Praktische kant van het thermiekvliegen!!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Praktische kant van het thermiekvliegen!!"

Transcriptie

1 Model Aero Club Herentals vzw. Secretariaat: Günther Cuypers Tel.: 014/ Ganzerikstraat 19 GSM: 0479/ B-2270 Herenthout Web-site: Praktische kant van het thermiekvliegen!! In mijn vorig artikel heb ik jullie iets proberen uit te leggen wat thermiek is en hoe thermiek ontstaat. Als aansluiting wil ik er nu eens dieper op ingaan welke wolkensoorten er zijn en de praktische kant van thermiekvliegen; waarom hebben zwevers thermiek nodig en hoe thermiek vliegen. Indeling van de wolken en hoe ze beoordelen. De bewolking die ons weer dagelijks bepaalt bevindt zich in de lage atmosfeer welke gaat van grondniveau tot een hoogte van +/- 11 km. Deze zone noemen we de troposfeer. Hierin daalt de temperatuur naargelang we hoger klimmen tot een minimum van ongeveer 52 graden. Alle verdere uitleg aangaande de bewolking vindt plaats in deze zone. Onder de bewolking hebben we dan ook nog verschillende soorten ingedeeld naargelang de hoogte waarop zij zich bevinden, nl. Hoge bewolking (Cirrus-bewolking): Deze bevindt zich boven een hoogte van 7 km en speelt voor ons niet direct een rol. Deze wolken bestaan enkel uit ijskristallen en geven daarom geen regen. Cirrus (Ci): dit is de hoge doorzichtige sluierbewolking welke uitgerokken wordt door de aanwezige wind. Cirrocumulus (Cc): hierbij is duidelijk de onderbreking te zien in de sluier, zij trekken samen in kleine groepjes (cfr. Cumulus). Zoals in bovengaande paragraaf bestaan zij ook uit ijskristallen en geven dus geen regen. Cirrostratus (Cs): dit is een fijne, witte, egale sluier die soms aanleiding geeft tot een halo (= een witte ring om de zon). Midden bewolking (Alto-bewolking): Deze bevindt zich tussen een hoogte van 2 km en 8 km. Altocumulus (Ac): deze bewolking gelijkt op cirrocumulus doch is grover van structuur en bevindt zich op een lagere hoogte. Dit type van wolken kan regen geven onder de vorm van Virga (= regen die niet tot de grond reikt!). Altostratus (As): dit is een grijsachtige sluier en is een voorloper van slecht weer. De zon is nog zichtbaar alsof ze door een mat glas schijnt maar wordt hoe langer hoe vager doordat de laag zich verdikt tot nimbostratus.

2 Lage bewolking (Stratus-bewolking): Deze reikt van grondniveau tot een hoogte van ongeveer 2 km. Stratus (St): dit is de lage grijze bewolking met een vrijwel vlakke onderkant welke ons meestal miezel - regen geeft. Stratocumulus (Sc): deze soort is te vergelijken met de stratus-bewolking, doch hierbij zijn duidelijke onderbrekingen te zien in de vlakke onderkant (cumulus-vormen). Nimbostratus (Ns): dit is de donker grijze regenbewolking welke de volledige lucht bedekt en dik genoeg is om de zon te verbergen. De onderkant is niet duidelijk zichtbaar door de uitvallende regen. Cumulus (Cu): dit zijn de schapen- of kleine bloemkoolwolken welke duiden op stijgende lucht en voor een zweefpiloot een belangrijke rol speelt bij het vinden van thermiek. Het zijn zo n wolken die duiden op thermiek of stijgende lucht. Cumulonimbus (Cb): dit zijn de zogenaamde onweerswolken (grote bloemkoolwolken die vertikaal uitgroeien tot zeer grote hoogte) welke ten alle tijden moeten vermeden worden daar de windstoten, enorme temperatuurverschillen, zeer grote stijg- en daalwinden (tot 120 km/h!) en regen of hagel zeer gevaarlijke proporties kunnen aannemen. Zelfs passagierstoestellen wagen er zich niet in! Welk weer kunnen we verwachten bij de nadering van een koud- en warmfront? Het type en de intensiteit van een front hangt af van verschillende factoren met name: de luchtvochtigheid, de stabiliteit van de lucht welke omhooggeduwd wordt en de snelheid van het front. Koudfront. Bij de nadering van een koudfront wordt een luchtlaag, welke bestaat uit koude en dichte lucht ( zware lucht ), aan de grond onder de aanwezige warme lucht geduwd. De warme lucht wordt aldus geforceerd naar boven geduwd waardoor er op de bolvormige grenslaag een weersverandering ontstaat (toestand van de luchtlagen worden geforceerd) en bepaalde wolkenformaties in die lucht gevormd worden. De afstand van een koudfront kan tot 200 km bedragen. Volgende algemene weerkarakteristieken vindt men meestal bij een koudfront: 1/ Cumulus wolken met uitgroeiende Cumulonimbus wolken nabij het grensvlak 2/ De aanwezigheid van veel turbulente lucht 3/ Stortregenbuien 4/ Hevige windvlagen voor en na het front 5/ Goede zichtbaarheid en heldere hemel wanneer het front is gepasseerd 6/ Temperatuur en luchtdruk daling 7/ Verandering van windrichting met de wijzerzin (wind ruimt) Bij een koudfront kunnen we 2 gevallen onderscheiden: nl. een snel naderend koudfront en een traag naderend koudfront. Bij een snel naderend koudfront wordt de luchtlaag over het aardoppervlak afgeremd waardoor het grensvlak sterk bol komt te staan. Het grensvlak wordt door de snelheid van de luchtlagen vertikaler afgelijnd waardoor er grote onweerswolken kunnen ontstaan. Bij een traag naderend koudfront is het grensvlak vlakker en zien we dat de wolken verdeeld worden over het grensvlak en er na het koudfront Altostratus en Cirrostratus ontstaan. Voor een koudfront en ook wanneer het front volledig voorbij is ontstaat er Cumulus welke voor ons zeer gunstig is voor het vinden van thermiek.

3 Warmfront. Bij de nadering van een warmfront wordt de warme en lichte lucht over de aanwezige koude en zware lucht naar boven geduwd. Dit geeft ons terug een verschillend beeld van de ontstane bewolking. Een voorbode van een naderend warmfront is de aanwezigheid van cirrusbewolking welke geleidelijk aan verdicht naar cirrostratus en altostratus. Volgende algemene weerkarakteristieken vindt men meestal bij een warmfront: 1/ Stratuswolken wanneer de lucht vochtig is en stabiel 2/ Weinig turbulente lucht 3/ Neerslag als voorloper van het front 4/ Slechte zichtbaarheid met nevel of mist 5/ Neerslag over een uitgebreid gebied 6/ Luchtdrukdaling bij nadering van front 7/ Temperatuurstijging Wanneer de lucht warm, vochtig en stabiel is zullen er zich Stratus wolken vormen, bij warme, vochtige en onstabiele lucht ontstaan er Cumulus wolken. De afstand van een warmfront kan variëren van 500 tot 800 km. Een warmfront geeft ons meestal geen goed vliegweer. We moeten een hele tijd wachten op enige weersverbetering; hoe zeggen ze het altijd: Na regen komt..!. Waarom hebben we stijgwind nodig bij een zwever? Op ieder vliegtuig in de lucht werken volgende 4 krachten in welke elkaar 2 op 2 opheffen (zie tekeningen). Deze krachten zijn: 1. Het gewicht van het vliegtuig (aangeduid door G = gewicht) Dit is het totaal gewicht van het toestel incl. brandstof en/of extra ballast. 2. De lift van het vliegtuig (aangeduid door L = lift) Dit is de kracht welke ontstaat door de beweging van de vleugel in de lucht. 3. De weerstand van het vliegtuig (aangeduid door D = drag) Dit is de totale weerstand van het toestel dat beweegt in de lucht (profielweerstand, wrijvingsweerstand, enz). 4. De aandrijving van het vliegtuig (aangeduid door T = traction of thrust) Dit kan gebeuren door een motor of een dalende beweging van het vliegtuig. Krachten inwerkend op een motorvlieger. Bij een motorvlieger hebben we in eerste instantie het totale gewicht welke een vast gegeven is. Om dit toestel te laten vliegen blijkt uit de tekening dat er een lift nodig is welke gelijk is aan dit gewicht. Tegelijk zien we dat wanneer de lift kleiner is dan het gewicht het toestel daalt, wanneer deze groter is het toestel stijgt (snelheid t.o.v. lift verhoudt zich kwadratisch) Om een motorvliegtuig een voorwaartse snelheid te geven kunnen we rekenen op een motor welke zorgt voor de aandrijving van het toestel. De grootte van die kracht moet ten minste gelijk zijn aan de weerstand welke ontstaat bij die beweging (wrijving van het oppervlak met de lucht, alsook allerlei weerstanden door de vleugel). We kunnen terug uit de tekening afleiden dat wanneer de aandrijving kleiner is dan de weerstand het toestel zal vertragen, wanneer de aandrijving groter is dan de weerstand het toestel zal versnellen. In werkelijkheid is het wel zo wanneer dat wanneer de snelheid van het vliegtuig verandert, de weerstand eveneens verandert. Zo is het dat bij een horizontale vlucht aan een gelijke snelheid de aandrijving en de weerstand steeds even groot zijn.

