Handboek Geïntegreerde criminaliteitspreventie in ziekenhuizen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handboek Geïntegreerde criminaliteitspreventie in ziekenhuizen"

Transcriptie

1 uw politie altijd nabij Politiezone Gent Maatschappelijke cel Preventiecel Dienst Lokale Preventie en Veiligheid Vast Secretariaat voor Preventiebeleid Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken Handboek Geïntegreerde criminaliteitspreventie in ziekenhuizen Streven naar een efficiënt preventiebeleid in het kader van klantgerichte zorgverlening

2 V.U.: Frank Beke Auteur: Veerle Dejonghe, Preventiecel Politiezone Gent Gent, april

3 Deze publicatie werd mogelijk gemaakt met de steun van het Vast Sekretariaat voor Preventiebeleid - Algemene Directie Veiligheids- en Preventiebeleid FOD. 3

4 INLEIDING... 8 HOOFDSTUK 1 HET FENOMEEN ZIEKENHUISCRIMINALITEIT NADER TOEGELICHT BEGRIPSOMSCHRIJVING VORMEN VAN VEELVOORKOMENDE CRIMINALITEIT IN ZIEKENHUIZEN Diefstal Vandalisme Agressie en geweld Het oneigenlijk gebruik van ziekenhuisgoederen PROFIEL VAN DE SLACHTOFFERS PROFIEL VAN DE DADERS OORZAKEN VAN ZIEKENHUISCRIMINALITEIT HOOFDSTUK 2 INVOEREN VAN EEN EFFICIËNT PREVENTIEBELEID IN EEN ZIEKENHUIS ALGEMEEN BELEID HET PREVENTIEWIEL De vier hoofdaspecten van het preventiewiel Vragenlijst Preventiewiel HOOFDSTUK 3 EEN GECOÖRDINEERD BEVEILIGINGSBELEID ALS ONDERDEEL VAN HET PREVENTIEBELEID RISICOANALYSE Begripsomschrijving Kleurmethode BEVEILIGINGSONDERZOEK Personeelsenquête Procedure Begeleidende tekst Vragenlijst Registratie van incidenten De dubbele betekenis van de registratie van incidenten Invoeren van een registratieprocedure Vorm en inhoud van het registratieformulier Verwerking van de gegevens Het medisch geheim en de aangifte van misdrijven BEVEILIGINGSPLAN EVALUATIE EN BIJSTURING HOOFDSTUK 4 TECHNOPREVENTIEVE MAATREGELEN TER VOORKOMING VAN ZIEKENHUISCRIMINALITEIT ATTITUDEVORMING STRUCTURELE MAATREGELEN Organisatorische maatregelen Begripsomschrijving Merken en fotograferen van waardevolle voorwerpen Sleutelbeheer Doktersbriefjes en -stempels Bewegwijzering Herkenbaarheid van de medewerkers Huishoudelijk reglement Versterken van de informele sociale controle Waardeberging Toegangscontrole Bijkomende organisatorische maatregelen Fysische en bouwkundige maatregelen

5 Deuren Ramen Lichtkoepels Keldergaten Verankering van elektronische apparaten Berging van goederen Compartimentering Plaatsen van sensoren Beveiligen van rolstoelen Elektronische maatregelen Alarmsystemen Camerabewaking of CCTV Meldingsmaatregelen HOOFDSTUK 5 VEILIGE PARKEERTERREINEN UITBOUWEN VAN EEN EFFICIËNT PARKEERBELEID Parkeerproblemen: verschillende probleemtypen Capaciteitproblemen Niet-capaciteitsproblemen Welke maatregelen kunnen genomen worden om parkeerproblemen op te lossen? Beeldvorming Parkeermaatregelen Concrete probleemstelling: Zijn organisaties als ziekenhuizen gemachtigd om wielklemmen te plaatsen bij foutief geparkeerde voertuigen? BEVEILIGINGSMAATREGELEN HOOFDSTUK 6 FIETSDIEFSTAL TIPS VOOR EEN DIEFSTALVEILIGE FIETSPARKEERVOORZIENING Aan te raden fietsparkeersysteem: een aanbindsysteem Gebruiksvriendelijkheid Antidiefstalbeveiliging Overkapping Sociale controle Duurzaamheid Bord met preventietips voor de gebruikers ANDERE ACTIES TER PREVENTIE VAN FIETSDIEFSTALLEN Fietsgraveeractie Wedstrijd HOOFDSTUK 7 AGRESSIE INLEIDING BEGRIPSOMSCHRIJVING POLITIONEEL OPTREDEN BIJ AGRESSIE PROCEDURES IN GEVAL VAN SLACHTOFFERSCHAP Strafrechterlijke Procedure Burgerlijke partijstelling OMGAAN MET AGRESSIE BINNEN HET ZIEKENHUIS De rechten en plichten van ziekenhuismedewerkers in geval van agressie Is het wettelijk toegelaten om tussen te komen bij een geval van agressie? Burgerarrest Hoe reageren op agressieve personen? De eigen houding De aanpak van frustratieagressie Hoe reageren op de aanwezigheid van wapens? Organiseren van trainingen HOOFDSTUK 8 BEWAKING HOOFDSTUK 9 WERKNEMERSCRIMINALITEIT

6 9.1 BEGRIPSOMSCHRIJVING Definitie Kenmerken Voorbeelden van werknemerscriminaliteit Signalen van werknemerscriminaliteit DE OORZAKEN VAN WERKNEMERSCRIMINALITEIT DE AANPAK VAN WERKNEMERSCRIMINALITEIT Preventiemogelijkheden Repressief optreden Straf(proces)recht Interne private conflictbeslechting...92 BIJLAGE I: VRAGENLIJST PREVENTIEWIEL BIJLAGE II: PERSONEELSENQUÊTE BIJLAGE III: REGISTRATIEFORMULIER BIJLAGE IV: JURIDISCHE WEGWIJZER VOOR SLACHTOFFERS VAN MISDRIJVEN INLEIDING VAN KLACHT TOT VONNIS Klacht indienen of aangifte doen Bij de politie Rechtstreeks bij de Procureur des Konings * Het proces-verbaal Het onderzoek kan op verschillende manieren worden afgesloten: Door middel van sepot Door buitengerechtelijke afhandeling van de zaak Door vervolging Door een vordering tot onderzoek INZAGE IN HET DOSSIER Opsporingsonderzoek* Wanneer? Hoe? Gerechtelijk onderzoek* Wanneer? Hoe? ENKELE ONDERZOEKSDADEN Autopsie* Onderzoek aan het lichaam HOE BEKOM IK SCHADEVERGOEDING? De dader vergoedt vrijwillig de schade Via de verzekering Langs gerechtelijke weg Uw klacht werd geseponeerd De verdachte wordt vervolgd Ik heb een vonnis. Wat nu? Schadefonds voor slachtoffers van opzettelijke gewelddaden Het gemeenschappelijk motorwaarborgfonds RECHTSHULP Bureau voor consultatie en verdediging (het pro-deo bureau) Justitiehuis Slachtofferonthaal bij het parket Huurdersbond Jongerenadviescentrum (JAC) Kinderrechtswinkel SCHEMATISCHE VOORSTELLING VAN DE STRAFRECHTSPLEGING WOORDENLIJST

7 BIBLIOGRAFIE

8 Inleiding Criminaliteit oefent een grote druk uit op de samenleving. Ook ziekenhuizen blijven er door hun open organisatiestructuur zeker niet van gespaard. Ze worden dagelijks geconfronteerd met allerhande vormen van criminaliteit. Daarom heerst er in de meeste ziekenhuizen een algemeen onveiligheidsgevoel, in het bijzonder bij het personeel. Een ziekenhuis is vooral een plaats waar mensen naartoe komen om te herstellen van hun ziekte. Het is een plaats waar iedereen zich veilig moet voelen. Om een veilige en rustige omgeving voor de patiënten, het personeel en de bezoekers te creëren, vereist kwalitatieve en klantgerichte zorgverlening een veiligheidscomponent. De veiligheid in het ziekenhuis is daarbij niet alleen een zaak van de directie maar vooral ook van iedere ziekenhuismedewerker, van hoofdarts tot onderhoudspersoneel. Om op een geïntegreerde wijze de onveiligheidsgevoelens en de risico s of kwetsbare elementen, eigen aan de ziekenhuizen te verminderen, is het noodzakelijk om na te denken over de invoering van een efficiënt preventiebeleid. Het boek is een handleiding voor alle verantwoordelijken, die beslissingen moeten nemen op het vlak van ziekenhuisveiligheid en een preventiebeleid moeten uitbouwen. Er wordt vooreerst een beeld geschetst van de problematiek. Daarnaast wordt op een eenvoudige manier beschreven hoe het ziekenhuis een efficiënt preventie- en beveiligingsbeleid kan invoeren. De waarde van het handboek zit vooral in de richtlijnen, mogelijke technieken en maatregelen, die worden aangereikt om de beveiliging in ziekenhuizen op een hoger niveau te brengen om zo de ziekenhuiscriminaliteit beter het hoofd te kunnen bieden. Wij hopen dat mede op basis van dit handboek de ziekenhuizen de noodzaak tot het ontwikkelen van een adequaat preventiebeleid inzien en met de beschikbare middelen meer effectieve maatregelen treffen. Het eerste hoofdstuk geeft een duidelijk en overzichtelijk beeld weer van het fenomeen ziekenhuiscriminaliteit. Dit hoofdstuk blijft vrij beschrijvend en theoretisch, maar een zekere basiskennis is noodzakelijk om het fenomeen te kunnen bestrijden. Zo worden er de oorzaken, de daders, de slachtoffers en de meest voorkomende vormen van deze criminaliteit nader toegelicht. Het tweede hoofdstuk behandelt de invoering van een effectief preventiebeleid in het ziekenhuis. Ieder ziekenhuis is anders daarom is het aangewezen per ziekenhuis een preventiebeleid op maat in te voeren. Aan de hand van het preventiewiel worden de verschillende stappen aangetoond die daartoe moeten worden doorlopen. Een gecoördineerd beveiligingsbeleid als onderdeel van het preventiebeleid is het onderwerp van het derde hoofstuk. Om te komen tot een gecoördineerd beveiligingsbeleid is het vooreerst van fundamenteel belang om de potentiële en actuele problemen in kaart te brengen aan de hand van een risicoanalyse. Daarnaast kan een beveiligingsonderzoek worden gevoerd met behulp van een personeelsenquête en een analyse van de registratie van de incidenten. 8

