Stroomkring en richtingspijlen voor spanning en stroom

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stroomkring en richtingspijlen voor spanning en stroom"

Transcriptie

1 Katern voor scholing, her- en bijscholing 6 inhoud Stroomkring en richtingspijlen voor spanning en stroom 3 Spanningsdelers en gelijkstroom - netwerken 6 Fotowedstrijd zo moet het niet Basiskennis Een uitgave van Intech Elektro & ICT en OTIB maart 2007 Stroomkring en richtingspijlen voor spanning en stroom We besteden hier aandacht aan de berekening van elektrische schakelingen. Verklaard wordt, beginnend met de grondstroomkring, wat we verstaan onder richtingspijlen voor spanning en stroom en hoe je die kunt toepassen. Getoond wordt, hoe je de serie- en parallelschakeling van weerstanden kunt berekenen. Tot slot wordt nog ingegaan op de beide, naar Gustav Robert Kirchhoff genoemde wetten van Kirchhoff, de stroomwet voor een knooppunt en de spanningswet voor een maas. Cursusaanbod Bij elektrische netwerken gaat het om schakelingen die weerstanden en spanningsbronnen bevatten. Het eenvoudigste elektrische netwerk is de zogenoemde grondstroomkring, die bestaat enkel uit een ideale spanningsbron ) en een belastingsweerstand (afbeelding ). Richtingspijlen voor spanning en stroom In afbeelding staan pijlen voor de spanning en de stroom I, de zogenoemde richtingspijlen voor spanning en stroom. Je moet er hierbij opletten dat deze pijlen willekeurig kunnen worden geplaatst. Ze zeggen niets over de werkelijke richting van spanning en spanningsbron I Q A B klem R klem. Grondstroomkring die bestaat uit een spanningsbron, belastingsweerstand, richtingspijl voor spanning en stroom. belastingsweerstand stroom, maar leggen slechts vast in welke richting positief wordt gerekend. Komt in een schakeling door een berekening een negatieve getalswaarde, bijvoorbeeld voor een stroom, dan betekent dit alleen dat de stroom in de omgekeerde richting gaat, dus tegengesteld aan de pijl. Willen we aan een schakeling rekenen, dan moeten we voor elke tak een pijl voor de stroom invoeren, en ook aan de spanningsbronnen moet een richtingspijl voor de spanning worden toegekend. In afbeelding volgt de stroom I uit de Wet van Ohm, te weten: I = R Geleidende verbindingen in een schakeling worden door een lijn voorgesteld. Een punt symboliseert dat verschillende leidingen elektrisch zijn verbonden. We spreken dan van een knooppunt (afbeelding 2). Serieschakeling van weerstanden Een serieschakeling van weerstanden wordt bij een onvertakte stroomkring door een enkele vervangingsweerstand weergegeven ) Een ideale spanningsbron levert een constante spanning die onafhankelijk is van de belastingsstroom. Werkelijke spanningsbronnen, waarbij de spanning afhankelijk is van de belasting, worden in een van de volgende edities van Impuls behandeld. 6

2 stroomkring en richtingspijlen voor spanning en stroom 2. Knooppunt met vier aftak- I I I 3 I 4 kingen. R tot = + + R 3 I knooppunt R 3 3. Serieschakeling van weerstanden en vervangingsschakeling. (afbeelding 3). Deze heeft als weerstand de som van de afzonderlijke weerstanden. Voor de schakeling in afbeelding 3 geldt: R tot = + + R 3 Bij toepassing van de vervangingsweerstand R tot vloeit dezelfde stroom I als bij de drie afzonderlijke weerstanden. Over het algemeen geldt dus voor een serieschakeling: R tot = + + R 3 + Parallelschakeling van weerstanden Ook bij de parallelschakeling van weerstanden behoort een vervangingsweerstand. Voor de schakeling conform afbeelding 4 geldt: R tot = R R2 R3 R4 En over het algemeen: R tot = () + R2 + R Overigens is bij de parallelschakeling de vervangingsweerstand altijd kleiner dan de kleinste van de afzonderlijke weerstanden. Bij de serieschakeling is de vervangende weerstand altijd groter dan de grootste afzonderlijke weerstand. Staan er slechts twee weerstanden parallel, dan krijg je door vergelijking () om te werken: R 3 R 4 R tot = R + Rekenen met geleidingen Als je bij een parallelschakeling de zogenoemde geleiding (omgekeerde van de weerstand) neemt, is de totale geleiding gemakkelijk te berekenen. Dan geldt: G tot = G + G 2 + G We hoeven dus de geleidingen alleen maar op te tellen. Knooppuntswet van Kirchhoff De knooppuntswet van Kirchhoff zegt: Alle naar een knooppunt vloeiende stromen zijn samen nul. Laten we hiervoor eens kijken naar het knooppunt in afbeelding 2. Omdat de beide stromen I 3 en I 4, preciezer aangeduid de stroompijlen, niet naar het knooppunt wijzen, maar juist ervan af, moeten we deze beide stromen van een negatief teken voorzien, zodat voor afbeelding 2 geldt: I + I 3 I 4 = 0 Kijken we vervolgens naar het voorbeeld in afbeelding 5, dan luidt de vergelijking: I I 3 I 4 + I 5 = 0 (2) Bij een knooppunt kunnen nooit aan alle deelstromen willekeurige waarden worden toegekend, omdat door de knooppuntswet R tot 4. Parallelschakeling van weerstanden en overeenkomstige vervangingsschakeling. van Kirchhoff de ene stroom altijd uit de andere kan worden berekend, met andere woorden daaruit volgt. Laten we aannemen dat bij de stromen in afbeelding 5 de volgende waarden worden gemeten: I = 3A; = 4A; I 3 = 2A; I 4 = 5A. Voor I 5 volgt met vergelijking (2): I 5 = + I 3 + I 4 I I 5 = 4A 2A+5A 3A I 5 = 4A I 4 I 3 I 5 I 5. Knooppunt met vijf aftakkingen en richtingspijlen voor de stroom. Spanningswet voor mazen van Kirchhoff De spanningswet van Kirchhoff luidt: In een willekeurige maas (van een netwerk) is de som van de deelspanningen, die in dezelfde richting wijzen, nul. We moeten dus bijvoorbeeld alle deelspanningen in een elektrische schakeling, die in de maas met de klok mee lopen, positief tellen. Is een deelspanning tegen de klok in georiënteerd, dan moet deze met een negatief teken worden aangeduid. Een maas is ge - definieerd als een willekeurige, gesloten weg, dat wil zeggen het einde van de maas komt met het begin overeen. Als voorbeeld nemen we de schakeling in afbeelding 6. Deze heeft twee spanningsbronnen, Q en Q 2. Verder zijn er in de schakeling nog vijf weerstanden en drie 6 2