4 Krachten inwerkend op een zweefvliegtuig. Zoals bij een motorvliegtuig is het gewicht en de lift eveneens te vergelijken. De weerstand van het zweeftoestel ontstaat ook door de voorwaartse beweging van het toestel in de lucht alsook door allerlei weerstanden door de bouwwijze van de vleugel. Een groot verschil hebben we bij de aandrijving. Daar een zwever niet onmiddellijk een motor heeft om zich voort te bewegen (met uitzondering van een motorzwever en/of zwever met hulpmotor!) moeten we de kracht van de aandrijving ergens anders vandaan halen. Deze kracht bekomen we door een dalende beweging van de zwever. Door die dalende beweging wordt het gewicht uitgesplitst in 2 andere vectoren, nl. één in de richting van de vliegrichting (de glijrichting van de zwever) welke te vergelijken is met aandrijving T en de andere haaks op T, zijnde G1 (zie figuur). Merk op dat L = G1 G. Zo zien we dat in normale omstandigheden een zweefvliegtuig altijd een dalende beweging moet hebben om te kunnen vliegen. Dit verklaart dan ook dat, wanneer er geen stijgwind of thermiek aanwezig is, een zweeftoestel niet kan stijgen. Wanneer het toestel bv. 1m/s moet dalen om de snelheid te behouden kunnen we stellen dat bij een stijgwind van 1m/s de zwever op gelijke hoogte kan vliegen (de daalsnelheid van de zwever wordt opgeheven door de aanwezige thermiek). Bij deze situatie spreken we van een vliegen met nulletje. Hoe gedraagt een zwever zich in de lucht. Een zweeftoestel dat in de lucht vliegt is onderhevig aan allerlei krachten. Dit kunnen veranderingen zijn van de wind; variabele windsterkte alsook windrichting, vliegen tegen de wind in of met de wind mee en als laatste stijgwind en/of daalwind (zgn. thermiek of niet). De minste verandering van één of meer van deze krachten wordt duidelijk aan de gedragingen van het toestel. Nu is het de kunst om iedere verandering te kunnen beoordelen zodat men gepast kan reageren. Het variëren van de windsterkte zal niet onmiddellijk zichtbaar zijn in het gedrag van het toestel daar de vliegsnelheid normaal veel groter is dan de voorkomende variatie. Wel zal de factor tegen de wind in of met de wind mee vliegen wel in de gedachte moeten opgenomen worden, en zeker wanneer er een sterke wind heerst. Hierop worden vaak veel fouten gemaakt door met de wind mee veel te traag te vliegen. Wanneer we een vliegsnelheid van 10 m/s nodig hebben om een toestel normaal te laten vliegen, en we hebben een rugwind van 5 m/s dan is het logisch dat we met een grondsnelheid van min. 15 m/s moeten vliegen om geen moeilijkheden te krijgen. Wanneer we echter tegen de wind in draaien valt het op dat de grondsnelheid terugvalt naar 5 m/s (snelheid over de vleugel blijft steeds 10 m/s!). Deze foute beoordeling kan je vroeg of laat zuur komen te staan bij het indraaien van je bocht tegen de wind in. Het gevaar bestaat erin dat de lift plotseling wegvalt doordat je te traag hebt gevlogen (de binnenste vleugelhelft wordt overtrokken) met het gevolg dat het toestel in een vrille terecht komt. Wanneer dit op grote hoogte gebeurt kan men deze situatie nog tijdig opvangen maar tijdens de landing is dit vrijwel altijd fataal. We zien ook dat bij sterke wind de grondsnelheid van het zweeftoestel sterk varieert. We moeten hiermee dan ook vooral rekening houden tijdens het vliegen van het landingscircuit; met name het downwind-been snel genoeg vliegen op een aanzienlijke hoogte (en niet te ver windafwaarts) om na het indraaien van de final (waarbij de grondsnelheid sterk is afgenomen) nog een veilige landing te kunnen uitvoeren. Een ander geval is het wanneer een zwever thermiek tegenkomt. Wat we zeker moeten onthouden is dat een zwever de thermiek niet wil binnenvliegen, het toestel wordt als het ware uit de thermiekbel gedreven. Ten gevolge van dit verschijnsel kunnen we aan het toestel zien of er in de buurt een thermiekbel zit of niet. Hoe gedraagt een zwever zich in de nabijheid van een thermiekbel. Wat iedere beginnend zweefpiloot, alsook een ervaren piloot met een nieuw zweeftoestel, moet weten is dat hij eerst en vooral de gedragingen van zijn/haar toestel goed moet leren onderscheiden. Dit kunnen we doen door veel te vliegen en er goed op te letten wat het toestel doet en wanneer (zie voorgaande paragraaf). Eenmaal de piloot deze gedragingen onder de knie heeft, kan hij verder gaan met het zoeken naar thermiek. In de vorige paragraaf heb ik vermeld dat een zwever de thermiekbel niet wilt binnenvliegen en hierdoor zijn volgende gedragingen te onderscheiden (rekening houdend dat de piloot geen stuurbewegingen maakt, zgn. knuppelthermiek, en dat er geen windveranderingen voorkomen): de zwever steekt de neus omhoog de zwever licht een vleugel op