9 In het vierde hoofdstuk wordt een zo volledig mogelijk overzicht gegeven van alle technopreventieve maatregelen die genomen kunnen worden ter voorkoming van ziekenhuiscriminaliteit. De groep van maatregelen heeft enerzijds betrekking op het ontwikkelen van een veiligheidsattitude bij de ziekenhuismedewerkers, de patiënten en de bezoekers. Anderzijds worden structurele maatregelen voorgesteld volgens de OFEMtheorie. Hoofdstuk vijf handelt over veilige parkeerterreinen. De veiligheidsproblematiek op de parkeerterreinen van de ziekenhuizen is geen specifieke vorm van ziekenhuiscriminaliteit maar is er onrechtstreeks mee verbonden. Parkeerproblemen brengen vrijwel altijd overlast mee en uit slachtofferbevragingen blijkt dat ziekenhuismedewerkers de parking dikwijls als een onveilige plaats ervaren. Er wordt een antwoord geformuleerd op de vragen: Hoe een efficiënt parkeerbeleid uitbouwen en welke concrete beveiligingsmaatregelen kunnen worden genomen? Zijn organisaties als ziekenhuizen gemachtigd om wielklemmen te plaatsen bij foutief geparkeerde voertuigen? Fietsdiefstal in de omgeving van ziekenhuizen is helaas een veel voorkomend feit. Omdat het ontbreken van degelijke, diefstalveilige fietsparkeervoorzieningen en de nonchalance van de eigenaars van de fietsen de kans op fietsdiefstallen enorm vergroten, geven wij hieromtrent in hoofdstuk zes een aantal tips. Ziekenhuismedewerkers worden veel geconfronteerd met, voornamelijk, verbale agressie. Om de arbeidstevredenheid van de medewerkers te bevorderen is het belangrijk ook deze problematiek grondig door te lichten en aan te pakken. Hoofdstuk zeven biedt daarom een duidelijke kijk op de volgende onderwerpen: Hoe omgaan met agressie binnen het ziekenhuis? Wat zijn de rechten en plichten van ziekenhuismedewerkers in geval van agressie? Hoe reageren op agressieve personen? In hoofstuk acht worden de spelregels bondig beschreven die het ziekenhuis in acht moet nemen indien er beroep wordt gedaan op bewakingsagenten om, vb. de veiligheid op de parkings te garanderen of om in te staan voor het goede verloop van de toegangsprocedures. Werknemerscriminaliteit is een onderschatte vorm van criminaliteit, waarbij het ziekenhuis veel schade oploopt. In het laatste hoofdstuk leek het ons dan ook aangewezen iets dieper in te gaan op de aanpak van criminaliteit gepleegd door werknemers. In dit hoofstuk worden de kenmerken, signalen en oorzaken van deze criminaliteitsvorm beschreven. Tevens wordt besproken hoe ziekenhuizen werknemerscriminaliteit preventief en repressief kunnen aanpakken. 9

10 Hoofdstuk 1 Het fenomeen ziekenhuiscriminaliteit nader toegelicht 1.1 Begripsomschrijving Ziekenhuiscriminaliteit is een alomvattend begrip. Het slaat op alle vormen van criminaliteit die zich op het domein of binnen de morele verantwoordelijkheid van het ziekenhuis bevinden. 1 Het begrip heeft geen juridische betekenis maar enkel een territoriale betekenis en is uit de praktijk gegroeid. 1.2 Vormen van veelvoorkomende criminaliteit in ziekenhuizen In de praktijk worden Belgische ziekenhuizen vooral geconfronteerd met kleine criminaliteit. Toch kan in uitzonderlijke gevallen zware criminaliteit voorkomen. We vermelden drie gevallen: Het kan gebeuren dat een ruzie uit het milieu van de opgenomen patiënt binnen de ziekenhuismuren verder wordt uitgevochten. Het kan gaan om ernstig fysiek geweld en zelfs doodslag. Vooral het personeel van de dienst spoedgevallen kan hierbij in de brokken delen. Een tweede geval is de drugsproblematiek en de eventuele agressie die hiermee gepaard kan gaan. Vooreerst zijn in een ziekenhuis tal van verdovende en kalmerende middelen aanwezig die een grote aantrekkingskracht uitoefenen op verslaafden en waarvoor ze tot veel in staat zijn om ze in hun bezit te krijgen. Daarnaast is er de agressie die voortvloeit uit de afkickproblematiek. Ten derde is er de agressie die verbonden is met het ziektebeeld van sommige psychiatrische patiënten. De veel voorkomende criminaliteitsvormen kunnen we in vier groepen onderverdelen: Diefstal Vandalisme Agressie en geweld Oneigenlijk gebruik van ziekenhuiseigendommen Diefstal Ieder ziekenhuis wordt regelmatig geconfronteerd met diefstal. 2 Door de directe waarde en de het niet-persoonsgebonden karakter is vooral geld het voorwerp van diefstal. Handtassen worden meegenomen en ergens anders in of rond het gebouw achtergelaten. Portefeuilles worden dikwijls teruggevonden in de toiletten nadat het geld er is uitgehaald. Ook allerlei andere zaken, zoals juwelen, worden gestolen. Buiten de muren is 1 J. DEKLERCK, Ziekenhuiscriminaliteit: een integrale en positieve aanpak. In: Handboek Criminaliteitspreventie, Diegem, 1995, p Elektronische kopie, URL: 10

11 diefstal van fietsen en uit auto s een regelmatig terugkerend probleem. De kans op diefstal hangt nauw samen met de graad van anonimiteit in en rond het ziekenhuis, het aantal bezoekers en patiënten en hun verloop, en de invloed van de omgeving. De slachtoffers van diefstal zijn hoofdzakelijk de patiënten en de ziekenhuismedewerkers, bezoekers in veel mindere mate. Patiënten worden het meest bestolen in hun kamer. Personeelsleden vooral in de vestiaires of kleedkamers, waar goederen vaak onbewaakt en onbeveiligd worden achtergelaten. Nochtans gebeurt het ook op andere plaatsen: gangen, kleedkamers, koffieruimtes, cafetaria en dokterskabinetten. Het gaat altijd om plaatsen waar men spullen makkelijk eventjes onbewaakt achterlaat. Daarnaast is het ziekenhuis als organisatie ook vaak het slachtoffer van diefstal. Er zijn in een ziekenhuis zeer veel goederen die ten dienste staan van een ruimer publiek. Het is onmogelijk om alles in de gaten te houden. Zeer uiteenlopende ziekenhuiseigendommen worden gestolen. Het kan gaan om geld uit automaten, linnen, leeggoed, zeep, melk, boter, bestek, wc-papier, spiegels, planten, kerstversiering, revalidatiemateriaal, medicatie,... alles wat bruikbaar, draagbaar of makkelijk te verstoppen is, komt in aanmerking om het doelwit van dieven te zijn. 3 De daders van diefstal moeten we eerst en vooral onder de bezoekers en het personeel zoeken. Vermits ze vooral bezig zijn met hun ziekte komen patiënten bijna nooit naar voren als dader. Een uitzondering hierop is de diefstal van medicatie door opgenomen verslaafden. Daarnaast kiezen soms ook buitenstaanders ziekenhuizen als hun actieterrein. Ze hebben geen andere band met het ziekenhuis dan dat dit hun werkterrein is. Het gaat om een kleine groep die nochtans een zeer nefaste invloed kan hebben. Binnen de categorie diefstal hebben we ook de problematiek van de diefstal van doktersbriefjes en -stempel. Dit heeft vooral te maken met de drugsproblematiek, i.c. de verslaving aan verdovende of kalmerende middelen. Hiermee is veel geld gemoeid, en de diefstallen gebeuren vooral door verslaafden enerzijds en (semi-)professionelen anderzijds. De doktersbriefjes en -stempels worden vooral gestolen uit consultatieruimtes van dokters, die zelfstandig in het ziekenhuis functioneren Vandalisme Vandalisme is het met opzet beschadigen van goederen die tot iemand anders of tot de gemeenschap behoren. Deze vorm van ziekenhuiscriminaliteit is veel zichtbaarder dan diefstal maar vormt een veel kleiner probleem. Beschadigingen en graffiti springen in het oog van de bezoekers, de patiënten en de personeelsleden en kan een negatieve beeldvorming betekenen voor het ziekenhuis. Het verwijderen of herstellen is meestal niet eenvoudig en neemt veel tijd in beslag. 3 J. DEKLERCK, Ziekenhuiscriminaliteit: een integrale en positieve aanpak. In: Handboek Criminaliteitspreventie, Diegem, 1995, p

12 Alles kan doelwit worden van vandalisme. Toch zijn bepaalde plaatsen veel kwetsbaarder dan andere. In het ziekenhuis krijgen vooral de liften het zwaar te verduren. Toiletten worden met opzet vervuild en besmeurd. Ook signalisatieletters en pictogrammen zijn gemakkelijke doelwitten. 4 Daarnaast kan zowat alles in het ziekenhuis beschadigd worden: het meubilair, de automaten, de brandblussers. Buitensmuurs is de beschadiging van auto s, fietsen en de beplanting het meest voor de hand liggend. Daderschap bij vandalisme hangt nauw samen met de houding van niet-betrokkenheid of onachtzaamheid in het algemeen, of een tekort aan respect voor gemeenschappelijke eigendommen. De anonimiteit van de ziekenhuisomgeving verhoogt de kans op opzettelijke beschadigingen Agressie en geweld 5 De notie agressie en geweld beslaat een ruim spectrum aan daden. Het kan gaan van verbaal geweld, schelden of verwijten, fysieke bedreiging tot daadwerkelijk fysiek geweld al dan niet met wapens. Concreet hebben ziekenhuizen vooral te kampen met verbale agressie en licht-fysiek geweld. Daders kunnen gezocht worden bij patiënten, bezoekers en buitenstaanders. De meeste problemen blijken zich te situeren in de eerstehulpafdelingen en psychiatrische afdelingen. Het gaat meestal om opnames van agressieve patiënten of van patiënten in agressief gezelschap. Soms komt agressie ook voor bij bezoekers. Zo kan het weigeren van de bezoek na het sluitingsuur ook aanleiding geven tot verbale agressie. Een aparte categorie zijn de diverse vormen van seksueel geweld. Het gaat hier vooral om ongewenste intimiteiten, bijvoorbeeld tussen personeelsleden onderling of tussen een personeelslid en een patiënt of een bezoeker. Daarnaast kiezen buitenstaanders soms de ziekenhuizen als doelwit voor bepaalde vormen van seksuele agressie (vb. exhibitionisme) of wordt de onmiddellijke ziekenhuisomgeving door de medewerkers in avond- of nachtdienst vaak als bedreigend ervaren, ook als er nog nooit noemenswaardige problemen geweest zijn Het oneigenlijk gebruik van ziekenhuisgoederen Goederen in en om het ziekenhuis kunnen worden gebruikt voor doelen waarvoor ze niet bedoeld zijn. Ze worden echter niet gestolen of ontvreemd. Meestal gaat het om gebruik voor persoonlijke doeleinden van burotica, vb. kopieermachines en telefoontoestellen, of het versturen van persoonlijke briefwisseling. 4 Elektronische kopie, URL://www.medietheek.thinkquest.nl 5 Elektronische kopie, URL: 6 J. DEKLERCK, Ziekenhuiscriminaliteit: een integrale en positieve aanpak. In: Handboek Criminaliteitspreventie, Diegem, 1995, p

13 Bij vele instellingen houdt men hier een zekere vorm van tolerantie aan. Men laat het oogluikend toe, zolang het maar binnen de grenzen blijft. Deze grenzen worden bepaald door de intentionaliteit en de systematiek waarmee iemand handelt. Toch is het moeilijk te controleren en een doorgedreven controle kan het sociale klimaat ernstig verstoren. Deze vormen van criminaliteit komen het meest voor in ziekenhuizen. Het zijn deze vormen waar iedereen dader of slachtoffer kan van zijn. Het zijn ook deze criminaliteitsvormen die met relatief weinig extra middelen kunnen bestreden worden, en waarbij het voeren van een intern preventiebeleid heel wat vruchten kan opleveren Profiel van de slachtoffers Het is zeer moeilijk om een éénduidig slachtofferprofiel op te stellen: iedereen die het ziekenhuis betreedt, zowel personeelsleden, als patiënten of bezoekers, kan het slachtoffer worden van één of ander criminaliteitsvorm. Ieders portefeuille of fiets kan worden gestolen. Waar of wanneer is onvoorspelbaar. Het kan overal en altijd gebeuren. Toch zijn bepaalde groepen meer kwetsbaar dan andere. Enerzijds zijn de patiënten de grootste slachtoffergroep van diefstallen. Zij komen naar het ziekenhuis om geholpen te worden en nemen vanuit deze gemoedsgesteldheid onvoldoende voorzorgen voor de veiligheid van hun goederen. Anderzijds zijn vooral het verplegend personeel van de spoedafdeling en de onthaalmedewerkers het slachtoffer van agressie. 1.4 Profiel van de daders De dadergroep is zeer ruim en kunnen we in vier groepen onderverdelen. Ieder van ons kan wel eens als dader betrokken zijn bij vormen van kleine criminaliteit als de omstandigheden dat in de hand werken. De verleiding kan bijvoorbeeld zeer groot zijn om naamloos rondslingerend geld in de gang mee te nemen. Of iemand die het gevoel heeft dat hij te hard moet werken en te weinig betaald wordt, zal vlugger de neiging hebben om zich extralegale voordelen te verschaffen (vb. het meenemen van thuis bruikbaar klein materiaal, telefoneren en kopiëren op het werk). Deze eerste groep van daders hangt nauw samen met erg drempelverlagende omstandigheden. De tweede groep van daders zijn de gelegenheidsdieven. Gelegenheidsdieven schrikken niet terug van een criminele daad als de gelegenheid zich voordoet, zonder er echt naar op zoek te gaan. Denk bijvoorbeeld aan iemand die per toeval een kamer binnenstapt, waar niemand aanwezig is en er een polshorloge meeneemt. Een verdere stap is wanneer iemand meer systematisch te werk gaat. De systematische gelegenheidsdief zoekt doelbewust gelegenheden op waar iets te stelen valt. Hij houdt kamers en vestiaires in de gaten en slaat zijn slag wanneer die even verlaten zijn. Ten slotte hebben we te maken met personen die erg professioneel te werk gaan. Ze gaan goed voorbereid, systematisch en heel doelgericht te werk en hebben meestal goed voor ogen wat ze buit willen maken. Tot deze groep van daders behoren diegenen die zich als werkmannen verkleden om medische apparatuur of computers te bemachtigen. 8 7 J. DEKLERCK, Ziekenhuiscriminaliteit: een integrale en positieve aanpak. In: Handboek Criminaliteitspreventie, Diegem, 1995, p J. DEKLERCK, Ziekenhuiscriminaliteit: een integrale en positieve aanpak. In: Handboek Criminaliteitspreventie, Diegem, 1995, p

14 Vermits het onmogelijk is om een eenduidig daderprofiel op te stellen, kunnen we stellen dat elke persoon die de instelling betreedt, kan worden gezien als een potentiële dader van misdrijven: patiënten, bezoekers, 9 ziekenhuismedewerkers, leveranciers,.... Omtrent het daderprofiel bestaan tal van misvattingen. Vaak denkt men dat patiënten en bezoekers verantwoordelijk zijn voor de meeste ziekenhuiscriminaliteit. Dit klopt voor sommige criminaliteitsvormen (vb. vandalisme), doch uit onderzoek blijkt dat het personeel verantwoordelijk is voor het merendeel van de criminaliteit gepleegd in ziekenhuizen Oorzaken van ziekenhuiscriminaliteit Het is niet gemakkelijk om een precieze oorzaak aan te geven voor het plegen van ziekenhuiscriminaliteit. Over het algemeen wordt aangenomen dat de criminaliteit in ziekenhuizen, zoals in alle openbare instellingen, beïnvloed worden door de algemene criminaliteitstendensen. Het criminaliteitsbeeld in verzorgingsinstellingen vormt met andere woorden een afspiegeling van het criminaliteitsbeeld binnen de maatschappij. Toch neemt men aan dat er een aantal factoren zijn, specifiek voor ziekenhuizen, die het criminaliteitsrisico beïnvloeden. 11 De meeste ziekenhuizen zijn zeer groot en hebben een open structuur te wijten aan de grote en steeds wisselende bezoekersstromen. Elke persoon kan op om het even welk ogenblik binnen en buiten lopen zonder dat hem naar de intenties van z n bezoek gevraagd wordt. Dit komt onder andere door het feit dat het personeel veelal in een ploegensysteem tewerkgesteld is, wat de anonimiteit van de instelling verhoogt er ervoor zorgt dat bezoekers steeds minder worden geconfronteerd met een of andere vorm van sociale controle. Naast de open structuur van de instelling speelt ook de kwetsbaarheid van het slachtoffer een rol bij het tot stand komen van criminaliteit in het ziekenhuis. Patiënten komen naar het ziekenhuis om geholpen te worden en zijn vooral met hun ziekte bezig zodat ze onvoldoende oog hebben voor de veiligheid van hun goederen. Ten derde vormt de aard van het ziekenhuis een oorzaak van het plegen van criminaliteit. Het spreekt voor zich dat een klein plattelandsziekenhuis gemakkelijker te beveiligen is dan een grootstedelijk ziekenhuis. Immers: hoe groter het ziekenhuis, hoe groter de anonimiteit. Ook de bouwkundige situatie kan per instelling sterk verschillen, wat eveneens implicaties heeft voor de omvang van de criminaliteit. Zo is een ziekenhuis met veel in- en uitgangen moeilijk te controleren. 9 Elektronische kopie, URL:http://www.veilig.nl 10 J. CLAEYS, Ziekenhuiscriminaliteit en de geïntegreerde preventie ervan. Universiteit Gent, academiejaar , p J. CLAEYS, Ziekenhuiscriminaliteit en de geïntegreerde preventie ervan. Universiteit Gent, academiejaar , p