3 stroomkring en richtingspijlen voor spanning en stroom spanningsdelers en gelijkstroomnetwerken R M 2 I 4 I 3 I 4 Q 2 4 R 4 M3 Q 2 5 R 5 M2 5 I 5 M5 M Vertakte stroomkring met richtingspijlen voor stroom en spanning. 7. Vertakte stroomkring met richtingspijlen en mazen. knooppunten. Belangrijk: de richtingpijlen voor de stromen worden eerst vastgelegd, en wel wil lekeurig. Vervolgens tekenen we de rich tings pijlen voor de deelspanningen, en wel bij de weerstanden steeds in dezelfde richting als de stromen. Er kunnen nu meerdere maasvergelijkingen worden opgesteld, omdat er immers willekeurige, gesloten wegen kunnen worden gekozen (zie daarvoor ook afbeelding 7): M: = 0 M2: = 0 M3: = 0 M4: = 0 M5: = 0 We vatten nog een keer samen hoe we bij de opstelling van deze maasvergelijkingen M tot M5 te werk zijn gegaan: de mazen worden altijd met de klok mee doorlopen; tegen de klok in aangegeven spanningen hebben we negatief meegeteld, met andere woorden in de vergelijking voorzien van een minteken. Spanningsdelers en gelijkstroomnetwerken Hoe werkt de spanningsdeler en hoe kom je op de wiskundige betrekkingen die de regels voor spanningsdelers vormen? Verder wordt uitgelegd hoe met de Wet van Ohm en met de Wet van Kirchhoff een gelijkstroomnetwerk kan worden berekend. Q I I L = 0 In Stroomkring en richtingspijlen voor spanning en stroom zijn de wetten van Kirchhoff behandeld en is uitgelegd hoe je met richtingspijlen moet omgaan. Met deze regels en met de Wet van Ohm kunnen we eenvoudige gelijkstroomnetwerken onderzoeken. Regels voor spanningsdelers De spanningsdeler in afbeelding bestaat uit de beide in serie geschakelde weerstanden en en de ideale spanningsbron Q met de bronspanning. De spanning 2 wordt over de weerstand genomen. Let erop dat de uitgang van de spanningsdeler niet belast is, met andere woorden de belastingsstroom bedraagt I L = 0 A. Je kunt je nu afvragen hoe de uitgangsspanning 2 afhankelijk is van de ingangsspanning en van de weerstanden en. Als eerste bepalen we met de Wet van Ohm de stroom I: 2 (). Spanningsdeler. Als tweede stap bepalen we de spanningsval over de weerstand, ook met de Wet van Ohm. Dat geeft met de vergelijking (): 6 3

4 spanningsdelers en gelijkstroomnetwerken Na omwerking van de vergelijking volgt: Bij vergelijking (2) gaat het om de zogenoemde spanningsdelerregel. Deze regel zegt: Bij een spanningsdeler verhoudt zich de deelspanning tot de totale spanning als de deelweerstand tot de totale weerstand. Voor (spanning over weerstand ) kan met vergelijking () worden berekend: (2) Instellen van een deelspanning Als we voor zowel de deelspanning 2 als de stroom I een bepaalde waarde willen krijgen, dan geldt dat beide weerstanden en moeten worden ingesteld. Kijken we hiervoor naar een voorbeeld, waarbij gegeven is: = 8 V, I = 0 ma, 2 = 2 V En waarbij wordt gevraagd:, De oplossing: omzetten van vergelijking () geeft dan: (4) Na omwerking van vergelijking (3) komen we op: (3) Vergelijking (4) is de eerste vergelijking, die moet worden opgelost. (We hebben twee vergelijkingen nodig, want er zijn twee onbekenden, namelijk en ). Daarom nemen we vergelijking (2) die luidt: (5) Daarmee verhouden de deelspanningen en 2 zich als volgt tot elkaar: We kunnen nu vergelijking (4) in vergelijking (5) invullen en dat levert op: (6) Bekijken we hierbij een voorbeeld, waarbij gegeven is: = 2 V, = 8 Ω, = 4 Ω En waarbij wordt gevraagd: I,, 2 Dan is de oplossing met: vergelijking (): Dit geeft met vergelijking (6) en de gegeven waarden: Door omwerken van vergelijking (4) volgt voor vergelijking (3): Proef op de som: vergelijking (2): De som van de deelspanningen en 2 geeft de totaalspanning weer, met andere woorden de spanning van de bron. Dat is uiteindelijk de consequentie van de maaswet van Kirchhoff, die luidt: Zo is 2 ook als volgt te berekenen: Berekeningen aan een gelijkstroomnetwerk In afbeelding 2 wordt een gelijkstroomnetwerk getoond met de spanningsbron Q, de drie weerstanden, en R 3 en ook een aan de klemmen aangesloten belastingsweerstand R L. Gevraagd worden de stromen I, en I 3 en de spanning L, die over de klemmen komt te staan. We zetten vervolgens twee maasvergelijkingen op: (7) 6 4