5 Deze 2 situaties zijn afhankelijk van de manier waarop de zwever de thermiekbel benadert. 1/ In het eerste geval vliegt de zwever recht naar het center van de thermiekbel en wordt de voorkant van de vleugel, tezamen met de neus van de zwever, door de aanwezige stijgwind opgelicht. Een reactie op dit stijgen is dat de zwever bij het niet corrigeren naar links of naar rechts zal uitwijken t.g.v. draairichting van thermiekbel (zie tekening). Ook moet men kordaat reageren zodat de vliegsnelheid behouden blijft (gevaar voor overtrekken); eenmaal de snelheid gestabiliseerd is kunnen we aan het thermiekdraaien beginnen. 2/ In het tweede geval vliegt de zwever naar een zijkant van de thermiekbel. Afhankelijk van deze aanvliegrichting en de draairichting van de thermiekbel zal de desbetreffende vleugelhelft opgelicht worden. Dit geeft ons een aanduiding dat de thermiekbel aan die zijde ligt waar de vleugel opgelicht wordt (vb. wanneer de rechtervleugel opgelicht wordt, de zwever neigt een linker bocht in te zetten, dan moeten we naar rechts sturen om daar de pomp proberen te vinden). Eigenaardig genoeg is dat eenmaal het toestel zich in de thermiek bevindt (wanneer de zwever goed is uitgelijnd en het zwaartepunt juist is afgesteld), de zwever in de pomp zal willen blijven; maar het spreekt vanzelf dat alle stuurfouten aanleiding kunnen geven tot het verliezen van die pomp. Men vliegt uit de pomp en vindt deze niet meer terug of men heeft moeilijkheden met het centreren van de zwever in de bel. Thermiekzweven is iets dat niet op 1, 2, 3 is aangeleerd maar vergt jaren oefening. De ene persoon heeft dit vlugger onder de knie dan de andere, maar vroeg of laat zal iedereen het wel leren. Bedenk wel dat alle zweeftoestellen verschillen met het sturen in een thermiekbel; bij sommige moet men zeer weinig sturen, bij andere moet men constant corrigeren. Oefening en afstelling is hier de oplossing. Wat men in de avond veel tegenkomt is dat de wind volledig is weggevallen en de zon niet sterk genoeg meer is om thermiek te vormen, dan kan het toch zijn dat de lucht een dragend karakter heeft; wij noemen dat dragende lucht (het aardoppervlak geeft nog een klein beetje warme lucht af!). Hier is het de kunst om de zwever zijn finesse te laten vliegen, d.i. de beste glijhoek voor dat profiel en gewicht. De ideale glijhoek (L/D) is deze wanneer de voorwaartse snelheid ( = afstand) t.o.v. de daalsnelheid (daalafstand) het grootst is. De techniek van het draaien in een thermiekbel. Eén van de beginsels van het vliegen, rsp. maken van een bocht, met eender welk toestel (zwever en/of motortoestel) bestaat erin om bij het nemen van een bocht een ietsiepitsie hoogteroer te geven om het toestel op gelijke vlieghoogte en vliegsnelheid te houden. Dit komt omdat tijdens de bocht het geprojecteerd vleugeloppervlak, door de schuine inclinatie van de vleugel, een beetje vermindert. Hierdoor vermindert eveneens de lift waardoor het toestel tijdens die bocht doorzakt. Vermits thermiekvliegen toch 80% draaien inhoudt is dit toch belangrijk om toe te passen. Wanneer we nu een zwever bekijken die een volledige bocht neemt (360!) dan kunnen we hier verschillende fasen onderscheiden waarbij verschillende stuurbewegingen moeten gebeuren. Vertrekken we vanuit een horizontale en vlakke vluchtfase tegen de wind in. Hierbij gaan we van de veronderstelling uit dat de zwever zo is uitgetrimd dat bij het loslaten van de stick de zwever een constante voorwaartse vliegsnelheid heeft (zwever daalt een klein beetje zie vorige paragraaf). Wanneer we nu rechts een thermiekbel tegenkomen (rechtervleugel wordt opgelicht!), dan sturen we de zwever met de rolroeren en/of rechter richtingsroer in een rechterbocht. Tijdens die beginfase zal de neus lichtjes omhooggeduwd worden door de opwaartse luchtstroom in de thermiekbel. Eenmaal de zwever +/- 110 is doorgedraaid heeft de zwever de neiging zijn neus te laten zakken omdat de luchtstroom over de vleugel vermindert (de zwever komt in een windafwaartse situatie). We moeten dus een beetje hoogteroer geven om een egaal vliegbeeld te bekomen en het maximum van de thermiek te benutten (vliegsnelheid van de zwever blijft constant!). Het geven van hoogteroer dient aangehouden te worden tot de zwever +/- 300 is doorgedraaid. De zwever komt dan terug in een windopwaartse situatie en de luchtstroom over de vleugel wordt terug groter (de hoogtestick terug in neutrale positie). We zien dikwijls dat velen deze correctie tijdens het thermiekvliegen niet toepassen. Zij gaan ervan uit dat de luchtstroom toch omhoog is in een thermiekbel doch om het maximum te benutten dient men steeds deze beweging toe te passen. Dit vergt wel enige oefening waarbij men in het begin dikwijls de zwever overtrekt (zgn. doodtrekken van de zwever) en men daardoor meer hoogte verliest dan dat men gewonnen heeft. Wel moet men beseffen dat niet alle thermiek even gemakkelijk te vliegen is. Doordat thermiek steeds een turbulente luchtstroming is, die nooit voorspeld

6 kan worden, ondervinden we dat er in sommige thermiekbellen niet goed gevlogen kan worden en andere wel. Andere functies welke tegelijk dienen te werken bij het thermiekdraaien. Wanneer we met de rolroeren het toestel in een linkerbocht sturen ontstaat een nevenverschijnsel dat de neus van het toestel naar rechts wordt gestuurd (ten gevolge van de weerstandsverschil op beide vleugelhelften zie tekening). Wanneer we hierbij niets ondernemen zien we dat, door de rolroeren, het toestel naar rechts wilt gaan maar door het nevenverschijnsel het toestel eveneens naar links wilt vliegen. Dit is een tegenstrijdige situatie welke ten zeerste moet vermeden worden. We kunnen dit nu oplossen op verschillende manieren: door het toepassen van het zgn. differentiëel op de rolroeren. Dit is het verschil in uitslag van het omhooggaande rolroer t.o.v. het omlaaggaande rolroer (meer omhoog dan omlaag). Dit verschil kan variëren van 25 à 50% t.o.v. elkaar (vb. rechter rolroer 1 cm naar boven, het linker rolroer 2,5 tot5mm naar beneden!). door tijdens het sturen met de rolroeren tegelijk een beetje richtingsroer te geven in dezelfde richting als de rolroeren (rechterbocht met rolroeren + rechter richtingsroer). We zien dikwijls dat velen dat niet doen met als gevolg dat deze piloten niet de maximum prestatie van hun toestel bereiken. Ook denken velen dat door de toepassing van het differentiëel sturen van de rolroeren, het bijsturen van het richtingsroer niet meer hoeft. Alles moet proefondervindelijk worden uitgeprobeerd doch in 90% van de toestellen dient er met de richting te worden bijgestuurd. De uitslag van het richtingsroer, in combinatie met de rolroeren, moet zodanig worden ingesteld dat de neus niet meer naar boven wijst bij het inzetten van een bocht. Wanneer men over een moderne computerzender beschikt kan men deze instellingen gemakkelijk toepassen en instellen; meestal Ail-Dif alsook Mix Ail-Rud. Wanneer men niet beschikt over een computerzender, dan moeten we dit nevenverschijnsel proberen op te heffen door mechanisch de rolroeren meer naar omhoog dan omlaag te laten gaan, en proberen de richting manueel bij te sturen (vraagt enige oefening!). Hoe moeten we in een thermiekbel draaien links of rechts? Een veel gestelde vraag is Naar welke kant moeten we in een thermiekbel draaien? In mijn vorig artikel omtrent thermiek heb ik gezegd dat een thermiekbel altijd een draaibeweging maakt doch deze nooit voorspelbaar is (de thermiek is te klein en een te kort leven beschoren om onderhevig te zijn aan de corioliskracht ). Zodoende kan de draairichting van een bel zowel linksom als rechtsom zijn. Wanneer we in een thermiekbel rechtsom draaien en we ondervinden dat de zwever weinig hoogte wint en/of onregelmatig draait, dan kunnen we onze vliegrichting eens veranderen om te zien of we hierdoor meer voordeel kunnen krijgen. Wel bestaat de kans erin dat we de thermiek verliezen en ze niet meer in de nabije omgeving terugvinden. Als algemene regel (= afspraak!) kunnen we wel stellen dat wanneer we bij een thermiekdraaiende zwever komen hangen, we dezelfde vliegrichting van deze zwever aannemen (dit om het risico voor een botsing te vermijden). Men kan dan wel tezamen beslissen om de vliegrichting te veranderen. Logisch is het dat wanneer een bel linksom draait men hierin rechtsom moet draaien om de grootste efficiëntie te verkrijgen (steeds wind vooraan = tegenwind vliegen!); we behouden dan steeds de wind over de vleugel welke moet zorgen voor de lift. Andere mogelijkheden om de thermiekprestaties te verbeteren. Wanneer we de thermiekprestaties nog willen verbeteren dan kunnen we bij sommige profielen gebruik maken van de zgn. thermiekstand van de flaps (we spreken hier wel van een prestatiezwever die uitgerust is met flaps aan de vluchtboord van de vleugel). Door deze tijdens het thermiekvliegen een beetje (max. 3 mm) naar beneden te zetten kunnen we hierdoor een beetje meer lift creëren waardoor men nog beter van de thermiek kan profiteren. Dit kan nuttig zijn wanneer er slechts een kleine en/of zwakke thermiekbel aanwezig is. Wel moet men weten dat dit enkel kan toegepast worden bij de zgn. flap-profielen, omdat door het verlagen van de flaps uiteindelijk de invalshoek wordt vergroot (moderne profielen voor zweefvliegtuigen: vb. HQ, RG, Selig, HN, MH). Tegelijk kunnen we, door de flaps een beetje naar boven te zetten een minder hol, dus meer gestroomlijnd profiel bekomen wat nuttig kan zijn om snel van het ene punt naar een ander punt te vliegen zonder al teveel, of soms geen hoogte te verliezen. Het gebruik van deze flaps

7 in een vliegsituatie kan slechts gebeuren wanneer men het toestel grondig onder controle heeft en men het toestel volledig kent in zijn gedragingen. We moeten er wel steeds op letten dat bij het gebruik van de flaps (zowel naar beneden tijdens thermiekvlucht als naar boven tijdens speedvlucht) de weerstand niet vergroot zodat dit geen negatieve gevolgen geeft op de vliegprestaties van het zweeftoestel. Voor meer informatie kan je mij bereiken via waarbij ik zal proberen een zo goed mogelijk antwoord op jullie vragen te formuleren. Meer uitleg kan er ook gegeven worden op onze club Model Aero Club Herentals die toch over verschillende zweefpiloten beschikken met jaren ervaring; of er kan steeds een afspraak worden gemaakt waarbij wij ter plaatse naar een club komen om meer uitleg te geven. Veel thermiekplezier, Chris Denolf (MACH vzw.)

