Licht in de ruimte. lesidee voor bovenbouw PO. colofon:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Licht in de ruimte. lesidee voor bovenbouw PO. colofon: info@ruimtevaartindeklas.nl www.ruimtevaartindeklas.nl"

Transcriptie

1 Licht in de ruimte lesidee voor bovenbouw PO colofon: auteur: Wendy van den Putte, Science Center NEMO, Amsterdam

2 Inhoud Lesopzet... 3 Materialenlijst... 6 Onderzoektafel 1: De stroomkring... 8 Onderzoektafel 2: geleiders en isolatoren... 9 Onderzoektafel 3: Elektrisch schema maken In deze les krijgen de leerlingen een uitdaging voorgelegd: het maken van een stroomkring met een schakeling. De context is die van het Internationale Ruimtestation ISS en het ruimtevrachtschip ATV. De leerlingen moeten zorgen dat het licht aangaat als de astronauten de deur van de ATV opendoen. Gaat de deur dicht, dan moet het licht weer uit gaan. De opdracht is open: er zijn heel veel manieren om het gestelde probleem op te lossen. De leerlingen kunnen direct met de opdracht aan de slag. Of ze kunnen aan één van de onderzoekstafels hun kennis ophalen en uitzoeken hoe dat ook al weer zit met stroomkringen

3 Lesopzet In deze les krijgen de leerlingen een uitdaging voorgelegd: het maken van een stroomkring met een schakeling. De context is die van het Internationale Ruimtestation ISS en het ruimtevrachtschip ATV. De leerlingen moeten zorgen dat het licht aangaat als de astronauten de deur van de ATV opendoen. Gaat de deur dicht, dan moet het licht weer uit gaan. De opdracht is open: er zijn heel veel manieren om het gestelde probleem op te lossen. De leerlingen kunnen direct met de opdracht aan de slag. Of ze kunnen aan één van de onderzoekstafels hun kennis ophalen en uitzoeken hoe dat ook al weer zit met stroomkringen. tijdsduur Ontwerpopdracht Afronding 5 10 minuten 30 minuten 5 minuten Benodigde voorkennis De leerlingen hebben basiskennis van elektriciteit Kerndoelen 42 De leerlingen leren onderzoek doen aan materialen en natuurkundige verschijnselen, zoals licht, geluid, elektriciteit, kracht, magnetisme en temperatuur. 45 De leerlingen leren oplossingen voor technische problemen te ontwerpen, deze uit te voeren en te evalueren. Lesdoelen De leerlingen halen hun kennis over elektriciteit op beoordelen zelf of ze voldoende kennis hebben om het gestelde probleem op te lossen ondernemen zelf actie om hiaten in kennis aan te vullen passen hun kennis over stroomkringen actief toe werken gezamenlijk aan een ontwerp; door het vergelijken met de ontwerpen van andere groepen leren ze dat een probleem vaak meerdere oplossingen kan hebben Voorbereiding Verzamel de materialen uit de materialenlijst Deel de leerlingen in groepjes in Richt de onderzoekstafels in Zet eventueel powerpoint op het digibord

4 les Vertel de leerlingen dat de astronauten die in het Internationale Ruimtestation wonen en werken daar meestal 6 maanden blijven. Al die tijd moeten ze natuurlijk ook eten en drinken, willen ze post van thuis krijgen, schone kleren, en hebben ze nieuwe apparatuur nodig voor de experimenten die ze doen. Ze kunnen niet alles wat ze nodig hebben meenemen als ze gelanceerd worden. En als je in het ISS zit, kun je natuurlijk niet zomaar boodschappen gaan doen. Hoe komen die spullen dan wel in het ISS? Daarvoor gaan er geregeld ruimtevrachtschepen naar het ISS. Eén van de vrachtschepen is de ATV (Automated Transfer Vehicle). Dat is een vrachtschip van de ESA, de European Space Agency. Als de ATV is gelanceerd, vliegt hij zelfstandig naar het ISS. Het is een onbemand ruimteschip.als de ATV bij het ISS is aangekomen, wordt hij aangekoppeld aan het ruimtestation. Dat heet docking. De ATV blijft ongeveer 6 maanden aangekoppeld. In die tijd geeft hij het ISS af en toe een duwtje omhoog met zijn motoren. Zo blijft het ruimtestation in de juiste baan: zo n 320 km boven de aarde. Nadat de ATV zijn werk heeft gedaan, doet hij nog dienst als vuilniswagen. Hij wordt dan volgestopt met 6,3 ton afval en terug in de dampkring gebracht, waar hij opbrandt. Naast levensbenodigheden voor de astronauten, reserve onderdelen en wetenschappelijke experimenten neemt de ATV ook brandstof mee. Een gedeelte van die brandstof levert hij af bij het ISS, een gedeelte gebruikt hij zelf. Bijvoorbeeld voor het navigeren als hij naar het ISS vliegt. Of als hij het ISS een zetje geeft. Toen André Kuipers in het ISS was, was hij loadmaster van de ATV. Zo noemen ze de astronaut die verantwoordelijk is voor het leeghalen van de ATV als die aankomt bij het ruimtestation Om daar te kunnen werken had hij natuurlijk licht nodig. Om daarvoor te zorgen gaan we in deze les een stroomkring aanleggen zodat André het licht kan aan en uitdoen. Tip: gebruik voor de inleiding de bijgevoegde powerpointpresentatie Opdracht Vertel de leerlingen wat hun opdracht is, of zet deze op het bord. Maak een model van het ATV met een deurtje dat open en dicht kan. Leg een stroomkring aan met een lampje en doe dat zo dat het licht aangaat als de deur open gaat en weer uit als de deur weer dicht gaat Voor de opdracht mogen ze de materialen gebruiken die op hun tafel ligt. Ze moeten goed nadenken over wat ze nodig hebben: ze hoeven niet alle materialen te gebruiken De ATV aangehaakt bij het ISS Bij gebruik onderzoekstafels Laat ze samen nadenken over wat ze moeten weten om de opdracht goed te kunnen doen. Weten ze hoe ze een stroomkring moeten maken? En welke materialen ze kunnen gebruiken om een schakelaar te maken voor het licht? In de klas staan 3 onderzoekstafels waar ze kunnen oefenen als ze meer willen weten over het maken van stroomkringen Verdieping Soms kan een groepje leerlingen snel klaar zijn met een opdracht. Geef dan verdiepingsopdrachten zoals

5 Is de batterij in de ATV verwerkt, of hangt deze er los bij? Als deze er los bijhangt, kan je vragen om te zorgen dat deze in de ATV komt. Dat is wel zo handig tijdens de vlucht. Als de astronaut de ATV in en uitgaat heeft hij meestal iets in zijn handen. Kan hij de deur opendoen met slechts één hand? Sommige constructies maken gebruik van meerdere deuren. Vraag de leerlingen of ze ook een oplossing kunnen verzinnen waarbij er slechts één deur is. Dat is veel handiger voor de astronaut Afsluiting Vraag alle groepjes om hun model met deur te demonstreren voor de klas> Wat vonden ze het moeilijkst? Wat was het grootste probleem en hoe hebben ze dat opgelost?

6 Materialenlijst Ontwerpopdracht Per groepje van 2 4 leerlingen Voor het ontwerpen Een vel ruitjespapier Potlood Lineaal Voor het ATV model 1 cilindervormige beker met deksel, bijvoorbeeld een grote kartonnen koffie, of milkshakebeker, een yoghurtbeker, of een wokbeker. Zorg dat de beker groot genoeg is om een batterij aan de binnenkant te bevestigen. Plakband Karton Eventueel satéprikkers, gekleurd papier en stiften om het model te versieren Voor de stroomkring 1 platte batterij (4,5 volt) 3 of meer stroomdraden: geef bij voorkeur een keuze uit stroomdraden met krokodillenbek en standaard stroomdraad Fietslampje 3,5 volt + fitting Voor het maken van de schakelaar Paperclips Aluminiumfolie Eventueel: splitpennen of andere geleidende materialen Isolatietape Eventueel: Verend materiaal zoals een keukenspons, schuim, bubbeltjesplastic, watten Gereedschap Striptang Kniptang Schaar Breekmesje Plank om op te snijden Lijm Tip: Wokbekers en andere grote kartonnen bekers zijn te koop bij groothandels zoals de Makro en Hanos Tip: Opitec.nl biedt goedkope sets aan voor het maken van stroomkringen

7 Onderzoekstafels Per klas Onderzoekstafel stroomkring Werkbladen Onderzoekstafel Stroomkring Schemakaarten Spectro 1 Spectro Elektro Experimenteerset of andere elektroset met volgende opstelling Onderzoekstafel 2 geleidingsproef Werkbladen Onderzoekstafel Geleiders en Isolatoren 1 Spectro Elektro Experimenteerset of andere elektroset met de volgende opstelling Geleidende en niet geleidende materialen. Zorg dat de materialen lang genoeg zijn om contact te kunnen maken tussen de verschillende stroompunten Potlood Strookje karton Strookje papier Plastic lepel Metalen lepel Strookje aluminiumfolie Verbogen paperclip Spons Onderzoekstafel 3 Elektrisch schema Werkbladen Onderzoekstafel Elektrisch schema

8 Onderzoektafel 1: De stroomkring Je gebruikt elke dag elektriciteit. Om muziek af te spelen, water te koken of een lamp te laten branden. Maar hoe komt elektriciteit nou eigenlijk van het ene naar het andere punt? Elektriciteit is een stroom van elektronen. Daarom hebben we het ook wel over stroom. Als een elektrisch apparaat aanstaat, dan stromen de elektronen door bepaalde onderdelen van dat apparaat. Hierdoor gaat het apparaat werken. De elektronen stromen in een stroomkring. Een stroomkring bestaat uit een aantal onderdelen die er samen voor zorgen dat de elektrische stroom kan rondstromen. Als de stroomkring ergens onderbroken is, kan de stroom niet rondgaan. Een elektrisch apparaat kan alleen werken, als de stroomkring gesloten is. Belangrijk! In je stroomkring moet altijd een apparaatje zitten dat elektriciteit gebruikt. Bijvoorbeeld een lampje of een motortje. Maak nooit een stroomkring zonder zo n apparaatje. Dan krijg je kortsluiting Sluit ook nooit de polen van een batterij direct op elkaar aan. Dan krijg je ook kortsluiting. Wat ga je doen? Je gaat oefenen met het maken van stroomkringen. 1. Bouw met de materialen op tafel de stroomkring op de foto na 2. Druk op het knopje van de schakelaar. De lamp gaat aan. 3. Wat gebeurt er als je het knopje weer loslaat? Door op de schakelaar te drukken, sluit je de stroomkring. Dan werkt het apparaat. De elektronen kunnen door de stroomkring stromen. Als je niet meer op de schakelaar drukt, staat deze open. De stroomkring is niet meer gesloten en de elektronen kunnen niet rondstromen. Het lampje werkt niet. Wil je meer oefenen met het maken van stroomkringen? Op tafel liggen een aantal fotokaarten. Bouw de stroomkringen na met de Spectro onderdelen. Krijg je ze aan de praat?

9 Onderzoektafel 2: geleiders en isolatoren Elektrische stroom ontstaat door de beweging van vrije elektronen. Alle materiaal bestaat uit atomen. In sommige materialen komen elektronen makkelijker los van hun atomen dan in andere materialen. Dat zijn materialen waarin de elektriciteit ook gemakkelijk kan stromen. We noemen die materialen geleiders. Geleiders gebruiken we om te zorgen dat de elektriciteit in een stroomkring rond kan gaan. Materialen waarin elektriciteit niet goed kan stromen, noemen we isolatoren. In deze materialen blijven elektronen liever bij hun eigen atoom. Isolatoren kunnen we niet gebruiken om de stroomkring te sluiten. Wat ga je doen? Op deze tafel ga je onderzoeken welke materialen goede geleiders zijn en welke materialen niet. Op de tafel is een stroomkring gebouwd. Die ziet er zo uit: In schema In het echt 1. Zet de schakelaar eens aan en uit. Gaat het lampje branden? De elektriciteit kan pas stromen als alle onderdelen contact met elkaar maken. De stroomkring is dan gesloten en het lampje kan branden. Om het lampje te laten branden, ga je een verbinding maken tussen het lampje en de batterij. Hiervoor kun je verschillende materialen gebruiken. Maak een keuze uit de materialen die op de tafel liggen. Als het lampje gaat branden, dan is het materiaal dat je gekozen hebt een geleider. Gaat het lampje niet branden, dan geleidt het materiaal de elektriciteit niet goed. Het is een isolator. 2. Kruis op de lijst aan welke materialen goede geleiders zijn en welke isolatoren Voorwerp Geleider Isolator Voorwerp Geleider Isolator Potlood Spons Karton Aluminiumpapier Papier Plastic Lepel Verbogen paperclip Metalen lepel

10 Onderzoektafel 3: Elektrisch schema maken Als je een stroomkring maakt, heb je verschillende onderdelen nodig: 1. een stroombron, bijvoorbeeld een batterij 2. stroomdraad om de elektriciteit te geleiden 3. een elektrisch apparaat, bijvoorbeeld een lampje 4. een schakelaar om het apparaat aan en uit te zetten Om je apparaat te laten werken, moet je deze dingen in de juiste volgorde zetten. Het is makkelijk om daar een tekening van te maken. Dan weet je als je gaat bouwen precies wat je moet doen. Wat ga je doen? Je maakt een elektrisch schema voor een stroomkring 1. Schrijf de juiste naam onder elk onderdeel + 2. Maak een schets hoe je met deze onderdelen een stroomkring maakt met Ga verder op de andere kant van het blad

11 3. In plaats van een schets kan je ook een elektrisch schema tekenen. Dat is veel eenvoudiger. Iemand anders die jouw ontwerp gaat bouwen weet dan precies wat hij of zij moet doen. In een elektrisch schema worden alle onderdelen voorgesteld met een symbool. + Teken met behulp van de symbolen hieronder in een elektrisch schema dezelfde stroomkring die je bij stap 2 hebt geschetst. Hou het overzichtelijk en teken alleen rechte lijnen. 4. Bouw nu je stroomkring na met behulp van de spectro onderdelen op deze tafel. Kun je het lampje laten branden? Als het lampje niet gaat branden, controleer dan je elektrische schema. Kan de elektriciteit goed stromen? Wil je meer oefenen? Op tafel liggen kaarten met elektrische schema s. Bouw de schemakaarten na met de Spectro onderdelen.