5 spanningsdelers en gelijkstroomnetwerken (8) I R 3 I 3 In de vergelijkingen (7) en (8) zijn drie onbekenden, namelijk I, en I 3. it de wiskunde weten we dat er altijd zoveel vergelijkingen nodig zijn, als er onbekenden zijn. Met andere woorden, er ontbreekt nog een vergelijking. Hiervoor gebruiken we de knooppuntswet van Kirchhoff: Q L R L (9) Nu moeten we de drie onbekenden door een juiste substitutie bepalen. Hiervoor zetten we in vergelijking (8) in plaats van de stroom I 3 I 3 = I en krijgen dan voor vergelijking (8): (0) 2. Eenvoudig gelijkstroomnetwerk met twee mazen voor het opstellen van de maasvergelijkingen. = 2 V, = 4 Ω, = 6 Ω, R 3 = 2 Ω, R L = 5 Ω En waarbij wordt gevraagd: I,, I 3, L Dan is hierbij de oplossing met: vergelijking (2): Als we nu de vergelijkingen (7) en (0) bekijken, dan zijn er nog maar twee onbekenden, namelijk I en en daarmee zijn we al een flink stuk verder. it vergelijking (0) volgt: () vergelijking (3): Nu zetten we de vergelijking () in (7) en elimineren daardoor ook nog : vergelijking (4): vergelijking (5): (2) Vergelijking () geeft dan : (3) En met vergelijking (9) kunnen we I 3 berekenen: (4) Voor l kunnen we invullen: (5) We kijken naar een rekenvoorbeeld, waarbij gegeven is: 6 5

6 fotowedstrijd cursusaanbod Fotowedstrijd Zo moet het niet! Onder het motto Zo moet het niet gaat Intech Elektro en ICT op zoek naar foto s van slecht of foutief uitgevoerde installaties. Inzenders van wie de foto s worden geplaatst in Intech kunnen rekenen op een technisch handboek van Isso ter waarde van maar liefst 245 euro. Het handboek bestaat uit twee delen en bevat ruim.400 pagina s aan technische kennis. Vermeldt u alstublieft kort en bondig welke fouten te zien zijn op de foto en uiteraard ook uw naam en adres. Prijswinnaar van deze maand Ger Hermsen van Kwakkernaat Elektro tech niek Kabeltelevisie uit Nijmegen is deze maand de winnaar van de fotowedstrijd. Dat studentenhuizen vaak niet uitblinken qua veiligheid is een publiek geheim. De fotoserie laat zien dat het in dit geval echt bar en boos is. Hermsen ontvangt het handboek Installatietechniek van Isso. Van harte gefeliciteerd namens de redactie! Onder: Er zit een gat in de ruit. Dat is handig! Hoeven we geen gat te boren, kunnen we de leiding er zo doorheen steken. Dit scheelt tijd en bespaart de nodige energie! Mail of stuur uw foto s naar: Redactie Intech Elektro en ICT Zo moet het niet Postbus AD Zoetermeer We dachten in eerste instantie dat deze bruine leiding zou fungeren als aardleiding die dan zou worden gekoppeld met de aardelektrode in de kelder. De leiding loopt van de eerste verdieping, waar zich de schakel- en verdeelinrichting bevindt, naar het trapgat in de kelder. Een logische gedachtegang toch? Niemand zal toch bedenken dat dit een faseleiding is? En jawel hoor! Dit is echt een faseleiding, nog wel vanaf de hoofdzekering van het GEB! Trouwens, ook een handig draadje als je van de trap valt, dan kun je je daaraan vasthouden als schrikreactie. Cursusaanbod Er zijn veel cursussen op het terrein van gelijkstroomnetwerken en elektrische schakelingen. Ga voor meer info naar Bedrijfsinstallaties Voor wie? Onderhoudsfunctionaris, installateur, electrotechnicus en medewerkers technische dienst Waar? Basiskennis elektrotechniek Voor wie? Elektromonteur, vmbo opleidingsniveau en medewerkers van elektrotechnische (installatie)bedrijven Waar? gen.nl, NEN340/NEN-EN 500 opfris laagspanningsinstallaties Voor wie? Monteur, vakbekwaam persoon, bevoegd persoon en technicus Waar? Onderhoud, storingen en metingen aan sterkstroominstallaties Voor wie? Monteur op monteur sterkstroom installatiesniveau Waar? NEN 00 voor monteurs Voor wie? itvoerende monteurs Waar? Hoogspanning Voor wie? Servicemonteurs, engineers, installatieverantwoordelijken en inspecteurs Waar? NEN 340/NEN-EN 500 Inspectie laagspanningsinstallaties Voor wie? Leidinggevende, hoofd technische dienst, inspecteur laagspanning en installatieverantwoordelijke Waar? Elektrisch schakelen Voor wie? Werktuigbouwkundigen, operators, machinisten, sales engineers en onderhoudstechnicus Waar? Elektrisch schakelen, gevorderd Voor wie? Servicetechnicus, technicus, servicemonteur en onderhoudsmonteur Waar? 6 6

