schuine Daken 2) Het project BOE (achtergrond) 3) Labels isoleren - opwekken 4) Starten in onze wijk? Hoe? 5)

Nadere informatie

Energiesubsidiewijzer. www.energiesubsidiewijzer.nl

Energiesubsidiewijzer. www.energiesubsidiewijzer.nl Energiesubsidiewijzer www.energiesubsidiewijzer.nl Mei 2014 Inhoud 1. Subsidie... 3 Zomerdeals Friese energiepremie... 3 Stimuleringsregeling Energieprestatie Huursector (STEP)... 4 2. Lening... 5 Energiebespaarlening...

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Tweede Kamer akkoord met wetsvoorstel energieprestatievergoeding voor nul-op-de-meter-woning

Tweede Kamer akkoord met wetsvoorstel energieprestatievergoeding voor nul-op-de-meter-woning Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.7.90 Tweede Kamer akkoord met wetsvoorstel energieprestatievergoeding voor nul-op-de-meter-woning bronnen aedes.nl, Kamer neemt wetsvoorstel energieprestatievergoeding

Nadere informatie

Hartelijk welkom HARTELIJK WELKOM. Asbest eraf, zonnepanelen erop! 15-07-2014

Hartelijk welkom HARTELIJK WELKOM. Asbest eraf, zonnepanelen erop! 15-07-2014 Hartelijk welkom HARTELIJK WELKOM Asbest eraf, zonnepanelen erop! 15-07-2014 Asbest eraf, zonnepanelen erop Hartelijk welkom namens: De Achterhoekse gemeenten De gezamenlijke standhouders LNAGRO de Ondernemerij

Nadere informatie

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN Foto: Jeroen Mul/Flickr, Creative Commons JA: STEVIG INZETTEN OP BETAALBAAR EN GOED WONEN VOOR IEDEREEN! De afgelopen jaren is er dankzij

Nadere informatie

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015

Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Welkom Energie besparen en opwekken met PV panelen ECOPARK DE LIMES, ALPHEN AAN DEN RIJN, 16 JULI 2015 Een beter klimaat begint bij jezelf! Erik de Ruijter, Coöperatie EnergiekAlphen SAMEN, LOKAAL EN DUURZAAM

Nadere informatie

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen

Energielabel voor woningen. Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen Energielabel voor woningen Antwoorden op de meest gestelde vragen 02 Inhoud 1. Waarom deze brochure? 03 2. De feiten op een rij 05 3.

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

30% energiebesparing ik doe mee!! Ir. Marlou Boerbooms Projectmanager MMM Ervaringen van een energieambassadeur Apeldoorn: 'Uw woning in de watten' Uit 46 maatwerkadviezen en offertes zijn voorlopig 13

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen A. Opbrengsten zonnepanelen Hoeveel brengen de zonnepanelen op en kunnen jullie dat garanderen? De te verwachten opbrengst van een installatie is een indicatie. De werkelijke opbrengst kan iets hoger of

Nadere informatie

Energiebesparende maatregelen in de Fruitbuurt

Energiebesparende maatregelen in de Fruitbuurt informatie JANUARI januari 2014 2013 nr 1 Energiebesparende maatregelen in de Fruitbuurt Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Dit jaar wil Intermaris bij alle 40 woningen in de Fruitbuurt

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

controle over je energiekosten by IZEN energy systems

controle over je energiekosten by IZEN energy systems h controle over je energiekosten by IZEN energy systems Wie zijn we? energy systems EcoHome is het totaalconcept van IZEN energy systems om bestaande woningen op een comfortabele manier energiezuiniger

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

www.samengeeftenergie.nl

www.samengeeftenergie.nl www.samengeeftenergie.nl Segon Stimuleringsinitiatief Energiebesparing Gebouwde Omgeving Nederland Het is onze missie om energiebesparing èn het duurzaam gebruik van energie binnen het bereik te brengen

Nadere informatie

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw De opgave is groot De Rijksoverheid streeft naar een energieneutrale bebouwde omgeving in 2050. Op weg daar naar toe is de ambitie

Nadere informatie

Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning

Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning Vastgoedontwikkeling, Marieke Keyzer, 23-11-2015 Inhoud presentatie

Nadere informatie

SEMINAR Zonne-energie voor woningbouwcorporaties

SEMINAR Zonne-energie voor woningbouwcorporaties SEMINAR Zonne-energie voor woningbouwcorporaties Gastheer: Bart Jansen, Atrivé i.s.m. Aedes vereniging van woningcorporaties Programma: 15.30-15.45 Energietrends voor corporaties Bart Jansen, Atrivé 15.45-16.00

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Grote Waal Noord

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Grote Waal Noord informatie GROTE WAAL NOORD FEBRUARI 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2015 wil Intermaris bij 146 woningen in de Grote Waal Noord de vloer en het

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Woonlastenbeleid en concrete aanpak energieprojecten. Onno van Rijsbergen

Woonlastenbeleid en concrete aanpak energieprojecten. Onno van Rijsbergen Woonlastenbeleid en concrete aanpak energieprojecten Onno van Rijsbergen Adviseur woningkwaliteit Woonbond Kennis en Adviescentrum 1 Nederlandse Woonbond De Woonbond bespaart Energiebus Energielijn Second

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT VAN DOM-STAD NAAR NOM-STAD? Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030? Dinsdag 26 mei 2015 WELKOM! LANDELIJK Convenant uit 2012; Woonbond,

Nadere informatie

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT VAN DOM-STAD NAAR NOM-STAD? Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030? Dinsdag 26 mei 2015 WELKOM! LANDELIJK Convenant uit 2012; Woonbond,

Nadere informatie

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum

Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Voorbeeldstraat 1 in Hilversum Klantnummer 11111VA1 Contactpersoon Kasper van Heteren Energie prestatie adviseur woningen (EPA-W) Johannes Frölich E-mailadres kasper.van.heteren@maakjehuishoom.nl Datum

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Rapportage Energiebus. BC Kleine Jan, Huizen

Rapportage Energiebus. BC Kleine Jan, Huizen Rapportage Energiebus BC Kleine Jan, Huizen Type woningen: 54 eengezinswoningen met een oppervlak van 100 m2. Bouwjaar: 1957 Op verzoek van: Bewonerscommissie Verhuurder: De Alliantie Datum bezoek: 21-6-2013

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie