Uw problemen gaan in rook op

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uw problemen gaan in rook op"

Transcriptie

1 Uw problemen gaan in rook op Trudi Tromp-Beelen huisarts/verslavingsarts Jellinek Amsterdam

2 Trudi Tromp-Beelen Ruim 10 jaar gerookt huisarts en vanaf 2000 verslavingsarts 2000 Project Stoppen-met-roken voor werknemers Jellinek Vanaf 01 Partnership Stop met Roken CBO werkgroep Richtlijn Behandeling van Tabaksverslaving Vanaf 02 cursussen aan huisartsen, praktijkondersteuners en longverpleegkundigen 03 Project Jellinek intensieve interventies in de verslavingszorg voor ernstige tabaksafhankelijkheid (subsidie VWS) Sinds 04 naast behandelingen van andere verslavingen ook behandeling tabaksverslaving.

3 Enkele cijfers (Erasmus Universiteit, mei 2003) : 1,2 miljoen tabaksdoden in Nederland ( : : ) : t.g.v. longcarcinoom t.g.v longkanker door roken verschil in levensverwachting rokers en nietrokers: 6-7 jaar 1/3 van de rokers haalt de 70 jaar niet t.o.v. 1/6 van de niet-rokers In 2015 hebben de vrouwen de mannen ingehaald bron: NTVG mei 2003, nr.19

4 Trend in percentage rokers in Nederland % rokers man Jaar vrouw Stivoro

5 Ziekten gerelateerd aan roken, cijfers volgens de WHO: Longkanker: mannen 86%, vrouwen 68% COPD: mannen 72%, vrouwen 62% Hart- en vaatziekten: mannen 36%, vrouwen 26% Cerebrovasculaire accidenten: mannen 45%, vrouwen 40%

6 Overlijdensrisico aan coronaire hartziekten per leeftijdsgroep en rookgewoonte Overlijden per 10, Sigaretten per dag Kannel

7 Belangrijkste effecten van roken op atherosclerose Vaatwand o.a. Beschadiging, permeabiliteit, doorbloeding endotheel Vasoconstrictie, vaatwandstijfheid Verhoogde stollingsneiging o.a. tgv Plaatjesaggregatie Verhoogde viscositeit door toename concentratie ery s en leuco s, fibrinogeen Invloed op lipiden Verlaging HDL-concentratie

8 Afhankelijkheid van een middel definitie DSM-IV In periode van 12 maanden minimaal 3 van de volgende punten: - tolerantie - onthouding - gebruik in grotere hoeveelheid/langere duur dan plan - de wens gebruik te minderen - kost steeds meer tijd (gebruik, herstel van de effecten, artsenbezoek, e.d,) - beïnvloed sociale/beroepsmatige/vrijetijdsbestedingen - gebruik gecontinueerd ondanks druk van omgeving en de wetenschap dat het gebruik problemen oplevert

9 Aantallen gebruikers / verslaafden in Nederland Middel Schatting gebruikers* Aantal verslaafden In behandeling (2000) Tabak 4 miljoen minimaal 2 miljoen Bupropion 800 cursussen advies op maat Alcohol 10 miljoen ** Slaap-en 1.5 miljoen kalmeringsmiddelen Heroïne Gokken Cannabis Cocaïne Onbekend XTC Onbekend 280 *laatste 30 dagen Bron: NDM 2002/IVZ 2002/STIVORO 2002

10 NICOTINE is verantwoordelijk voor het onderhouden van de tabaksverslaving. * In de toekomst worden mogelijk meer stoffen in tabak gevonden die verslavend werken.

11 Nicotine: perifere werking cardiovasculaire- en cerebrovasculaire systeem (bloeddrukverhogend, perifere vaso-constrictie, toename van de hartfrequentie) toename ademfrequentie stijging glucosespiegel gastro-intestinale systeem (toename tonus en motiliteit) ongeboren vrucht

12 Verslavingsrisico s van de gebruiker sociale setting, peer group maatschappelijk gebruik werk en opleiding erfelijkheid andere verslavingen psychiatrische stoornissen

13 Verslavingsrisico s met betrekking tot het middel verkrijgbaarheid kosten werkingsmechanisme sterk of zwak werkzaam snelheid van werking en duur van de werking doseringsfrequentie wijze van gebruik (kauwen, slikken, spuiten, inhaleren) tolerantie

14 Farmacokinetische eigenschappen van Nicotine nicotine geeft geen duidelijke intoxicatie (i.t.t. andere drugs en alcohol) een zeer potent verslavend middel werkt zeer snel, na opname in de longen bereikt het in 7 seconden de hersenen werkt kort (afhankelijk van genetische factoren) resultaat: men moet vaak doseren, bij 20 sigaretten per dag en 10 inhalaties per sigaret: minimaal 200 doses per dag (let op light, mild en filtersigaretten)

15 Figuur Uit A. Goldstein Addiction. De nicotine spiegel in het bloed na het roken van één sigaret per uur. De bloedmonsters werden iedere 15 minuten genomen. (Nicotinespiegel gegeven in ng/ml bloed).

16 Farmacodynamische eigenschappen van Nicotine stimulering ontspanning verhoogde concentratie prestatieverbetering stemming verbetering vermindering angst vermindering eetlust

17 NICOTINE: werking op het centraal zenuwstelsel DOPAMINE Genot, Onderdrukken Eetlust NORADRENALINE Waakzaamheid, Onderdrukken Eetlust NICOTINE ACETYLCHOLINE VASOPRESSINE SEROTONINE BETA-ENDORPHIN Waakzaamheid, Verbetering Leerproces Verbetering Geheugen Beïnvloeding Stemming,Onderdrukken Eetlust Vermindering van Angst en Spanning BENOWITZ

18 Stoppen met roken 1 op de 3 rokers wil stoppen Jaarlijks stoppogingen Succeskans: 5-7%

19 CBO Richtlijn Behandeling van tabaksverslaving 1. Roken is een verslaving en vereist als zodanig behandeling Eenmalige en kortdurende interventies zijn bewezen effectief; het is van groot belang dat alle hulpverleners op zijn minst een eenmalig advies geven aan elke nieuwe client/patient die blijkt te roken