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R DE WILLIE WORTEL QUIZZZ Gaat er bij jou ook een lampje branden? Dan heb je het goede antwoord op de vraag gegeven. Maak een knotsgekke elektroquiz. Daarvoor gaan jullie zelf de quizvragen en antwoorden

Nadere informatie

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Energie 5 en 6 2 Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: begrijpen hoe elektriciteit en stroom ontstaan, als een brandstof wordt

Nadere informatie

Lesideeën en Werkbladen. NEMO Leerkrachtenclub Studiemiddag 9 april 2014

Lesideeën en Werkbladen. NEMO Leerkrachtenclub Studiemiddag 9 april 2014 Lesideeën en Werkbladen NEMO Leerkrachtenclub Studiemiddag 9 april 2014 NEMO Leerkrachtenclub studiemiddag Lesideeën en Werkbladen 1 Hoe ontstond de eerste computer? Hoe ontstond de eerste computer? Lezing

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WELKOM! Een bezoeker die een science center binnenkomt, moet gelijk in de stemming komen om van alles te ontdekken. Dat kan doordat er iets verrassends gebeurt. Daar gaan jullie op een heel speciale manier

Nadere informatie

Groep 7 - Les 2 Achter de schermen

Groep 7 - Les 2 Achter de schermen Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les 2 Achter de schermen Lesduur: 45 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen kennen de functie en toepassing van de kleuren van stroomdraden. De leerlingen kunnen eenvoudige

Nadere informatie

Stroom uit batterijen

Stroom uit batterijen 00-Spanning WHO S3-HV 24-01-2005 12:01 Pagina 5 2 Stroom uit batterijen Je hebt gezien, dat je eigen gebouwde vruchtbatterij niet veel stroom levert. Zo n batterij past ook slecht in een diskman of MP3-speler...

Nadere informatie

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad

1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE. Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad 1 TECHNOLOGISCHE OPVOEDING LEERKRACHTENFICHE Hoofdthema: elektriciteit / energie Onderwerp : Eenvoudige stroomkring maken Doelgroep: 2 e graad Timing: 1 á 2 lestijden De les in het kort: De leerlingen

Nadere informatie

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis

Groep 7 - Les 1 Stroom in huis Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les Stroom in huis Lesduur: 45 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen ontdekken en beschrijven de werking van een stekker en stopcontact. De leerlingen kunnen het gebruik

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde Hier brandt de lamp. Naam: Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Opdracht 1. Wat werkt met elektriciteit. 1. Welk toestel heeft elektriciteit nodig om de kunnen werken? Zet een kruisje onder JA of NEEN.

Nadere informatie

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in.

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een voorwerp maken om

Nadere informatie

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 1 De aarde als systeem. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook:

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 1 De aarde als systeem. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 1 MENS & AARDE LES 1 De aarde als systeem Deze les gaat over: Onderdelen van systeem aarde Aanvoer voedsel en afvoer van afval in het ISS Bij dit thema horen

Nadere informatie

Elektriciteit. Inlage

Elektriciteit. Inlage Elektriciteit Inlage Proef 1 Batterijen - Werkblad 1 - Potlood - Verschillende batterijen Bekijk de verschillende batterijen. Maak nu je werkblad. Proef 2 Brandend lampje - 1 Lampje (nr. 14) - Hittedraad

Nadere informatie

Groep 6 - Les 3 Kan deze stroomkring ook?

Groep 6 - Les 3 Kan deze stroomkring ook? Leerkrachtinformatie Groep 6 - Les 3 Kan deze stroomkring ook? Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten het verschil tussen parallel en serieschakeling. De leerlingen kunnen het geleidend

Nadere informatie

1.1 Hoe branden de lampen?

1.1 Hoe branden de lampen? 1.1 Hoe branden de lampen? In deze eerste opdracht ga je aan de slag met parallel- en serieschakelingen. De auto op de tekening heeft vier lampen met elk twee contactpunten, een accu en een contactsleutel

Nadere informatie

Maakopdracht: Een tol met een motortje

Maakopdracht: Een tol met een motortje Informatie leerkracht Thema: spelen met motortjes aakopdracht: Een tol met een motortje Groep: 6, 7 In een batterij zit energie Deze energie kun je gebruiken om een motortje te laten draaien otortjes gebruiken

Nadere informatie

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten

Stroomkring XL handleiding voor leerkrachten Stroomkring XL Inleiding Dagelijks verbruiken we elektriciteit. Maar toch is elektriciteit een heel abstract begrip. Waar komt elektriciteit vandaan? En wat gebeurt er precies wanneer we thuis de schakelaar

Nadere informatie

STAP 1 Bekijk de doebladen goed. Kijk vooral goed naar de tekeningen. Probeer nu al zoveel mogelijk te snappen van wat je allemaal gaat doen.

STAP 1 Bekijk de doebladen goed. Kijk vooral goed naar de tekeningen. Probeer nu al zoveel mogelijk te snappen van wat je allemaal gaat doen. doeblad WAT GA JE DOEN? Je gaat een elektrospel maken. Je leert hoe je elektrische verbindingen moet maken en hoe je een batterij en een fitting moet aansluiten. Het werkstuk mag je meenemen naar huis.

Nadere informatie

Naam: Hoe werk je met dit boekje?

Naam: Hoe werk je met dit boekje? 0 Naam: Hoe werk je met dit boekje? Dit boekje bestaat uit twee delen: een werkboek (blz. 1 t/m blz. 15) en de bronnen (blz. 16 t/m blz. 18). Hieronder staat uitgelegd hoe je met deze delen werkt. Het

Nadere informatie

Dit projectje is ipad vriendelijk, wat wil dit nu zeggen?