15 Ten slotte kan men stellen dat de ligging van het ziekenhuis een rol speelt. Zo blijkt uit onderzoek dat ziekenhuizen die in het stadscentrum gelegen zijn meer met criminaliteit geconfronteerd worden dan instellingen aan de stadsrand J. CLAEYS, Ziekenhuiscriminaliteit en de geïntegreerde preventie ervan. Universiteit Gent, academiejaar , p

16 Hoofdstuk 2 Invoeren van een efficiënt preventiebeleid in een ziekenhuis In de meeste ziekenhuizen is er weinig of geen sprake van een systematisch preventiebeleid: criminele feiten worden niet, onvoldoende of onnauwkeurig geregistreerd; er worden geen, onvoldoende of willekeurige preventiemaatregelen getroffen; meestal worden er geen preventiebudgetten voorzien; er worden geen voltijdse securitymanagers aangenomen; preventie komt niet of nauwelijks ter sprake op bestuursvergaderingen; er is een gebrek aan samenwerking met de plaatselijke politiediensten. 13 We definiëren criminaliteitspreventie in ziekenhuizen als het geheel van houdingen en gedragingen, die samen de objectieve criminaliteit doen dalen en het subjectieve veiligheidsgevoel doen stijgen, zodat de persoonlijke levenskwaliteit verhoogt en de criminaliteit in de ziekenhuisomgeving minder kans krijgt. 14 Deze houdingen en gedragingen moeten vorm krijgen door de invoering van een preventiebeleid. Een integraal preventiebeleid integreert onder meer het basisklimaat van de instelling, en verbindt de kwaliteit van het leefklimaat binnen het ziekenhuis met mogelijke problemen op het vlak van kleine criminaliteit. Preventie heeft alles te maken met een gezonde leefsfeer, en kan niet los worden gezien van de totale kwaliteit van de instelling. Het is belangrijk dat de medewerkers daadwerkelijk zien dat het management bezorgd is en investeert, niet noodzakelijk in termen van geld, in een veilige werkomgeving. Waarom kiezen voor preventie om de criminaliteit in het ziekenhuis aan te pakken? Preventie wil de oorzaken weg, en wil niet alleen de straf van de dader! Preventie houdt rekening met de periode vóór het misdrijf. Preventie gaat uit van een veelheid aan actoren, rekent op de medewerking van alle ziekenhuismedewerkers bij de aanpak van de criminaliteit en steunt niet enkel op het strafrecht en de politiediensten. Preventie kijkt naar het slachtoffer, de situatie en de dader. 15 Ieder ziekenhuis is anders daarom is het aangewezen per ziekenhuis een preventiebeleid op maat in te voeren. Het zijn uiterst complexe organisaties en verschillen onderling enorm naar grootte, bouwkundige indeling, toegankelijkheid, heersende onveiligheidsgevoelens, zelfwaakzaamheid van de medewerkers. De openheid van de instellingen als gevolg van de klantgerichte werkwijze en het dikwijls veranderende personeelsbestand, de onbetrokkenheid van de ziekenhuismedewerkers en de lage aangiftebereidheid zijn een serieuze rem op het ontwikkelen van een preventiegeest. 13 J. DEKLERCK, Ziekenhuiscriminaliteit: een integrale en positieve aanpak. In: Handboek Criminaliteitspreventie, Diegem, 1995, p G. CARRETTE, Fundamenten van preventie. Gent, onuitgegeven, 2002, p G. CARRETTE, Fundamenten van preventie. Gent, onuitgegeven, 2002, p

17 2.1 Algemeen beleid Het preventiebeleid moet vervat zijn in het algemene beleid van het ziekenhuis. 16 Het algemeen beleid van een organisatie kan uitgesplitst worden in verschillende vormen van beleidsplanning (personeelsbeleid, financieel en economisch beleid,...) die vaak rechtstreeks of onrechtstreeks verbonden zijn met het item veiligheid en preventie. Zo kan er in het personeelsbeleid via het voeren van functioneringsgesprekken gepeild worden naar het zich al dan niet veilig voelen van het personeel. Het personeelsbeleid dient vanzelfsprekend alle aspecten van sociale veiligheid te bevatten. Maatregelen op vlak van preventie en veiligheid brengen dikwijls een kost met zich mee en kunnen daarom niet los worden gezien van het financieel beleid van de instelling. Via een beveiligingsbeleid kan worden gesteld dat er op een systematische en doeltreffende manier aandacht moet worden besteed aan sociale veiligheid, vormgegeven door een beveiligingsbeleidsplan. Een beveiligingsbeleid kan worden uitgewerkt aan de hand van een aantal criteria: de aanwezigheid van onveiligheidsgevoelens, het daadwerkelijke slachtofferschap, de wensen van het personeel. Zo dient men een duidelijk en samenhangend geheel van maatregelen met lange termijndoelstelling te formuleren en inzicht te krijgen in de risico s en de problemen die zich in het ziekenhuis voordoen. Deze gegevens kan men verzamelen door middel van een risicoanalyse (o.a. kleurmethode) of het uitvoeren van een beveiligingsonderzoek (door participerende observatie, een personeelsenquête,...). 2.2 Het preventiewiel Het preventiewiel is de basis voor de invoering van een preventiebeleid in de instelling. Het is een hulpmiddel waarmee die factoren in beeld worden gebracht, welke noodzakelijk zijn om objectieve en subjectieve veiligheid van mensen en middelen binnen een instelling te realiseren. 16 I. MATTHYS, Ziekenhuiscriminaliteit. Sint-Niklaas, mei 2002, p

18 2.2.1 De vier hoofdaspecten van het preventiewiel Het preventiewiel bestaat uit vier hoofdaspecten die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden: het beveiligingsbeleid, de beveiligingsorganisatie, de technopreventieve maatregelen en de beveiligingscultuur. Elk aspect vormt een onmisbaar onderdeel in het preventiebeleid en veranderingen in een aspect heeft gevolgen voor de andere aspecten. 1. Beveiligingsbeleid: de noodzaak van een visie en een plan Zonder een duidelijk samenhangend geheel van maatregelen en een expliciete langetermijndoelstelling blijven beveiligingsmaatregelen gemakkelijk incidentele lapmiddelen waarvan het rendement twijfelachtig is. De grondslag voor een beveiligingsbeleid is een goed inzicht in de risico s die de organisatie loopt en een inzicht in de actuele problemen. De invoering van een beveiligingsbeleid gebeurt in verschillende fasen: 1. Inventariseren van potentiële en actuele problemen met behulp van een risicoanalyse. Daarin worden systematisch de risico s in kaart gebracht. In hoofdstuk 3 wordt de risicoanalyse nader toegelicht. 18