Manieren om een weersverwachting te maken Een weersverwachting kun je op verschillende manieren maken. Hieronder staan drie voorbeelden.

Manieren om een weersverwachting te maken Een weersverwachting kun je op verschillende manieren maken. Hieronder staan drie voorbeelden. Weersverwachtingen Radio, tv en internet geven elke dag de weersverwachting. Maar hoe maken weerdeskundigen deze verwachting, en kun je dat niet zelf ook? Je meet een aantal weergegevens en maakt zelf

Nadere informatie

Meteorologie. Cirrus, cirrocumulus en cirrostratus zijn; A lage bewolking B middenbewolking C hoge bewolking. 1) Altocumulus en altostratus zijn ;

Meteorologie. Cirrus, cirrocumulus en cirrostratus zijn; A lage bewolking B middenbewolking C hoge bewolking. 1) Altocumulus en altostratus zijn ; Cirrus, cirrocumulus en cirrostratus zijn; 1) Altocumulus en altostratus zijn ; Meteorologie 2) Stratus, stratocumulus en cumulus zijn; 3) Cumulonimbus en nimbostratuswolken vinden we terug ; A enkel in

Nadere informatie

Instructieboekje. Modelvliegclub Cumulus Kampen.

Instructieboekje. Modelvliegclub Cumulus Kampen. Instructieboekje Modelvliegclub Cumulus Kampen www.mvc-cumulus.nl Modelvliegclub Cumulus Voorzitter: J.J.Grootjen Voorzitter@mvc-cumulus.nl Modelvliegclub Cumulus Start opleiding Einde opleiding Elke vlucht

Nadere informatie

Aerodynamica Overtrek en tolvlucht. Luchtdruk neemt af, Vervolgens neemt de luchtdruk weer toe.

Aerodynamica Overtrek en tolvlucht. Luchtdruk neemt af, Vervolgens neemt de luchtdruk weer toe. Luchtdruk neemt af, Vervolgens neemt de luchtdruk weer toe. 1 1. Luchtdeeltjes stromen tegen de druk in en worden hierdoor afgeremd. 2. Op een gegeven moment verander de stroomrichting en laat de stroming

Nadere informatie

Taak van de hoofdrotor

Taak van de hoofdrotor Helikopter vliegen Taak van de hoofdrotor De taak van de hoofdrotor is het generen van lift, waardoor de helikopter omhoog wordt getrokken. In principe is de rotor een stel draaiende vleugels), waarbij

Nadere informatie

Hand- out Boeing 737 vliegen. hand- out- PU.01

Hand- out Boeing 737 vliegen. hand- out- PU.01 Hand- out Boeing 737 vliegen. Pitch- Up Arendweg 37- B Lelystad Airport 085-210 60 66 pitch- up.nl 1 Deze hand- out is samengesteld door Simcenter Lelystad, Pitch- Up en wordt toegepast bij het uitvoeren

Nadere informatie

12. Depressies, fronten en andere neerslagproducerende weersystemen

12. Depressies, fronten en andere neerslagproducerende weersystemen 12. Depressies, fronten en andere neerslagproducerende weersystemen 12.1 Inleiding In hoofdstuk 10 (Neerslag en buien) is de samenhang besproken tussen neerslag en bewolking; ook zagen we hoe de neerslagsoort

Nadere informatie

Werkblad:weersverwachtingen

Werkblad:weersverwachtingen Weersverwachtingen Radio, tv en internet geven elke dag de weersverwachting. Maar hoe maken weerdeskundigen deze verwachting, en kun je dat niet zelf ook? Je meet een aantal weergegevens en maakt zelf

Nadere informatie

FVVF. Franse vrije vluchtfederatie. Vragenlijst ter voorbereiding voor. het theoretisch examen. Parapente of Delta piloot

FVVF. Franse vrije vluchtfederatie. Vragenlijst ter voorbereiding voor. het theoretisch examen. Parapente of Delta piloot 1 FVVF Franse vrije vluchtfederatie. Vragenlijst ter voorbereiding voor het theoretisch examen Parapente of Delta piloot Franse vrije vluchtfederatie : 4 rue de Suisse-06000 Nice tel 04.97.03.82.82 fax

Nadere informatie

Hand- out Boeing 737. hand- out- PU.01

Hand- out Boeing 737. hand- out- PU.01 Hand- out Boeing 737 Pitch- Up Arendweg 37- B Lelystad Airport hand- out- PU.01 085-210 60 66 leervandeluchtvaart.nl 1 Deze hand- out is samengesteld door Simcenter Lelystad, Pitch- Up en wordt toegepast

Nadere informatie

De weerwijzer, een compacte weervoorspeller

De weerwijzer, een compacte weervoorspeller De weerwijzer, een compacte weervoorspeller Bij het doorzoeken van oude spullen die al jaren opgeslagen stonden in ons huis kwam ik een weerwijzer tegen, uitgegeven door Teleac en de Zwolsche Algemeene

Nadere informatie

Paramotor & Uitrusting

Paramotor & Uitrusting Paramotor & Uitrusting 1. Wat is het voordeel van diagonaalribben? A. Geeft meer lift B. Maakt het scherm sterker C. Zijn er minder lijnen nodig D. Geeft het scherm een modernere uitstraling 2. Wat is

Nadere informatie

Elementaire begrippen over Aërodynamica voor modelluchtvaart

Elementaire begrippen over Aërodynamica voor modelluchtvaart Elementaire begrippen over Aërodynamica voor modelluchtvaart Vereniging voor Modelluchtvaartsport (VML) vzw Auteur : Dirk Van Lint Uitgegeven op : 15/07/2006 Versie : 0.0.1 Inhoud 1. Doel 2. Aërodynamische

Nadere informatie

Bewegingswetten van Newton:

Bewegingswetten van Newton: Bewegingswetten van Newton: Eerste wet van Newton Traagheidswet, Een voorwerp waarop geen (resulterende) kracht werkt blijft in rust of behoudt haar snelheid en richting Tweede wet van Newton Bewegingswet,

Nadere informatie

Voorstellen. Jos Werkhoven Weerstation de Arend Kortenhoef. 7 februari klimaat - weer in ruimte en tijd

Voorstellen. Jos Werkhoven Weerstation de Arend Kortenhoef. 7 februari klimaat - weer in ruimte en tijd Voorstellen Jos Werkhoven Weer de Arend Kortenhoef 7 februari 2016 klimaat - weer in ruimte en tijd Programma 15.00-15.50 uur klimaat - in ruimte en tijd de totaliteit - het alles 15.50-16.10 PAUZE 16.10-17.00

Nadere informatie

DONAC 2016 Beginners tips

DONAC 2016 Beginners tips Vrijwel elke beginnende competitie aerobatic vlieger wil bij zijn/haar eerste optreden foutloos presteren, de vlucht afronden met een perfecte landing en bij het uitstappen de Ooh's en Aah's in ontvangst

Nadere informatie

Examenstof Luchtvaartvoorschriften + Zeilvliegreglementen:

Examenstof Luchtvaartvoorschriften + Zeilvliegreglementen: Examenstof Luchtvaartvoorschriften + Zeilvliegreglementen: Weten wat de volgende zaken betekenen: ASR (Altimeter Setting Region) Bijzondere VFRvlucht Daglichtperiode EASA Een luchtverkeerscircuit Gecontroleerde

Nadere informatie

Infobrochure. R. Liekens Model Aero Club Herentals 1

Infobrochure. R. Liekens Model Aero Club Herentals 1 Infobrochure R. Liekens Model Aero Club Herentals 1 Onze club is dus een vliegclub. Een vliegclub voor modelvliegtuigen met afstandsbesturing. Dit is dus heel veilig want de piloot blijft met zijn twee

Nadere informatie

6. Luchtvochtigheid. rol bij het A g g r e g a t i e t o e s t a n d e n v a n w a t e r. 6.1 inleiding. 6.2 Aggregatietoestanden

6. Luchtvochtigheid. rol bij het A g g r e g a t i e t o e s t a n d e n v a n w a t e r. 6.1 inleiding. 6.2 Aggregatietoestanden 6. Luchtvochtigheid 6.1 inleiding Vocht heeft een grote invloed op het weer zoals wij dat ervaren. Zaken als zicht, luchtvochtigheid, bewolking en neerslag worden er direct door bepaald. Afkoeling kan