Dit projectje is ipad vriendelijk, wat wil dit nu zeggen? Dit projectje is ipad vriendelijk, wat wil dit nu zeggen? 1. Als je in dit projectboekje een QR code ontdekt kan je deze inscannen met QR scan app (application = toepassing) Probeer maar eens Nu verschijnen

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

Stroomkringen. opdracht 2

Stroomkringen. opdracht 2 Stroomkringen opdracht 8 Wat ga je doen? Je gaat een aantal stroomkringen maken. HIermee kun je bijvoorbeeld een lamp laten branden of een bel laten rinkelen. Lees eerst goed de opdracht en bekijk de illustratie

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 a Stroomkring b Geleiders en isolatoren 6.2 Chemische spanningsbron 6.3 a Schakelingen b Schakelingen (Crocodile) 6.4 a Stroom meten (Crocodile) b Schakelingen

Nadere informatie

Techniek? Electrospel. [Geef tekst op]

Techniek? Electrospel. [Geef tekst op] Techniek? Electrospel [Geef tekst op] Inhoudsopgave Inleiding... 2 Voorbereidende les Elektriciteit... 3 Aan de slag met het spelveld... 7 Voorbeelden voor het spelveld... 10 Praktijkles Electrospel...

Nadere informatie

een eigen lamp op veel manieren*

een eigen lamp op veel manieren* let op: al het klooien is op eigen risico! ;) Lekker samen klooien! Klooikoffer voor ouders & kinderen die samen aan de slag willen een eigen lamp op veel manieren* klooikoffer #1: de striptang! * bijvoorbeeld

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

Snel, sneller, snelst Raketten

Snel, sneller, snelst Raketten V Snel, sneller, snelst Raketten groep 3-4 37 tijdsduur 60 minuten kerndoelen 1 en 55 lesdoelen De leerling: weet dat je een raket nodig hebt om naar de ruimte te gaan weet dat een raket een motor en brandstof

Nadere informatie

Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT. Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde VOORTGEZET ONDERWIJS. Science Center NEMO/NSO

Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT. Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde VOORTGEZET ONDERWIJS. Science Center NEMO/NSO Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF DE ISS-KRANT Introductieles bij het project Ruimteschip Aarde Science Center NEMO/NSO VOORTGEZET ONDERWIJS 1 Colofon Ruimteschip Aarde is een project van de Nederlandse

Nadere informatie

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten.

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten. Les in het kort De leerlingen onderzoeken op welke manieren je twee of meer lampjes op één batterij kunt aansluiten (parallel of serie) en welk effect dat heeft op de felheid van de lampjes. Ze gaan uitproberen

Nadere informatie

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties;

Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties; IUSES Toolkit Introductie Met deze experimentele toolkit kunnen experimenten uitgevoerd worden op het gebied van energie efficiency, energiebesparing en duurzame energie. Hij is ontwikkeld voor docenten

Nadere informatie

3 Slim met stroom. Inleiding

3 Slim met stroom. Inleiding 3 Slim met stroom Inleiding Hierboven zie je allerlei elektrische apparaten. Voor de een heb je batterijen nodig. De ander steek je met een stekker in het stopcontact. Al deze toestellen gebruiken stroom.

Nadere informatie

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:..

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. et technologisch proces. 2,7 B T S 2,9 T S Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een

Nadere informatie

vaardigheden [ TO ] gereedschappen oefeningen 1 2 3 klas 1 graa 3 werkstukken

vaardigheden [ TO ] gereedschappen oefeningen 1 2 3 klas 1 graa 3 werkstukken vaardigheden [ TO ] gereedschappen oefeningen 1 2 3 klas 1 graa 3 werkstukken Voordat je zelf gaat ontwerpen, leer je eerst hoe je van een tekening een werkstuk maakt. In het werkboek leer je wat een stroomkring

Nadere informatie

Deel 2 Word elektrisch inspecteur!

Deel 2 Word elektrisch inspecteur! 1 Behaal je diploma Alvorens je één van jouw 5 favoriete toestellen aan een onderzoek mag onderwerpen, moet je bewijzen dat je iets kent van elektriciteit. Logisch toch? Je laat toch ook niet om het even

Nadere informatie

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser

Sector: Metaal en technologie Arbeiders. De lasser Hoek 2 Sector: Metaal en technologie Arbeiders De lasser In deze hoek is het de bedoeling dat de kinderen werken met een bibberspiraal. Een bibberspiraal kan men eenvoudig zelf maken. In de bijlage in

Nadere informatie

Wijzer Techniekkit Besturing

Wijzer Techniekkit Besturing 1. Inhoud Techniekkit Besturing De Techniekkit besturing is te bestellen bij Opitec (www.opitec.nl) onder het bestelnummer 905.056. Onderdeel Aantal Eigenschappen Batterij 1 4,5 V Minizoemer 1 Rood ledje

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

Papier maken in de klas

Papier maken in de klas Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 5 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Colofon COLOFON

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

Basisexperiment Stroomkring

Basisexperiment Stroomkring 1 0 3. 1 9 9 Basisexperiment Stroomkring Inhoud: 1x lampfitting 1x lampje 3,5 v/35a 1x platte batterij 4,5 V 1x tuimelschakelaar 1x grenen blokje 40x40 1x multiplex plaat 10x100x200 mm 3x houten latjes

Nadere informatie

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in Techniek Praktisch - toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in We zijn de hele dag afhankelijk van

Nadere informatie

Het alarm. We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een. Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm in werking te zetten?