Arbeidsfactor en spanningsval op leidingen

Arbeidsfactor en spanningsval op leidingen Katern voor scholing, her- en bijscholing 06 inhoud 1 Arbeidsfactor en spanningsval op leidingen 5 Cursusoverzicht 6 Fotowedstrijd 6 Kort nieuws Otib Basiskennis Een uitgave van Intech Elektro & ICT en

Nadere informatie

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF

NETWERKEN EN DE WETTEN VAN KIRCHHOFF NETWERKEN EN DE WETTEN VN KIRCHHOFF 1. Doelstelling van de proef Het doel van deze proef is het bepalen van de klemspanning van een spanningsbron, de waarden van de beveiligingsweerstanden en de inwendige

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden

DEEL 6 Serieschakeling van componenten. 6.1 Doel van de oefening. 6.2 Benodigdheden Naam: Nr.: Groep: Klas: Datum: DEEL 6 In de vorige oefeningen heb je reeds een A-meter, die een kleine inwendige weerstand bezit, in serie leren schakelen met een gebruiker. Door de schakelstand te veranderen

Nadere informatie

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden Practicum 2: Schakelen van weerstanden 1. Situering Het komt vaak voor dat een bepaalde stroomkring meer dan één weerstand bevat. Men zegt dan dat de weerstanden op een bepaalde manier geschakeld werden.

Nadere informatie

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen

1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Hoofdstuk 3 Elektrodynamica Doelstellingen 1. Weten wat elektrische stroom,spanning en vemogen is en het verband ertussen kennen 2. Elektrische netwerken kunnen oplossen Elektrodynamica houdt de studie

Nadere informatie

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V Om te onthouden Serieschakeling Parallelschakeling Itotaal= I = I2 Utotaal=U + U2 totaal = + 2 Itotaal=I + I2 Utotaal= U = U2 tot 2 enz Voor elke schakeling I totaal U totaal totaal Itotaal= I = I2 Utotaal=U

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

12 Elektrische schakelingen

12 Elektrische schakelingen Elektrische schakelingen Onderwerpen: - Stroomsterkte en spanning bij parallel- en serieschakeling - Verangingsweerstand bij parallelschakeling. - Verangingsweerstand bij serieschakeling.. Stroom en spanning

Nadere informatie

Elektrische netwerken

Elektrische netwerken Deel 1: de basis H1 - H4: basisbegrippen gelijkspanning Opgaven bij hoofdstuk 1... 1 Opgaven bij hoofdstuk 2... 2 Opgaven bij hoofdstuk 3... 4 Opgaven bij hoofdstuk 4... 7 H5 - H8: basisbegrippen wisselspanning

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl

4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl 4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl 4. Statische elektriciteit 4.2 Stroom in schakelingen 4.3 Wet van Ohm 4.4 a Weerstand in schakelingen b Weerstand in schakelingen (Crocodile) 4.5 Kilowattuurmeter

Nadere informatie

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul.

Hfd 3 Stroomkringen. Isolator heeft geen vrije elektronen. Molecuul. Geleider heeft wel vrije elektronen. Molecuul. Hfd 3 Stroomkringen Enkele begrippen: Richting van de stroom: Stroom loopt van de plus naar de min pool Richting van de elektronen: De elektronen stromen van de min naar de plus. Geleiders en isolatoren

Nadere informatie

3.2 Instapprobleem met demonstratie Schakelingen van drie lampjes

3.2 Instapprobleem met demonstratie Schakelingen van drie lampjes 3 Serie- en parallelschakeling 3.1 Introductie Inleiding In de vorige paragraaf heb je je beziggehouden met de elektrische huisinstallatie en de veiligheidsmaatregelen die daarvoor van belang zijn. Behalve

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 12

Opgaven bij hoofdstuk 12 32 Meerkeuze-opgaven Opgaven bij hoofdstuk 12 12.6 Van een lineaire tweepoort is poort 1 als ingang en poort 2 als uitgang op te vatten. Bij de Z-parametervoorstelling van deze tweepoort geldt dan: a:

Nadere informatie

BAT-141 EPD basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

BAT-141 EPD basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 BAT-141 EPD basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN

UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN UITWERKINGEN EXTRA OPGAVEN SCHAKELINGEN U. Gegevens invullen: 24 0 24-0 4 V 2a R v2 R R 2. invullen gegevens: R v2 3 4 7 28 b R tot R v. invullen gegevens: 7 dus 4 A U U c R R. invullen gegevens: 3 dus

Nadere informatie

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN 1ste Kandidatuur ARTS of TANDARTS Academiejaar 2002-2003 Oefening 11 (p29) BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN Bereken de stromen in de verschillende takken van het netwerk

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken.