Nadere informatie

1. De atmosfeer Weerkaart voor zaterdag 9 januari 2010

1. De atmosfeer Weerkaart voor zaterdag 9 januari 2010 METEOROLOGIE Meteorologie (weerkunde); het bestuderen van de condities van de atmosfeer 1. De atmosfeer 2. Wind 3. Wolken en mist 4. Thermodynamica 5. Neerslag 6. Luchtmassa s en fronten 7. Druksystemen

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGEN WERKBLAD LESBRIEF 3: VLIEGEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 3) Vliegen Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Ontwerp een vliegmachine Proefvliegen: drijven op

Nadere informatie

Meteo het weer in FSX

Meteo het weer in FSX Meteo het weer in FSX De atmosfeer eigenschappen van de lucht In het hoofdmenu van FSX, onder Learning Center keuze Weather is hierover al heel wat te lezen, en natuurlijk ook over de manieren waarop je

Nadere informatie

Vliegoefeningen Ikarus C-42

Vliegoefeningen Ikarus C-42 LDS Aviation Vliegoefeningen Ikarus C-42 Vliegoefeningen per vluchtfase uitgelegd ter voorbereiding op de vlieglessen J. Linders/ LDS Aviation 1 7 2012 Horizontale vlucht: Neus in geschatte stand horizontale

Nadere informatie

lucht afzetten. Lucht heeft niet een vaste plaats zoals we weten. Hiervoor heeft men een systeem ontwikkeld waarop we hierna in zullen gaan.

lucht afzetten. Lucht heeft niet een vaste plaats zoals we weten. Hiervoor heeft men een systeem ontwikkeld waarop we hierna in zullen gaan. Beechcraft Baron 58 Beech Baron 58 Cessna Skyhawk Als we de Beech Baron met een Cessna Skyhawk vergelijken, dan valt gelijk op dat de Cessna een eenmotorig en de Beech Baron een tweemotorig vliegtuig is.

Nadere informatie

METEOROLOGISCHE EN OROGRAFISCHE ASPECTEN

METEOROLOGISCHE EN OROGRAFISCHE ASPECTEN VLIEGEN IN DE BERGEN Het lijkt wat vreemd om in een vlak land als Nederland aandacht te besteden aan een onderwerp als "vliegen in de bergen ". Echter, er zijn steeds meer sportvliegers die hun vleugels

Nadere informatie

Basis Veiligheidsreglement Modelvliegsport versie 2.01 juni 2013 Pagina 1 van 6

Basis Veiligheidsreglement Modelvliegsport versie 2.01 juni 2013 Pagina 1 van 6 Bijlage 2- Examens rotor modellen (A-HELI, A-MULTIKOPTER) Inleiding Dit document kan op enkele plaatsen Engelstalige woorden bevatten indien dit woorden zijn die in de modelvliegwereld ingeburgerd zijn,

Nadere informatie

BREVETREGLEMENT Federatie Limburgse RC Vliegers.

BREVETREGLEMENT Federatie Limburgse RC Vliegers. BREVETREGLEMENT Federatie Limburgse RC Vliegers. 25/02/2013 Brevetreglement FLRCV 2013 Page 1 REGLEMENT BREVET VLIEGEN. 1. DOEL. Het doel van het vliegbrevet is de continuïteit van de modelvliegsport te

Nadere informatie

Inspectie Verkeer en Waterstaat

Inspectie Verkeer en Waterstaat Inspectie Verkeer en Waterstaat Theorie examen JAR-FCL PPL voorbeeldexamen AGK/POF PPL(A) 1 Hoeveel bedraagt het gewicht van 1 m 3 lucht nabij het aardoppervlak? A) 12.25 kg. B) 12.25 gr. C) 1.225 gr.

Nadere informatie

Aerodynamica Draagkracht. Eenparige rechtlijnige beweging Krachten zijn in evenwicht Lift = Gewicht Weerstand = Trekkracht

Aerodynamica Draagkracht. Eenparige rechtlijnige beweging Krachten zijn in evenwicht Lift = Gewicht Weerstand = Trekkracht Aerodynamica Draagkracht Eenparige rechtlijnige beweging Krachten zijn in evenwicht Lift = Gewicht Weerstand = Trekkracht 1 Aerodynamica Draagkracht Continuïteitswet: In elke doorsnede van de stromingsbuis

Nadere informatie

Informatie bij DONAC 2010 Beginners sequence

Informatie bij DONAC 2010 Beginners sequence Vrijwel elke beginnende competitie aerobatic vlieger wil bij zijn/haar eerste optreden foutloos presteren, de vlucht afronden met een perfecte landing en bij het uitstappen de Ooh's en Aah's in ontvangst

Nadere informatie

Vraag 3: Een scherm weegt 5 kg, de piloot met uitrusting weegt 75 kg. Hoe groot is de kracht bij 6 G? a 480 kg b 300 kg c 200 kg d 800 kg

Vraag 3: Een scherm weegt 5 kg, de piloot met uitrusting weegt 75 kg. Hoe groot is de kracht bij 6 G? a 480 kg b 300 kg c 200 kg d 800 kg Theorie Examen Snorvliegen Naam: Adres: Postcode Woonplaats Geboortedatum Dit examen bestaat uit 62 vragen en u hebt 3 uur om dit examen te maken. U mag bij dit examen gebruik maken van een ICAO kaart,

Nadere informatie

BPR. Betonning. Instructie ZI BPR

BPR. Betonning. Instructie ZI BPR BPR Betonning Instructie ZI BPR Betonning Om aan te geven waar je kan varen 2 soorten: Kardinale Betonning Laterale Betonning Kardinale Betonning Wordt gebruikt om een obstakel of ondiepte te markeren

Nadere informatie

Kart Afstellingen. Uit- spoor en toe- spoor

Kart Afstellingen. Uit- spoor en toe- spoor Kart Afstellingen Een goed afgesteld kart chassis is een van de belangrijkste vereisten om snelle tijden te kunnen rijden. Een goede stuurmanskunst, banden met veel grip en een perfect afgestelde motor

Nadere informatie

Space Experience Curaçao

Space Experience Curaçao Space Experience Curaçao PTA T1 Natuurkunde SUCCES Gebruik onbeschreven BINAS en (grafische) rekenmachine toegestaan. De K.L.M. heeft onlangs aangekondigd, in samenwerking met Xcor Aerospace, ruimte-toerisme

Nadere informatie

ALLES OVER ZWEEFVLIEGEN

ALLES OVER ZWEEFVLIEGEN Inhoud: Hoofdstuk Pagina 1. Inleiding 2 2. Veiligheid 3 3. Je Instructeur 6 4. Het Zweefvliegtuig 7 5. Zwever met motor 9 6. Zwever zonder motor 10 7. Thermiek 14 8. Lift 16 9. Wind 18 10. De Landing 20

Nadere informatie

De 6 primaire VFR instrumenten op het panel (The Basic 6) Jan Dekker

De 6 primaire VFR instrumenten op het panel (The Basic 6) Jan Dekker De 6 primaire VFR instrumenten op het panel (The Basic 6) Jan Dekker 05-2014 Ondanks dat vliegen volgens Visual Flight Rules (VFR) vooral op zicht gaat, zijn de instrumenten erg belangrijk. Bij VFR vliegen

Nadere informatie

Winch Security. P. JACOB Cdt v/h Vlw, Ing

Winch Security. P. JACOB Cdt v/h Vlw, Ing Andere gevaren Risico na winterstop ( april 84, Duitsland ) 60 Accidents 50 Number 40 30 20 10 0 JAN FEB MAR APR MEI JUN JUL AUG SEP OKT NOV DEC Month Gevaren op de Startplaats Verantwoordelijke startbaanopzichter

Nadere informatie

John J. Videler. Hoe vogels vliegen SOVON 2012. Foto: Herman Berkhoudt

John J. Videler. Hoe vogels vliegen SOVON 2012. Foto: Herman Berkhoudt John J. Videler Hoe vogels vliegen SOVON 2012 Foto: Herman Berkhoudt Grote albatros: spanwijdte 324 cm Kleinste vogel: bijkolibrie (2 g) Brandgans Schouderveren Vleugeldekveren Duimvleugel Kleine armslagpennen

Nadere informatie

HFDST 6. HET WEER IN ONZE STREKEN

HFDST 6. HET WEER IN ONZE STREKEN HFDST 6. HET WEER IN ONZE STREKEN 54 II. Hoe kunnen we verklaren dat we in België vaak een wisselvallig weer hebben? Wat wordt bedoeld met wisselvallig weer? De verklaring: op ca. 50 NB hebben we een botsing