20 CBO Richtlijn Behandeling van tabaksverslaving 2. Hoe intensiever de interventie/ behandeling, des te groter de kans dat de roker stopt Intensievere interventies zijn effectiever dan eenmalig advies. De keuze van de behandeling hangt echter ook samen met haalbaarheid in de betreffende setting. Een stepped care benadering is hierbij voor de hand liggend Recidivisten krijgen een intensievere interventie aangeboden, zo mogelijk farmacotherapeutisch ondersteund

21 MIS (H-MIS, C-MIS, L-MIS, V-MIS) Minimale Interventie Strategie Rookprofiel Motivatie Barrières Stopafspraak Hulpmiddelen Nazorg

22 MIS 1. Rookprofiel Motivatie om te stoppen: heeft u er wel eens aan gedacht te stoppen? ja/ nee zou u op korte termijn willen stoppen? ja/ nee Nicotineafhankelijkheid: hoeveel sigaretten rookt u per dag? wanneer steekt u de eerste sigaret op?

23 MIS 2. motivatie zo nodig verhogen: Nadelen roken: op korte termijn: stem/ keel/ stinken/ tanden; op lange termijn: kanker/ COPD/ HVZ/ CVA Voordelen stoppen met roken: korte termijn: reuk/smaak, conditie, geld Excuses weerleggen: opa van 85 : uitzondering op de regel; rook al te lang : stoppen is nooit te laat; milieuvervuiling : roken is controleerbaar.

24 Motiveren. Hoe doe je dat? ongevraagd stopadvies geven! verband leggen tussen klachten en roken op een niet-confronterende, niet-moralistische manier veel begrip tonen en uitleggen barrières bespreken hulpmiddelen bespreken, inclusief medicamenteuze mogelijkheden

25 Stages of Change Prochaska en DiClemente START Voorstadium Terugval Overweging Consolidatie Beslissing Doel is bereikt: EINDE Actie Patiënt nog niet rijp voor verandering: EINDE

26 Stadia van gedragsverandering en hulpverleningstaken Stadium cliënt Taak van de hulpverlener Voorstadium Informatie geven, relatie leggen klachten - gebruik, bezorgdheid vergroten Overwegen Beslissen Uitvoeren Volhouden Terugvallen Afwegen van de voor- en nadelen, persoonlijke effectiviteit versterken Hulp bij het nemen van een weloverwogen besluit Hulp bij uitvoeren van de verandering, zelfcontroletechnieken Terugvalpreventie: herkennen van risicosituaties, vaardigheidstraining Hulp bij het overwegen om opnieuw het proces te doorlopen

27 MIS 3. Barrières inventariseren en bespreken: Mislukken eerdere stoppogingen. Gewichtstoename door stoppen. Dagelijkse stress neemt toe door stoppen. Nu niet het goede moment. Huisgenoten blijven roken. Chagrijnig worden bij stoppen. Prestatie/ concentratie vermindert bij stoppen. Angst dat de behoeft aan een sigaret levenslang blijft.

28

29 Nicotine-onthouding volgens de DSM-IV: Opmerking: kan minstens 3 weken duren! (Veel langer dan bij andere drugs en alcohol) dysfore of depressieve stemming slapeloosheid prikkelbaarheid, frustratie of woede angst concentratieproblemen rusteloosheid vertraagde hartfrequentie toegenomen eetlust of gewichtstoename

30 Daarnaast kans op: tijdelijke hyperreactiviteit van de longen obstipatie verergering van psychiatrische comorbiditeit CRAVING de craving na stoppen met roken kan maanden tot jaren duren! (veel langer dan bij alcohol of drugs)

31 MIS 5. hulpmiddelen : farmacologische ondersteuning Nicotinesubstitutie: pleisters (te combineren met een van de andere toedieningsvormen) kauwgom sublinguale tablet zuigtablet inhalatievloeistof Andere medicatie: bupropion nortriptyline

32 Figuur Uit A. Goldstein Addiction. De nicotine spiegel in het bloed na het roken van één sigaret per uur. De bloedmonsters werden iedere 15 minuten genomen. (Nicotinespiegel gegeven in ng/ml bloed).

33 45 Nicotine concentration (ng/ml) Patch, 15 mg Tablet, 2 mg Gum, 4 mg Cigarette Time (h)

34 Nicotinesubstitutie: dosering afhankelijk van het aantal gerookte sigaretten pleisters kunnen gecombineerd worden met andere toedieningsvormen duur van de behandeling ± 6 weken tot ± 6 maanden bijwerkingen: -lokaal: irritatie van huid, mond en keel -verder: hik en maagklachten contra-indicaties*: instabiele angina pectoris, ernstige aritmieën, recent CVA *Opmerking: - minder cardiaal risico dan doorroken - geeft geen toename stollingneiging - geen exposure aan koolmoxide

35 Medicatie: werking op het CZS: - Buprenorfine: dopaminerg en noradrenerg (serotonerg) - Nortriptyline: noradrenerg, acethylcholinerg, serotonerg DOPAMINE Genot, Onderdrukken Eetlust NORADRENALINE Waakzaamheid, Onderdrukken Eetlust NICOTINE ACETYLCHOLINE VASOPRESSINE Waakzaamheid, Verbetering Leerproces Verbetering Geheugen SEROTONINE BETA-ENDORPHIN Beïnvloeding Stemming,Onderdrukken Eetlust Vermindering van Angst en Spanning BENOWITZ

36 MIS 4. Stopafspraak: Concrete datum vastleggen. Bindend karakter. Meedelen aan familie, kennissen, collegae. Steun vragen. Rookgedrag alvast veranderen: minder, later, ander merk. Toevoeging: terugval bespreken!!!

37 MIS 6. Nazorg: Eventueel tussentijdse telefonische consultatie. Evaluatie stoppen-met-roken bij vervolg consulten / tijdens hartrevalidatie / longrevalidatie Follow-up van (nog) (niet) stoppers. Terugval bespreken!!!