Netwerken. De ideale spanningsbron. De ideale stroombron. De weerstand. De bouwstenen van elektrische netwerken. Netwerken De bouwstenen van elektrische netwerken. Topologie van netwerken. Wetten van Kirchoff. Netwerken met één bron. Superpositiestelling. Stellingen van Thevenin en Norton. Stelsel van takstromen.

Nadere informatie

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Technologie 1 Elektrische en elektronische begrippen Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Deze instructie wordt tijdens

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen

Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Zelf een hoogspanningsgenerator (9 kv gelijkspanning) bouwen Inhoud De schakeling Een blokspanning van 15 V opwekken De wisselspanning omhoog transformeren Analyse van de maximale stroom door de primaire

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken.

Inleiding 3hv. Opdracht 1. Statische elektriciteit. Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken. Inleiding hv Opdracht Statische elektriciteit Noem drie voorbeelden van hoe je statische elektriciteit kunt opwekken Opdracht Serie- en parallelschakeling Leg van elke schakeling uit ) of het een serie-

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

Inspecteren volgens. Tekst: Anton Kerkhofs Fotografie: John Hermans, Arno Massee

Inspecteren volgens. Tekst: Anton Kerkhofs Fotografie: John Hermans, Arno Massee Katern voor scholing, her- en bijscholing 52 inhoud Een uitgave van Intech Elektro & ICT en otib juni 211 1 Inspecteren volgens nen 11 en nen 31-211 Cursussen 5 Otib-nieuws Fotowedstrijd Inspecteren volgens

Nadere informatie

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

Practicum Zuil van Volta

Practicum Zuil van Volta Practicum Zuil van Volta Benodigdheden Grondplaat, aluminiumfolie, stuivers (munten van vijf eurocent), filtreerpapier, zoutoplossing, voltmeter, verbindingssnoeren, schaar Voorbereidende werkzaamheden

Nadere informatie

Oefeningen Elektriciteit II Deel II

Oefeningen Elektriciteit II Deel II Oefeningen Elektriciteit II Deel II Dit document bevat opgaven die aansluiten bij de cursustekst Elektriciteit II deel II uit het jaarprogramma van het e bachelorjaar industriële wetenschappen KaHo Sint-ieven.

Nadere informatie

Bliksem- en. overspanningsbeveiliging

Bliksem- en. overspanningsbeveiliging Katern voor scholing, her- en bijscholing 22 inhoud 1 Bliksem- en 4 OTIB nieuwsberichten 5 Fotowedstrijd Zo moet het niet 5 Cursussen bliksemen Een uitgave van Intech Elektro & ICT en OTIB oktober 2008

Nadere informatie

Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1. Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 1 = 2 ks, R 2 = 3 ks, R 3 = 6 ks 20.

Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1. Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 1 = 2 ks, R 2 = 3 ks, R 3 = 6 ks 20. Elektrische Netwerken 49 Opgaven bij hoofdstuk 20 20.1 Bepaal R 1 t/m R 3 (in het sternetwerk) als in de driehoek geldt: R 12 = 1 ks, R 23 = 3 ks, R 31 = 6 ks 20.2 Bepaal R 12 t/m R 31 (in de driehoek)

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

In deze proevenserie gaan we kijken wat elektriciteit is en wat je er mee kunt doen.

In deze proevenserie gaan we kijken wat elektriciteit is en wat je er mee kunt doen. In deze proevenserie gaan we kijken wat elektriciteit is en wat je er mee kunt doen. Als je onderdelen van een stroomkring aan elkaar vastmaakt, noem je dit schakelen of aansluiten. Sommige onderdelen

Nadere informatie

Artikel 3.5 van het Arbobesluit

Artikel 3.5 van het Arbobesluit Katern voor scholing, her- en bijscholing 55 inhoud 1 nen 3140 en het aanwijsbeleid 4 Fotowedstrijd Een uitgave van Intech Elektro & ICT en otib oktober 2011 nen 3140 en het aanwijsbeleid Alle ondernemingen

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden. Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander

Nadere informatie

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Datum: 16 september 2009 Tijd: 10:45 12:45 (120 minuten) Het gebruik van een rekenmachine is niet toegestaan. Deze toets telt 8 opgaven en een bonusopgave Werk systematisch

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

inhoud Een uitgave van Intech Klimaat & Sanitair en OTIB maart 2009 Basiskennis Aarding sanitaire toestellen Otib-nieuws Cursussen

inhoud Een uitgave van Intech Klimaat & Sanitair en OTIB maart 2009 Basiskennis Aarding sanitaire toestellen Otib-nieuws Cursussen Katern voor scholing, her- en bijscholing 14 inhoud 1 Aarding sanitaire toestellen 5 Otib-nieuws Cursussen Basiskennis Een uitgave van Intech Klimaat & Sanitair en OTIB maart 2009 Aarding sanitaire toestellen

Nadere informatie

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu

Elektriciteit thuis. Extra informatie Elektriciteit, Elektriciteit thuis, www.roelhendriks.eu Elektriciteit thuis Nuldraad, fasedraad In de elektriciteitskabel die je huis binnenkomt, bevinden zich twee draden: de fasedraad en de nuldraad. Zie de onderstaande figuur. De spanning tussen deze draden