Nadere informatie

Hollandair Vliegcentrum Zwiep Jos Vermeulen Zwiepseweg 147 7241 PT Zwiep (Gld) www.hollandair.nl info@hollandair.nl 0573 251700

Hollandair Vliegcentrum Zwiep Jos Vermeulen Zwiepseweg 147 7241 PT Zwiep (Gld) www.hollandair.nl info@hollandair.nl 0573 251700 Parapente Handboek Copyright 2003 Hollandair Vliegcentrum Zwiep Dit materiaal mag vrijelijk gebruikt worden als één geheel. Het mag verspreid en gedrukt worden, mits alle 52 pagina s als een geheel verspreid

Nadere informatie

Wolken. Soorten en maten 84 Sluierwolken 85 Gelaagde wolken 86 Stapelwolken 88

Wolken. Soorten en maten 84 Sluierwolken 85 Gelaagde wolken 86 Stapelwolken 88 8 Wolken Soorten en maten 84 Sluierwolken 85 Gelaagde wolken 86 Stapelwolken 88 In de Gouden Eeuw maakte de schilderkunst Hollandse wolken wereldberoemd. Vooral vanwege hun typisch Hollandse luchten kregen

Nadere informatie

Kangoeroekrant: We zien ze vliegen!

Kangoeroekrant: We zien ze vliegen! Kangoeroekrant: We zien ze vliegen! Hallo, wij zijn de kangoeroes van het 5 de en 6 de leerjaar. Samen met juf Denley kozen wij het thema VLIEGTUIGEN! Al wat wij leerden kan je hierin terugvinden! Veel

Nadere informatie

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Opstellen van de functie 3. Grootst mogelijke afstand afleggen 5. Optimale vliegsnelheid 7

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Opstellen van de functie 3. Grootst mogelijke afstand afleggen 5. Optimale vliegsnelheid 7 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Opstellen van de functie 3 Grootst mogelijke afstand afleggen 5 Optimale vliegsnelheid 7 Zo snel mogelijk naar doel A 10 Verandering polaire door massa 12 Automatiseren

Nadere informatie

Materiaal: Kunnen Beschrijven over Scherm Stuwdruk; werking scherm Schermoppervlak Spanwijdte Aspect Ratio Behoud tips Controle tips Opbergtips

Materiaal: Kunnen Beschrijven over Scherm Stuwdruk; werking scherm Schermoppervlak Spanwijdte Aspect Ratio Behoud tips Controle tips Opbergtips Materiaal: Weten over Scherm Boven / onderdoek Cellen Celwanden Diagonaalribben / V-ribben Stamlijnen Vanglijnen Interconnection Holes Stabilisatiepanelen Inlaatopeningen Koorde Lijngroepen Risers Stuurlijnen

Nadere informatie

HANDLEIDING GEBRUIK DUO DISCUS TURBO (zonder motor)

HANDLEIDING GEBRUIK DUO DISCUS TURBO (zonder motor) HANDLEIDING GEBRUIK DUO DISCUS TURBO (zonder motor) Dit is een samenvatting van de belangrijkste punten m.b.t. algemeen gebruik (zonder motor) uit het vlieghandboek. Daar waar er afwijkingen zijn geldt

Nadere informatie

Heli Motoren afstellen. 2 naalds motor. Kleine naald afstellen. Pinch Test. WWW.Jupiter-Venlo.nl. Document titel: Helimotor afstellen

Heli Motoren afstellen. 2 naalds motor. Kleine naald afstellen. Pinch Test. WWW.Jupiter-Venlo.nl. Document titel: Helimotor afstellen Heli Motoren afstellen Het afstellen van een Heli Motor blijft enorm lastig omdat je niet echt aan de instellingen kunt draaien terwijl de rotorbladen draaien. Met dit document wil ik een paar generieke

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Meteorologie :

INHOUDSTAFEL. Meteorologie : INHOUDSTAFEL Meteorologie : 1-8 Aërodynamica algemeen : 8-15 Aërodynamica parapente : 15-17 Materiaal algemeen :. 17-18 Materiaal parapente : 18-23 Reglementering : 23-31 Vliegen theorie & praktijk : 31-37

Nadere informatie

Afdeling Modelvliegsport

Afdeling Modelvliegsport Bijlage 1- Examens vaste vleugel modellen (A-MOTOR, A-JET, A-ZWEEF) Inleiding Dit document kan op enkele plaatsen Engelstalige woorden bevatten, indien dit woorden zijn die in de modelvliegwereld zijn

Nadere informatie

Weersgerelateerde interferentie

Weersgerelateerde interferentie Weersgerelateerde interferentie Voor de zendamateur is het een geschenk uit de hemel: op een frequentie waar normaal niets of iets anders te horen is, is nu ineens het signaal van een zender uit België,

Nadere informatie

Willem Bravenboer Kits

Willem Bravenboer Kits pagina 1 van 41 Willem Bravenboer Kits Holiday 280 Constructie Benodigde gereedschappen: Scherp (nieuw) mes, schuurpapier 180-400, eventueel schuurblokje, papier schilderstape, punttangetje, kniptang,

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken Het Weer 1. Wolken Als je vaak naar buiten kijkt zie je soms wolken. Aan dan vraag jij je soms wel eens af wat er allemaal in een wolk zit. Nou ik zal eens uitleggen hoe een wolk in elkaar zit. Een wolk

Nadere informatie

HELIKOPTERS IN DE FLIGHTSIMULATOR ALGEMEEN

HELIKOPTERS IN DE FLIGHTSIMULATOR ALGEMEEN HELIKOPTERS IN DE FLIGHTSIMULATOR ALGEMEEN Het vliegen met een helikopter is leuker dan menigeen denkt. Toch vinden sommigen het saai, anderen vinden het moeilijk of hebben het gewoon nog nooit geprobeerd.

Nadere informatie

> Schatting van de verplaatsingssnelheid

> Schatting van de verplaatsingssnelheid >>> Context De Meteosat satelliet De Meteosat satellieten zijn geostationaire satellieten, dat wil zeggen dat de bewegingsrichting gelijk is aan die van de Aarde en de rotatieperiode dezelfde is als die

Nadere informatie

AFREGELEN VAN EEN CCPM HELICOPTER

AFREGELEN VAN EEN CCPM HELICOPTER AFREGELEN VAN EEN CCPM HELICOPTER Cyclic Collective Pitch Mixing, of CCPM afgekort, is een van de twee meest populaire methodes om de swash van een RC heli te bedienen. CCPM bestaat al een aantal jaren,

Nadere informatie

H4 weer totaal.notebook. December 13, 2013. dec 4 20:10. dec 12 10:50. dec 12 11:03. dec 15 15:01. Luchtdruk. Het Weer (hoofdstuk 4)

H4 weer totaal.notebook. December 13, 2013. dec 4 20:10. dec 12 10:50. dec 12 11:03. dec 15 15:01. Luchtdruk. Het Weer (hoofdstuk 4) Het Weer (hoofdstuk 4) Luchtdruk Om te begrijpen wat voor weer het is en ook wat voor weer er komt zijn een paar dingen belangrijk Luchtdruk windsnelheid en windrichting temperatuur luchtvochtigheid dec

Nadere informatie

Het berekenen van de componenten: Gebruik maken van sinus, cosinus, tangens en/of de stelling van Pythagoras. Zie: Rekenen met vectoren.

Het berekenen van de componenten: Gebruik maken van sinus, cosinus, tangens en/of de stelling van Pythagoras. Zie: Rekenen met vectoren. 3.1 + 3.2 Kracht is een vectorgrootheid Kracht is een vectorgrootheid 1 : een grootheid met een grootte én een richting. Bij het tekenen van een krachtpijl geldt: De pijl begint in het aangrijpingspunt

Nadere informatie

Cabrinha Design Contest. Kitesurfmagazine. X-tern. Reinhart Paelinck

Cabrinha Design Contest. Kitesurfmagazine. X-tern. Reinhart Paelinck Cst Kitesurfmagazine X-tern Reinhart Paelinck Inleiding Concept Bij het ontwerp voor deze Tube Kite heb ik me gebaseerd op een vogel die iedereen wel al eens op het strand zal hebben gezien, nl. de Stern.