19 2. Een beveiligingsonderzoek door middel van participerende observatie, personeelsenquête of analyse van de incidentmeldingen (registratieformulier). In hoofdstuk 3 worden de personeelsenquête en de registratieprocedure nader toegelicht. 3. Analyseren van de verzamelde feiten en meningen. 4. Keuze bepalen: maatregelen en middelen bepalen. 5. Ontwikkelen van een plan. Een instelling dient een beveiligingsbeleidsplan op te stellen, waarin een visie op beveiliging en de te nemen maatregelen en de beschikbare middelen zijn vastgelegd. 6. Uitvoeren van de besluiten. 7. Evaluatie en bijsturing van de besluiten. 2. Beveiligingsorganisatie De beveiligingsorganisatie bevat twee deelaspecten: de beveiligingsstructuur en het beveiligingsproces. 2.1 Beveiligingsstructuur Securitymanagement zou een onderdeel van het riskmanagement moeten zijn. Alle verpleeginstellingen hebben reeds een safetyverantwoordelijke, waarom dan geen securityverantwoordelijke? Het aanduiden van een beveiligingsverantwoordelijke is een onderdeel van een goed preventiebeleid. Voor iedereen moeten de taken, de verantwoordelijkheden en de positie binnen de organisatie van deze functionaris duidelijk zijn. Het is ook noodzakelijk om een positief klimaat van samenwerking met de politiediensten uit te bouwen. In veel gevallen worden de politiediensten voor het eerst gecontacteerd nadat er zich bepaalde onregelmatigheden hebben voorgedaan. Nochtans is het aangewezen om de politiediensten reeds in een veel vroeger stadium bij de ziekenhuisbeveiliging te betrekken. Zo kunnen op voorhand concrete afspraken worden gemaakt. In de eerste plaats is het aangewezen om dat er bij de betreffende diensten vaste contactpersonen worden aangesteld. De contactpersoon bij de politie kan, als deskundige, de vergaderingen met betrekking tot veiligheid in het ziekenhuis bijwonen. Tevens kan hij/zij een belangrijke inbreng hebben in technische aangelegenheden in verband met criminaliteitsbestrijding, opleiding en sensibilisering van de ziekenhuismedewerkers en bij de invoering van een vast registratieformulier. Tevens kunnen er afspraken gemaakt worden over het al dan niet dragen van een uniform tijdens een criminaliteitsonderzoek in het ziekenhuis om te vermijden dat geüniformeerde agenten onveiligheidsgevoelens zouden teweegbrengen Beveiligingsproces Elke organisatie heeft behoefte aan vaste regels, procedures en voorschriften. Dergelijke vaste routines voorkomen dat er voortdurend moet worden overlegd en geïmproviseerd in situaties waarin snel en efficiënt optreden gewenst is. Ze bevorderen tevens de bewustwording bij de medewerkers inzake de problematiek rond beveiliging. Voorbeelden van afspraken en procedures zijn: 17 J. CLAEYS, Ziekenhuiscriminaliteit en de geïntegreerde preventie ervan. Universiteit Gent, academiejaar , p

20 procedure bij alarmering procedure met betrekking tot patiënten die weglopen uit het ziekenhuis duidelijke afspraken over toegangs- en sleutelbeheer vastgelegde taken en bevoegdheden voor het beveiligingspersoneel procedure over het plaatsen van wielklemmen procedure voor het beveiligen van patiëntengegevens registratieprocedure 18 Procedures dienen enerzijds duidelijk, bekend en controleerbaar te zijn en anderzijds de nodige flexibiliteit te laten. De procedures moeten voor de ziekenhuismedewerkers werkbaar en eenvoudig uit te voeren zijn. Regels om de regels stuit op weerstand en zal tot nog meer chaos leiden. Er moet met ander woorden een evenwicht zijn tussen de beveiliging en de leefbaarheid in het ziekenhuis. 3. Technopreventieve maatregelen De vier deelaspecten van de technopreventieve maatregelen: organisatorische, fysische, elektronische en meldingsmaatregelen, komen in hoofdstuk 4 uitvoerig aan bod. 4. Beveiligingscultuur De beveiligingscultuur is opgebouwd uit de deskundigenbevordering en de preventiehouding. 4.1 Deskundigenbevordering: opleiding, instructie, voorlichting Een beveiligingssysteem is afhankelijk van de mate waarin iedereen weet wat er gedaan moet worden. Medewerkers dienen vanaf hun binnenkomst goed geïnstrueerd te zijn over de maatregelen en de daarbij vereiste attitude. Regelmatige informatiebijeenkomsten over risico s, voorvallen en gedragsregels dient het informatieniveau en de alertheid bij het personeel op peil te houden. 4.2 Preventiehouding: naleving, signalering, controle De attitude van de directie en de medewerkers vormt zowel het sluitstuk als het begin van een goed beveiligingssysteem. Het gaat hier om de cultuurkant van het preventiesysteem: de waarden en normen, de ingesleten gedragingen en het voorbeeldgedrag van de kernfiguren in de organisatie. Zo n preventiecultuur kan blijken uit: de discipline waarmee voorschriften worden nageleefd de signalering van fouten van medewerkers, bezoekers en patiënten (sociale controle) de alertheid waarmee men op incidenten reageert regelmatige controle op de naleving van de procedures Attitudes zijn soms zeer hardnekkig en moeilijk te veranderen omdat ze deel uitmaken van het werkklimaat. Door herhaaldelijke sensibiliseringsacties kunnen ze langzaam maar zeker worden aangepakt. 18 I. MATTHYS, Ziekenhuiscriminaliteit. Sint-Niklaas, mei 2002, p

Preventie ziekenhuiscriminaliteit

Preventie ziekenhuiscriminaliteit Preventie ziekenhuiscriminaliteit Een ziekenhuis is een instelling die in de eerste plaats instaat voor een kwalitatieve zorgverlening. Mensen die ziek of behoeftig zijn, vinden hier een rustige omgeving

Nadere informatie

PREVENTIE VAN ZIEKENHUISCRIMINALITEIT. een integrale benadering vanuit de preventiepiramide

PREVENTIE VAN ZIEKENHUISCRIMINALITEIT. een integrale benadering vanuit de preventiepiramide Federaal netwerk Veiligheid en preventie in de ziekenhuizen Informatievergadering Ziekenhuiscriminaliteit Brussel, 8 mei 2008 PREVENTIE VAN ZIEKENHUISCRIMINALITEIT een integrale benadering vanuit de preventiepiramide

Nadere informatie

5 maart 2009. Criminaliteit in ziekenhuizen

5 maart 2009. Criminaliteit in ziekenhuizen 5 maart 2009 Criminaliteit in ziekenhuizen Inhoud Voorstelling van de studie 1. Context en doelstellingen 2. Methodologie 2.1. bevragingstechniek 2.2. beschrijving van de doelgroep 2.3. steekproef 2.4.

Nadere informatie

Lespakket Preventie Ziekenhuiscriminaliteit. Provinciale Commissie voor Criminaliteitspreventie

Lespakket Preventie Ziekenhuiscriminaliteit. Provinciale Commissie voor Criminaliteitspreventie Lespakket Preventie Ziekenhuiscriminaliteit Provinciale Commissie voor Criminaliteitspreventie Inhoudstafel I. Safety versus security II. Fenomenen en maatregelen 1. Diefstal / braak 2. Geweld en agressie

Nadere informatie

brochure Bouwwerven NL DEF 13/02/07 16:06 Page 1 www.besafe.be Voorkom diefstallen op uw werf

brochure Bouwwerven NL DEF 13/02/07 16:06 Page 1 www.besafe.be Voorkom diefstallen op uw werf www.besafe.be Voorkom diefstallen op uw werf Voorwoord Diefstal en vandalisme op werven zijn een onmiskenbaar probleem. Om dit doeltreffend aan te pakken, geldt (hier) meer dan ooit de regel veiligheid,

Nadere informatie

Bachelorproef. Interne noodplanning en ziekenhuiscriminaliteit: Een affichecampagne in het Jan Yperman Ziekenhuis

Bachelorproef. Interne noodplanning en ziekenhuiscriminaliteit: Een affichecampagne in het Jan Yperman Ziekenhuis Bachelorproef Studiegebied Handelswetenschappen en bedrijfskunde Bachelor Office management Afstudeerrichting Medical management assistant Academiejaar 2012-2013 Studente Manon Declercq Interne noodplanning

Nadere informatie

INFOSESSIE APOTHEKERS 28/10/2015

INFOSESSIE APOTHEKERS 28/10/2015 INFOSESSIE APOTHEKERS 28/10/2015 Diefstalpreventie Rudi Van Roost, Hoofdinspecteur Politiezone Boortmeerbeek - Haacht - Keerbergen Criminaliteitspreventie Met welke vormen van criminaliteit kan je te maken

Nadere informatie

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Vul deze verbetercheck in om zicht te krijgen op waar uw organisatie staat met de aanpak rond ongewenst gedrag. Aan de hand van de scores kunt

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Eval uat i e Camer at oezi cht Gouda Ei ndr appor t Samenvatting en conclusies De gemeente Gouda is begin 2004 een proef gestart met cameratoezicht in de openbare ruimte op diverse locaties in de gemeente.

Nadere informatie

BUURTINFORMATIENETWERKEN ZELFSTANDIGE ONDERNEMERS

BUURTINFORMATIENETWERKEN ZELFSTANDIGE ONDERNEMERS COD24_BROCH BlauwOK2deV_NL 26-09-2005 14:33 Page 1 BUURTINFORMATIENETWERKEN ZELFSTANDIGE ONDERNEMERS OPSTART - PROCEDURE Preventie ter bevordering van veiligheidsgevoel en sociale betrokkenheid Stap mee

Nadere informatie

SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND

SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND Inhoudsopgave Inleiding Onderzoek Visie schoolveiligheidsplan Montessorischool Elzeneind Doelstelling beleidsplan Preventief beleid Curatief beleid Registratie

Nadere informatie

Omgaan met agressie en geweld

Omgaan met agressie en geweld Omgaan met agressie en geweld Pagina: 2 I N H O U D S O P G A V E 1. Agressie en geweld... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Sanctiebeleid... 3 1.3 Preventie... 3 1.4 Handelingsprotocol... 4 1.4.1 Algemeen uitgangspunt...

Nadere informatie

Procedure seksueel grensoverschrijdend gedrag

Procedure seksueel grensoverschrijdend gedrag VERSIE WIJZIGING GOEDGEKEURD RMW GEPUBLICEERD 0-23-06-2015 1. Doel OCMW Maldegem respecteert de integriteit van de gebruiker en neemt maatregelen om deze te waarborgen. OCMW Maldegem neemt in het bijzonder

Nadere informatie

Hoe winkeldiefstal voorkomen?