Nadere informatie

Potentiaal, elektrische weerstand

Potentiaal, elektrische weerstand Katern voor scholing en bijscholing 01 inhoud 1 Potentiaal, elektrische weerstand 4 Vermeende bliksem- en overspanningschade Basiskennis Een uitgave van Intech Elektro & ICT en OTIB november 2006 Potentiaal,

Nadere informatie

onder controle 1. Aardlekschakelaar type B voor alle lekstroomvormen.

onder controle 1. Aardlekschakelaar type B voor alle lekstroomvormen. Katern voor scholing, her- en bijscholing 07 inhoud 1 Alle soorten lekstroom onder controle 5 Fotowedstrijd Zo moet het niet 5 Kort nieuws Elektrotechniek Alle soorten lekstroom onder controle Een uitgave

Nadere informatie

De link tussen Arbowet, Arbobesluit en nen 3140

De link tussen Arbowet, Arbobesluit en nen 3140 Katern voor scholing, her- en bijscholing 66 inhoud 1 De link tussen Arbowet, Arbobesluit en nen 3140 5 Otib-nieuws De link tussen Arbowet, Arbobesluit en nen 3140 Een uitgave van Intech Elektro en ICT

Nadere informatie

LABORATORIUM ELEKTRICITEIT

LABORATORIUM ELEKTRICITEIT LABORATORIUM ELEKTRICITEIT 1 Proef RL in serie... 1.1 Uitvoering:... 1.2 Opdrachten... 2 Proef RC in serie... 7 2.1 Meetschema... 7 2.2 Uitvoering:... 7 2.3 Opdrachten... 7 3 Proef RC in parallel... 11

Nadere informatie

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl

6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.0 Elektriciteit 1 www.natuurkundecompact.nl 6.1 a Stroomkring b Geleiders en isolatoren 6.2 Chemische spanningsbron 6.3 a Schakelingen b Schakelingen (Crocodile) 6.4 a Stroom meten (Crocodile) b Schakelingen

Nadere informatie

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Aki Sarafianos http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/ Materialen Slides, opgaves, extra info,... http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/

Nadere informatie

Practicum elektriciteit VMBO-t, Havo & Atheneum

Practicum elektriciteit VMBO-t, Havo & Atheneum De ampèremeter De elektrische stroom is te vergelijken met de hoeveelheid water die voorbij stroomt. De hoeveelheid water meet je in serie met de waterleiding. Op dezelfde wijze meet je elektrische stroom

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens NEN 3140 (deel 3)

Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens NEN 3140 (deel 3) Katern voor scholing, her- en bijscholing 58 inhoud Een uitgave van Intech Elektro & ICT en otib januari 2012 1 Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens nen 3140 (deel 3) 4 Fotowedstrijd

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken 1. Netwerken en netwerkelementen elektrische netwerken situering brug tussen fysica en informatieverwerkende systemen abstractie maken fysische verschijnselen vb. velden

Nadere informatie

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002]

Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Meten met de multimeter Auteur: Wouter (Flush) [0905-002] Dit artikel moet de beginners helpen simpele metingen te kunnen uitvoeren met de multimeter. Soorten multimeters Eerst en vooral hebben we digitale

Nadere informatie

Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens NEN 3140 (deel 2)

Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens NEN 3140 (deel 2) Katern voor scholing, her- en bijscholing 57 inhoud Een uitgave van Intech Elektro & ICT en otib december 2011 1 Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens nen 3140 (deel 2) 5 Fotowedstrijd

Nadere informatie

VWO-gymnasium. VWO gymnasium practicumboek. natuurkunde

VWO-gymnasium. VWO gymnasium practicumboek. natuurkunde VWO-gymnasium 3 VWO gymnasium practicumboek natuurkunde natuurkunde 3 vwo gymnasium Auteurs F. Alkemade L. Lenders F. Molin R. Tromp Eindredactie P. Verhagen Met medewerking van Th. Smits Vierde editie

Nadere informatie

Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens NEN 3140

Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens NEN 3140 Katern voor scholing, her- en bijscholing 56 inhoud 1 Inspecteren van bestaande elektrische installaties volgens nen 3140 4 Fotowedstrijd 5 Cursussen 5 Otib-nieuws Een uitgave van Intech Elektro & ICT

Nadere informatie

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010 Maart 2013-1(gewijzigd augustus 2014) Intech E&I van januari 2013 Rubriek Technische vragen TN- of TT-stelsel In Intech E&I van januari 2013 zijn in de rubriek Technische vragen vragen behandeld over de

Nadere informatie

Aanwijzingen. Figuur 1 LDR (NORP12) Weerstand - lichtsterkte grafiek (Let op: Logaritmische schaal) Nakijkmodel

Aanwijzingen. Figuur 1 LDR (NORP12) Weerstand - lichtsterkte grafiek (Let op: Logaritmische schaal) Nakijkmodel Rotterdam Academy Tentamenvoorblad Naam: Studentnr.: Groep/klas: Tentamen voor de: Arts en Crafts Officemanagement Opleiding(en): Engineering Maintenance & Mechanic Ondernemen Pedagogisch-Educatief Mw