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing leerdagboek

Gebruiksaanwijzing leerdagboek Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Vliegen met de Wrights Afdrukken pagina 2-13 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte

Nadere informatie

lend uit kunnen zien kunt maken met een tuinslang een regenboog zitten

lend uit kunnen zien kunt maken met een tuinslang een regenboog zitten Het weer GROEP 1-2 60 minuten 1, 43 en 54 De leerling: lend uit kunnen zien kunt maken met een tuinslang en de zon een regenboog zitten papier, een glas water & een zaklamp kleuren van de regenboog Pak

Nadere informatie

AFSTELLINGEN MACHINES GILLES

AFSTELLINGEN MACHINES GILLES Gescheiden werkgangen AFSTELLINGEN MACHINES GILLES Werkgang van het type "gescheiden" omvattende een ontbladeraar één of twee rotoren, een rooier-zwadlegger met 3 zonnen en een bunkerlader van 16 of 25

Nadere informatie

Kleine zwever. Onderdelenlijst: Deel Omschrijving Aantal Materiaal Afmetingen

Kleine zwever. Onderdelenlijst: Deel Omschrijving Aantal Materiaal Afmetingen 102.032 Kleine zwever Onderdelenlijst: Deel Omschrijving Aantal Materiaal Afmetingen 1 Cockpittussenstuk 1 Triplex 5 x 50 x 250 mm 2 Opbouwdrager 1 Grenen lat 5 x 10 x 500 mm 3 Zijwanden cockpit 2 Balsa

Nadere informatie

STAREN NAAR HET ZWERK. Over wolken en het weer voorspellen. Inhoud

STAREN NAAR HET ZWERK. Over wolken en het weer voorspellen. Inhoud Over wolken en het weer voorspellen Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen In deze lessenreeks leren de leerlingen in verschillende stappen het weer op de korte termijn te voorspellen. Eerst

Nadere informatie

BROEIKASEFFECT HET BROEIKASEFFECT: FEIT OF FICTIE? Lees de teksten en beantwoord de daarop volgende vragen.

BROEIKASEFFECT HET BROEIKASEFFECT: FEIT OF FICTIE? Lees de teksten en beantwoord de daarop volgende vragen. BROEIKASEFFECT Lees de teksten en beantwoord de daarop volgende vragen. HET BROEIKASEFFECT: FEIT OF FICTIE? Levende wezens hebben energie nodig om te overleven. De energie die het leven op aarde in stand

Nadere informatie

toelatingsexamen-geneeskunde.be

toelatingsexamen-geneeskunde.be Fysica juli 2009 Laatste update: 31/07/2009. Vragen gebaseerd op het ingangsexamen juli 2009. Vraag 1 Een landingsbaan is 500 lang. Een vliegtuig heeft de volledige lengte van de startbaan nodig om op

Nadere informatie

AERODYNAMICA. 1. Begrippen en definities

AERODYNAMICA. 1. Begrippen en definities AERODYNAMICA Aërodynamica is de wetenschap die zich bezig houd met de bestudering van stromingen van lucht en andere gassen. In de theoretische aërodynamica worden de wetten onderzocht die de stromingen

Nadere informatie

Woensdag 30 augustus, 9.30-12.30 uur

Woensdag 30 augustus, 9.30-12.30 uur EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1978 Woensdag 30 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE r Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

BEWEGING HAVO. Raaklijnmethode Hokjesmethode

BEWEGING HAVO. Raaklijnmethode Hokjesmethode BEWEGING HAVO Foton is een opgavenverzameling voor het nieuwe eindexamenprogramma natuurkunde. Foton is te downloaden via natuurkundeuitgelegd.nl/foton Uitwerkingen van alle opgaven staan op natuurkundeuitgelegd.nl/uitwerkingen

Nadere informatie

Leren voor de biologietoets. Groep 8 Hoofdstuk 5

Leren voor de biologietoets. Groep 8 Hoofdstuk 5 Leren voor de biologietoets Groep 8 Hoofdstuk 5 Weer of geen weer 1 Het weerbericht Het weer kan in Nederland elke dag anders zijn. Daarom luisteren en kijken wij vaak naar weerberichten op de radio en

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Arbeid en energie

Hoofdstuk 4: Arbeid en energie Hoofdstuk 4: Arbeid en energie 4.1 Energiebronnen Arbeid: W =............. Energie:............................................................................... Potentiële energie: E p =.............

Nadere informatie

TRANSPORT 3.5 Krachten

TRANSPORT 3.5 Krachten Schooljaar: 2015-2016 TRANSPORT 3.5 Krachten KLAS 2A 2B 2C 2D 2G Algemene Techniek Mnr. Baromeo 1. Transport & Krachten Op transportmiddelen kunnen de volgende krachten werken. 1) Aandrijvingskracht (de

Nadere informatie

Secundaire Scholen De Wedstrijd

Secundaire Scholen De Wedstrijd Secundaire Scholen De ruimte lijkt erg ver weg, maar dat is ze niet. Het Internationaal Ruimtestation ISS draait rond de Aarde op een hoogte van zo'n 400km. Wanneer hij niet naar het ISS moet vliegt de

Nadere informatie

WATER IN AL ZIJN VORMEN

WATER IN AL ZIJN VORMEN WATER IN AL ZIJN VORMEN Meteoz is een beetje sip vandaag. Buiten regent het pijpestelen! En hij wou net gaan fietsen in het bos Wanneer hij zijn vriendinnetje Nova ziet, vraagt hij zich plots af: Nova,

Nadere informatie

FVVF. Franse Vrije VluchtFederatie. Vragenlijst ter voorbereiding voor het. theoretisch examen Parapente of. Delta piloot

FVVF. Franse Vrije VluchtFederatie. Vragenlijst ter voorbereiding voor het. theoretisch examen Parapente of. Delta piloot FVVF Franse Vrije VluchtFederatie Vragenlijst ter voorbereiding voor het theoretisch examen Parapente of Delta piloot Franse vrije vluchtfederatie: 4 rue de Suisse-06000 Nice -tel 04.97.03.82.82 fax 04.97.03.82.83

Nadere informatie

Errata/addenda: Module 8 bij de tweede herziene druk (2008)

Errata/addenda: Module 8 bij de tweede herziene druk (2008) Errata/addenda: Module 8 bij de tweede herziene druk (2008) De onderstaande wijzigingen/toevoegingen zijn reeds verwerkt in de derde druk van deze module. Blz. 32: Vervanging tekst: paragraaf 1.8.4 Door

Nadere informatie

Inspectie Verkeer en Waterstaat

Inspectie Verkeer en Waterstaat Inspectie Verkeer en Waterstaat PPL voorbeeldexamen Meteorologie 1 Waarvan zijn zichtbare weersverschijnselen in de troposfeer voornamelijk het gevolg? A) Van subsidentie. B) Van luchtvervuiling. C) Van

Nadere informatie

Preventie rugklachten

Preventie rugklachten Preventie rugklachten Bijlage 3 Stretchoefeningen (11) Stretching voer je gedurende één à twee minuten uit tussen behandelingen in. Een rekkend gevoel in de spieren wijst op goede efficiëntie van de oefening.

Nadere informatie

Leden vertellen. Instellen vliegmodes Climaxx zwever bij Spektrum DX6 zender, firmwareversie 1.06

Leden vertellen. Instellen vliegmodes Climaxx zwever bij Spektrum DX6 zender, firmwareversie 1.06 ACK 2017 nr 2 Leden vertellen Publicaties van leden over allerlei facetten van de modelvliegsport Onderwerp Auteur Instellen vliegmodes Climaxx zwever bij Spektrum DX6 zender, firmwareversie 1.06 Pieter

Nadere informatie

Van de regen in de drup

Van de regen in de drup Doelen Kerndoel 43: De leerlingen leren hoe je weer en klimaat kunt beschrijven met behulp van temperatuur, neerslag en wind. De leerlingen leren de waterkringloop. Kerndoel 47: De leerlingen leren de

Nadere informatie

VLUCHTEVALUATIE Zaterdag 18 Mei 2013

VLUCHTEVALUATIE Zaterdag 18 Mei 2013 VLUCHTEVALUATIE Zaterdag 18 Mei 2013 In bovenstaande afbeelding is een overzicht weergegeven van de vluchten, (met ZIMOA ondersteunende afdelingen) en daarbij de route naar de locatie van de eerst aankomende

Nadere informatie

Samenvatting aardrijkskunde H9:

Samenvatting aardrijkskunde H9: Samenvatting aardrijkskunde H9: 1.Opbouw van de atmosfeer: opbouw atmosfeer of dampkring gebaseerd op temperatuursschommelingen. Hoogte atmosfeer Naam atmosfeerlaag Temp.-verloop verschijnsel 80-1000Km