38 ,1 Succes na 12 maanden continue abstinentie 16,1 16,7 17,2 13 6,5 6,6 7 7,5 zelfhulpmateriaal + advies op maat NRT - OTC (1) telefonische counseling pleisters + individuele counseling kauwgom + bupropion + Bron: Willemsen et al., NTvG, 2003; 147: 922-7; (1) Hughes et al, Tobacco Control, 2003;12(1):21-7. zelfhulpgids - %

39 Cardiologische Minimale Interventie Strategie (C-MIS) 6 stappen voor het begeleiden van stoppen met roken: 1. rookprofiel R 2. motivatie R 3. barrières : 4. hulpmiddelen : 5. stopafspraak : 6. nazorg. Duur interventie: 15 minuten Wordt in 45% van de Nederlandse ziekenhuizen toegepast Patiënten gestopt na 3 maanden Experimentele groep 5 ziekenhuizen 53% Controle groep 6 ziekenhuizen 37% 12 maanden 44% 32% C Bolman

40 Enkele feiten en cijfers Roken verdubbelt de kans op hart en vaatziekten Bij cardiologische paitënten is de stopkans relatief hoog Een jaar na het stoppen is het risico op HVZ met 50% afgenomen Complicaties na een opgetreden hartinfarct na stoppen met roken gehalveerd 8 weken na stoppen met roken is bloedviscositeit en fibrinogeengehalte genormailseerd

41 Fletchercurve

42 Knelpunten in de praktijk - TIJD / prioriteit - idee dat interventies weinig effectief zijn - onervarenheid hoe om te gaan met deze verslaving - terughoudendheid bij voorschrijven farmacotherapie - mogelijkheden tot delegeren binnen de praktijk - geen systematische aanpak en follow up - ontbreken van een financiële vergoeding - ontbreken van verwijsmogelijkheden - geringe rendement van alle inspanningen: terugval (preventie)

43 Overzicht mogelijke oplossingen Stoppen met roken meer prioriteit Geaccrediteerde training van professionals Systematische aanpak en follow up Praktijkondersteuning Verwijsmogelikheid naar stop-met-roken behandelcentra Financiële vergoeding

44 Conclusie: Roken is een verslaving De ziektelast door roken is enorm Stoppen is altijd zinvol, ook op latere leeftijd De cardiologische setting/longrevalidatie is zeer effectief De specialist speelt een belangrijke rol bij motivatie van de patiënt, hier op terug komen is ook belangrijk Medicamenteuze ondersteuning verhoogt de kans op stoppen, onderdrukt abstinentieverschijnselen en is relatief veilig Intensieve begeleiding is voor sommige patiënten nodig

45 Uw problemen gaan in rook op Trudi Tromp-Beelen

Uw problemen gaan in rook op

Uw problemen gaan in rook op Uw problemen gaan in rook op Waarom is het zo verslavend? Wat kunnen we er aan doen? Trudi Tromp-Beelen huisarts en verslavingsarts Jellinek / Arkin Amsterdam Afhankelijkheid van een middel definitie

Nadere informatie

Rokers, een lastige doelgroep

Rokers, een lastige doelgroep Rokers, een lastige doelgroep Waarom is het zo verslavend? Wat kunnen we er aan doen? Hoe slecht is het? Trudi Tromp-Beelen huisarts en verslavingsarts KNMG Jellinek / Arkin Disclosure belangen spreker

Nadere informatie

Starten met Stoppen. Disclosure belangen sprekers. Doelen van deze workshop. Programma. Warming up: schaalvragen

Starten met Stoppen. Disclosure belangen sprekers. Doelen van deze workshop. Programma. Warming up: schaalvragen Disclosure belangen spreker Starten met Stoppen (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Zie hieronder Bedrijfsnamen Workshop symposium KCOETZ op de

Nadere informatie

Stoppen met roken: Roken, jong geleerd hopeloos of zinvol??? oud gedaan: Ede, Netwerkdag Samen in de lucht. slechte gewoonte of verslaving?

Stoppen met roken: Roken, jong geleerd hopeloos of zinvol??? oud gedaan: Ede, Netwerkdag Samen in de lucht. slechte gewoonte of verslaving? Roken, Stoppen met roken: jong geleerd hopeloos of zinvol??? oud gedaan: slechte gewoonte of verslaving? Trudi Tromp-Beelen, Verslavingsarts KNMG 17 sept. 2014 Ede, Netwerkdag Samen in de lucht % gerookt

Nadere informatie

Gedragsmatige ondersteuning bij stoppen met roken in de zorg. Dewi Segaar (STIVORO) & Hetty de Laat (Groei in communicatie)

Gedragsmatige ondersteuning bij stoppen met roken in de zorg. Dewi Segaar (STIVORO) & Hetty de Laat (Groei in communicatie) Gedragsmatige ondersteuning bij stoppen met roken in de zorg Dewi Segaar (STIVORO) & Hetty de Laat (Groei in communicatie) Behandeling van tabaksverslaving Farmacologische ondersteuning: 10 sigaretten

Nadere informatie

Roken staat gelijk aan harddrugs. Nicotineafhankelijkheid Wat kunnen we er aan doen? Trudi Tromp-Beelen verslavingsarts KNMG Jellinek / Arkin

Roken staat gelijk aan harddrugs. Nicotineafhankelijkheid Wat kunnen we er aan doen? Trudi Tromp-Beelen verslavingsarts KNMG Jellinek / Arkin Roken staat gelijk aan harddrugs Uitspraak Wim van den Brink Hoogleraar verslavingsgeneeskunde AMC 20-01-2015 Nicotineafhankelijkheid Wat kunnen we er aan doen? Trudi Tromp-Beelen verslavingsarts KNMG

Nadere informatie

Stoppen met roken en psychiatrische co-morbiditeit

Stoppen met roken en psychiatrische co-morbiditeit Stoppen met roken en psychiatrische co-morbiditeit Hoe slecht is het? Waarom is het zo verslavend? Wat kunnen we er aan doen? Terugval Trudi Tromp-Beelen huisarts en verslavingsarts KNMG Jellinek / Arkin

Nadere informatie

Workshop RookVrijHart

Workshop RookVrijHart Workshop RookVrijHart Onderzoek naar interventies om hartpatiënten te ondersteunen bij stoppen met roken Nadine Berndt Promovendus Gezondheidspsychologie Open Universiteit Inhoud van vandaag 1. Tabaksverslaving

Nadere informatie

Tijd voor een stopadvies?