Hoe winkeldiefstal voorkomen? Hoe winkeldiefstal voorkomen? 1 Winkeldiefstal is een zwaar onderschat probleem. Veel handelaars lijden dagelijks verlies door diefstal. Bovendien is het een moeilijk te bestrijden fenomeen. Onder winkeldieven

Nadere informatie

d. Noteer de 7 W s voor eventuele aangifte bij de politie. Zie bijlage 2.

d. Noteer de 7 W s voor eventuele aangifte bij de politie. Zie bijlage 2. Doel: Het creëren van een veilige werkomgeving. Onder agressie verstaan wij elke vorm van ongewenst gedrag zowel verbaal als ook fysiek. Zie bijlage 1. Handelwijze bij telefonisch ongewenst gedrag: 1.

Nadere informatie

Registratie van geweld op het Atlas College

Registratie van geweld op het Atlas College Registratie van geweld op het Atlas College CSL/werkgroep Incidentenregistratie maart 2005 Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Waarom registratie van geweld?... 3 1.2 Om welke vormen van geweld gaat het?... 3

Nadere informatie

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland Nulme&ng Nulme7ng. In het landelijk programma Veilige Publieke Taak worden er door het ministerie van Binnenlandse Zaken acht maatregelen genoemd die belangrijk

Nadere informatie

Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden.

Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden. Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden. 1. DOEL Deze procedure is bedoeld om zorgvuldig handelen te waarborgen bij constatering van ongewenst gedrag op de werkplek. 2. REIKWIJDTE

Nadere informatie

BUURTINFORMATIENETWERKEN EDEGEM

BUURTINFORMATIENETWERKEN EDEGEM BUURTINFORMATIENETWERKEN EDEGEM! 1. Feedback recente dringende BIN- berichten. 31/10 14u45 Centrum Omdat veiligheid iedereen aanbelangt 3 verdachte personen in de Oude Godstraat 2 vrouwen gaan aanbellen,

Nadere informatie

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen Een selectie naar ondernemingen uit het Midden- en Kleinbedrijf V. Sabee R.F.A. van den Bedem J.J.A. Essers

Nadere informatie

Protocol Incidentenregistratie

Protocol Incidentenregistratie Protocol Incidentenregistratie Internetversie Vastgesteld 14 juni 2012 Inhoud 1 TOEPASSINGSGEBIED... 3 2 DEFINITIES... 3 3 ACHTERGROND... 3 4 UITVOERING... 3 4.1 Doorgeven en melden incidenten decentraal...

Nadere informatie

PROCEDURE M.B.T. HET HANDELEN TEGEN AGRESSIE EN GEWELD. 1. Inleiding Deze procedure is een onderdeel van het ARBO-beleid van het Esdal College.

PROCEDURE M.B.T. HET HANDELEN TEGEN AGRESSIE EN GEWELD. 1. Inleiding Deze procedure is een onderdeel van het ARBO-beleid van het Esdal College. PROCEDURE M.B.T. HET HANDELEN TEGEN AGRESSIE EN GEWELD 1. Inleiding Deze procedure is een onderdeel van het ARBO-beleid van het Esdal College. Het Esdal College is een veilige school. Dit betekent dat

Nadere informatie

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor opvang bij ernstige incidenten Sint Clemensschool School Sint Clemensschool Bevoegd gezag Stichting Catent Bestuursnummer

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

HERSTELBEMIDDELING (slachtoffer- dader bemiddeling)

HERSTELBEMIDDELING (slachtoffer- dader bemiddeling) HERSTELBEMIDDELING (slachtoffer- dader bemiddeling) DIENST Gent - Oudenaarde EEDVERBONDKAAI 285 9000 GENT DIENST Dendermonde OLV KERKPLEIN 30 9200 Dendermonde OOST-VLAANDEREN Voor wie? Slachtoffer/ daders

Nadere informatie

Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school

Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school Gemeenten Weert, Nederweert en Cranendonck Convenant voor: Voortgezet Onderwijs Voortgezet Speciaal Onderwijs Middelbaar Beroeps Onderwijs

Nadere informatie

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG Op de Lidwinaschool gelden algemene gedragsregels voor leerlingen, leerkrachten, ouders, schoolleiding en andere medewerkers. Die staan beschreven in een gedragscode.

Nadere informatie

Protocol Hulp aan leerling en personeel

Protocol Hulp aan leerling en personeel Protocol Hulp aan leerling en personeel IV PROTOCOL Agressie, geweld, seksuele intimidatie, discriminatie en pesten binnen de school (Dit protocol is gebaseerd op het beleidsplan in bijlage I) Hieronder

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

Omgaan met ongewenst gedrag in de thuiszorg

Omgaan met ongewenst gedrag in de thuiszorg Inleiding: Ongewenst gedrag, zoals in dit document beschreven wordt, is een veel voorkomend verschijnsel geworden in onze samenleving. Het veroorzaakt in het algemeen gevoelens van onveiligheid en machteloosheid.

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE

ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE ONDERZOEK NAAR GEWELD IN DE PSYCHIATRIE FACTSHEET 1: OMVANG, AARD & GEVOLGEN VAN GEWELDSINCIDENTEN De Vrije Universiteit Amsterdam doet onderzoek naar geweld in de psychiatrie. Aan hulpverleners werkzaam

Nadere informatie

Tips ter preventie. van CARJACKING

Tips ter preventie. van CARJACKING Tips ter preventie 20 van CARJACKING CARJACKING overvalt je NIET ZOMAAR! wees op uw hoede voor uw eigen veiligheid 20 Tips ter preventie van CARJACKING 3 Hou een kopie van uw boord- en identiteitsdocumenten

Nadere informatie

Checklist Inventarisatie risico s psychosociale belasting Tool voor kleine ondernemingen

Checklist Inventarisatie risico s psychosociale belasting Tool voor kleine ondernemingen Psychosociale risico s regelmatig in kaart brengen is belangrijk voor het mentale welzijn van een onderneming. U kan uw eigen psychosociale risico s in kaart brengen door onderstaande checklist in te vullen.

Nadere informatie

Aanvraag toestemming voor het inzetten van vrijwilligers voor het uitvoeren van bewakingsactiviteiten 1

Aanvraag toestemming voor het inzetten van vrijwilligers voor het uitvoeren van bewakingsactiviteiten 1 1/6 Bijlage 1: Aanvraag toestemming voor het inzetten van vrijwilligers voor het uitvoeren van bewakingsactiviteiten 1 1. Datum aanvraag: ------------------------------------------ Gegevens over het evenement

Nadere informatie

Datum 11 april 2014 Onderwerp Aanbieding onderzoeksrapport 'Bedreigen en Intimideren van OM- en politiemedewerkers

Datum 11 april 2014 Onderwerp Aanbieding onderzoeksrapport 'Bedreigen en Intimideren van OM- en politiemedewerkers 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS

6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS 6.1 SERVICECODE, GEDRAGSREGELS, HUISREGELS Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinator agressie en geweld, leidinggevenden Voorbeeld van een servicecode

Nadere informatie

Publiek cameratoezicht Spoorwegdomein

Publiek cameratoezicht Spoorwegdomein Studiedag publiek cameratoezicht 6 oktober 2011 - Leuven Publiek cameratoezicht Spoorwegdomein Melissa Geyssens Gunther Symons Adviseurs NMBS-Holding - Corporate Security Service De NMBS - Groep Structuur

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten 1. Inhoud 2. Inleiding 1. Inhoud 2. Inleiding 3. Intentie van het beleid op het gebied van klachten 4. Uitvoering beleid 5. Implementatie 6. Bijlage 1 Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek 4.6. Procedures 4.6.16. Het detecteren en gepast reageren op misbruik en geweld ten aanzien van gebruikers

Kwaliteitshandboek 4.6. Procedures 4.6.16. Het detecteren en gepast reageren op misbruik en geweld ten aanzien van gebruikers khb 4.6.16 - versie 2 1/5 Beoordeeld: Jan De Bruyn Paraaf: Goedgekeurd: Filip Slosse Paraaf: Geldig vanaf: 01/05/2008 DOEL - De voorziening respecteert steeds de eigenheid van de gebruiker en aanvaardt

Nadere informatie

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Beleid ongewenste omgangsvormen en de vertrouwenspersoon 1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Helaas vinden er soms ongewenste situaties op of rondom het voetbalveld plaats die betiteld kunnen

Nadere informatie

Gedragsregels - voor patiënten en bezoekers

Gedragsregels - voor patiënten en bezoekers Gedragsregels - voor patiënten en bezoekers De Sint Maartenskliniek verwacht van u dat u zich gedraagt als gast en dat u respectvol en vriendelijk met elkaar omgaat. Behandel de ander zoals u zelf behandeld

Nadere informatie

Gedragsprotocol OBS De Kyckert

Gedragsprotocol OBS De Kyckert Gedragsprotocol OBS De Kyckert Inleiding Op OBS De Kyckert willen we voor de kinderen een veilig klimaat scheppen. Een veilig klimaat waarin kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Ongewenst gedrag

Nadere informatie

Protocol veilig klimaat

Protocol veilig klimaat Protocol veilig klimaat Onze school wil een veilige school zijn voor iedereen. Kernwoorden hierbij zijn respect voor en acceptatie van elkaar. Een goede samenwerking tussen personeel, ouders/verzorgers

Nadere informatie

BUURTINFORMATIENETWERK EN ZELFSTANDIGEN

BUURTINFORMATIENETWERK EN ZELFSTANDIGEN BUURTINFORMATIENETWERK EN ZELFSTANDIGEN BIN-Z CP Jos Lannoo HINP Filip Beyens Directie Operaties INLEIDING. Samenwerking tussen : verschillende bedrijven politiediensten (private bewakingsdienst) (cfr.