Het alarm. We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een. Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm in werking te zetten? 2 Het alarm We moeten onze eigen spullen in een koffertje beveiligen met een alarmsysteem. PROBLEEM Het alarmsysteem moet werken als: - - OPLOSSING ZOEKEN Wat kunnen we hiervoor gebruiken om het alarm

Nadere informatie

een eigen lamp op veel manieren*

een eigen lamp op veel manieren* let op: al het klooien is op eigen risico! ;) Lekker samen klooien! Klooikoffer voor ouders & kinderen die samen aan de slag willen een eigen lamp op veel manieren* klooikoffer #1: de striptang! * bijvoorbeeld

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HOE ZIT EEN ELEKTROSPEL IN ELKAAR? Jullie gaan een elektrospel met quizvragen ontwerpen. Als de bezoekers het goede antwoord op de vraag geven, gaat er een lampje branden. Bedenk originele quizvragen en

Nadere informatie

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang

Opdracht 1. deel 8 De gereedschapskist van de elektricien. bektang. draadstriptang. krimptang. waterpomptang. combinatietang deel 8 gereedschapskisk vkn de Opdracht 1 1. Bekijk de 5 foto s gereedschappen. Ontdek jij de verschillen? Schrijf bij de beschrijving op volgende pagina de naam tang op de foto. Tip: de naam tang kan

Nadere informatie

Techniek? Electrospel. Voorbereidende doe-les groep 8. [Geef tekst op]

Techniek? Electrospel. Voorbereidende doe-les groep 8. [Geef tekst op] Techniek? Electrospel Voorbereidende doe-les groep 8 [Geef tekst op] Inhoud van de Doe-les Elektriciteit In deze doe-les ga je aan de gang met techniek om je heen. We gaan daarbij vooral kijken naar elektriciteit

Nadere informatie

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1

Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 Elektriciteit! Om van te bibberen! Of niet? Klas: Namen: 5... Elektriciteit Om van te bibberen! Of niet? Stephanie Vermeulen (2 BALO WPL) 1 1. Taakverdeling! Iedereen in de groep krijgt een taak! Wie doet

Nadere informatie

STROOMKRING. STAP 1 Lees eerst de hele tekst door en bekijk de tekeningen en het montagepaneel.

STROOMKRING. STAP 1 Lees eerst de hele tekst door en bekijk de tekeningen en het montagepaneel. 1 WAT GA JE DOEN? Je gaat met stroom werken. Jullie gaan ontdekken wat je met schakelingen en stroom kunt doen en welk effect dat heeft op een lampje. Jullie moeten zelf de draden goed monteren en aansluiten.

Nadere informatie

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?

Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen? Probeer je een dag in te beelden zonder stekkers en stopcontacten? Wat moeten we allemaal missen?.......... Iedereen is het erover eens dat we eigenlijk niet meer zonder elektriciteit kunnen. Maar heb

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

Pak voor de activiteit Hoe eten astronauten? de foto van de etende astronaut uit de bijlage.

Pak voor de activiteit Hoe eten astronauten? de foto van de etende astronaut uit de bijlage. Mensen in de ruimte GROEP 5-6 58 50 minuten 1 en 23 Pak voor de activiteit Hoe eten astronauten? de foto van de etende astronaut uit de bijlage. De leerling: weet dat voedsel in de ruimte gaat zweven weet

Nadere informatie

Is het nu geleider of isolator?

Is het nu geleider of isolator? Is het nu geleider of isolator? De leerkracht zal alles uitleggen. Luister goed en vul de onderstaande vragen in. Alles zal verschijnen op een PowerPoint. 1. Duid op de onderstaande foto de geleider en

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

Uit welk land komt deze raket?

Uit welk land komt deze raket? Uit welk land komt deze raket? Raketten Vgroep 5-6 57 tijdsduur 45 minuten kerndoelen 1, 50 en 54 lesdoelen De leerling: herkent de vlaggen van Nederland, België, Zweden, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië

Nadere informatie

WICO CAMPUS TIO OVERPELT

WICO CAMPUS TIO OVERPELT WICO CAMPUS TIO OVERPELT Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode FASE 1: We hebben een probleem. We willen s avonds voor een

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

Word elektrotechnisch inspecteur

Word elektrotechnisch inspecteur 8 Word elektrotechnisch inspecteur 1. Behaal je diploma Vóór je een van jouw 5 favoriete toestellen aan een onderzoek mag onderwerpen, moet je bewijzen dat je iets kent van elektriciteit. Logisch toch?