Tijd voor een stopadvies? Tijd voor een stopadvies? Silvia Hiep, longarts Tergooi Keten COPD Terugkomdag Dinsdag 29 september 2015 Tijd voor een stopadvies? - stand van zaken in NL anno 2015: kwis - belemmeringen / kansen - stoppen

Nadere informatie

Bepalingencluster Roken: rookgedrag en rookverleden

Bepalingencluster Roken: rookgedrag en rookverleden Bepalingencluster Roken: rookgedrag en rookverleden Cluster voor het nagaan van het huidige rookgedrag en het rookverleden. Dit cluster maakt deel uit van het adviseren, voorbereiden, start van de begeleiding

Nadere informatie

ROOKSTOPBEGELEIDING IN DE APOTHEEK. Stagedag KLAV 20 januari 2014 Apr. Bart Maris

ROOKSTOPBEGELEIDING IN DE APOTHEEK. Stagedag KLAV 20 januari 2014 Apr. Bart Maris ROOKSTOPBEGELEIDING IN DE APOTHEEK Stagedag KLAV 20 januari 2014 Apr. Bart Maris TABAK: EEN VERSLAVENDE DRUG James et al. 1994 MECHANISME VAN VERSLAVING BELONINGSSYSTEEM: Gelegen in het mesocorticolimbisch

Nadere informatie

Evidence-based stoppen met roken: kennis & knelpunten

Evidence-based stoppen met roken: kennis & knelpunten Evidence-based stoppen met roken: kennis & knelpunten Daniel Kotz Department of General Practice School for Public Health and Primary Care (CAPHRI) Maastricht University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Inkoopbeleid Stoppen met Roken 2013 binnen de Integrale bekostiging

Inkoopbeleid Stoppen met Roken 2013 binnen de Integrale bekostiging Inkoopbeleid Stoppen met Roken 2013 binnen de Integrale bekostiging 1 Algemeen Met ingang van 2013 verandert de vergoeding voor Stoppen-met-Roken begeleiding (SMR). De vergoeding van gedragsmatige ondersteuning

Nadere informatie

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Stop rokenpoli

Afdeling: Longziekten. Onderwerp: Stop rokenpoli Afdeling: Longziekten Onderwerp: Stop rokenpoli Stoppen doet u zelf, wij zijn er om gestopt te blijven U denkt er over te stoppen met roken. In deze folder leest u hoe u onder begeleiding van de longarts

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. 1.

Verdiepingsmodule. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. 1. Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van juni 2007 Rokers die overwegen om te stoppen, zien beren op hun pad. Ze werpen barrières op en ze aarzelen of ze werkelijk willen stoppen. Deze geeft inzicht

Nadere informatie

Stopping smoking is easy to do.. I have done it thousands of times.. M. Twain

Stopping smoking is easy to do.. I have done it thousands of times.. M. Twain Stopping smoking is easy to do.. I have done it thousands of times.. M. Twain Stoppen met roken Roken is uitermate verslavend! Lichamelijke verslaving Psychische/geestelijke a8ankelijkheid Sterke gewoonte/

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) De SMOKE studie Achtergrond Chronisch obstructief longlijden, ook wel Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) genoemd, word gezien als een wereldwijd gezondheidsprobleem. Ten gevolge van onder andere

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar Rookvrij Opgroeien 4-19 jaar 4-19 jaar Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar Kinderen boven de vier jaar wonen relatief vaak in een huis waar gerookt mag

Nadere informatie

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met roken 3 Meer of minder rook? 3 Roken en jouw gezondheid 4 Roken en verslaving 5

Nadere informatie

Stoppen met roken Farmacotherapie

Stoppen met roken Farmacotherapie Stoppen met roken Farmacotherapie Hulpmiddelen Welke middelen zijn er beschikbaar? Hoe werken ze en hoe worden ze gebruikt? Wat zijn de contra indicaties, de bijwerkingen, de voor- en nadelen? Welk middel

Nadere informatie

Rotterdam en omgeving. stopt met roken. Met deze brochure zet u een stap in de goede richting.

Rotterdam en omgeving. stopt met roken. Met deze brochure zet u een stap in de goede richting. PATIËNTEN INFORMATIE Rotterdam en omgeving stopt met roken Met deze brochure zet u een stap in de goede richting. Alle informatie die u nodig heeft om de eerste stap te maken. Het Maasstad Ziekenhuis heeft

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt

BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt Polikliniek Longgeneeskunde BENT U ER KLAAR VOOR? Stoppen met roken, het Vlietland Ziekenhuis helpt STOPPEN MET ROKEN Langzamerhand weet iedereen dat roken een ongezonde gewoonte is. Roken speelt een belangrijke

Nadere informatie

Stop met rokenpoli. Longziekten. Beter voor elkaar

Stop met rokenpoli. Longziekten. Beter voor elkaar Stop met rokenpoli Longziekten Beter voor elkaar 2 3 Stoppen doet u zelf, wij zijn er om gestopt te blijven U denkt er over te stoppen met roken. In deze folder leest u hoe u onder begeleiding van de longarts

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ROKEN 3 GEWOONTEN 3 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID 4 VERSLAAFD AAN

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Stoppen met roken: medicamenteus beleid. Stoppen met roken: medicamenteus beleid. 1. Toelichting op de module

Verdiepingsmodule. Stoppen met roken: medicamenteus beleid. Stoppen met roken: medicamenteus beleid. 1. Toelichting op de module 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van juni 2007 Er is veel onderzoek verricht naar de bijdrage van nicotinevervangende middelen aan stoppen met roken. In de NHG-Standaard

Nadere informatie

Stoppen met roken. Waarom stoppen? Nadelen van roken Wat zijn de nadelen van roken? Deze dingen kunt u iedere dag merken:

Stoppen met roken. Waarom stoppen? Nadelen van roken Wat zijn de nadelen van roken? Deze dingen kunt u iedere dag merken: Stoppen met roken U rookt maar denkt er over om te stoppen? Deze folder kan u daarbij helpen. Waarom stoppen? Misschien wilt u zelf al heel lang stoppen maar is het er nog niet van gekomen of misschien

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken*

Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken* Kwaliteitscriteria zorgverleners voor het geven van begeleiding bij het stoppen met roken* Om te garanderen dat zorgverleners kwalitatieve en effectieve zorg bij stoppen met roken aanbieden dienen zorgverleners

Nadere informatie

An Coenen. psycholoog-tabakoloog. Ziekenhuis Oost-Limburg en www.pbch.be an.coenen@zol.be 089/32.56.84

An Coenen. psycholoog-tabakoloog. Ziekenhuis Oost-Limburg en www.pbch.be an.coenen@zol.be 089/32.56.84 An Coenen psycholoog-tabakoloog Ziekenhuis Oost-Limburg en www.pbch.be an.coenen@zol.be 089/32.56.84 Rookstopbegeleiding richt zich op Fysieke afhankelijkheid Hoe erg aan nicotine verslaafd? ontwenningsverschijnselen

Nadere informatie

Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg

Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg Attitudes, gedrag en eigen effectiviteit van huisartsen, cardiologen en cardiologen Resultaten van een vragenlijstonderzoek

Nadere informatie

Verslaving apart? Dubbele diagnostiek als standaardbehandeling. dr. C.A. Loth

Verslaving apart? Dubbele diagnostiek als standaardbehandeling. dr. C.A. Loth Verslaving apart? Dubbele diagnostiek als standaardbehandeling in de GGz dr. C.A. Loth Cijfers 1,2 miljoen alcoholisten/problematische drinkers 1,8 miljoen dagelijkse gebruikers benzo s, 22 % gebruikt

Nadere informatie

LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over Roken Colofon: Deze lesbrief hoort bij het Preventie Project Roken dat wordt uitgevoerd door

Nadere informatie

patiënteninformatie Rookstopbegeleiding G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l

patiënteninformatie Rookstopbegeleiding G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l i patiënteninformatie Rookstopbegeleiding G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Stoppen met roken? Waarom? Mensen kunnen verschillende motivaties hebben om te stoppen met roken. Voor de ene

Nadere informatie

Stoppen met roken. Groepstraining in het CWZ

Stoppen met roken. Groepstraining in het CWZ Stoppen met roken Groepstraining in het CWZ 2 Stoppen met roken kun je leren! Het valt niet mee om te stoppen met roken. Dat blijkt wel uit het feit dat dagelijks duizenden mensen proberen te stoppen met

Nadere informatie

Reken maar eens uit wat je per week, per maand of per jaar uitgeeft aan het kopen van sigaretten, sigaren of andere rookwaren!

Reken maar eens uit wat je per week, per maand of per jaar uitgeeft aan het kopen van sigaretten, sigaren of andere rookwaren! Bezint voor ge begint ROKEN Stoppen met roken is niet eenvoudig! Iets afleren is altijd veel moeilijker dan iets aanleren. DAAROM: begin niet met roken! WANT: In tabaksrook zitten heel wat stoffen die

Nadere informatie

Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg

Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg Attitudes, gedrag en eigen effectiviteit van huisartsen, longartsen en cardiologen Resultaten van een vragenlijstonderzoek

Nadere informatie

roken WWW.VOORKOM.NL

roken WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met roken 3 Meer of minder rook? 3 Roken en jouw gezondheid 4 Roken en verslaving 5

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

E-sigaret, hulpmiddel of nieuw probleem?

E-sigaret, hulpmiddel of nieuw probleem? Roken staat gelijk aan harddrugs Uitspraak Wim van den Brink, hoogleraar verslavingsgeneeskunde AMC 20-01-2015 E-sigaret, hulpmiddel of nieuw probleem? Trudi Tromp-Beelen verslavingsarts KNMG, Jellinek/Arkin

Nadere informatie

Bepalingenclusters CVRM

Bepalingenclusters CVRM Bepalingenclusters CVRM Onderstaande clusters zijn afkomstig uit de HIS-tabel Bepalingenclusters en zijn in verschillende HIS en ingebouwd. De clusters zijn opgebouwd uit bepalingen uit de HIS-tabel diagnostische

Nadere informatie

De risico s van roken zijn legio. Hieronder staat een drietal voorbeelden die met onderzoek zijn aangetoond :

De risico s van roken zijn legio. Hieronder staat een drietal voorbeelden die met onderzoek zijn aangetoond : Wellness Guide Stoppen met roken "Je hoeft niets op te geven. Roken geeft geen echt plezier. Het is slechts een illusie, net zoiets als met je hoofd tegen een muur aan bonken zodat het een opluchting is

Nadere informatie

Rookt u? En denkt u erover om te stoppen? De rook-stop-polikliniek kan u hierbij helpen.

Rookt u? En denkt u erover om te stoppen? De rook-stop-polikliniek kan u hierbij helpen. Rookt u? En denkt u erover om te stoppen? De rook-stop-polikliniek kan u hierbij helpen. De rook-stop-polikliniek Zoals bekend is roken zeer schadelijk voor de gezondheid. Daarom heeft het St. Anna Ziekenhuis

Nadere informatie

Stoppen met roken is altijd, op elke leeftijd, de moeite waard. Jaarlijks lukt het tienduizenden mensen om te stoppen. Vanaf de eerste dag krijgen

Stoppen met roken is altijd, op elke leeftijd, de moeite waard. Jaarlijks lukt het tienduizenden mensen om te stoppen. Vanaf de eerste dag krijgen niet roken Stoppen met roken is altijd, op elke leeftijd, de moeite waard. Jaarlijks lukt het tienduizenden mensen om te stoppen. Vanaf de eerste dag krijgen hart- en bloedvaten het gemakkelijker. 3 Niet