Nadere informatie

Bliksems. Stefan Kowalczyk

Bliksems. Stefan Kowalczyk Stefan Kowalczyk De aarde als condensator De ionosfeer is één plaat van een erg grote condensator, terwijl de aarde de andere is. Hoe bliksem ontstaat heeft hier alles mee te maken. Recent zijn nieuwe

Nadere informatie

Helikopter vliegen. In flightsimulator Joop Mak

Helikopter vliegen. In flightsimulator Joop Mak Helikopter vliegen In flightsimulator 2013 Joop Mak Torsie De meeste vliegtuigen hebben, als er geen tegenwerkende krachten zijn zoals turbulentie (wervelingen) e.d., tijdens de vlucht door de stand van

Nadere informatie

Inspectie Verkeer en Waterstaat

Inspectie Verkeer en Waterstaat Inspectie Verkeer en Waterstaat Theorie examen JAR-FCL PPL voorbeeldexamen Flight Performance and Planning(A) 1 Bepaal de density altitude voor de volgende condities: Airport elevation Runway temperature

Nadere informatie

6 Vluchtoptimalisatie: MacCreadyring, Sollfahrtgeber en Final Glide Computer

6 Vluchtoptimalisatie: MacCreadyring, Sollfahrtgeber en Final Glide Computer 6 Vluchtoptimalisatie: MacCreadyring, Sollfahrtgeber en Final Glide Computer 6.1 De optimale snelheid om door daalwindgebieden te vliegen 6.1a De MacCreadyring Een vluchtoptimalisatie probleem waar iedere

Nadere informatie

Groep 13 CASE SSV DEEL 2 EE4. Bas Jan Renders Mathijs Tielens Jitse Meulenijzer Alexander Blockhuys Casper Antonio Jan Van Hemelen

Groep 13 CASE SSV DEEL 2 EE4. Bas Jan Renders Mathijs Tielens Jitse Meulenijzer Alexander Blockhuys Casper Antonio Jan Van Hemelen Groep 13 CASE SSV DEEL 2 EE4 Bas Jan Renders Mathijs Tielens Jitse Meulenijzer Alexander Blockhuys Casper Antonio Jan Van Hemelen 0 1. Bevindingen & nieuwe Sankeydiagrammen Als we onze wagen van de helling

Nadere informatie

X-29 Glider. Door: Maarten Jacobs. Hoe het idee is ontstaan? De theorie

X-29 Glider. Door: Maarten Jacobs. Hoe het idee is ontstaan? De theorie X-29 Glider Door: Maarten Jacobs Hoe het idee is ontstaan? Het idee om een zwever te ontwerpen en te maken is ontstaan toen ik op internet een beetje plaatjes aan het kijken was. Wel te verstaan de X-planes

Nadere informatie

BWV De EEM. Weerkunde voor CWO

BWV De EEM. Weerkunde voor CWO BWV De EEM Weerkunde voor CWO 1 Het weer op aarde gezien vanaf de maan 2 Doel I: exameneisen Een weerbericht kunnen interpreteren op basis van geraadpleegde bronnen. Het tijdig kunnen herkennen van voortekenen

Nadere informatie

Individuele vendelreeksen Vendelreeks voor leermeesters

Individuele vendelreeksen Vendelreeks voor leermeesters Individuele vendelreeksen Vendelreeks voor leermeesters Inleiding Dit is dan de opdracht voor onze Leermeesters en aangezien wij er gevormde elementen te doen hebben, sluit deze reeks in zich een samenvatting

Nadere informatie

Het werpmodel Mikkie. Het snijden van de onderdelen. Benodigde gereedschappen. Benodigde materialen. door Thedo André

Het werpmodel Mikkie. Het snijden van de onderdelen. Benodigde gereedschappen. Benodigde materialen. door Thedo André Het werpmodel Mikkie door Thedo André Voordat je met het bouwen begint moet je eerst goed de tekening bestuderen, zodat je begrijpt hoe het vliegtuig precies in elkaar zit. In onderstaande figuur zijn

Nadere informatie

Peer Brouwers, Het begin

Peer Brouwers,  Het begin Het begin Je gewicht is gelijk verdeeld. Aan de polsen komen de armen omhoog tot op schouderhoogte. Breng eerst je ellebogen naar je toe. Zak dan door je knieën en duw iets naar beneden. Gewicht op links

Nadere informatie

Stretch oefeningen. Stretch oefeningen. Kuit stretchen (uitrekken) Adductoren rekken. Aandachtspunten:

Stretch oefeningen. Stretch oefeningen. Kuit stretchen (uitrekken) Adductoren rekken. Aandachtspunten: Kuit stretchen (uitrekken) ) Voeten wijzen voorwaarts ) Achterste been volledig gestrekt (hiel van achterste been op de grond houden. ) Lichaam (romp) recht houden en licht voorwaarts & & Opm. : Deze oefening

Nadere informatie

Frederik.Vermeulen@kotnet.org

Frederik.Vermeulen@kotnet.org Frederik.Vermeulen@kotnet.org Wat is trim? Trim is het afstellen van een boot zodanig dat optimale aëro- en hydrodynamische krachten worden opgewekt. 1 Loef-lijtrim Wat? Het afstellen van de koersstabiliteit

Nadere informatie

Fronten en depressies

Fronten en depressies Fronten en depressies Aarnout van Delden http://www.phys.uu.nl/~nvdelden/ Inhoud Wat is een front? Wat is een depressie? Wat is frontogenese? Thermische wind balans Hoe ontstaat een depressie uit een front?

Nadere informatie

FS Holland. Made by P.E. van Dusschoten

FS Holland. Made by P.E. van Dusschoten Made by P.E. van Dusschoten Made by P.E. van Dusschoten VFR route Zwitserland Leg 1. Bern Interlaken Leg 2. Interlaken Meiringen Leg 3. Meiringen Alpnach Leg 4. Alpnach Buochs Leg 5. Buochs Emmen Leg 6.

Nadere informatie

inhoudsopgave voorwoord Blz. 2 inleiding Blz. 3 hoofdstukken Blz. 4 nawoord Blz. 11 bibliografie Blz. 12

inhoudsopgave voorwoord Blz. 2 inleiding Blz. 3 hoofdstukken Blz. 4 nawoord Blz. 11 bibliografie Blz. 12 Het weer Ruben 6B inhoudsopgave voorwoord Blz. 2 inleiding Blz. 3 hoofdstukken Blz. 4 Temperatuur blz. 4 De seizoenen blz. 5 Wind + windkracht blz. 6 Wolken blz. 7 Neerslag blz. 9 nawoord Blz. 11 bibliografie

Nadere informatie

Montagehandleiding Knikarmschermen Onlinezonneschermen.nl

Montagehandleiding Knikarmschermen Onlinezonneschermen.nl Montagehandleiding Knikarmschermen Onlinezonneschermen.nl Controleer de montagehoogte Controleer of u voldoende montagehoogte op uw gevel heeft om het scherm te plaatsen Boven de muursteun (montage steun)

Nadere informatie

PLAATSINGSINSTRUCTIES DUOFUSE POORTJE

PLAATSINGSINSTRUCTIES DUOFUSE POORTJE 6/2013 NL PLAATSINGSINSTRUCTIES DUOFUSE POORTJE Aangezien het Duofuse houtcomposiet poortje duurzamer is dan een houten poortje, is een correcte plaatsing noodzakelijk om jarenlang te kunnen genieten.

Nadere informatie

DRIFT. Goede landbouwpraktijken voor een betere waterkwaliteit. Drift verminderen

DRIFT. Goede landbouwpraktijken voor een betere waterkwaliteit. Drift verminderen DRIFT Goede landbouwpraktijken voor een betere waterkwaliteit Drift verminderen U KUNT HELPEN OM HET OPPERVLAKTEWATER TE BESCHERMEN. DE DOELSTELLINGEN VAN TOPPS TOPPS heeft als doel om vervuiling van het

Nadere informatie

Tentamen Inleiding Atmosfeer 11 mei 2017 TENTAMEN INLEIDING ATMOSFEER. 11 mei 2017, 13:30-16:30 uur

Tentamen Inleiding Atmosfeer 11 mei 2017 TENTAMEN INLEIDING ATMOSFEER. 11 mei 2017, 13:30-16:30 uur TENTAMEN INLEIDING ATMOSFEER 11 mei 2017, 13:30-16:30 uur E E R S T D I T L E Z E N!! 1. Vermeld duidelijk je NAAM en REGISTRATIENUMMER in de linkerbovenhoek van elk in te leveren foliovel (de foliovellen

Nadere informatie