Nadere informatie

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1

Weerstand. Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm. Cursus Radiozendamateur 1 Bron: http://mediatheek.thinkquest.nl/~kl010/elektro/weerstand.htm Cursus Radiozendamateur 1 DOELSTELLINGEN: Kennis: - Inzicht in de fenomenen spanning, stroom, weerstand en vermogen. - De kleurcodes van

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Alle materialen hebben elektrische weerstand. Soms is de weerstand laag en gaat elektrische stroom er gemakkelijk door. In andere gevallen is de weerstand hoog. Deze

Nadere informatie

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR

Elektrotechniek. 3de bach HI. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.50 EUR 3de bach HI Elektrotechniek Prof. Peremans : Samenvatting + voorbeeldexamenvragen Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 263 3.50 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via

Nadere informatie

Inspectie van de gewijzigde elektrische installatie *)

Inspectie van de gewijzigde elektrische installatie *) Katern voor scholing, her- en bijscholing 37 inhoud 1 Inspectie van de gewijzigde elektrische installatie 4 Otib-nieuws 5 Cursussen Fotowedstrijd Zo moet het niet Een uitgave van Intech Elektro & ICT en

Nadere informatie

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek

Tentamen Analoge- en Elektrotechniek Verantwoordelijke docent: R. Hoogendoorn, H.J. Wimmenhoven Cursus Analoge- en Elektrotechniek Code MAMAET01 Cursusjaar: 2014 Datum: 2-6-2014 Tijdsduur: 90 min. Modulehouder: R. Hoogendoorn Aantal bladen:

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Testen van de aardlekschakelaar

Testen van de aardlekschakelaar Katern voor scholing, her- en bijscholing 38 inhoud 1 Testen van de aardlekschakelaar 4 Otib-nieuws 5 Cursussen Fotowedstrijd Zo moet het niet Installeren en inspecteren van elektrische installaties (slot)

Nadere informatie

minitoets bij opdracht 8

minitoets bij opdracht 8 elektrotechniek CSPE BB 2010 minitoets bij opdracht 8 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.

Nadere informatie

Regioprofiel Noord: Monteur Elektrotechnische Installaties, niveau 2 1 juli 2013

Regioprofiel Noord: Monteur Elektrotechnische Installaties, niveau 2 1 juli 2013 Regioprofiel Noord: Monteur Elektrotechnische Installaties, niveau 2 1 juli 2013 Besproken door een expertpanel SBB TIB Noord op 22 april 2013 en 3 juni 2013. Voor deelnemers aan dit panel en een verslag

Nadere informatie

Impedantie V I V R R Z R

Impedantie V I V R R Z R Impedantie Impedantie (Z) betekent: wisselstroom-weerstand. De eenheid is (met als gelijkstroom-weerstand) Ohm. De weerstand geeft aan hoe goed de stroom wordt tegengehouden. We kennen de formules I R

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt. We kennen twee soorten lading:

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

VMBO-B DEEL A LEERWERKBOEK. nask 1

VMBO-B DEEL A LEERWERKBOEK. nask 1 4 VMBO-B LEERWERKBOEK DEEL A nask 1 H8 Stoffen en hun eigenschappen Inhoudsopgave 1 Licht 1 Licht en schaduw 8 2 Het spectrum van wit licht 14 3 Lenzen 21 4 Een reëel beeld tekenen 31 5 Het oog 36 6 Straling

Nadere informatie

inhoud 4 Otib-nieuws 5 Fotowedstrijd Een uitgave van Intech Elektro & ICT en otib januari 2011 Testen en meten in de praktijk

inhoud 4 Otib-nieuws 5 Fotowedstrijd Een uitgave van Intech Elektro & ICT en otib januari 2011 Testen en meten in de praktijk Katern voor scholing, her- en bijscholing 47 inhoud 1 Testen en meten in de praktijk 4 Otib-nieuws Een uitgave van Intech Elektro & ICT en otib januari 2011 Testen en meten in de praktijk Installateurs

Nadere informatie

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20 Labo Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator Datum van opgave:.../ / Datum van afgifte:.../ / Verslag nr. : 01 Leerling: Assistenten: Klas: 3.2 EIT KTA Ieper Attitude & evaluatie:.../10 Theorie:.../10

Nadere informatie

De leugendetector. Jacco Dekkers. April 11, 2007

De leugendetector. Jacco Dekkers. April 11, 2007 Jacco Dekkers April 11, 2007 1 De elektronische componenten In dit hoofdstuk beschrijven we de toepassing van een populaire bouwblok: de operationele versterker (opamp). Het elektrische symbool van de

Nadere informatie

1 overspanningsbeveiliging

1 overspanningsbeveiliging Katern voor scholing, her- en bijscholing 23 inhoud 1 Ontwerp van bliksem- en overspanningsbeveiliging 5 Otib nieuws Fotowedstrijd Zo moet het niet Een uitgave van Intech Elektro & ICT en OTIB november

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers 1: De gemeenschappelijke emitterschakeling Beschouw de gemeenschappelijke emitterschakeling weergegeven

Nadere informatie

Overgangsverschijnselen

Overgangsverschijnselen Hoofdstuk 5 Overgangsverschijnselen Doelstellingen 1. Overgangsverschijnselen van RC en RL ketens kunnen uitleggen waarbij de wiskundige afleiding van ondergeschikt belang is Als we een condensator of