Nadere informatie

JAARVERSLAG TABAKSTOP STICHTING TEGEN KANKER VRAAGT OVERHEID OM SLIMMERE TERUGBETALING ROOKSTOPMEDICATIE

JAARVERSLAG TABAKSTOP STICHTING TEGEN KANKER VRAAGT OVERHEID OM SLIMMERE TERUGBETALING ROOKSTOPMEDICATIE JAARVERSLAG TABAKSTOP STICHTING TEGEN KANKER VRAAGT OVERHEID OM SLIMMERE TERUGBETALING ROOKSTOPMEDICATIE 48% van de rokers die Tabakstop begeleidt zijn zware rokers 22% heeft al meer dan 5 stoppogingen

Nadere informatie

Stoppen met roken. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Stoppen met roken. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Stoppen met roken Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Stoppen met roken 3 De effecten van roken op je gezondheid 3 De feiten over roken 4 De voordelen

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

20 man 15 vrouw. depressie paranoia psychose

20 man 15 vrouw. depressie paranoia psychose Dubbele Diagnose Patricia v.wijngaarden-cremers, psychiater Circuitmanager Verslavingspsychiatrie Dimence Inhoud - Inleiding - Gebruik onder Nederlandse Jongeren - Psychiatrische Comorbiditeit - Wat is

Nadere informatie

NHG-Standaard Stoppen met roken

NHG-Standaard Stoppen met roken NHG-Standaard Stoppen met roken Chavannes NH, Kaper J, Frijling BD, Van der Laan JR, Jansen PWM, Guerrouj S, Drenthen AJM, Bax W, Wind LA. Huisarts Wet 2007:50(7):306-14. Inleiding De NHG-Standaard Stoppen

Nadere informatie

Health. 5h Roken 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zit er in een sigaret?

Health. 5h Roken 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zit er in een sigaret? 5h Roken 1 Dagelijks proberen in Nederland alleen al honderden mensen te stoppen met roken. Soms met succes maar vooral ook met ergernis en frustratie. De strijd tegen de sigaret of sigaar is geen makkelijke

Nadere informatie

Rookstoppolikliniek " Stoppen doet u zelf, wij zijn er om gestopt te blijven."

Rookstoppolikliniek  Stoppen doet u zelf, wij zijn er om gestopt te blijven. Rookstoppolikliniek " Stoppen doet u zelf, wij zijn er om gestopt te blijven." U denkt er over te stoppen met roken. In deze folder leest u hoe u met begeleiding van de rookstopcoach en longarts op de

Nadere informatie

FTO TABAKSVERSLAVING IN DE EERSTE LIJN. Online

FTO TABAKSVERSLAVING IN DE EERSTE LIJN. Online FTO Online www.fto.nl uitgave maand 2015 TABAKSVERSLAVING IN DE EERSTE LIJN drs. P.G. Tromp-Beelen, verslavingsarts KNMG; prof. dr. C.P. van Schayck, hoogleraar preventieve geneeskunde; drs. R.A. Bes,

Nadere informatie

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013 FACTSHEET MAART 2014 FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2013 KERNPUNTEN Een kwart (25%) van de Nederlandse bevolking vanaf 15 jaar rookt in 2013: 19% rookt dagelijks en 6% niet dagelijks. Het percentage

Nadere informatie

Laatste stand van zaken Begeleiding stoppen met roken vanuit de huisartsenpraktijk

Laatste stand van zaken Begeleiding stoppen met roken vanuit de huisartsenpraktijk Laatste stand van zaken Begeleiding stoppen met roken vanuit de huisartsenpraktijk Amsterdam, 11 maart 2011 Geachte huisartsen en praktijkondersteuners, Begin januari presenteerde Agis samen met Achmea

Nadere informatie

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 WWW.VOORKOM.NL V.S.O. Roken stoer? Stoppen is sterker! LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief Over Roken V.S.O. Colofon: Deze lesbrief hoort

Nadere informatie

De V-MIS. Zwangere vrouwen begeleiden bij het stoppen met roken. Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen 1

De V-MIS. Zwangere vrouwen begeleiden bij het stoppen met roken. Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen 1 De V-MIS Zwangere vrouwen begeleiden bij het stoppen met roken Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen 1 Inleiding Inleiding 3 H.1 Wat is de V-MIS?

Nadere informatie

Stoppen met roken. Rookstop polikliniek. mca.nl

Stoppen met roken. Rookstop polikliniek. mca.nl Stoppen met roken Rookstop polikliniek mca.nl Inhoudsopgave Waarom stoppen met roken? 3 Waarom mislukken veel stoppogingen? 3 Wat kunt u verwachten? 3 Wat verwachten wij van u? 4 Hoe werken wij? 4 Kosten

Nadere informatie

Roken en psychiatrie: Een paar apart?

Roken en psychiatrie: Een paar apart? Roken en psychiatrie: Een paar apart? Ellen Excelmans Klinisch psycholoog en tabakoloog Verbonden aan de VRGT Ellen.excelmans@vrgt.be Waar of niet waar? Psychiatrische patiënten willen niet stoppen met

Nadere informatie

Roken en mondgezondheid

Roken en mondgezondheid Roken en mondgezondheid Roken en mondgezondheid Wist u dat stoppen met roken kan bijdragen aan een gezonde mond? Natuurlijk is het u bekend dat u van roken longkanker en hart- en vaatziekten kunt krijgen.