Nadere informatie

Volgsystemen. tegen diefstal van voertuigen. Informatiefolder bestemd voor de gebruikers van een volgsysteem

Volgsystemen. tegen diefstal van voertuigen. Informatiefolder bestemd voor de gebruikers van een volgsysteem Volgsystemen tegen diefstal van voertuigen Informatiefolder bestemd voor de gebruikers van een volgsysteem U hebt een auto of u staat op het punt er een te kopen en u wenst uw voertuig al dan niet op verzoek

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE ASPECTEN

PSYCHOSOCIALE ASPECTEN PSYCHOSOCIALE ASPECTEN Welke lessen kunnen we trekken uit de evaluatie van de pestwet? Sofie D Ours, Preventieadviseur Psychosociale IDEWE 20 september 2011 Kursaal Oostende PreBes vzw Diestersteenweg

Nadere informatie

Studie over de veiligheid bij de zelfstandige ondernemers Resultaten m.b.t. de sector van de huisartsen

Studie over de veiligheid bij de zelfstandige ondernemers Resultaten m.b.t. de sector van de huisartsen Studie over de veiligheid bij de zelfstandige ondernemers Resultaten m.b.t. de sector van de huisartsen FOD Binnenlandse Zaken, Algemene Directie Veiligheidsen Preventiebeleid Voorstelling van de studie

Nadere informatie

Premiestelsel beveiliging woningen

Premiestelsel beveiliging woningen Lokale Politie Zaventem Gemeente Zaventem Preventiedienst Premiestelsel beveiliging woningen Procedure Reglement PREMIESTELSEL INBRAAKBEVEILIGING WONINGEN REGLEMENT - PROCEDURE Met ingang van de inwerkingtreding

Nadere informatie

BUURTINFORMATIENETWERKEN EDEGEM

BUURTINFORMATIENETWERKEN EDEGEM BUURTINFORMATIENETWERKEN EDEGEM!! 7 Omdat veiligheid iedereen aanbelangt Beste buurtbewoner 1. INBRAAK ( De bron van dit onderwerp is Besafe, veiligheid en preventie) Problematiek In België behoort inbraak

Nadere informatie

BELEID. tegen PESTEN

BELEID. tegen PESTEN BELEID tegen PESTEN Versie januari 2014 Beleid tegen pesten Penta Primair Inleiding Onderzoek wijst uit dat pesten een frequent voorkomend en vaak terugkerend probleem op scholen is. Door het vroegtijdig

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Wij verzoeken de ondernemer of de bedrijfsleider de vragenlijst in te vullen.

Wij verzoeken de ondernemer of de bedrijfsleider de vragenlijst in te vullen. Enquête 1-meting in het kader van het Keurmerk Veilig Ondernemen her-certificering Bedrijventerreinen (KVO-B) op de bedrijventerreinen Mijlweg, Zeehaven, Krabbepolder, Louterbloemen te Dordrecht Voordat

Nadere informatie

Klachten als gevolg van ongewenst gedrag

Klachten als gevolg van ongewenst gedrag Klachten als gevolg van ongewenst gedrag 1. Inleiding In deze nota zal ongewenst gedrag op het gebied van seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en discriminatie aangeduid worden als ongewenst

Nadere informatie

Huisregels Medisch Centrum Leeuwarden

Huisregels Medisch Centrum Leeuwarden Het ziekenhuis is open, toegankelijk, patiëntvriendelijk en gastvrij. Net als overal in de samenleving mag het MCL van patiënten, familieleden of andere betrokkenen een coöperatieve houding en gedrag volgens

Nadere informatie

Algemene huisregels Rijnstate

Algemene huisregels Rijnstate Algemene huisregels Rijnstate Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Inleiding Wij vinden het belangrijk dat iedereen zich prettig voelt in ons ziekenhuis. Een prettige omgeving

Nadere informatie

Bijlage nr 10 aan ZVP 2014-2017 BIJLAGE 10 LOKALE VEILIGHEIDS- BEVRAGING 2011

Bijlage nr 10 aan ZVP 2014-2017 BIJLAGE 10 LOKALE VEILIGHEIDS- BEVRAGING 2011 BIJLAGE 10 LOKALE VEILIGHEIDS- BEVRAGING 2011 Lokale veiligheidsbevraging 2011 Synthese van het tabellenrapport Pz Blankenberge - Zuienkerke Inleiding De lokale veiligheidsbevraging 2011 is een bevolkingsenquête

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Agressie & Geweld

Basisinspectiemodule Agressie & Geweld Basisinspectiemodule Agressie & Geweld Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand der wetenschap en professionele dienstverlening en is geschreven voor intern gebruik bij de

Nadere informatie

Vandaag Alert Morgen Veilig

Vandaag Alert Morgen Veilig Vandaag Alert Morgen Veilig Een plan ter vergroting van de veiligheid in Zwolle; met concrete acties en inzet van extra preventie, waakzaamheid en opsporing. Voorwoord De VVD Zwolle introduceert het plan

Nadere informatie

Welkom op de SPOEDGEVALLENDIENST

Welkom op de SPOEDGEVALLENDIENST Welkom op de SPOEDGEVALLENDIENST Welkom Welkom Pijn? Welkom op de spoedgevallendienst van het AZ Sint-Lucas. We streven ernaar om u zo snel mogelijk de meest kwaliteitsvolle zorgen aan te bieden. Wachten:

Nadere informatie

Veiligheidsplan horeca Hoeksche Waard Verplichte bijlage bij formulier aanvraag vrijstelling sluitingsuur horecabedrijf

Veiligheidsplan horeca Hoeksche Waard Verplichte bijlage bij formulier aanvraag vrijstelling sluitingsuur horecabedrijf Dit formulier graag volledig ingevuld opsturen naar: Gemeente Binnenmaas Afdeling Ruimte & Groen Postbus 5455 3299 ZH Maasdam Voor informatie kunt u contact opnemen met afdeling Ruimte & Groen: telefoonnummer

Nadere informatie

Uw rechten en plichten als patiënt

Uw rechten en plichten als patiënt Uw rechten en plichten als patiënt Inhoud 1 Rechten: wat kan u van ons verwachten?...5 1.1 De zorgverlener biedt u kwalitatieve zorg...5 1.2 De zorgverlener geeft u duidelijke en volledige informatie..5

Nadere informatie

uw RECHTEN en PLICHTEN als PATIËNT

uw RECHTEN en PLICHTEN als PATIËNT uw RECHTEN en PLICHTEN als PATIËNT Kroonveldlaan 50, 9200 Dendermonde Koevliet 5-6, 9240 Zele az Sint-Blasius geaccrediteerd 25.04.2015-24.04.2018 info@azsintblasius.be www.azsintblasius.be 1 Beste patiënt

Nadere informatie

De rechten van slachtoffers in de strafuitvoering. Inge Mertens, CAW Archipel Natalie Ver Poorten, CAW De Kempen

De rechten van slachtoffers in de strafuitvoering. Inge Mertens, CAW Archipel Natalie Ver Poorten, CAW De Kempen De rechten van slachtoffers in de strafuitvoering Inge Mertens, CAW Archipel Natalie Ver Poorten, CAW De Kempen 23 oktober 2012 Inleiding Beroering rond voorwaardelijke invrijheidstelling Michèle Martin

Nadere informatie

Regeling cameratoezicht in woningcomplexen. Beleid en regelingen Stadlander

Regeling cameratoezicht in woningcomplexen. Beleid en regelingen Stadlander Regeling cameratoezicht in woningcomplexen Beleid en regelingen Stadlander Stadlander Goedkeuring managementteam op 5 februari 2013 Postbus 203 Instemming ondernemingsraad op 26 februari 2013 4600 AE Bergen

Nadere informatie

NIEUWSFLASH 30-06- 11

NIEUWSFLASH 30-06- 11 NIEUWSFLASH 30-06- 11 NR 32 Voor KAMMENSTRAAT en OMGEVING (Kammenstraat-Hondsberg-Hemelrijkweg-Lazaret-Schuurblok-Kloosterstraat-Grensstraat-Handelsstraat-Hemelrijklaan- Statievelden) Noodnummer: 101 of

Nadere informatie

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege

Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege Handelingsprotocollen veiligheid Mill-Hillcollege 2014 INSPIREREND BETROKKEN - ONDERNEMEND Inhoudsopgave Voorwoord 3 Wat is wat 4 Handelingskaart wapenbezit 6 Handelingskaart opname maken zonder toestemming

Nadere informatie

Sociale veiligheid binnen het onderwijs

Sociale veiligheid binnen het onderwijs Sociale veiligheid binnen het onderwijs Door een brede benadering is een systematische totaalaanpak van de veiligheidsproblematiek in en rond scholen mogelijk. Die focust niet alleen op de school, maar

Nadere informatie

Uiterste inzenddatum: 12 mei 2010

Uiterste inzenddatum: 12 mei 2010 Enquête 1-meting in het kader van het Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen (KVO-B) op het bedrijvenpark Ruyven te Delfgauw. Voordat u begint: Wij verzoeken de ondernemer of de bedrijfsleider de

Nadere informatie

Enquête Bedrijventerrein Forepark Vereniging Beheer Forepark Keurmerk Veilig Ondernemen

Enquête Bedrijventerrein Forepark Vereniging Beheer Forepark Keurmerk Veilig Ondernemen Enquête Bedrijventerrein Forepark Vereniging Beheer Forepark Keurmerk Veilig Ondernemen Voorwoord De Vereniging Beheer Forepark wil graag samen met de ondernemers op het Forepark zorg dragen voor een goed

Nadere informatie

KLACHTENREGELING VERSIE 2.2. Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten.