Nadere informatie

LESMODULE OVER WINDENERGIE

LESMODULE OVER WINDENERGIE YOUNG ENERGY PROJECT - STUDENTEN LESMODULE OVER WINDENERGIE Inhoudsopgave Instructiebladen Les 1 Module windenergie, Instructieblad 1.1 4 Les 1 Ontdek, Instructieblad 1.2 5 Les 2 Onderzoek, Instructieblad

Nadere informatie

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook:

THEMA 1 MENS & AARDE. LES 3 Lekker kwartetten. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 1 MENS & AARDE LES 3 Lekker kwartetten Deze les gaat over: Het verwerken van de informatie uit les 1 en 2 door een eigen kwartetspel te maken Bij dit thema

Nadere informatie

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 3 Biodiversiteit. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Biodiversiteit rondom de school

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 3 Biodiversiteit. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Biodiversiteit rondom de school Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 2 ALLES WAT LEEFT LES 3 Biodiversiteit Deze les gaat over: Biodiversiteit rondom de school Bij dit thema horen ook: Les 1 Ecosystemen en voedselketens Les 2

Nadere informatie

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen

NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT. Wanneer loopt er stroom? Schakelingen NASK1 SAMENVATTING ELEKTRICITEIT Wanneer loopt er stroom? Elektrische apparaten werken alleen als er een stroom door loopt. Om de stroom te laten lopen is er altijd een spanningsbron nodig. Dat kan een

Nadere informatie

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets

TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL. Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets TECHNIEK project LEERKRACHTENBUNDEL Jeroen De Meutter Olivier Foets Jeroen Smets 2 INLEIDING ONDERZOEKSOPDRACHTEN De onderzoeksopdrachten, zijn kaarten die best geplastificeerd kunnen worden. De leerlingen

Nadere informatie

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden.

De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Met lampen is het als met schoenen; ze zijn vanzelfsprekend en je ziet ze overal. Pas als de stroom een keer uitvalt, merk

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht...

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Les 4 De opdracht... Drents Museum Groep 3 Duur: naar eigen inzicht (evt. te verdelen over meerdere lessen) Lesvoorbereiding

Nadere informatie

Wijzer Techniekkit Energieomzetting

Wijzer Techniekkit Energieomzetting 1. Inhoud Techniekkit Energieomzetting De onderdelen van de Techniekkit energieomzetting zijn te bestellen bij Opitec (www.opitec.nl). Sommige onderdelen zijn te gebruiken uit het ontdekdoosje of uit de

Nadere informatie

Elektronica. Techniek & Wetenschap Stap voor Stap. Harry Valkenier Sitan van Sluis. www.ontdekplek.nl

Elektronica. Techniek & Wetenschap Stap voor Stap. Harry Valkenier Sitan van Sluis. www.ontdekplek.nl Heutink Techniek & Wetenschap Stap voor Stap Harry Valkenier Sitan van Sluis r a k i l K n e a l K Handleiding Kerndoel 4 De leerlingen ontwerpen materialen aan onderzoek en verrichten onderzoek naar natuurkundige

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

Link naar leerkrachtgids www.c3.nl/onderwijsmiddelen/leerkrachtgids-ontwerpen

Link naar leerkrachtgids www.c3.nl/onderwijsmiddelen/leerkrachtgids-ontwerpen Lesbrief Ontwerpend Leren Gebruik de zon! Gebruik deze lesbrief bij de proef Zonneoven en de leerkrachtgids Ontwerpend leren met chemie. Deze lesbrief geeft verdieping en een lessuggestie rondom de ontwerpopdracht:

Nadere informatie

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in.

Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. Het technologisch proces. ET 2,7 B T S ET 2,9 T S Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf

Nadere informatie

Magnetische velden groep 7-8

Magnetische velden groep 7-8 Magnetische velden groep 7-8 Zonder magnetisch veld zouden we niet op aarde kunnen leven. Zonnewinden zouden de atmosfeer rond de aarde laten verdwijnen en schadelijke straling zou het leven op aarde vernietigen.

Nadere informatie

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel

Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Basis Elektriciteit 1B Leerkrachtenbundel Opbouw cursus - De cursus is opgebouwd in verschillende delen. Het eerste deel bestaat uit de werkblaadjes met de theorie met bijhorende onderzoeksopdrachten.

Nadere informatie

weet dat een zonnepaneel net als een batterij energie levert weet waar een auto aan moet voldoen om op zonnepanelen een auto die op zonneenergie

weet dat een zonnepaneel net als een batterij energie levert weet waar een auto aan moet voldoen om op zonnepanelen een auto die op zonneenergie Gebruik de zon GROEP 7-8 72 65 minuten 1, 42, 44 en 45 De leerling: weet dat de zon gebruikt kan worden om bruikbare elektrische energie op te wekken kan voorbeelden noemen waarbij energie van de zon gebruikt

Nadere informatie

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science

E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science 1 2 3. 9 8 7 E n e r g i e e x p e r i m e n t e n Science N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Wat je nodig hebt: Voor de motorhouder: Voor de ventilator: 1 grote houten schijf

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Leergebied: West Nederland. Besturing

Leergebied: West Nederland. Besturing Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: West Nederland Besturing Ontwerpen Aardrijkskunde Toepassen Reflectie In het westen van Nederland ligt de randstad. In de randstad zijn veel steden en er wonen

Nadere informatie

BEZOEK AAN HET CONTAINERPARK

BEZOEK AAN HET CONTAINERPARK BEZOEK AAN HET CONTAINERPARK Werkblad (meenemen naar het containerpark en daar invullen) 1. Om welk uur vertrekken we naar het containerpark?. 2. Wanneer komen we aan op het containerpark?.. 3. Welke zijn