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Het Trainen van Gezondheidsprofessionals in Stoppen-met-rokenbegeleiding: een Systematische Review

Het Trainen van Gezondheidsprofessionals in Stoppen-met-rokenbegeleiding: een Systematische Review Het Trainen van Gezondheidsprofessionals in Stoppen-met-rokenbegeleiding: een Systematische Review K.V. Carson¹, M.E.A. Verbiest², M.R. Crone², M.P. Brinn¹, A.J. Esterman³, W.J.J. Assendelft², B.J.Smith

Nadere informatie

De Stoppen-met-Roken polikliniek

De Stoppen-met-Roken polikliniek De Stoppen-met-Roken polikliniek 2 Roken, een lichamelijke en geestelijke verslaving Roken is verslavend. Naast de lichamelijke behoefte om te roken, is er ook een geestelijke behoefte om te roken. Dat

Nadere informatie

matige alcohol consumptie gezondheid

matige alcohol consumptie gezondheid matige alcohol consumptie positief voor gezondheid R e s u l t a t e n v a n 3 j a a r w e t e n s c h a p p e l i j k o n d e r z o e k Matige en regelmatige alcoholconsumptie heeft overall een positief

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ROKEN. SylvieThenard@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ROKEN. SylvieThenard@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ROKEN SylvieThenard@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

lesbrief roken WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL

lesbrief roken WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL inhoud LES ENNISMAKING MET ROKEN MEER OF MINDER ROOK? ROKEN EN JOUW GEZONDHEID ROKEN EN VERSLAVING THUISOPDRACHTEN LES ORZAKEN EN GEVOLGEN OPDRACHT DE FEITEN OP EEN RIJ BEWERINGEN

Nadere informatie

Roken in de zwangerschap

Roken in de zwangerschap Roken in de zwangerschap Informatie folder over roken in de zwangerschap. Verloskundige praktijk de Boreling Biesven 1 5645 KL Eindhoven 040-7676287 www.deboreling.nl info@deboreling.nl Tabaksrook - 7000

Nadere informatie

Werkboek Stoppen met roken

Werkboek Stoppen met roken Werkboek Stoppen met roken WWW.ZORROO.NL 1 2 Voorwoord Zorroo staat voor Zorggroep Regio Oosterhout & Omstreken. Wij ondersteunen u bij het stoppen met roken. Dit doen we samen met uw huisarts, praktijkondersteuner

Nadere informatie

De multidisciplinaire richtlijn Behandeling van tabaksverslaving

De multidisciplinaire richtlijn Behandeling van tabaksverslaving RICHTLIJNEN De multidisciplinaire richtlijn Behandeling van tabaksverslaving Jurriaan Blekemolen, Noks Nauta DE RICHTLIJN Deze richtlijn is in 2004 verschenen; in 2009 is een conceptherziening verschenen.

Nadere informatie

Implementatie van de VMIS in de verloskundigenpraktijk

Implementatie van de VMIS in de verloskundigenpraktijk Implementatie van de VMIS in de verloskundigenpraktijk van 1994 tot nu Martijntje Bakker Waarom? Roken tijdens de zwangerschap is schadelijk Lager geboortegewicht Groeiachterstand Verhoogd risico op een

Nadere informatie

Roken en een orthopedische ingreep

Roken en een orthopedische ingreep Roken en een orthopedische ingreep 2 In Nederland roken 4 miljoen mensen, 80 procent zou willen stoppen met roken. Veel mensen denken bij stoppen met roken vooral aan iets dat ze zullen missen: hun nicotineshotje,

Nadere informatie

Stoppen-met-rokenprogramma: te verzekeren zorg!

Stoppen-met-rokenprogramma: te verzekeren zorg! Rapport Stoppen-met-rokenprogramma: te verzekeren zorg! Op 21 april 2009 uitgebracht aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Publicatienummer Uitgave College voor zorgverzekeringen Postbus

Nadere informatie

IK STOP. www.nicorette.be. is het beslist, Met. nicorette helpt je succesvol stoppen met roken.

IK STOP. www.nicorette.be. is het beslist, Met. nicorette helpt je succesvol stoppen met roken. Met is het beslist, IK STOP. nicorette helpt je succesvol stoppen met roken. nicorette bevat nicotine en is een geneesmiddel voor volwassenen. Buiten het bereik van kinderen houden. Geen langdurig gebruik

Nadere informatie

Individueel behandelplan COPD/Astma

Individueel behandelplan COPD/Astma Individueel behandelplan COPD/Astma Persoonlijke gegevens Naam Adres Woonplaats Telefoon E-mail Geb. datum Diagnose Diagnose gesteld op Bij ongeval waarschuwen Naam Adres Telefoon Relatie met pasdrager

Nadere informatie

262 Rapport. Begeleiding bij stoppen met roken: verzekerde zorg?

262 Rapport. Begeleiding bij stoppen met roken: verzekerde zorg? 262 Rapport Begeleiding bij stoppen met roken: verzekerde zorg? Rapport Begeleiding bij stoppen met roken: verzekerde zorg? Op 30 juni 2008 vastgesteld en uitgebracht aan de minister van Volksgezondheid,

Nadere informatie

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft

Alcohol en drugs. Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? Hersenschade 21-11-2013. Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Verbinding maken. met datgene wat onbesproken blijft Alcohol en drugs Waar denken we aan? Nadine Mouchart, MSc Medewerker Verslavingspreventie Wat zien we binnen de huisartsenvoorziening? En wat missen

Nadere informatie

Ik stop met roken Nicotinevervangingsproducten

Ik stop met roken Nicotinevervangingsproducten Ik stop met roken Nicotinevervangingsproducten Uw apotheker kan u helpen! Proficiat met je beslissing! Het is niet gemakkelijk om te stoppen met roken. Velen zijn er reeds in geslaagd, dus ook jij kan

Nadere informatie

Stoppen met roken. Rookstop polikliniek. mca.nl

Stoppen met roken. Rookstop polikliniek. mca.nl Stoppen met roken Rookstop polikliniek mca.nl Inhoudsopgave Waarom stoppen met roken? 3 Waarom mislukken veel stoppogingen? 3 Wat kunt u verwachten? 3 Wat verwachten wij van u? 4 Hoe werken wij? 4 Kosten

Nadere informatie

J.J. Schijf, GZ psycholoog Brijder Verslavingszorg jaap. schijf@brijder.nl

J.J. Schijf, GZ psycholoog Brijder Verslavingszorg jaap. schijf@brijder.nl J.J. Schijf, GZ psycholoog Brijder Verslavingszorg jaap. schijf@brijder.nl Waar gaan we het over hebben? Samen gaan Mechanismen misbruik Consequenties voor bejegening Schadelijke Gevolgen Middelen Kalant,

Nadere informatie

Stoppen met roken met hulp van de verloskundige. Handleiding voor verloskundigen. De V-MIS

Stoppen met roken met hulp van de verloskundige. Handleiding voor verloskundigen. De V-MIS Stoppen met roken met hulp van de verloskundige Handleiding voor verloskundigen De V-MIS COLOFON STOPPEN MET ROKEN MET HULP VAN DE VERLOSKUNDIGE Deze handleiding is een uitgave van STIVORO voor een rookvrije

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar

Rookvrij Opgroeien. Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar Rookvrij Opgroeien Het bespreken van meeroken binnen de JGZ 0-4 jaar Voorlichting is en blijft belangrijk om voor een verdere daling in het meeroken te zorgen. STIVORO heeft daarom jarenlang het succesvolle

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten.