KLACHTENREGELING VERSIE 2.2. Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten. VERSIE 2.2 Een goede afhandeling van klachten is een middel is om de tevredenheid van klanten te vergroten. 1. Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave 1 2. Doelstellingen en Uitgangspunten 2 Algemene Doelstelling

Nadere informatie

ERKENNINGSDOSSIER. Basisbegrippen technopreventie

ERKENNINGSDOSSIER. Basisbegrippen technopreventie Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken Algemene Directie Veiligheid en Preventie Directie Lokale Integrale Veiligheid Belast met het dossier: Cathy GRIMMEAU, Leen CORTEBEECK FR: 02.557.35.58, cathy.grimmeau@ibz.fgov.be

Nadere informatie

Om goed te definiëren wat we bedoelen met agressie wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds boosheid en anderzijds agressie

Om goed te definiëren wat we bedoelen met agressie wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds boosheid en anderzijds agressie 1 AGRESSIEPROTOCOL. 1. Inleiding. Agressief gedrag, in al zijn verschijningsvormen is een regelmatig terugkerend verschijnsel in onze samenleving. Dit stopt niet aan de deur van het OCMW. Ook binnen de

Nadere informatie

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL Klachtenregeling Berg en Boschschool - april 2015 1 1 Inleiding In artikel 3 van de Arbowet is opgenomen dat het bevoegd gezag beleid betreffende preventie en bestrijding

Nadere informatie

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Informatie folder Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Pagina 2 van 16 Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Landelijke versie,

Nadere informatie

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V.

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. 6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. Inleiding Wij willen graag dat de cliënten van THUIS met zorg Zaanstreek thuiszorg tevreden zijn over de zorg die aan hen wordt geboden. Ook vinden we het

Nadere informatie

PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE. RECHT Slachtofferschap van criminaliteit, Rechtshulp DOCUMENTATIE

PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE. RECHT Slachtofferschap van criminaliteit, Rechtshulp DOCUMENTATIE PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE RECHT Slachtofferschap van criminaliteit, Rechtshulp 2000 DOCUMENTATIE Inhoudsopgave Inleiding 1. Doelstellingen onderzoek 1.1 Doel onderzoek 1.2 Onderzoeksopzet 1.3 Opdrachtgever

Nadere informatie

CONVENANT. Veiligheid op scholen van het Voortgezet en Middelbaar Beroepsonderwijs in LELYSTAD

CONVENANT. Veiligheid op scholen van het Voortgezet en Middelbaar Beroepsonderwijs in LELYSTAD CONVENANT Veiligheid op scholen van het Voortgezet en Middelbaar Beroepsonderwijs in LELYSTAD Partijen komen het volgende overeen: De scholen zijn op grond van de Wet op de Arbeidsomstandigheden verantwoordelijk

Nadere informatie

Huisregels en gedragsregels

Huisregels en gedragsregels Huisregels en gedragsregels Inhoud Roken 3 Vrijhouden van in- en uitgangen 3 Foto en video-opnames 3 Alcohol en drugs 4 Extra huisregels bij Opname op Verpleegafdeling 4 Bezoektijden 4 Toiletten 4 Ramen

Nadere informatie

INHOUD. 1. Inleiding... 15

INHOUD. 1. Inleiding... 15 INHOUD 1. Inleiding... 15 2. Psychosociale risico s op het werk... 17 2.1. Stress op het werk... 19 2.2. Burn-out... 22 2.3. Ongewenst gedrag en conflicten... 23 2.3.1. Geweld op het werk... 23 2.3.2.

Nadere informatie

Inhoud sector Transport

Inhoud sector Transport Inhoud sector Transport Kerncijfers sector Transport 178 Achtergrondkenmerken sector Transport 180 1 Slachtofferschap criminaliteit 181 1.1 Slachtofferschap algemeen 181 1.2 Meervoudig slachtofferschap

Nadere informatie

Parkreglement 2015 The Roermond Yumble (Hierna te noemen YUMBLE)

Parkreglement 2015 The Roermond Yumble (Hierna te noemen YUMBLE) Parkreglement 2015 The Roermond Yumble (Hierna te noemen YUMBLE) Hartelijk welkom bij YUMBLE! Ons doel is het om uw bezoek en dat van de overige gasten zo aangenaam mogelijk te maken en de orde en veiligheid

Nadere informatie

MANUEEL BEHANDELEN VAN LASTEN

MANUEEL BEHANDELEN VAN LASTEN MANUEEL BEHANDELEN VAN LASTEN - Identificatiefiche van risicofactoren bij manuele behandeling April 2008 Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Gebruiksaanwijzing De Identificatiefiche van risicofactoren

Nadere informatie

REACTIEPLAN LOKAAL NIVEAU. groen geel rood zwart Inschatten mate van ernst bij vermoeden, onthulling of vaststelling

REACTIEPLAN LOKAAL NIVEAU. groen geel rood zwart Inschatten mate van ernst bij vermoeden, onthulling of vaststelling WAT? Dit plan beschrijft de stappen die een lokale groep kan zetten bij een vermoeden, onthulling of vaststelling van seksueel (grensoverschrijdend) gedrag of seksueel misbruik t.a.v. de leden. Het is

Nadere informatie

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Welzijnsdag 12 november 2012 1 Inhoudsopgave Korte schets wetgeving De risicoanalyse Preventiemaatregelen Rolverdeling in

Nadere informatie

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening

Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening Maatschappelijk werker dienst budgetbeheer/ algemene sociale dienstverlening 1 Actuele situatie OCMW Steenokkerzeel begeleidt al vele jaren cliënten met financiële problemen. Vaak wordt een financieel

Nadere informatie

Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven / Sector Bouwnijverheid

Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven / Sector Bouwnijverheid Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 59 05 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo-consult.com www.tns-nipo-consult.com Rapport Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven /

Nadere informatie

Inleiding. Beleving van veiligheid. Veiligheid als begrip

Inleiding. Beleving van veiligheid. Veiligheid als begrip Inleiding In het kader van veiligheid zijn politie en gemeenten eerstverantwoordelijk voor openbare orde, handhaving van wettelijke regels en bestrijding van criminaliteit. Burgers ervaren veiligheid als

Nadere informatie

III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling

III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling Stap 1 In kaart brengen van signalen Stap 1: In kaart brengen van signalen De beroepskracht: observeert; raadpleegt

Nadere informatie

Politiezone Vlas Kortrijk-Kuurne-Lendelede

Politiezone Vlas Kortrijk-Kuurne-Lendelede Politiezone Vlas Kortrijk-Kuurne-Lendelede Diefstal van een caravan voorkomen Woord vooraf: Trekcaravans worden meer en meer gestolen, voornamelijk de caravans die klaar staan om te vertrekken gevuld met

Nadere informatie

Bijlage 2: Klachten regelement Klachten regelement Autstekend

Bijlage 2: Klachten regelement Klachten regelement Autstekend Bijlage 2: Klachten regelement Klachten regelement Autstekend 1 Inhoud 1. Doelstelling... 3 2. Verantwoordelijkheden... 3 3. Beschrijving procedure... 3 3.1 Interne klachten... 4 3.2.Vertrouwenspersoon...

Nadere informatie

Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont

Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont ontwikkeling 2015 tov 2014, gemeente ontwikkeling 2015 tov 2014, regio MNL januari t/m juni juli t/m december Veiligheidscijfers Soest 2015 samenwerking loont Januari 2016 - In 2015 is het aantal woninginbraken

Nadere informatie

RADIOTHERAPIE. Handvatten Crisiscommunicatieplan. 29 november 2013

RADIOTHERAPIE. Handvatten Crisiscommunicatieplan. 29 november 2013 RADIOTHERAPIE Handvatten Crisiscommunicatieplan 29 november 2013 INDEX I. Voorbereiding... 2 1. Leiding... 2 2. Expertise... 2 3. Communicatie... 2 4. Informatie... 2 5. Ondersteuning... 2 II. Crisiscommunicatieplan...

Nadere informatie