Nadere informatie

TECHNIEK Assistent installatie- en constructietechniek. Deel 3 van 4 Ondersteunt bij installatie- of constructiewerkzaamheden

TECHNIEK Assistent installatie- en constructietechniek. Deel 3 van 4 Ondersteunt bij installatie- of constructiewerkzaamheden TECHNIEK Assistent installatie- en constructietechniek Deel 3 van 4 Ondersteunt bij installatie- of constructiewerkzaamheden Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl

Nadere informatie

Tablet of smartphone

Tablet of smartphone Inhoud Inhoud...2 ipad...3 1. Probleemstelling 2. Ontwerpen - Ontwerpprobleem...9 - Criteria en normen...10 - Ontwerpoplossingen ifv criteria...11 - Ontwerpoplossingen kiezen en verantwoorden...13 - Ontwerpoplossingen

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 7: : Thema 7 1 Introductieles De leerling kan vertellen welke apparaten/ in huis op elektriciteit werken en kd.7 wat de relatie

Nadere informatie

Handleiding workshop Spookhuis bouwen Spanning & Sensatie 20 november 2015

Handleiding workshop Spookhuis bouwen Spanning & Sensatie 20 november 2015 Handleiding workshop Spookhuis bouwen Spanning & Sensatie 20 november 2015 Foto: Maarten Takens Het is donker. Voorzichtig betreedt je het spookhuis. Een krakende vloer, piepende deuren en vreemde geuren

Nadere informatie

Opdracht 1. Zoek in reclameblaadjes foto s van zaklampen en plak ze hier onder.

Opdracht 1. Zoek in reclameblaadjes foto s van zaklampen en plak ze hier onder. Opdracht 1. Zoek in reclameblaadjes foto s van zaklampen en plak ze hier onder. Materiaal: Een led is een speciaal soort lampje. Een lampje dat zeer weinig energie verbruikt. Hierdoor is het een milieuvriendelijke

Nadere informatie

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 1 Lunchtrommel in de ruimte. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Voedsel in de ruimte en op aarde

THEMA 2 ALLES WAT LEEFT. LES 1 Lunchtrommel in de ruimte. Deze les gaat over: Bij dit thema horen ook: Voedsel in de ruimte en op aarde Powered by ESA NEMO NSO SPACE EXPO WNF THEMA 2 ALLES WAT LEEFT LES 1 Lunchtrommel in de ruimte Deze les gaat over: Voedsel in de ruimte en op aarde Bij dit thema horen ook: Les 2 Lunchtrommel op aarde

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? aardrijkskunde, praktische opdracht

What s up Zuiderzeeland? aardrijkskunde, praktische opdracht What s up Zuiderzeeland? Aardrijkskunde praktische opdracht praktisch onderzoek in zuiderzeeland 4 HV Naam: Klas: In dit onderdeel ga je zelf met je groepje op onderzoek. Je hebt geleerd dat Waterschap

Nadere informatie

t Vuil Reclametruukske

t Vuil Reclametruukske t Vuil Reclametruukske Reclame graad 2 Lesvoorbereiding Toon de oproep van José op het smartboard. Voorzie twee dozen (schoendoos, andere kartonnen doos met deksel,...) Print informatieflarden opdracht

Nadere informatie

You, Me, Electricity

You, Me, Electricity You, Me, Electricity Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! You, Me, Electricity Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 10-2013 1 You, Me, Electricity

Nadere informatie

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden et huis van de 1000 technische mogelijkheden 1 2 Één bouwpakket met 2 uitvoeringen. Werkblad ijpassende werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.com Denk goed na over het hoe en waar je in jullie

Nadere informatie

Het weer. Expertgroep 5 : Donder en bliksem. Naam leerling:... Leden expertgroep:..

Het weer. Expertgroep 5 : Donder en bliksem. Naam leerling:... Leden expertgroep:.. Naam leerling:...... Leden expertgroep:.. De voorbereiding Iedereen heeft het wel eens meegemaakt: onweer! Sommige kinderen vinden het eng en zien het liever niet, anderen vinden het juist spannend en

Nadere informatie

Muziekinstrument. Introductie klassikaal, uitvoering in teams van 3-4 leerlingen

Muziekinstrument. Introductie klassikaal, uitvoering in teams van 3-4 leerlingen Casus Muziekinstrument De BZT-show organiseert de grote XXL muziekwedstrijd, waarbij leerlingen mee kunnen doen met hun eigen fantasieinstrument. In deze casus wordt stap voor stap uitgelegd hoe leerlingen

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Welkom bij Fenomena! Deze hele

Nadere informatie

Groep 7 - Les 3 Wat als het misgaat?

Groep 7 - Les 3 Wat als het misgaat? Leerkrachtinformatie Groep 7 - Les 3 Wat als het misgaat? Lesduur: 50 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten waarom er voorzichtig moet worden omgegaan met elektrische stroom. veiligheid, stroom,

Nadere informatie

Natuur, Buiten Activiteit:

Natuur, Buiten Activiteit: Natuur, Buiten Activiteit: Doelgroep: middenbouw (groep 4, 5 en 6) Doel van de activiteit: - De kinderen worden bewust van de herfst en zijn veranderingen. - De kinderen leren over de onderdelen van bladeren

Nadere informatie