De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten. De medicamenteuze behandeling van ADHD en verslaving bij adolescenten. Joanneke van der Nagel, psychiater, Tactus Verslavingszorg, Enschede Pieter-Jan Carpentier, psychiater, Reinier van Arkel groep, s-hertogenbosch

Nadere informatie

Henderyckx Annemie hoofdverpleegkundige dienst longziekten campus Brugge. verpleegkundig Oncologisch congres AZ Sint Jan AV 16/03/2013

Henderyckx Annemie hoofdverpleegkundige dienst longziekten campus Brugge. verpleegkundig Oncologisch congres AZ Sint Jan AV 16/03/2013 Laat hem zijn sigaretje maar roken, zeggen zijn vrienden rond de toog als hij even naar buiten verdwijnt. Nu hij longkanker heeft, maakt het toch niet meer uit. verpleegkundig Oncologisch congres AZ Sint

Nadere informatie

INFORMATIEFOLDER STOPPEN MET ROKEN

INFORMATIEFOLDER STOPPEN MET ROKEN INFORMATIEFOLDER STOPPEN MET ROKEN Huisartsenpraktijk Noorderplein Inleiding U hebt deze informatiefolder gekregen van uw huisarts of praktijkondersteuner omdat u overweegt te stoppen met roken. Misschien

Nadere informatie

Verslaving en comorbiditeit

Verslaving en comorbiditeit Verslaving en comorbiditeit Wat is de evidentie? Dr. E. Vedel, Jellinek, Arkin 18 november 2014 Comobiditeitis hot 1 Jellinek onderzoek comorbiditeit Verslaving & persoonlijkheid, 1997 Verslaving & ADHD,

Nadere informatie

Partnerschap van de familie in de behandeling. Het investeren in de kracht van naastbetrokkenen René Keet

Partnerschap van de familie in de behandeling. Het investeren in de kracht van naastbetrokkenen René Keet Partnerschap van de familie in de behandeling Het investeren in de kracht van naastbetrokkenen René Keet Interventie doelen EPA (parallelle zorg) persoonlijk herstel nastreven psychiatrische symptomen

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog Van harte welkom! Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog CONFUCIUS: Chinees wijsgeer circa 500 voor Christus Het is niet moeilijk om het goede te herkennen, maar wel

Nadere informatie

Deel 2: maak een keuze

Deel 2: maak een keuze Je rookgedrag veranderen Deel 2: maak een keuze In deel 1 heb je stilgestaan bij je rookgedrag. Je hebt geregistreerd hoeveel en in welke omstandigheden je rookt. Mogelijks was je wel verwonderd over de

Nadere informatie

Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg

Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg Roken en Stoppen-met-roken in de Eerste en Tweede Lijn van de Gezondheidszorg Attitudes, gedrag en eigen effectiviteit van huisartsen, longartsen en cardiologen Resultaten van een vragenlijstonderzoek

Nadere informatie

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2014

FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2014 FACTSHEET APRIL 201 FACTSHEET CONTINU ONDERZOEK ROOKGEWOONTEN 2014 KERNPUNTEN Iets minr dan een kwart (23%) van Nerlandse bevolking vanaf 1 jaar rookte in 2014. Dat is een vergeleken met 2013 (2%). Ook

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving?

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Dag van de verslaving 12 oktober 2007 Gerard M. Schippers Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Tijdschrift sinds 2005 Bohn Stafleu Van Loghum

Nadere informatie

Roken en een (orthopedische) operatie

Roken en een (orthopedische) operatie Roken en een (orthopedische) operatie U krijgt binnenkort een operatie op de afdeling Orthopedie in het Radboudumc. Het is algemeen bekend dat roken ongezond is en verschillende gezondheidsproblemen tot

Nadere informatie

Hulpmiddelen voor rokende (bedlegerige) patiënten

Hulpmiddelen voor rokende (bedlegerige) patiënten Hulpmiddelen voor rokende (bedlegerige) patiënten Geert Celis Hvpk functiemetingen Pneumologie, tabakoloog James Maxton in his hospital bed, smoking, 1926 Rookverslaving Fysieke afhankelijkheid Neurobiologische

Nadere informatie

24 mei 2005 Jaarbeurs Utrecht. Stoppen met roken. Drs. M. de Wee Verpleegkundig hoofd Oncologie TweeSteden ziekenhuis Tilburg

24 mei 2005 Jaarbeurs Utrecht. Stoppen met roken. Drs. M. de Wee Verpleegkundig hoofd Oncologie TweeSteden ziekenhuis Tilburg 24 mei 2005 Jaarbeurs Utrecht Stoppen met roken Drs. M. de Wee Verpleegkundig hoofd Oncologie TweeSteden ziekenhuis Tilburg Stoppen met roken Feiten over stoppen met roken en kanker Verpleegkundigen en

Nadere informatie

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan

Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan Ouderen en verslaving Dick van Etten Verpleegkundig Specialist GGZ Centrum Maliebaan U moet de bakens verzetten en noch sterke drank, noch bier meer gebruiken: houdt u aan een matig gebruik van een redelijke

Nadere informatie

Behandelprogramma psychiatrie en verslaving

Behandelprogramma psychiatrie en verslaving Behandelprogramma psychiatrie en verslaving Keuze voor beheerst gebruik Egbert Meeter, 28-5-2013 Hoe begon het De eerste vergadering 21-07-2010 Bronnen Bronnen Bronnen Bronnen Inhoud Veiligiheid Toetsing

Nadere informatie