Nadere informatie

Herhalingsantwoorden Novice -Cursus LES 1 t/m 3 i.p.v. LES 4

Herhalingsantwoorden Novice -Cursus LES 1 t/m 3 i.p.v. LES 4 Wet van Ohm: Hoe luid de wet van Ohm: Spanning is U in Volt: V Stroom is I in Ampère: A Weerstand is R in Ohm: Ω U = I x R I = U/R R = U/I De spanning: aangeduid met het symbool U en uitgedrukt in de eenheid

Nadere informatie

Speciale transformatoren

Speciale transformatoren Speciale transformatoren 6-55 pmo 5 april 26 Phase to Phase BV Utrechtseweg 31 Postbus 1 68 AC Arnhem T: 26 352 37 F: 26 352 379 www.phasetophase.nl 2 6-55 pmo 1 INLEIDING Speciale transformatoren zijn

Nadere informatie

Veiligheidsaarde is meer dan 25/In

Veiligheidsaarde is meer dan 25/In VAKGROEP BLIKSEMBEVEILIGING Veiligheidsaarde is meer dan 25/In De techniek waarop Nederland draait VAKGROEP BLIKSEMBEVEILIGING Veiligheidsaarde is meer dan 25/ln In deze folder vatten we de essenties van

Nadere informatie

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines)

Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) Elektrotechniek voor mobiele systemen (Voertuigen en machines) 1. Inhoud Inleiding 1. Natuurkundige begrippen. Stroom. Spanning. Weerstand. Vermogen. 2. Geleiders en isolatoren. 3. De stroomkring. Opbouw

Nadere informatie

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding

STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding STROOMSENSOR BT21i Gebruikershandleiding CENTRUM VOOR MICROCOMPUTER APPLICATIES http://www.cma-science.nl Korte beschrijving De Stroomsensor BT21i is een veelzijdige sensor, die de stroomsterkte kan meten

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse 1. Netwerkanalyse situering analyseren van het netwerk = achterhalen van werking, gegeven de opbouw 2 methoden manuele methode = reductie tot Thévenin- of Norton-circuit zeer

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 5 Elektriciteit 1 Stroomkringen 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 2 a Een elektrische stroom bestaat uit kleine deeltjes die door geleidende materialen bewegen. b Met een stroommeter (ampèremeter)

Nadere informatie

ZX- ronde 28 december 2014

ZX- ronde 28 december 2014 ZX- ronde 28 december 2014 Hoogspanning. Veel radio amateurs hebben nog eindversterkers met buizen of willen die gaan kopen wel of niet tweede hands. Zonder enige vorm van kennis kan het gevaarlijk zijn

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMNVATTING LKTICITIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOVLHID LADING Symbool Q (soms q) enheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen. Als je over

Nadere informatie

Mechatronici in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid

Mechatronici in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Mechatronici in Nederland en Duitsland: grensoverschrijdende inzetbaarheid Overeenkomsten en verschillen tussen de kwalificaties Monteur mechatronica / Monteur tester mechatronica / Mechatronicus in Nederland

Nadere informatie

E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica.

E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica. 9 9 1. 1 0 3 E e n i n t r o d u c t i e in praktische electronica. Vantek Electronica Kits Handleiding/Opdrachtenboek. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 HOE U AAN DE SLAG

Nadere informatie

www.samengevat.nl voorbeeldhoofdstuk havo natuurkunde

www.samengevat.nl voorbeeldhoofdstuk havo natuurkunde www.samengevat.nl voorbeeldhoofdstuk havo natuurkunde www.samengevat.nl havo natuurkunde Ir..P.J. Thijssen Voorwoord Beste docent, Voor u ligt een deel van de nieuwe Samengevat havo natuurkunde. Dit katern

Nadere informatie

FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS

FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS FORMULE BLAD - VERON ZENDCURSUS Wet van Ohm U = I R (1) U = spanning in V, I is stroom in A en r is weerstand in Ohm Eerste wet van Kirchhoff Som van alle stromen in een knooppunt is nul. Tweede wet van

Nadere informatie

Veilig werken aan elektrische installaties

Veilig werken aan elektrische installaties Katern voor scholing, her- en bijscholing 61 inhoud 1 Veilig werken aan elktrische installaties 4 Fotowedstrijd 5 Cursussen 5 Otib-nieuws Veilig werken aan elektrische installaties Een uitgave van Intech

Nadere informatie

Schakelingen Hoofdstuk 6

Schakelingen Hoofdstuk 6 Schakelingen Hoofdstuk 6 Een schakeling... I = 0,1 A = 100 ma U = 6 V Geen grote stroom door de lamp. Dit komt door de weerstand van die lamp. De weerstand kunnen we berekenen. Presentatie H6 1 De weerstand

Nadere informatie

Licht- en Verlichtingstechnieken : Grondslagen elektriciteit, licht en visuele omgeving : Deel Elektrotechniek

Licht- en Verlichtingstechnieken : Grondslagen elektriciteit, licht en visuele omgeving : Deel Elektrotechniek Licht- en Verlichtingstechnieken : Grondslagen elektriciteit, licht en visuele omgeving : Deel Elektrotechniek Examenvragen Hoofdvragen 1) Leid de uitdrukkingen van het elektrisch vermogen af voor sinusvormige

Nadere informatie